phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Tài liệu tham khảo, Phụ lục; nội dung chính của luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên trường mầm non công lập; Chƣơng 2: Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên trường mầm non Hoa Đào,thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh; Chƣơng 3: Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trường mầm non Hoa Đào,thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG MẦM NON CÔNG LẬP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Phát triển nguồn nhân lực trong tổ chức đang là mối lưu tâm của các tổ chức trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Việc thay đổi hướng sử dụng nguồn nhân lực của tổ chức một cách hiệu quả hơn đang diễn ra một cách khá nhanh chóng.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt” [5]. Để nâng cao chất lượng giáo dục nhằm cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ thời kỳ đổi mới, quản lý con người có hiệu quả trong các cơ sở giáo dục cần phải được quan tâm và đổi mới. Luật Viên chức ra đời vào năm 2010 đã quy định về viên chức; quyền, nghĩa vụ của viên chức; tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập.
Luật Viên chức cũng quy định rõ việc quản lý viên chức bao gồm 09 nội dung theo tiếp cận quy trình quản lý và điều kiện quản lý đội ngũ viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập. [25] Hiện nay, Bộ Nội Vụ và Bộ Giáo dục & Đào tạo đang trong quá trình soạn thảo quy định về tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp cho viên chức thuộc ngành, lĩnh vực sự nghiệp được giao quản lý. Các cơ sở giáo dục đang trong quá trình nghiên cứu và xây dựng Đề án vị trí việc làm. Tuy nhiên, việc thiếu các Thông tư hướng dẫn đang đặt ra nhiều vấn đề cho quá trình hiện thực hóa các Đề án này.
Sự phát triển của thực tiễn giáo dục ngày nay đặt ra những yêu cầu ngày càng cao với giáo viên - những chủ thể quan trọng của quá trình giáo 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dục trong học đường. Vì lý do đó, các nghiên cứu về giáo viên rất được quan tâm và phát triển. Báo cáo của Ủy ban Quốc tế về giáo dục thế kỷ XXL của UNESCO (1996) đã khẳng định “thầy giáo là yếu tố quyết định hàng đầu đối với chất lượng giáo dục. Do đó, muốn phát triển giáo dục thì trước hết và trên hết phải phát triển đội ngũ giáo viên cả về số lượng và chất lượng”.
[34] Quyết định số 149/2006/QĐ-TTg ngày 23/6/2006 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Phát triển GDMN non giai đoạn 2006-2015” mục tiêu cụ thể: Đào tạo, bồi dưỡng , nâng cao chất lượng ĐNGV mầm non, phấn đấu để có 80% GV đạt chuẩn trình độ đào tạo năm 2010 và 100% năm 2015, trong đó có 8% đạt trình độ trên chuẩn năm 2010 và 15% năm 2015. [28] Quyết định số 711/QĐ-TTg ngày 13/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt “Chiến lược phát triển giáo dục 2011- 2020” đã chỉ ra một trong những yếu kém của GD nước ta là “ Một bộ phận nhà giáo và CBQL chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ GV trong thời kỳ mới. Đội ngũ nhà giáo vừa thừa, vừa thiếu cục bộ, vừa không đồng bộ về cơ cấu chuyên môn. Trong các giải pháp phát triển GD ở văn bản chiến lược này đã đề cập giải pháp phát triển ĐNGV nhằm “Đảm bảo từng bước có đủ GV thực hiện GD toàn diện theo chương trình giáo dục mầm non (GDMN) và phổ thông, dạy học 2 buổi/ngày”.
[29] Kết luận Hội nghị lần thứ 6 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI), Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chỉ rõ, “một trong những yêu cầu để bảo đảm thực hiện đổi mới hệ thống GD là xây dựng đội ngũ nhà giáo (bao gồm các GV và CBQLGD) đóng vai trò quyết định chất lượng GV. Nhà giáo không chỉ đơn thuần là người chia sẻ kiến thức và kỹ năng mà còn là người góp phần nuôi dưỡng, phát triển tâm hồn, hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ”. [4] Trong “Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng cửa thế kỷ XXI” (xuất bản năm 1999), Giáo sư – Viện sĩ Phạm Minh Hạc khẳng định ĐNGV là một yếu 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tố quyết định sự phát triển sự nghiệp giáo dục đào tạo (GDĐT) và đã đưa ra những chuẩn quy định đào tạo GV. [20] Trên thực tế đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về đội ngũ giáo viên mầm non, trong đó nổi bật là chương trình nghiên cứu của Đỗ Thị Thanh Tâm, trường đại học sư phạm Hà Nội II - chuyên nghành Quản lý giáo dục về đề tài: Phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non trên địa bàn quận Nam Từ Liêm Hà Nội: Đề tài nghiên cứu đã nghiên cứu chi thiết thực trạng đội ngũ giáo viên mầm non trên địa bàn và từ đó đưa ra các giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên ngày càng tốt lên.
