Phát triển du lịch tỉnh Bình Định theo hướng bền vững

Luận văn thạc sĩ phân tích phát triển du lịch bền vững tại tỉnh Bình Định, đề xuất giải pháp và chiến lược hiệu quả cho tương lai.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Du Lịch
• Đề tài: Phát Triển Du Lịch Bền Vững Tại Bình Định: Cơ Hội Và Thách Thức
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG
• 1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG
• 1.1.1. Khái niệm phát triển du lịch
• 1.1.2. Tăng trưởng và phát triển
• 1.2. Tiêu chí đánh giá trình độ phát triển du lịch
• 1.2.1. Các tiêu chí đánh giá quy mô phát triển
• 1.2.2. Các chỉ tiêu đánh giá về chất lượng phát triển
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG Ở TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH TỈNH BÌNH ĐỊNH THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển du lịch bền vững tại Bình Định

Bình Định, một tỉnh ven biển miền Trung Việt Nam, sở hữu nhiều tiềm năng du lịch phong phú. Tuy nhiên, việc phát triển du lịch bền vững tại đây vẫn còn nhiều thách thức. Du lịch bền vững không chỉ là một xu hướng mà còn là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Việc khai thác tài nguyên du lịch một cách hợp lý sẽ giúp bảo tồn văn hóa và môi trường, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương.

1.1. Đặc điểm du lịch Bình Định và tiềm năng phát triển

Bình Định nổi bật với bờ biển dài, khí hậu ôn hòa và nhiều di sản văn hóa. Các điểm đến như Kỳ Co, Hoàng Hậu và các di tích Chămpa cổ là những tài nguyên quý giá cho phát triển du lịch. Tuy nhiên, sự phát triển này cần được thực hiện một cách bền vững để bảo vệ môi trường và văn hóa địa phương.

1.2. Tình hình phát triển du lịch hiện tại tại Bình Định

Mặc dù có nhiều tiềm năng, du lịch Bình Định vẫn chưa phát triển mạnh mẽ như Nha Trang hay Đà Nẵng. Doanh thu từ du lịch còn thấp, và các sản phẩm du lịch còn đơn điệu. Cần có những chính sách và chiến lược cụ thể để nâng cao giá trị du lịch tại đây.

II. Những thách thức trong phát triển du lịch bền vững tại Bình Định

Phát triển du lịch bền vững tại Bình Định đối mặt với nhiều thách thức. Từ việc bảo tồn văn hóa, môi trường đến việc nâng cao nhận thức của cộng đồng địa phương, tất cả đều cần được giải quyết đồng bộ. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành du lịch mà còn đến đời sống của người dân.

2.1. Thách thức về bảo tồn văn hóa và tài nguyên thiên nhiên

Việc khai thác tài nguyên thiên nhiên không hợp lý có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường và mất mát văn hóa. Cần có các biện pháp bảo tồn hiệu quả để giữ gìn bản sắc văn hóa và tài nguyên thiên nhiên cho thế hệ tương lai.

2.2. Nhận thức của cộng đồng về phát triển du lịch

Nhiều người dân địa phương chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích của du lịch bền vững. Việc nâng cao nhận thức và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng là rất quan trọng để phát triển du lịch một cách bền vững.

III. Các giải pháp phát triển du lịch bền vững tại Bình Định

Để phát triển du lịch bền vững, Bình Định cần áp dụng các giải pháp đồng bộ. Từ việc xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển sản phẩm du lịch đa dạng đến việc nâng cao chất lượng dịch vụ, tất cả đều cần được thực hiện một cách có hệ thống.

3.1. Xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch hiện đại

Cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông, lưu trú và dịch vụ để thu hút du khách. Việc cải thiện hạ tầng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành du lịch.

3.2. Phát triển sản phẩm du lịch đa dạng và hấp dẫn

Bình Định cần phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, từ du lịch sinh thái đến du lịch văn hóa. Các sản phẩm này không chỉ thu hút du khách mà còn bảo tồn giá trị văn hóa và thiên nhiên.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về du lịch bền vững

Nghiên cứu về phát triển du lịch bền vững tại Bình Định đã chỉ ra nhiều kết quả khả quan. Việc áp dụng các giải pháp bền vững không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương.

4.1. Kết quả từ các mô hình du lịch bền vững

Một số mô hình du lịch bền vững đã được triển khai thành công tại Bình Định, mang lại lợi ích cho cả du khách và cộng đồng. Những mô hình này cần được nhân rộng và phát triển hơn nữa.

4.2. Tác động tích cực đến cộng đồng địa phương

Phát triển du lịch bền vững đã giúp nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân địa phương. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc phát triển du lịch theo hướng bền vững.

V. Kết luận và tương lai của du lịch bền vững tại Bình Định

Phát triển du lịch bền vững tại Bình Định là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Với những tiềm năng sẵn có, nếu được khai thác hợp lý, du lịch có thể trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Tương lai của du lịch bền vững tại Bình Định phụ thuộc vào sự đồng lòng của các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng.

5.1. Tầm nhìn phát triển du lịch bền vững đến năm 2030

Bình Định cần xây dựng một tầm nhìn rõ ràng cho phát triển du lịch bền vững, với các mục tiêu cụ thể và khả thi. Điều này sẽ giúp tỉnh phát triển mạnh mẽ trong tương lai.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong phát triển du lịch

Cộng đồng địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển du lịch bền vững. Sự tham gia của họ sẽ giúp bảo tồn văn hóa và tài nguyên thiên nhiên, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2001 - 2010, ngành du lịch tỉnh Bình Định đã ghi nhận bước tăng trưởng doanh thu bình quân ấn tượng đạt 20,87%/năm, tăng từ 90 tỷ đồng năm 2005 lên xấp xỉ 276 tỷ đồng năm 2010. Mặc dù sở hữu 134km bờ biển tuyệt đẹp, quần thể danh thắng phong phú và hệ thống di tích văn hóa Chămpa cổ kính, du lịch Bình Định thời kỳ này vẫn thường được ví như một "người đẹp ngủ quên", chưa phát huy hết tiềm năng so với các trung tâm lân cận như Đà Nẵng hay Nha Trang.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực trạng phát triển thiếu đồng bộ, sản phẩm du lịch còn đơn điệu, cơ sở hạ tầng giao thông chưa đáp ứng nhu cầu và tình trạng suy thoái cảnh quan do đô thị hóa tự phát. Luận văn hướng đến mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển bền vững, đánh giá toàn diện thực trạng du lịch Bình Định trong khung thời gian 10 năm (2001 - 2010), rút ra bài học kinh nghiệm từ các mô hình trong nước và quốc tế, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp chiến lược đến năm 2015 và tầm nhìn 2020.

Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi không gian toàn tỉnh Bình Định gồm 11 đơn vị hành chính. Ý nghĩa của luận văn thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học nhằm thúc đẩy ngành du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp vào mục tiêu duy trì tăng trưởng GDP toàn tỉnh trên 10%/năm và tạo việc làm bền vững cho người dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng nền tảng lý thuyết phát triển bền vững khởi nguồn từ Báo cáo Brundtland của Ủy ban Quốc tế về Môi trường và Phát triển năm 1987, kết hợp mô hình ba trụ cột được hoàn thiện tại Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất Johannesburg năm 2002. Mô hình này đòi hỏi sự cân bằng hài hòa giữa ba yếu tố cốt lõi: gia tăng hiệu quả kinh tế, bảo đảm tiến bộ công bằng xã hội và gìn giữ môi trường sinh thái. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng lý thuyết tăng trưởng và phát triển kinh tế của Paul Samuelson và William Nordhaus để phân tích quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành dịch vụ.

Các khái niệm chính được làm rõ bao gồm:

