Chương 1: Cơ sở lý luận của biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông tại các trung tâm giáo dục thường xuyên Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn. Chương 3: Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện Văn Quan tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn mới. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Chỉ thị số 40-CT/TW của Ban Bí thư đã nêu rõ: “Phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người. Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong đó nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục là động lực nòng cốt, có vai trò quan trọng…Những năm qua, chúng ta đã xây dựng được đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục ngày càng đông đảo, phần lớn có phẩm chất đạo đức và ý thức chính trị tốt, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ ngày càng được nâng cao.
Đội ngũ này đã đáp ứng quan trọng yêu cầu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần vào thắng lợi của sự nghiệp cách mạng của đất nước”. Giáo dục thường xuyên là phương thức giáo dục giúp cho mọi người vừa học vừa làm, học liên tục, học suốt đời nhằm hoàn thiện nhân cách, mở rộng hiểu biết, nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ để cải thiện chất lượng cuộc sống, tìm việc làm thích nghi với đời sống xã hội. Vì vậy giáo dục thường xuyên có một vai trò quan trọng trong việc đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học kỹ thuật trong cuộc sống. Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, việc phát triển đội ngũ giáo viên là hết sức cần thiết.
Người quản lý cần phải xem xét, phân tích và căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của trung tâm từ đó có kế hoạch xây dựng đào tạo đội ngũ giáo viên cho phù hợp. Đội ngũ giáo viên phải được xây dựng đồng bộ và bố trí đúng người, đúng việc. Những giáo viên tuổi cao, năng lực chuyên môn yếu cần đề nghị các cấp quản lý bố trí cho nghỉ hưu hoặc chuyển công tác 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khác theo yêu cầu nhiệm vụ của trung tâm. Bên cạnh đó có kế hoạch bổ sung những giáo viên trẻ về công tác, hoặc tuyển chọn những giáo viên trẻ có chuyên môn giỏi cử đi bồi dưỡng tập huấn, hoặc gửi đi đào tạo trên chuẩn ở các trình độ thạc sỹ, tiến sỹ.
Đội ngũ này cũng phải được đào tạo chuẩn, cân đối về lĩnh vực khoa học kỹ thuật. Với vấn đề này đến nay đã có một số tác giả nghiên cứu như: - Phát triển đội ngũ giáo viên hệ bổ túc trung học phổ thông tại trung tâm giáo dục thường xuyên huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình ( Luận văn thạc sỹ QLGD của Phan Thanh Tùng, trường Đại học Giáo dục, 2011) - Tác giả Lê Hoài Thu với đề tài “Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trung tâm giáo dục thường xuyên huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang”. Các tác giả đã nghiên cứu nhiều khía cạnh khác nhau của vấn đề, khảo sát thực trạng về tình hình phát triển đội ngũ giáo viên của địa phương, đề xuất các giải pháp, biện pháp thiết thực, nhằm thực hiện tốt hơn công tác phát triển đội ngũ giáo viên. Tuy nhiên, ở mỗi địa phương, đơn vị có những điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau do đó để có những biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên phù hợp với đặc điểm của đơn vị, của địa phương trong phạm vi nghiên cứu của mình tôi đề cập sâu hơn với việc phát triển đội ngũ giáo viên THPT tại Trung tâm GDTX huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn.
Lý luận về quản lý giáo dục 1. Quản lý Theo Từ điển Tiếng Việt (NXB Giáo dục, 1998), Quản lí là: Tổ chức điều khiển hoạt động của đơn vị, cơ quan. Nhóm tác giả Bùi Minh Hiền – Vũ Ngọc Hải – Đặng Quốc Bảo cho rằng: “Quản lí là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lí tới đối tượng quản lí nhằm đạt mục tiêu đề ra” 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quản lí là một quá trình điều khiển, là chức năng của những hệ có tổ chức với bản chất khác nhau (sinh học, xã hội, kỹ thuật v.v…) nó bảo toàn cấu trúc, duy trì chế độ hoạt động của các hệ đó. Quản lí là tác động hợp qui luật khách quan, làm cho hệ vận động, vận hành và phát triển.
Theo quan điểm tiếp cận hệ thống: “Quản lí là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được các mục đích xác định”. Mặc dù có những cách diễn đạt khác nhau, song có thể khái quát nội dung cơ bản của quản lí được đề cập đến trong các khái niệm trên như sau: - Quản lí là thuộc tính nội tại của mọi quá trình hoạt động xã hội. Lao động quản lí là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội loài người tồn tại, vận hành phát triển. - Quản lí được thực hiện với một tổ chức hay một nhóm xã hội.