Đề tài nghiên cứu của Lê Thị Diệu Thủy – Sinh viên đại Học Đà Nẵng- chuyên ngành quản lí giáo dục - với đề tài biện pháp quản lí công tác bồi dưỡng giáo viên các trường mầm non thành phố Đà Nẵng. Đề tài đã làm rõ được các biện pháp và công tác bồi dưỡng cán bộ tại thành phố Đà Nẵng Đề tài nghiên cứu về quản lý, phát triển đội ngũ giáo viên mầm non cũng đã được nhiều sinh viên trường đại học, học viên thạc sĩ chọn làm đề tài nghiên cứu Nhìn chung, từ những văn bản chỉ đạo của các cấp, các ngành, các luận văn, các bài viết khoa học mà mỗi địa phương khi nghiên cứu thực hiện đều có những thực trạng và nhiều giải pháp khác nhau trong công tác phát triển ĐNGV theo đặc thù của riêng của địa phương. Tuy nhiên, tại thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh những năm vừa qua chưa có công trình nghiên cứu nào đi sâu về công tác phát triển ĐNGV của cấp học mầm non trên quy mô tổng quát từ thực trạng cụ thể, để từ đó có những giải pháp, những đề xuất hiệu quả góp phần phát triển đội ngũ GVMN của thành phố ngày càng hiệu quả hơn. Phát triển đội ngũ giáo viên trƣờng mầm non công lập 1.
Đội ngũ giáo viên mầm non 1. Khái niệm giáo viên Theo từ điển Giáo dục học, thì GV là “Chức danh nghề nghiệp của người dạy học trong các trường phổ thông, trường nghề và trường mầm non, 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đã tốt nghiệp các trường sư phạm sơ cấp, trung cấp, đại học, hoặc sư phạm mẫu giáo”[21, tr. Khoản 1, Điều 70 chương IV Luật giáo dục (sửa đổi và bổ sung năm 2005) quy định: “Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy giáo dục trong nhà trường hoặc các cơ sở giáo dục khác. Nhà giáo dạy ở cơ sở giáo dục phổ thông gọi là giáo viên”.
[24] Nhà giáo - giáo viên là tên gọi vừa bao hàm nội dung nghề nghiệp vừa mang ý nghĩa tôn vinh, trang trọng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Có gì vẻ vang hơn là đào tạo con người, thế hệ sau này tích cực góp phần xây dựng XHCN… Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất, thầy giáo tốt là những người anh hùng vô danh” [22; tr.501] Tiêu chuẩn chung đối với nhà giáo được quy định trong Luật giáo dục (2005) cụ thể là: - Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt. - Đạt trình độ chuẩn đào tạo về chuyên môn nghiệp vụ. - Đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp.
- Lý lịch bản thân rõ ràng. [24] Trong vấn đề phát triển giáo viên thời đại ngày nay cần quan tâm tới các yếu tố: Tạo cho người giáo viên có được một lượng tri thức tương đối rộng, học sâu một số chuyên ngành, bên cạnh đó phải được trang bị thêm một số môn học khác để phục vụ việc hiểu sâu hơn những môn chuyên ngành; đào tạo, huấn luyện phương pháp và kỹ năng dạy học một cách chu đáo và thường xuyên được trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp: thường xuyên được rèn luyện nhân cách, đặc biệt là vấn đề rèn luyện đạo đức nghề nghiệp, tăng cường ý thức của người giáo viên, là tấm gương sáng để làm “Khuôn vàng, thước ngọc” cho học sinh noi theo. Khái niệm đội ngũ Khái niệm đội ngũ dùng cho các tổ chức trong xã hội một cách khá rộng rãi: đội ngũ trí thức, đội ngũ CBQL, đội ngũ GV. Tuy nhiên, ở một 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghĩa chung nhất chúng ta hiểu: Đội ngũ là tập hợp một số đông người, hợp thành một lực lượng để thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng nghề nghiệp hoặc khác nghề, nhưng có chung mục đích xác định; họ làm việc theo kế hoạch và gắn bó với nhau về lợi ích vật chất và tinh thần cụ thể.
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Đội ngũ là một tập hợp thể người gắn kết với nhau, cùng chung lý tưởng, mục đích, ràng buộc nhau vê vật chất, tinh thần và hoạt động theo một nguyên tắc”. Như vậy, khái niệm về đội ngũ có thể diễn đạt nhiều cách khác nhau, nhưng đều thống nhất: Đó là một nhóm người, một tổ chức, tập hợp thành một lực lượng để thực hiện mục đích nhất định. Đội ngũ của một tổ chức là nguồn nhân lực trong tổ chức đó. Chính vì vậy, các đặc trưng về phát triển đội ngũ gắn liền với đặc trưng phát triển tổ chức nói chung và đặc trưng của công tác cán bộ nói riêng.
Do đó, trong tổ chức giáo dục người quản lý nhà trường phải xây dựng, gắn kết các thành viên tạo ra đội ngũ, trong đó mỗi người có thể có phong cách riêng, nhưng phải có sự thống nhất cao về mục tiêu cần đạt tới. Khái niệm đội ngũ giáo viên mầm non Giáo viên mầm non Chương V - Điều 34 - Điều lệ trường mầ m non đã kh ẳng định: Giáo viên mầm non là người làm nhiệm vụ nuôi dưỡng - chăm sóc - giáo dục trẻ em trong nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập.