Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giảng viên ở các học viện, nhà trường quân đội. - Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên của Học viện PK - KQ hiện nay. - Chương 3: Biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên của Học viện PK - KQ trong giai đoạn hiện nay. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CỦA CÁC HỌC VIỆN, NHÀ TRƢỜNG QUÂN ĐỘI 1.
Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên ở các học viện, nhà trƣờng quân đội 1. Quan điểm của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh về phát triển đội ngũ giảng viên Nước Việt Nam ta có một nền văn hiến lâu đời, một truyền thống giáo dục tốt đẹp đã ăn sâu bám rễ trong các cộng đồng làng, xã và trong mỗi người dân. Lịch sử hơn bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc ta cũng ghi nhận những đóng góp to lớn của các thế hệ nhà giáo đã cùng toàn thể nhân dân giáo dục, đào tạo ra lớp lớp các thế hệ người Việt Nam yêu nước, thương nòi, biết giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc. Với truyền thống hiếu học từ ngàn xưa, nhân dân ta luôn dành cho người thầy giáo những tình cảm quý mến, kính trọng: “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư”.
Truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo còn được văn học dân gian phản ánh qua tục ngữ, ca dao, truyện kể như “Không thầy đố mày làm nên”, “Muốn sang thì bắc cầu kiều, muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy”; khi công thành danh đạt, người ta cũng nhắc nhau “Mười năm rèn luyện sách đèn, công danh gặp bước chớ quên ơn thầy”. Đã có những thế hệ người thầy đức độ và tài năng nổi danh trong lịch sử giáo dục nước nhà như: Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn… luôn được các thế hệ người Việt Nam tôn trọng. Người thầy giáo luôn là tấm gương sáng về phẩm chất nhân cách để mọi người noi theo và được xã hội tôn vinh. Truyền thống “Tôn sư trọng đạo” của dân tộc đang được các nhà giáo dục Việt Nam ngày nay kế thừa và coi đó là một nội dung, một tư tưởng của triết lí giáo dục Việt Nam.
Thấm nhuần tư tưởng truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng giáo dục và vai trò to lớn của người thầy. Người coi giáo dục là một bộ phận của công cuộc giải phóng dân tộc. Chính 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chủ tịch Hồ Chí Minh là người thầy giáo cách mạng đầu tiên, trực tiếp mở trường đào tạo, huấn luyện đội ngũ cán bộ cách mạng. Cách mạng tháng Tám thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nhiệm vụ phát triển nền giáo dục cách mạng ở hàng thứ hai trong ba nhiệm vụ lớn về kiến quốc “Diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm”.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh “Nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục, không có giáo dục, không có cán bộ thì cũng không nói gì đến kinh tế, văn hoá” [28, tr. Người cho rằng, người thầy giáo có vai trò quyết định đến sự vận hành của hệ thống giáo dục và chất lượng giáo dục. Người khẳng định “Học trò tốt hay xấu là do thầy giáo, cô giáo tốt hay xấu” [28, tr. Trong buổi nói chuyện với lớp tập huấn giáo viên và Hội nghị sư phạm (7 - 1956), Người căn dặn “Các thầy giáo cũng như các trí thức khác là lao động trí óc.
Lao động trí óc phải biết sinh hoạt của nhân dân, nếu chỉ giở sách đọc thì không đủ. Phải yêu dân, yêu học trò, gần gũi nhau. Các chú, các cô phải thi đua trao đổi kinh nghiệm” [27, tr. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Dù là tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh” [26, tr.
Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng thường động viên đội ngũ nhà giáo: “Các thầy giáo có nhiệm vụ nặng nề và vẻ vang là đào tạo cán bộ cho dân tộc. Thầy thi đua dạy, trò thi đua học” [28, tr. Nhà giáo phải phát huy tinh thần học tập không ngừng. Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn thường dẫn lại câu nói của Khổng Tử “Học không biết chán, dạy không biết mỏi” và lời dạy của Lênin “Học, học nữa, học mãi” để nhắc nhở các thầy giáo, cô giáo “dù khó khăn đến đâu cũng phải tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt.
phải nâng cao chất lượng văn hóa và chuyên môn” [26, tr. Người khuyên cán bộ và giáo viên “Chớ tự túc, tự mãn, cho là giỏi rồi thì dừng lại, mà dừng lại là lùi bước, là lạc hậu, mình tự đào thải trước. Cho nên phải cố gắng học tập để cải tạo mình, cải tạo tư tưởng của mình, cải tạo con em và giúp vào việc cải tạo xã hội” [27, tr. Đặc biệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở Chính phủ, các địa phương, các cấp, các ngành phải chăm lo, đào tạo, bồi dưỡng đội 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ngũ giáo viên để đáp ứng yêu cầu phát triển xã hội mới.
