CHƯƠNG 1 Cơ sở lí luận về phát triển đội ngũ giáo viên trung học phổ thông và những yêu cầu phát triển đội ngũ giáo viên tiếng Anh 1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu về quản lí, phát triển đội ngũ nhà giáo và đội ngũ giáo viên tiếng Anh Nâng cao chất lượng dạy – học tiếng Anh, phát triển đội ngũ giáo viên tiếng Anh là một trong những nội dung công tác quan trọng của ngành giáo dục nhằm góp phần vào việc thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục 2011- 2020 và là cơ sở để nâng cao chất lượng giáo dục Trung học phổ thông, hướng vào thực hiện mục tiêu chung của công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Việt Nam trở thành một nước “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh ”. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã rất quan tâm đến việc xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên các cấp học, các ngành học, các loại hình giáo dục. Đường lối, chính sách của Đảng thực sự là những định hướng quan trọng ở tầm vĩ mô, chỉ đạo toàn diện công tác xây dựng, phát triển đội ngũ của ngành giáo dục.
Trên cơ sở những định hướng chiến lược đó, nhiều hội thảo khoa học giáo dục và công trình nghiên cứu khoa học giáo dục về đội ngũ giáo viên và vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên nói chung đã được thực hiện. Có những bài viết, công trình đi vào nghiên cứu công tác quản lí đội ngũ ở tầm vĩ mô và vi mô; có những công trình đi vào nghiên cứu, đề xuất mô hình đào tạo giáo viên, phục vụ cho việc phát triển đội ngũ giáo viên. Hầu hết các hội thảo và công trình nghiên cứu đó đều đề cập đến vấn đề xây dựng đội ngũ giáo viên ở các trường đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp dạy nghề. Những năm gần đây, nhiều đề án, giải pháp nhằm xây dựng, quản lý phát triển đội ngũ nhà giáo ở các cấp học, bậc học đã được nghiên cứu và áp dụng rộng rãi: 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Đề án xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005-2010 (QĐ số 09/2005/QĐ-TTg ngày 11 tháng 1 năm 2005 của Thủ tướng chính phủ).
- Chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020 (QĐ Số: 711/QĐ-TTg, ngày 13 tháng 06 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ). - Hướng dẫn nội dung và mức chi thực hiện Quyết định số 1400/QĐ-TTg ngày 30 tháng 9 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 - 2020”. - Đã có nhiều công trình nghiên cứu về xây dựng, quản lý phát triển đội ngũ giáo viên THPT như: Với bộ môn tiếng Anh, các đề tài chủ yếu nghiên cứu về quản lí hoạt động dạy học tiếng Anh như Tác giả Trần Thị Lan Hương “Biện pháp quản lí dạy học môn tiếng Anh ở trường THPT huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng”; “Biện pháp quản lí hoạt động bồi dưỡng nâng cao trình độ tiếng Anh cho giảng viên Học viện quốc phòng” của tác giả Võ Minh Thúy. Đề cập đến đội ngũ giáo viên tiếng Anh có tác giả Vũ Thị Kim Tuyết với đề tài: “Quản lí phát triển đội ngũ giáo viên tiếng Anh cấp trung học cơ sở trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc”.
“Biện pháp quản lí đội ngũ giáo viên của hiệu trưởng trường THPT Tân Sơn, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang” của Phạm Hồng Dương; Tác giả Nguyễn Đức Cường với nghiên cứu “Các biện pháp quản lí đội ngũ giáo viên THPT thành phố Yên Bái trong giai đoạn hiện nay”; Tác giả Trần Văn Thái với đề tài “Nghiên cứu cơ sở khoa học của qui hoạch phát triển đội ngũ giáo viên THPT tỉnh Yên Bái đến năm 2015”; Tác giả Nguyễn Thị Lệ Chung với nghiên cứu “Phát triển đội ngũ giáo viên ở trường THPT chuyên tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay”; Tác giả Nguyễn Công Chánh đề xuất “Các biện pháp quản lí, phát triển đội ngũ giáo viên ở CĐSP Bạc Liêu”; Tác giả Vũ Đình Chuẩn đề cập đến “Những giải pháp quản lí nhằm phát triển đội ngũ giáo viên THCN ở thành phố Đà Nẵng”; Tác giả Hà Tuyết Vân, trong luận văn Thạc sĩ khoa học giáo dục đưa 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ra “Một số biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên phục vụ PCGD THCS ở tỉnh Sơn La”. Những công trình bài viết trên đã phần nào làm rõ bức tranh về quản lý, phát triển đội ngũ nhà giáo trong hệ thông giáo dục phổ thông. Đó là những tư liệu quý báu góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo. Tuy nhiên, rất ít công trình nghiên cứu riêng về công tác phát triển đội ngũ giáo viên THPT môn tiếng Anh trong giai đoạn phát triển mới, đặc biệt ở Hà Nội.
Còn riêng với địa bàn Quận Hà Đông sau khi được sát nhập vào thủ đô Hà Nội thì chưa hề có một tác giả nào đề cập đến. Bởi vậy, chúng tôi chọn đề tài luận văn này để nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển ĐNGV THPT môn tiếng Anh kết hợp với tìm hiểu thực trạng đội ngũ giáo viên THPT môn tiếng Anh và công tác phát triển đội ngũ này trên địa bàn quận Hà Đông. Trên cơ sở đó, đề xuất những biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên THPT môn tiếng Anh cho quận Hà Đông nhằm nâng cao chất lượng ĐNGV nói chung và nâng cao chất lượng đào tạo của các trường THPT trên địa bàn quận nói riêng, góp phần tạo nên sự đột phá cho ngành giáo dục thủ đô trong giai đoạn phát triển mới. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1.
Khái niệm quản lý Quản lý không phải là một khái niệm mới, khái niệm này đã xuất hiện từ lâu và ngày càng được hoàn thiện cùng với lịch sử hình thành và phát triển của loài người, bởi ngay từ khi xã hội loài người xuất hiện thì nhu cầu quản lý cũng được hình thành như một tất yếu khách quan. Drucker (Mỹ) cho rằng: Quản lí là thực hiện mục đích và sứ mệnh đặc thù của tổ chức đối với xã hội, làm cho công việc có sức sống, công nhân viên có thành tích. Taylor (Mỹ): Quản lí là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phương pháp tốt nhất [21, tr. Trong tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội, con người muốn tồn 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tại và phát triển đều phải dựa vào các nỗ lực của cá nhân, của tổ chức, từ một nhóm nhỏ đến phạm vi rộng hơn ở tầm quốc gia, đều phải thừa nhận và chịu sự quản lý nào đó.Mác đã viết: “Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [26, tr.
Quản lý là một trong những loại hình lao động hiệu quả nhất, quan trọng nhất trong các hoạt động của con người, làm cho hoạt động tổ chức và xã hội ngày càng có hiệu quả cao. Quản lý đúng tức là con người đã nhận thức được quy luật và sẽ đạt được những thành công to lớn. Ngày nay, khái niệm quản lý đã trở nên phổ biến nhưng chưa có một định nghĩa thống nhất. Hoạt động quản lý thường được định nghĩa khác nhau, dưới đây sẽ đưa ra một vài quan điểm có tính chất khái quát: - Quản lý là hoạt động nhằm đảm bảo sự hoàn thành công việc thông qua sự nỗ lực của người khác.
- Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường [19, tr. - Xét quản lý với tư cách một hành động, theo Vũ Ngọc Hải: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra [10, tr. - Xét theo chức năng quản lý, hoạt động quản lý thường được định nghĩa: Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động kế hoạch hoá tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra [3, tr. Như vậy, bản chất của hoạt động quản lý là cách thức tác động (tổ chức và điều khiển) hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý dựa trên các nguồn lực và điều kiện có thể có nhằm thực hiện có hiệu quả những mục tiêu của tổ chức, đơn vị đề ra.
Qua những ý kiến trên, chúng ta có thể khái quát rằng: Quản lí là sự tổ chức, tác động, chỉ huy, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của con người nhằm đạt tới mục đích đã đề ra của hệ thống. Quản lí là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra. Sự tác động của quản lí phải mang tính khoa học và nghệ thuật để người bị quản lí luôn luôn tự giác, phấn khởi đem hết năng lực và trí tuệ của mình làm tròn nhiệm vụ được giao, đem lại lợi ích cho bản thân, cho tổ chức và cho cả xã hội. Khái niệm “ Quản lí giáo dục ” Quản lí giáo dục theo nghĩa rộng là hoạt động điều hành, phối hợp của các lực lượng xã hội nhằm quản lí tất cả các hoạt động giáo dục và các hoạt động mang tính giáo dục của bộ máy Nhà nước, các tổ chức xã hội và của hệ thống giáo dục quốc dân.
Xu hướng phát triển quản lí giáo dục trên thế giới là tiến tới thực hiện quản lí giáo dục trên cơ sở của quản lí kinh tế theo mô hình các “công ty”, “xí nghiệp”, nhất là ở bậc Đại học, như các nước tư bản phát triển đang thực hiện rất thành công, làm cho GD-ĐT gắn bó chặt chẽ với sự phát triển KT-XH, sản phẩm của GD-ĐT thực sự đáp ứng các yêu cầu của xã hội. Quản lí giáo dục theo nghĩa hẹp bao gồm quản lí hệ thống giáo dục quốc dân (quản lí các hoạt động GD-ĐT trong các đơn vị hành chính như cấp xã, huyện, tỉnh, toàn quốc) và quản lí nhà trường (quản lí các hoạt động GD-ĐT trong các cơ sở giáo dục). - “Quản lí giáo dục” theo quan niệm của các tác giả nước ngoài: P.