- Quản lí là những tác động có tính hướng đích, là những tác động phối hợp nỗ lực của các cá nhân thực hiện mục tiêu của tổ chức. - Quản lí bao giờ cũng là quản lí con người, trong đó chủ yếu bao gồm chủ thể quản lí và đối tượng quản lí giữ vai trò trung tâm trong chu trình, hoạt động quản lí. - Quản lí là sự tác động mang tính chủ quan nhưng phải phù hợp với qui luật khách quan. Như vậy, với cách hiểu quản lí là quản lí tổ chức của con người, hoạt động của con người, tôi hiểu quản lí như sau: Quản lí là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lí (người quản lí) theo kế hoạch chủ động và phù hợp với qui luật khách quan tới khách thể quản lí (người bị quản lí) nhằm tạo ra hiệu quả cần thiết vì sự tồn tại, ổn định và phát triển của tổ chức.
Theo cách hiểu trên, quản lí luôn tồn tại với tư cách như là một hệ thống bao gồm những thành tố cấu trúc cơ bản sau: 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Chủ thể quản lí: là trung tâm thực hiện những hoạt động khai thác, tổ chức và thực hiện nguồn lực của tổ chức; thực hiện những tác động hướng đích, có chủ định đến đối tượng quản lí. Chủ thể quản lí có thể là cá nhân hoặc tập thể. - Đối tượng quản lí: là những đối tượng chịu tác động và thay đổi dưới những tác động hướng đích có chủ định của chủ thể quản lí. Đối tượng quản lí là con người (cá nhân và tập thể) trong tổ chức và các yếu tố được sử dụng là nguồn lực của tổ chức (thông qua việc khai thác, tổ chức thực hiện).
- Cơ chế quản lí: là phương thức vận động hợp qui luật của hệ thống quản lí, mà trước hết là sự tác động lẫn nhau một cách hợp qui luật trong quá trình quản lí. - Mục tiêu quản lí: là trạng thái tương lai, cái tiêu điểm tương lai hay cái kết quả cuối cùng mà một tổ chức mong muốn đạt đến. Mục tiêu Nội dung Phƣơng pháp Chủ thể Đối tƣợng quản lí quản lí Cơ chế quản lí Sơ đồ 1. Sơ đồ mô tả hệ thống cấu trúc quản lí.
* Các chức năng cơ bản của quản lí: - Kế hoạch: có nghĩa là xác định mục tiêu, mục đích đối với thành tựu tương lai của tổ chức và các con đường, biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu, mục đích đó. - Tổ chức: là quá trình hình thành nên cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho họ thực hiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức. - Chỉ đạo: là việc liên kết, liên hệ với người khác và động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt được mục tiêu của tổ chức. Đây là khâu quan trọng tạo nên thành công của kế hoạch dự kiến.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Kiểm tra: là những hoạt động của chủ thể quản lí nhằm tìm ra những mặt ưu điểm, mặt hạn chế, qua đó đánh giá, điều chỉnh và xử lý kết quả của quá trình vận hành tổ chức, làm cho mục đích của quản lí được hiện thực hóa một cách đúng hướng và có hiệu quả. Các chức năng quản lí có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau, đan xen và ảnh hưởng lẫn nhau. Khi thực hiện chức năng này thường liên quan đến các chức năng khác và ở mức độ khác nhau. Các chức năng đều cần đến yếu tố thông tin để hoạch định kế hoạch; cơ cấu tổ chức; chuyển tải mệnh lệnh chỉ đạo và phản hồi và thông tin kết quả hoạt động.
Kế hoạch Kiểm tra,đánh giá Thông tin Tổ chức \ Chỉ đạo Sơ đồ 1. Sơ đồ mô tả mối quan hệ giữa các chức năng quản lí 1. Quản lí giáo dục Giáo dục là một quá trình, một hoạt động của xã hội, vì thế nó cần và phải được quản lí. Quản lí giáo dục cũng được biểu đạt một cách rất đa dạng tùy theo cách tiếp cận của nhà nghiên cứu.
Có thể hiểu quan niệm về quản lí giáo dục: Quản lí giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch hợp qui luật của chủ thể quản lí, nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học và giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ thống giáo dục đến mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quản lí giáo dục có hai cấp vĩ mô và vi mô.