Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non theo chuẩn nghề nghiệp. Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp. Chương 3: Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG MẦM NON THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu trên thế giới Đội ngũ giáo viên là một trong những điều kiện, yếu tố mang ý nghĩa quyết định đến quá trình nâng cao chất lượng giáo dục, vì vậy vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên là trung tâm của các chương trình cải cách, đổi mới GD của các nước trên thế giới. Trong những năm gần đây, vấn đề quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường mầm non đã được nhiều nước trên thế giới thực hiện theo nhiều cách khác nhau. Fumiko Shinohara (2004 “ICTs in Teachers Training, UNESCO”); Harry Kwa (2004 “Information Technology Training Program for Student and Teachers”); David C.
đã nghiên cứu, cũng như phát triển đội ngũ giáo viên dưới góc độ nghiên cứu phát triển nguồn nhân lực và chú trọng tới chất lượng giáo viên; đề cao phát triển bền vững và sự thích ứng nhanh của giáo viên trước tiến trình phát triển kinh tế-xã hội và hội nhập quốc tế. [dẫn theo 16, tr. Tại hội thảo Cambridge về nhà giáo cho thế kỷ 21, người ta đã đặt ra 5 yêu cầu cốt lõi đối với nhà giáo là: Kiến thức, kỹ năng sư phạm, phẩm chất, thái độ và niềm tin. Tại “Diễn đàn Giáo dục cho mọi người”, do UNESCO (Dakar, Senégal Tháng 4/2000), coi chất lượng giáo viên là một trong mười yếu tố cấu thành chất lượng giáo dục [34, tr.
Ở đất nước Nhật Bản, họ rất quan tâm và chú trọng tới công tác phát triển đội ngũ giáo viên. Luật Giáo dục Nhật Bản quy định: “Địa vị xã hội của giáo viên phải được tôn trọng, sự đối xử đúng đắn và phù hợp với giáo viên phải được đảm bảo”. Để trở thành giáo viên phổ thông phải có chứng chỉ sư 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phạm và có quy chế bồi dưỡng bắt buộc hàng năm đối với giáo viên phổ thông mới vào nghề. Giáo viên đương nhiệm được bồi dưỡng bằng nhiều hình thức, ở nhiều cấp với phương thức đổi mới, đa dạng.
Chính sách đãi ngộ giáo viên chủ yếu thể hiện qua lương, phụ cấp, trợ cấp. Mức tăng lương dựa vào thành tích và thâm niên công tác, trung bình 1 năm hoặc 2 năm một lần. Giáo viên trường công ở Nhật Bản được hưởng nhiều loại trợ cấp, quan trọng nhất là tiền thưởng 3 lần trong năm và cao gấp 5,2 lần lương tháng [dẫn theo 29, tr. Đối với Cộng hòa Pháp - quốc gia có nền giáo dục phát triển cao thuộc cộng đồng Châu Âu, có quy định về tuyển dụng giáo viên phải thông qua thi tuyển (vào ngạch công chức giáo viên).
Các cơ sở giáo dục công lập trực thuộc Bộ có thể tuyển dụng giáo viên cộng tác (Giáo viên hợp đồng) để giảng dạy các môn về kỹ thuật và dạy nghề. Giáo viên của cơ sở giáo dục tư thục cũng được hưởng chính sách nâng ngạch bậc như giáo viên các cơ sở giáo dục công lập. Về chế độ ưu đãi giáo viên, Luật giáo dục Cộng hòa Pháp có quy định: Giáo viên chính thức hoặc thực tập sinh có quyền có nhà ở hoặc có phụ cấp nhà ở, lương chính của giáo viên trung học và tương đương, ngoài lương theo văn bằng còn có lương theo cấp bậc và trợ cấp bù giá [dẫn theo 16, tr. Theo tác giả Raja Roy Singh đã nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên thông qua việc nghiên cứu xác định vai trò, vị trí của giáo viên trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp và nội dung phát triển đội ngũ giáo viên: Giáo viên không chỉ là nhà chuyên môn mà còn là nhà giáo dục, nhà khoa học, người tư vấn, hướng dẫn, người học tập suốt đời [dẫn theo 18, tr.
Các nước gắn phát triển giáo viên với nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực cho đất nước. Kunio Yoshihara (1989) cho rằng phát triển giáo viên chính là các hoạt động đầu tư nhằm tạo ra nguồn nhân lực với số lượng và chất lượng đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đồng thời đảm bảo sự phát triển của mỗi cá nhân. Có thể thấy, các quốc gia trên thế giới đều nhận thức sâu sắc vai trò then chốt của giáo dục và đào tạo (đặc biệt là đội ngũ giáo viên) đối với sự 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phát triển của đất nước góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục sẽ quyết định nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của xã hội. Các nghiên cứu ở Việt Nam Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đang được đẩy mạnh, việc đặt ra những yêu cầu đổi mới về vai trò của đội ngũ nhà giáo ngày càng trở nên cấp thiết, đặc biệt khi mục tiêu giáo dục là hình thành nhân cách và phát triển các năng lực cá nhân cho người học.