1. Phát triển du lịch bền vững: Quá trình quản lý tài nguyên nhằm thỏa mãn nhu cầu kinh tế, xã hội và thẩm mỹ của du khách hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai.
2. Khách du lịch: Người rời khỏi nơi cư trú thường xuyên để tham quan, nghỉ dưỡng theo quy định tại Điều 4 và Điều 34 Luật Du lịch.
3. Sản phẩm du lịch: Tập hợp các dịch vụ lưu trú, vận chuyển, ăn uống và trải nghiệm do nhiều nhà cung ứng cùng tạo lập.
4. Sức chứa môi trường và ngưỡng phát triển: Giới hạn khai thác tối đa nhằm bảo tồn tính đa dạng sinh học và cảnh quan tự nhiên, trong đó tiêu chuẩn quốc tế quy định tỷ lệ điểm đến được quy hoạch bảo vệ phải đạt trên 50%.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập có hệ thống từ Niên giám Thống kê tỉnh Bình Định giai đoạn 2001 - 2010, các báo cáo chuyên ngành của Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, cùng hệ thống văn bản pháp quy như Quyết định số 153/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình phát triển bền vững và Chỉ thị 36-CT/TW của Bộ Chính trị. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua đợt khảo sát thực địa với cỡ mẫu 350 phiếu, bao gồm 250 du khách nội địa và quốc tế cùng 100 đại diện cơ sở kinh doanh và cộng đồng dân cư tại 4 địa bàn trọng điểm: Quy Nhơn, Tuy Phước, Tây Sơn và Phù Cát.

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm phản ánh chính xác cơ cấu thị trường khách và các nhóm ngành dịch vụ (lưu trú, lữ hành, ăn uống). Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phương pháp so sánh định lượng kết hợp đánh giá chuyên gia là vì phương pháp này cho phép xử lý chuỗi dữ liệu 10 năm liền mạch, bóc tách mối quan hệ nhân quả giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế và áp lực môi trường sinh thái. Toàn bộ quy trình nghiên cứu, xử lý số liệu và kiểm định mô hình được hoàn thành trong vòng 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô kinh tế du lịch có sự tăng trưởng bứt phá nhưng giá trị tuyệt đối vẫn ở mức khiêm tốn. Doanh thu du lịch tăng gấp 3,0 lần, từ 90 tỷ đồng năm 2005 lên gần 276 tỷ đồng năm 2010 với tốc độ tăng trưởng bình quân 20,87%/năm, cao gấp đôi tốc độ tăng trưởng GDP toàn tỉnh (9,9%/năm). Tuy nhiên, khi đặt cạnh tỉnh lân cận là Khánh Hòa đạt doanh thu 1.880 tỷ đồng vào năm 2010, quy mô du lịch Bình Định mới chỉ tương đương 14,68% người bạn láng giềng.

Thứ hai, cơ cấu kinh tế toàn tỉnh chuyển dịch tích cực nhưng năng lực nội tại của khối doanh nghiệp du lịch còn manh mún. Tỷ trọng nông - lâm - ngư nghiệp giảm từ 42,3% năm 2000 xuống 35,7% năm 2010, trong khi dịch vụ duy trì tỷ trọng ổn định khoảng 37,1%. Dù toàn tỉnh có 2.976 doanh nghiệp đăng ký hoạt động với tổng vốn 10.346 tỷ đồng, quy mô vốn bình quân chỉ đạt 3,5 tỷ đồng/doanh nghiệp, dẫn đến sự thiếu hụt các khu nghỉ dưỡng cao cấp từ 4 đến 5 sao và các tổ hợp vui chơi giải trí tầm cỡ.

Thứ ba, áp lực môi trường và khai thác tài nguyên tự phát đang đe dọa trực tiếp đến tính bền vững. Tình trạng san lấp mặt bằng ven biển, nước thải chưa qua xử lý triệt để tại một số khu vực ven Đầm Thị Nại và Bán đảo Phương Mai cùng tập quán săn bắt sinh vật cảnh tự nhiên đã làm suy giảm tính nguyên sơ của hệ sinh thái ven bờ dài 134km.

Thứ tư, nguồn tài nguyên nhân văn chưa được phát huy tương xứng. Toàn tỉnh có 41 làng nghề truyền thống nhưng mới chỉ có 5 làng nghề được đưa vào quy hoạch phát triển du lịch, khiến các giá trị văn hóa Tây Sơn và tháp Chăm chưa tạo thành chuỗi sản phẩm mang lại nguồn thu ổn định cho cộng đồng bản địa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ nhận thức chưa đồng bộ của các cấp quản lý về vị trí ngành du lịch, công tác xúc tiến quảng bá còn dàn trải và mạng lưới giao thông đường hàng không chưa đáp ứng kịp thời nhu cầu kết nối từ hai đầu đất nước. Khi đối chiếu với kinh nghiệm đảo Crete của Hy Lạp – nơi ứng dụng 10% năng lượng tái tạo và quản lý nghiêm ngặt sức chứa du lịch sinh thái, hay bài học từ Khánh Hòa thu hút 390.000 lượt khách quốc tế và 26 chuyến tàu biển cao cấp trong năm 2010 nhờ liên kết vùng mạnh mẽ, Bình Định rõ ràng cần một bước chuyển dịch chiến lược từ khai thác tự nhiên thuần túy sang quản trị điểm đến thông minh.

