Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN TIẾNG ANH CẤP TIỂU HỌC 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế thế giới đòi hỏi nguồn nhân lực cần phải có chuyênmôn cao, tay nghề vững vàng và có khả năng sử dụng ngoại ngữ tốt. Để đáp ứng được nhu cầu này của xã hội, giáo dục nói chung và giáo dục ngoại ngữ nói riêng ngày càng có vai trò quan trọng và cấp thiết , là mối quan tâm không chỉ của ngành giáo dục mà đã trở thành mối quan tâm của toàn xã hội. Trong Luật Giáo dục năm 2005 - Điều 7 đã đề cập về vấn đề dạy ngoại ngữ: "Ngoại ngữ quy định trong chương trình giáo dục là ngôn ngữ được sử dụng phổ biến trong giao dịch quốc tế. Việc tổ chức dạy ngoại ngữ trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác cần bảo đảm để người học được học liên tục và có hiệu quả”.
Giảng dạy Tiếng Anh cũng được cụ thể hóa với các mục tiêu cụ thể thông qua đề án “ Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 –2020”[24]. Trong thời gian qua để góp phần nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ đã có một số công trình nghiên cứu về công tác quản lý giáo dục trong nhiều lĩnh vực như: quản lý hoạt động dạy học với nhiều góc độ tiếp cận khác nhau như ví dụ dưới đây; hay một số đề tài nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên nói chung, quản lý chất lượng dạy học, quản lý các hoạt động hỗ trợ dạy học: - Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục của Lâm Hữu Tài - Viện Chiến lược và chương trình giáo dục - Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2004 với đề tài" "Quản lý dạy học ngoại ngữ tại Khoa Ngoại ngữ - Trường Đại học dân lập Văn Lang"[23]. Đề tài này đã đi sâu vào nghiên cứu thực trạng công tác quản lý dạy học ngoại ngữ tại khoa Ngoại ngữ Đại học dân lập Văn Lang và đưa ra một số giải pháp cải tiến quản lý dạy học ngoại ngữ của khoa ngoại 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ngữ trường Đại học dân lập Văn Lang. Đề tài đã nghiên cứu tương đối đầy đủ một số giải pháp cải tiến chương trình đào tạo, quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên, hoạt động học của sinh viên, phát triển đội ngũ giảng viên đại học dân lập.
-“ Biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh của Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở quận Hoàn Kiếm – Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Mai Anh, trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 2007 [1]. Để tài này đã đi sâu vào nghiên cứu việc quản lý dạy học môn tiếng Anh của Hiệu trưởng- nhà quản lý các trường THCS, cụ thể trên địa bàn quận Hoàn Kiếm thuộc thủ đô Hà Nội. - “Quản lý hoạt động dạy học ở Trường Tiểu học huyện Đông Anh - thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” của tác giả Lê Thị Hạnh, Trường Đại học Giáo dục – năm 2014 , đi sâu vào nghiên cứu việc quản lý hoạt động dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục của các trường tiểu học huyện Đông Anh [15]. - “ Quản lý dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực của học sinh các trường tiểu học huyện Hoài Đức, Hà Nội” của tác giả Doãn Thị Thu Thủy, Học viện Quản lý Giáo dục – năm 2015 [27].
Đề tài này đi sâu vào việc quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh tiểu học. Qua một số công trình nghiên cứu nêu trên có thể nhận thấy các đề tài này chủ yếu nghiên cứu về tổ chức quản lý quá trình giáo dục- đào tạo, về thực trạng và các giải pháp nâng cao hiệu quả dạy học ngoại ngữ tại các trung tâm ngoại ngữ, đại học dân lập, ở các trung tâm giáo dục thường xuyên, trường tiểu học hay nghiên cứa về các hoạt động dạy học nói chung trong nhà trường mà chưa có công trình nghiên cứu nào về vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học; một hoạt động được khẳng định đóng vai trò rất quan trọng nhằm đáp ứng mục tiêu về dạy và học ngoại ngữ theo đề án 2020 “đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt”[11]. Vì thế, việc nghiên cứu biện 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học càng trở nên cấp thiết. Huyện Đông Anh nằm ở phía Bắc nội thành Thành phố Hà Nội, gồm có 1 thị trấn và 23 xã.
Với số lượng trường tiểu học trên địa bàn huyện là 28 trường và 1 trường chuyên biệt. Trong xu thế chung của xã hội và toàn ngành Giáo dục, một trong những vấn đề được Huyện quan tâm hàng đầu là việc bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên, đặc biệt là giáo viên tiểu học. Trên thực tế, các giáo viên đang dạy học tiếng Anh ở cấp tiểu học trong huyện đều được đào tạo từ các trường Cao đẳng và Đại học để dạy cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông, nên cần thiết phải được bồi dưỡng phương pháp và kỹ năng dạy tiếng Anh ở cấp tiểu học nhằm nâng cao chất lượng dạy môn tiếng Anh ở cấp học này. Hơn thế nữa, theo nhu cầu đổi mới dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn đến năm 2020 còn quy định rõ các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể.