Những năm gần đây Đảng, Nhà nước ban hành nhiều Chỉ thị, Nghị quyết, các chế độ chính sách để quan tâm phát triển nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên. Nghị quyết TW khóa VIII đã nêu: “Khâu then chốt để thực hiện chiến lược phát triển giáo dục là phải đặc biệt chăm lo đào tạo, bồi dưỡng và chuẩn hóa đội ngũ giáo viên cũng như cán bộ quản lý giáo dục”. Trong chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn năm 2011 - 2020 của Chính phủ cũng đã nêu rõ: “Phát triển đội ngũ nhà giáo đảm bảo đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu và chuẩn về chất lượng đáp ứng yêu cầu vừa tăng quy mô, vừa nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục” [7]. Bên cạnh đó, đã có nhiều tác giả tập trung nghiên cứu công tác phát triển đội ngũ giáo viên trong nhà trường nhằm tìm ra những biện pháp thiết thực để giúp đội ngũ giáo viên ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu xã hội và giáo dục.
Có một số công trình khoa học và một số luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ đã lựa chọn vấn đề này để nghiên cứu như: Nguyễn Tiến Dũng (2007) với luận văn thạc sĩ: Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường trung học phổ thông trên địa bàn Thành phố nam Định đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Nguyễn Thanh Dân (2010) với “Thực trạng và biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trung học cơ sở ở huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau” đã tổng kết lý luận và đánh giá thực trạng đội ngũ giáo viên, đề xuất một số biện pháp quản lý hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ [11]. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nông Thanh Hải (2010), Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn hiện nay, Luận văn thạc sỹ, Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả Lê Thị Phương Thảo (2013), “Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam đáp ứng chuẩn nghề nghiệp”, đã phân tích rõ thực trạng giáo viên và công tác phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học trên địa bàn, đồng thời đề xuất được một số biện pháp cần thiết, khả thi nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên [29].
Nguyễn Thị Thu Hà (2015) viết đề tài “Quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp ở trường trung học cơ sở Nguyễn Huy Tưởng, Đông Anh, Hà Nội”, Luận văn đã nghiên cứu lý luận về Chuẩn nghề nghiệp giáo viên và đề xuất các biện pháp bồi dưỡng đội ngũ giáo viên đáp ứng các tiêu chuẩn, tiêu chí nghề nghiệp trong giai đoạn thực hiện đổi mới giáo dục hiện nay [15]. Phạm Văn Hòa (2017) với luận án tiến sĩ “Phát triển đội ngũ giáo viên trường dạy nghề quân đội theo tiếp cận năng lực”. Như vậy, có thể thấy công tác phát triển đội ngũ giáo viên hiện nay là một vấn đề rất quan trọng nhận được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều cơ quan quản lý GD&ĐT, nhiều nhà khoa học. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu trên mới chỉ tập trung vào một số nội dung cơ bản mang tính lý luận chung của công tác phát triển đội ngũ giáo viên.
Hay mới chỉ tiến hành nghiên cứu cho một địa bàn cụ thể, việc ứng dụng các kết quả nghiên cứu chưa được triển khai rộng rãi. Do vậy, việc nghiên cứu ứng dụng nhằm nâng cao hiệu quả phát triển đội ngũ giáo viên (đặc biệt là đội ngũ giáo viên mầm non) ở các huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ là hết sức cần thiết. Một số khái niệm cơ bản 1. Giáo viên mầm non Giáo viên (danh từ) là người dạy học ở bậc học phổ thông hoặc tương đương [32, tr.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo từ điển Giáo dục học, thì giáo viên là “Chức danh nghề nghiệp của người dạy học trong các trường phổ thông, trường nghề và trường mầm non, đã tốt nghiệp các trường sư phạm sơ cấp, trung cấp, đại học, hoặc sư phạm mẫu giáo” [17, tr. Luật Giáo dục (2005) qui định: "Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, các cơ sở giáo dục khác", "Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên" [27, tr. Theo Điều 34, Điều lệ trường mầm non quy định: “Giáo viên trong các cơ sở giáo dục mầm non là người làm nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em trong nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập" [5, tr. Như vậy, giáo viên mầm non là những người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh trong độ tuổi từ 3 tháng đến 6 tuổi ở các cơ sở giáo dục mầm non.
Đội ngũ giáo viên mầm non Theo Từ điển Tiếng Việt, đội ngũ được định nghĩa là tập hợp một số đông người, cùng chức năng nghề nghiệp thành một lực lượng” [32, tr. Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng: “Đội ngũ là một tập thể người gắn kết với nhau, cùng chung lý tưởng, mục đích, ràng buộc nhau về vật chất, tinh thần và hoạt động theo một nguyên tắc” [dẫn theo 16, tr.