Để tối ưu hóa việc phân tích, chuỗi dữ liệu doanh thu và cơ cấu kinh tế giai đoạn 2001 - 2010 có thể được trực quan hóa qua biểu đồ kết hợp cột và đường thể hiện tương quan tăng trưởng 20,87% của du lịch so với 9,9% của GDP, đi kèm bảng ma trận phân tích điểm mạnh - điểm yếu và tiềm năng tài nguyên của 11 huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện công tác quy hoạch không gian du lịch và kiểm soát sức chứa sinh thái:

• Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
• Thời gian triển khai: Giai đoạn 2011 - 2013.
• Mục tiêu cụ thể: Hoàn thành 100% đồ án quy hoạch chi tiết các cụm du lịch trọng điểm như Quy Nhơn - Sông Cầu, Phương Mai - Núi Bà, bảo đảm tỷ lệ không gian cây xanh và bảo tồn tự nhiên đạt tối thiểu 60% diện tích dự án.

2. Đầu tư nâng cấp kết cấu hạ tầng giao thông và thu hút vốn đầu tư chất lượng cao:

• Chủ thể thực hiện: Sở Giao thông Vận tải phối hợp cùng Ban Quản lý Khu kinh tế Nhơn Hội.
• Thời gian triển khai: Giai đoạn 2012 - 2015.
• Mục tiêu cụ thể: Nâng cấp đồng bộ Cảng hàng không Phù Cát để tăng tần suất chuyến bay từ Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh lên gấp 2 lần; thu hút thêm 15 đến 20 dự án lưu trú cao cấp, phấn đấu nâng tổng vốn đầu tư xã hội hóa vào du lịch đạt trên 15.000 tỷ đồng.

3. Đa dạng hóa sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với bảo tồn di sản và du lịch cộng đồng:

• Chủ thể thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Ủy ban nhân dân các huyện Tây Sơn, An Nhơn, Tuy Phước.
• Thời gian triển khai: Giai đoạn 2013 - 2016.
• Mục tiêu cụ thể: Xây dựng hoàn chỉnh 3 tuyến du lịch chuyên đề về di tích Chămpa - phong trào Tây Sơn và phát triển chuẩn hóa 5 làng nghề truyền thống (rượu Bàu Đá, nón ngựa Phú Gia, tiện gỗ Nhạn Tháp, rèn Tây Phương Danh, dệt Hà Ri), nâng thời gian lưu trú bình quân của khách từ 1,5 ngày lên 2,5 ngày.

4. Phát triển nguồn nhân lực chuyên nghiệp và trích lập quỹ bảo vệ môi trường du lịch:

• Chủ thể thực hiện: Hiệp hội Du lịch Bình Định phối hợp với các cơ sở đào tạo đại học, cao đẳng.
• Thời gian triển khai: Giai đoạn 2012 - 2020.
• Mục tiêu cụ thể: Nâng tỷ lệ lao động du lịch qua đào tạo nghiệp vụ đạt trên 70% vào năm 2015 và 85% vào năm 2020; thực hiện cơ chế trích lại từ 3% đến 5% tổng doanh thu du lịch hàng năm để tái đầu tư cho công tác tôn tạo di tích và xử lý chất thải sinh thái.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách:

• Cán bộ tại Sở Du lịch, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ủy ban nhân dân các cấp.
• Giá trị ứng dụng: Sử dụng làm khung tham chiếu khoa học để xây dựng quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, ban hành chính sách điều tiết sức chứa môi trường và định hướng phát triển bền vững cho địa phương.

2. Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch, lữ hành và nhà đầu tư:

• Ban lãnh đạo các công ty lữ hành, chuỗi khách sạn, khu nghỉ dưỡng sinh thái.
• Giá trị ứng dụng: Đánh giá chính xác tiềm năng thị trường dọc 134km bờ biển để thiết kế các gói tour di sản độc đáo, tối ưu hóa danh mục đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học:

• Các chuyên gia trong ngành Kinh tế phát triển, Quản trị Dịch vụ Du lịch và Môi trường.
• Giá trị ứng dụng: Cung cấp nguồn tư liệu học thuật giá trị với chuỗi dữ liệu thực tế 10 năm (2001 - 2010), cùng phương pháp luận đánh giá tác động đa chiều của hoạt động du lịch.

4. Cộng đồng dân cư địa phương và ban quản lý làng nghề truyền thống:

• Người dân tại các vùng ven biển, trung du và 41 làng nghề truyền thống.
• Giá trị ứng dụng: Tiếp cận mô hình sinh kế du lịch cộng đồng, nâng cao nhận thức bảo tồn văn hóa bản địa và trực tiếp tham gia chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao du lịch Bình Định giai đoạn 2001 - 2010 được ví như người đẹp ngủ quên?

Bình Định sở hữu 134km bờ biển, bề dày văn hóa Sa Huỳnh, dấu tích Chămpa và cái nôi võ thuật Tây Sơn, nhưng doanh thu du lịch năm 2010 chỉ đạt 276 tỷ đồng, kém xa mức 1.880 tỷ đồng của Khánh Hòa. Nguyên nhân do nhận thức chưa sâu sát, hạ tầng kết nối hạn chế và sản phẩm du lịch còn nghèo nàn, chưa tạo được dấu ấn khác biệt trên bản đồ du lịch quốc gia.

Khái niệm phát triển du lịch bền vững được lượng hóa qua những chỉ tiêu nào?

Nghiên cứu lượng hóa sự bền vững qua ba nhóm tiêu chí: kinh tế (duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu trên 20%/năm, kéo dài số ngày lưu trú), xã hội (tạo việc làm, phát triển 5 làng nghề gắn với xóa đói giảm nghèo) và môi trường (tỷ lệ điểm du lịch được quy hoạch bảo vệ đạt trên 50%, quản lý ngưỡng sức chứa sinh thái theo chuẩn mực quốc tế).

Nút thắt lớn nhất cản trở sự bứt phá của du lịch Bình Định trong giai đoạn nghiên cứu là gì?

Nút thắt cốt lõi nằm ở kết cấu hạ tầng giao thông, đặc biệt là tần suất bay hạn chế tại sân bay Phù Cát và nguồn lực doanh nghiệp còn yếu. Với quy mô vốn bình quân chỉ 3,5 tỷ đồng trên tổng số 2.976 doanh nghiệp toàn tỉnh, các đơn vị chưa đủ năng lực tài chính để đầu tư các khu giải trí cao cấp hay thực hiện các chiến dịch quảng bá quốc tế quy mô lớn.

Bài học thực tiễn nào từ quốc tế có thể áp dụng trực tiếp cho Bình Định?

Mô hình phát triển du lịch tại đảo Crete của Hy Lạp mang lại bài học then chốt về việc sử dụng 10% năng lượng tái tạo, kiểm soát nguồn nước ngọt mùa cao điểm và gắn kết du lịch với nông nghiệp hữu cơ. Bình Định có thể áp dụng trực tiếp cơ chế này vào việc bảo tồn tài nguyên tại Bán đảo Phương Mai và các cụm thắng cảnh biển đảo.

Phát triển du lịch bền vững đóng góp gì vào việc nâng cao đời sống cộng đồng địa phương?

Chiến lược bền vững giúp chuyển đổi cơ cấu lao động nông nghiệp sang dịch vụ, góp phần đưa GDP bình quân đầu người từ 223 USD năm 2000 lên 940 USD năm 2010. Việc thương mại hóa văn hóa có kiểm soát tại 41 làng nghề giúp người nghèo nâng cao thu nhập ổn định và chủ động bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên của quê hương.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phát triển du lịch bền vững dựa trên sự cân bằng giữa hiệu quả kinh tế, tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường.
• Đánh giá thực trạng du lịch Bình Định 2001 - 2010 với tốc độ tăng trưởng doanh thu ấn tượng đạt 20,87%/năm, đạt 276 tỷ đồng vào năm 2010.
• Nhận diện rõ các điểm nghẽn về hạ tầng giao thông, nguy cơ suy thoái môi trường ven biển và năng lực cạnh tranh còn hạn chế của cộng đồng doanh nghiệp.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược và lộ trình hành động chi tiết hướng đến năm 2015 và tầm nhìn 2020.
• Xác lập mô hình liên kết ba bên gồm Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng nhằm tối ưu hóa chuỗi giá trị du lịch địa phương.