Vì vậy, việc nghiên cứu và đề xuất giải pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học huyện Đông Anh sẽ có những nét đặc thù riêng.Trong khi đó tính đến thời điểm tác giả nghiên cứu đề tài này thì chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu về Quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học các trường Tiểu học huyện Đông Anh, Hà Nội, trong khi yêu cầu thực tiễn đang đặt ra những vấn đề cần giải quyết. Vì vậy, tác giả đã lựa chọn vấn đề nghiên cứu: “Quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội” không trùng lặp với các công trình khoa học đã nghiên cứu.2 Bồi dưỡng và quản lý hoạt động bối dưỡng 1.1 Khái niệm bồi dưỡng Bồi dưỡng là một trong những khái niệm được hình thành nhờ vào sự nối kết các nghĩa vị không thuần Việt (từ vay mượn), là khái niệm cho đến 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nay vẫn chưa được hiểu nhất quán về nội hàm nghĩa. Bồi dưỡng nghĩa là làm cho tăng thêm sức của cơ thể bằng chất bổ và tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất [18], hay Bồi dưỡng có nghĩa là làm cho khỏe thêm, mạnh thêm và tốt hơn, giỏi hơn [29]. Để hiểu rõ nghĩa của bồi dưỡng trong giáo dục, ta cần phân định sự khác biệt giữa hai khái niệm : Đào tạo và Bồi dưỡng.
Theo các ghi nhận trong các từ điển giải thích có uy tín của Việt Nam nói trên cho thấy, đây là hai khái niệm, mặc dù có những nét nghĩa tương đồng nhất định (như đều có nét nghĩa chỉ quá trình làm tốt hơn, lành mạnh hơn, chuyên nghiệp hơn cho khách thể), song đây là hai khái niệm không đồng nghĩa, khu biệt nhau bằng những nội hàm nghĩa rất cụ thể. Trước hết, đó là sự khu biệt cơ bản về chất của cả một quá trình giáo dục: nếu như đối với Đào tạo là một quá trình dài, khép kín nhằm trang bị và xây dựng cho khách thể các tố chất mà trước đó khách thể đó không có thì đối với Bồi dưỡng chỉ là một giai đoạn ngắn, bổ trợ, nhằm bồi bổ thêm, làm tốt thêm và nâng cao hơn các tố chất vốn đã có sẵn của khách thể. Phân tích và khảo sát các hiện tượng ngôn ngữ tiếng Việt hiện đại (trong các văn bản pháp luật, pháp quy, các văn bản giáo dục, hành chính-sự vụ) có sử dụng hai khái niệm Đào tạo và Bồi dưỡng đã cho thấy các nét nghĩa khu biệt của hai thuật ngữ ngày cũng được thể hiện khá rõ ràng trên cả hai bình diện cấu tạo từ và cú pháp-ngữ nghĩa; không có các trường hợp đồng nghĩa hay trùng nghĩa nào của hai khái niệm Đào tạo và Bồi dưỡng này, ví dụ như: - “Tổ chức rà soát, quy hoạch, xây dựng kế hoạch đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng, tuyển dụng đội ngũ giáo viên, giảng viên trong các cơ sở giáo dục và cả nước, bảo đảm đáp ứng nhu cầu về số lượng, cơ cấu, trình độ đào tạo”.[21] “Tiến hành việc rà soát, đánh giá thực trạng đội ngũ giáo viên, giảng viên ngoại ngữ trong các cấp học, nhất là ở các cơ sở giáo dục phổ thông, 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trên cơ sở đó xây dựng quy hoạch, kế hoạch tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên hàng năm và các giai đoạn đến năm 2010, năm 2020, phù hợp với các quy định, tiêu chí hiện hành”. [22] –“Đẩy mạnh việc đổi mới phương pháp đào tạo, bồi dưỡng.
Khuyến khích bồi dưỡng giáo viên qua các khoá tập huấn quốc tế trong nước và nước ngoài, được cấp chứng chỉ quốc tế”. “- Nâng cao năng lực, chất lượng đào tạo của các trường cao đẳng, đại học đào tạo chuyên ngoại ngữ hiện có; mở rộng việc thành lập các khoa đào tạo ngoại ngữ ở một số trường đại học, cao đẳng có điều kiện bảo đảm, chú trọng xây dựng, phát triển mạng lưới các cơ sở đào tạo giáo viên ngoại ngữ trình độ cao đẳng, đại học ở các vùng Tây Bắc, Đông Bắc, Tây Nguyên, đồng bằng sông Cửu Long”.