Theo Người, đối với người cán bộ giảng viên cần phải có đức và tài: chính trị là đức, chuyên môn là tài, có tài mà không có đức là hỏng, hay “chính trị là linh hồn, chuyên môn là xác. Có chuyên môn mà không có chính trị thì chỉ là cái xác không hồn” [28, tr. Người khẳng định giữa đức và tài hay phẩm chất và năng lực của người thầy giáo có mối quan hệ hữu cơ và tác động qua lại lẫn nhau tạo nên cốt cách của người thầy giáo. Do vậy, cần phát triển đội ngũ giảng viên không chỉ đủ tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực sư phạm mà còn phải tinh thông nghiệp vụ dạy học.
Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: Đảng, Nhà nước phải đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, phải tìm cách huấn luyện họ coi huấn luyện là công việc gốc của Đảng. Bên cạnh việc chỉ rõ trách nhiệm của Đảng đối với việc phát triển đội ngũ giảng viên, Hồ Chí Minh còn nhắc nhở giáo viên phải là người tiêu biểu cho tinh thần tự học, tự giáo dục, tự rèn luyện. Đây là con đường tốt và rất quan trọng để mỗi giáo viên tự hoàn thiện phẩm chất, năng lực trong thực tiễn hoạt động nghề nghiệp. Phát huy truyền thống văn hoá của dân tộc, kế tục tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của người giáo viên đối với sự nghiệp GD - ĐT và với sự phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, đến việc đào tạo, bồi dưỡng, phát triển đội ngũ nhà giáo.
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng xác định: “Thường xuyên bồi dưỡng phẩm chất và năng lực cho cán bộ giáo dục và giáo viên. Nâng cao vị trí xã hội, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của những người dạy học” [10, tr. Đảng ta thường xuyên quan tâm chăm lo phát triển đội ngũ cán bộ, giáo viên của Đảng theo những chuẩn mực phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của từng giai đoạn cách mạng. Tại Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương Đảng (khoá VIII) về “Định hướng chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá”, Đảng ta tiếp tục khẳng định: “Thực sự coi giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu.
Nhận thức sâu sắc 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giáo dục - đào tạo cùng với khoa học công nghệ là nhân tố quyết định tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội, đầu tư cho giáo dục - đào tạo là đầu tư phát triển” [13, tr. Trong đó chất lượng giáo dục có ý nghĩa quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh. Chất lượng toàn diện của đội ngũ nhà giáo phụ thuộc quan trọng vào việc họ được đào tạo như thế nào. Vì vậy, Đảng và Nhà nước ta đã và đang thực hiện chủ trương đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo của các trường sư phạm, trước hết là cải tiến mạnh mẽ, triệt để nội dung, chương trình và phương pháp đào tạo.
Ngày 15/6/2004 Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị số 40 - CT/TƯ về việc nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục, khẳng định: “Phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, là điều kiện phát huy nguồn lực con người. Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong đó nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng nòng cốt có vai trò quan trọng” [15, tr. Để thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng ta tiếp tục khẳng định: “Phát triển đội ngũ giáo viên, coi trọng chất lượng và đạo đức sư phạm, cải thiện chế độ đãi ngộ. Bảo đảm về cơ bản đội ngũ giáo viên đạt chuẩn quốc gia và tỷ lệ giáo viên so với học sinh theo yêu cầu của từng cấp học.
Có cơ chế, chính sách bảo đảm đủ giáo viên cho các vùng, miền và biên giới, hải đảo” [11, tr. Thực hiện Nghị quyết của Đảng, ngày 11/01/2005 Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 09/2005/TTg về việc phê duyệt Đề án “Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục theo hướng chuẩn hoá, nâng cao chất lượng, bảo đảm đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, lương tâm nghề nghiệp và trình độ chuyên môn của nhà giáo thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả của sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế” [34, tr.