Luận văn đã đóng góp một hệ thống luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc, giúp các nhà quản lý chuyển hóa tài nguyên tiềm năng thành nguồn lực kinh tế mũi nhọn. Bước tiếp theo cần tập trung hoàn thiện các quy hoạch phân khu sinh thái giai đoạn 2011 - 2015 và đo lường định kỳ các chỉ số sức chứa môi trường tại các điểm đến trọng điểm. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm hãy tham khảo toàn văn công trình để tiếp cận chi tiết hệ thống dữ liệu và giải pháp phát triển du lịch Bình Định theo hướng bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG 1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG 1. Khái niệm phát triển du lịch 1. Tăng trưởng và phát triển Nếu xét ở góc độ tổng thể của nền kinh tế, “Tăng trưởng kinh tế” là sự gia tăng của tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hoặc tổng sản lượng quốc gia (GNP) hoặc quy mô sản lượng quốc gia tính bình quân trên đầu người (PCI) trong một thời gian nhất định.

Còn “Phát triển kinh tế” được hiểu là quá trình lớn lên, tăng tiến mọi mặt của nền kinh tế. Nó bao gồm sự tăng trưởng kinh tế và đồng thời có sự hoàn chỉnh về mặt cơ cấu, thể chế kinh tế, chất lượng cuộc sống[1]. Nếu xét ở góc độ ngành kinh tế, phát triển được hiểu là sự gia tăng tổng sản lượng hoặc giá trị sản lượng sản xuất của ngành hoặc gia tăng mức độ đóng góp giá trị sản lượng của ngành cho nền kinh tế đồng thời có sự hoàn thiện về mặt cơ cấu, thể chế và chất lượng kinh doanh của ngành. Phát triển du lịch Du lịch là ngành dịch vụ hoạt động trong nền kinh tế nhằm thỏa mãn những nhu cầu vui chơi giải trí, tìm hiểu thiên nhiên, các nét đẹp văn hóa…của dân cư các miền khác nhau trên thế giới để thu được lợi nhuận.

Vì vậy, việc đẩy mạnh phát triển du lịch thường được các quốc gia trên thế giới quan tâm đề cao vì tính hiệu quả của nó, đôi khi nó còn được gọi là “nền công nghiệp không khói”. Trên cơ sở khái niệm tăng trưởng và phát triển đã được giới thiệu ở trên, ta có thể đi đến việc xác lập nội hàm của phát [1] Samuelson Paul A., Nordhalls William D, Kinh tế học, NXB Tài chính (2007). Luan van 8 triển du lịch như sau: Đó là sự gia tăng sản lượng và doanh thu cùng mức độ đóng góp của ngành du lịch cho nền kinh tế, đồng thời có sự hoàn thiện về mặt cơ cấu kinh doanh, thể chế và chất lượng kinh doanh của ngành du lịch. Khách du lịch: Là người khởi hành rời khỏi nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi cư trú.

Theo khoản 2 Điều 4 Luật Du lịch của nước ta, khách du lịch là người đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận thu nhập ở nơi đến. Điều 34 Luật Du lịch quy định khách du lịch gồm khách du lịch nội địa và khách du lịch quốc tế. Khách du lịch nội địa là công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam đi du lịch trong lãnh thổ Việt Nam. Khách du lịch quốc tế là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vào Việt Nam du lịch; công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam ra nước ngoài du lịch.

Sản phẩm du lịch: là một loại sản phẩm đặc biệt do nhiều yếu tố hợp thành, cung cấp cho thị trường chủ yếu ở các mặt: nhà ở, giao thông du lịch, cung cấp ăn uống, du ngoạn tham quan, hạng mục vui chơi giải trí, dịch vụ mua sắm, tuyến du lịch, sắp xếp chương trình và các dịch vụ chuyên môn khác. Du khách thực hiện một chuyến du lịch rất quan tâm nơi mình đến có những gì, việc di chuyển, ăn ở như thế nào. Doanh nghiệp du lịch sẽ cung cấp cho du khách theo nhu cầu, đó chính là sản phẩm du lịch. Sản phẩm du lịch có các đặc điểm sau: Bộ phận dịch vụ chiếm tỷ trọng cao trong sản phẩm du lịch như vận chuyển, lưu trú, ăn uống, vui chơi, giải trí.

Hoạt động du lịch của du khách trước tiên phải thỏa mãn những nhu cầu thiết yếu ăn, uống, đi lại. Do vậy trong sản phẩm du lịch, các dịch vụ trên tất yếu chiếm tỷ trọng cao. Sản phẩm du lịch do nhiều nhà cung ứng cùng tham gia tạo ra. Đặc điểm của kinh tế du lịch là tính đa ngành như giao thông, ngân hàng, văn Luan van 9 hóa.

Do vậy, du khách được cung cấp nhiều dịch vụ bởi nhiều nhà cung ứng khác nhau. Sản phẩm du lịch thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng đặc biệt, nhu cầu thứ yếu, cao cấp của du khách. Du khách mong muốn nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn trong chuyến đi, do vậy các dịch vụ của doanh nghiệp du lịch mang lại phải thỏa mãn tối đa về mặt tinh thần cho du khách. Sản phẩm du lịch về cơ bản là không cụ thể nên không thể đặt ra vấn đề nhãn hiệu như hàng hóa thông thường.

Và đồng thời sản phẩm du lịch rất dễ bị bắt chước, dễ dàng bị sao chép. Do tính chất không cụ thể mà khách hàng không thể kiểm tra chất lượng sản phẩm trước khi mua và gây khó khăn cho du khách khi lựa chọn sản phẩm, vì vậy kênh quảng bá thương hiệu của sản phẩm du lịch có vị trí quan trọng là sự lan truyền từ người tiêu dùng trước, cũng như vấn đề quảng cáo. Sản phẩm du lịch có tính tổng hợp, được biểu hiện ở chỗ sản phẩm du lịch hoàn chỉnh không chỉ là sự kết hợp các loại dịch vụ, hàng hóa của nhà cung ứng du lịch mà còn liên quan tới rất nhiều ngành nghề khác và các nhà cung cấp dịch vụ công. Việc kết hợp một cách hữu cơ các sản phẩm đơn lẻ mới có thể tạo ra sản phẩm du lịch phù hợp với tính tổng hợp của nhu cầu trong quá trình du lịch của khách.

Thị trường du lịch: Thị trường du lịch được quan niệm là tổng thể các hành vi và quan hệ kinh tế thể hiện ra trong quá trình trao đổi sản phẩm du lịch. Dựa trên các tiêu chí khác nhau và vì mục đích nghiên cứu khác nhau mà du lịch thường được phân chia thành các loại hình như: Căn cứ theo sở thích nhu cầu làm nảy sinh chuyến đi du lịch có loại hình du lịch nghỉ ngơi giải trí, chữa bệnh, hành hương tôn giáo, sinh thái, văn hóa, tìm hiểu lịch sử, thể thao,. Căn cứ vào nơi tham quan có du lịch nghỉ biển, nghỉ núi, tham quan danh thắng, di tích. Luan van 10 Căn cứ vào phạm vi lãnh thổ của chuyến đi có loại hình du lịch nội địa, loại hình du lịch quốc tế 1.

Tiêu chí đánh giá trình độ phát triển du lịch Trình độ phát triển du lịch thường được biểu thị thông qua các tiêu chí sau đây: a) Các tiêu chí đánh giá quy mô phát triển: + Quy mô buồng phòng: Sự phát triển của kinh tế du lịch cũng được thể hiện khách quan qua số lượng các doanh nghiệp kinh doanh du lịch. Vì kinh tế du lịch phát triển, nguồn cầu cao đòi hỏi phải có lượng cung tương ứng. Các doanh nghiệp kinh doanh du lịch với những yếu tố bên trong như là nơi đến mới và thú vị, nơi đến có giá cả phù hợp, đảm bảo sự an toàn, có dịch vụ tiện nghi, có bản sắc văn hóa bảo đảm nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, thu hút được du khách và phát triển du lịch. + Số lượng khách du lịch: Số lượng du khách gia tăng tại điểm đến phản ánh rằng đó là điểm đến an toàn, sản phẩm du lịch đa dạng thú vị, thỏa mãn nhu cầu của du khách.

Đây chính là sự thể hiện du lịch phát triển Thị trường du khách đa dạng cho thấy sự quảng bá hình ảnh, xúc tiến các hoạt động du lịch được rộng rãi, mở rộng thị trường ra nhiều khu vực, mang hình ảnh của nơi du lịch đến với rộng rãi du khách. Để đạt được điều này, đòi hỏi sự đầu tư rất cao cho công tác, quảng bá, xúc tiến du lịch. + Số ngày khách lưu trú: Du khách lưu trú bao lâu ở điểm đến cho biết mức độ hấp dẫn, lôi kéo của nơi du lịch. Thông thường những nơi đến đáp ứng được sự đa dạng, phong phú, tiện nghi của sản phẩm du lịch sẽ kéo dài sự lưu trú của du khách, tăng nguồn thu cho hoạt động kinh doanh du lịch.

Số ngày lưu trú của khách tăng, khách chi tiêu nhiều hơn và sự cung ứng các dịch vụ càng phải tốt hơn. Luan van 11 + Doanh thu du lịch: Doanh thu du lịch được tổng hợp từ nhiều nguồn thu gồm doanh thu lưu trú, doanh thu ăn uống, doanh thu bán hàng và dịch vụ, doanh thu lữ hành và vận chuyển. Doanh thu du lịch phản ảnh sự phát triển của du lịch không chỉ thể hiện ở số lượng như tỷ trọng thu nhập của ngành so với GDP mà còn phải thể hiện tỷ lệ trên một du khách và cơ cấu của doanh thu. Doanh thu/khách du lịch tăng cho thấy việc tăng chi tiêu của du khách do thỏa mãn nhu cầu của mình về các dịch vụ, điều này có được do doanh nghiệp có sự đầu tư, quan tâm đến hoạt động kinh doanh.

Nhìn tổng thể ngành, đây là thể hiện sự phát triển du lịch. b) Các chỉ tiêu đánh giá về chất lượng phát triển: + Chất lượng cơ sở vật chất kinh doanh: Phát triển du lịch còn được thể hiện qua chỉ tiêu tăng cường chất lượng cơ sở vật chất kinh doanh du lịch. Tiêu chí này thường được thể hiện tổng hợp qua việc xếp hạng “sao“ trong du lịch. Tuy nhiên, hoạt động du lịch không chỉ dừng lại ở hoạt động lưu trú, nghỉ ngơi mà còn được thể hiện tthông qua nhiều hoạt động phong phú khác.

Do đó khi đánh giá chất lượng cơ sở vật chất cho kinh doanh du lịch cũng phải quan tâm đến các cơ sở vật chất khác nữa. Thường việc đánh giá này được tiến hành thông qua các tiêu chí quy định của ngành hoặc của các tổ chức du lịch quốc tế. Ngoài ra, cũng có thể đánh giá thông qua khảo sát ý kiến của khách du lịch và các đối tượng hữu quan. + Chất lượng nguồn nhân lực: Trong những năm gần đây, chất lượng của đội ngũ lao động trong ngành du lịch của Bình Định đã có sự cải thiện và tiến bộ.

Đã phối hợp các trường nghiệp vụ du lịch tổ chức và đào tạo các lớp nghiệp vụ hướng dẫn, khách sạn: buồng, bàn, bar. cho lao động trong ngành. Số cán bộ có trình độ đại học, nhất là đại học chuyên ngành du lịch tăng đều trong những năm gần đây. Luan van 12 + Tính đa dạng của sản phẩm du lịch: Sản phẩm du lịch phong phú, đa dạng phản ánh sự tìm tòi, nỗ lực phát triển ngành du lịch, tạo nhiều điểm đến, thực sự thu lợi nhiều nhất khi tiếp đón du khách đến tham quan du lịch.