Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN 1. Các công trình nghiên cứu quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực Trong chuyên khảo Quản lý nguồn nhân lực khu vực công, Nguyễn Thị Hồng Hải, Nguyễn Thị Thanh Thủy [43] đã hệ thống, khái quát về nguồn nhân lực trong khu vực công với nhiều cách tiếp cận khác nhau từ khái niệm khu vực công; chỉ ra những đặc trưng và tầm quan trọng của nguồn nhân lực trong khu vực công; đồng thời, làm rõ các mô hình quản lý cũng như vấn đề cải cách khu vực công và những ảnh hưởng của nó đến quản lý nguồn nhân lực khu vực công. Công trình nghiên cứu làm rõ về mục tiêu, nguyên tắc, đặc biệt là các chức năng cơ bản của quản lý nguồn nhân lực khu vực công.
Bên cạnh đó, công trình còn làm rõ nội dung quản lý nguồn nhân lực khu vực công thông qua việc giới thiệu về thực tiễn quản lý nguồn nhân lực trong khu vực công ở một số quốc gia như: Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ailen, Pháp, Nhật Bản, Xingapo… góp phần quan trọng cho việc xây dựng khung lý thuyết của đề tài.Huselid, Dave Ulrich với tác phẩm Quản lý nhân sự [7] cho rằng: Đối với doanh nghiệp, việc thành bại phần lớn phụ thuộc vào công tác quản lý, nhất là quản lý nhân sự. Vì thế để giúp các nhà doanh nghiệp có được những suy nghĩ đúng đắn trong quản lý kinh doanh, tác giả đã chỉ ra cách quản lý nhân sự của doanh nghiệp. Với những chỉ dẫn và phân tích cụ thể, có thể dễ dàng nắm bắt được những mấu chốt trong công tác quản lý, tác giả đã cho thấy việc học hỏi kinh nghiệm qua sách vở là con đường ngắn nhất và ít chông gai nhất để đạt thành công. Điều này cũng đúng không chỉ riêng một lĩnh vực nào mà cho tất cả mọi lĩnh vực.
Cuốn sách Quản lý nguồn nhân lực trong khu vực nhà nước [22] được Christian Batal biên soạn nhằm giúp các nhà quản lý, các nhà hoạch định chính sách có thêm tài liệu tham khảo về lĩnh vực quản lý với các phương pháp tổ chức 9 luan an điều hành hiện đại để sử dụng nguồn nhân lực có hiệu quả hơn, đồng thời thúc đẩy đổi mới, cải cách nền hành chính của mỗi quốc gia. Tác giả đã làm sáng tỏ khái niệm quản lý nguồn nhân lực; trình bày mục đích, ý nghĩa, các vấn đề nổi cộm trong hoạt động quản lý nguồn nhân lực nói chung và khu vực nhà nước nói riêng. Các tác giả của cuốn sách Phương pháp và kỹ năng quản lý nhân sự [25] trình bày các nội dung về nhân lực - nguồn lực chiến lược, phân tích chức vụ; tìm kiếm, tuyển chọn và sử dụng nhân viên, đánh giá và quản lý hiệu quả thành tích; đào tạo và khai thác nguồn nhân lực với 7 chương xuyên suốt các vấn đề của quản lý nhân sự, đó là nguồn vấn đề chung về nguồn nhân lực, phân tích các chức vụ, tìm kiếm và tuyển dụng nhân sự, kế hoạch đào tạo, đánh giá hiệu quả thành tích, chế độ tiền lương và quan hệ lao động trong doanh nghiệp. Tác giả Nguyễn Hữu Dũng trong sách “Sử dụng hiệu quả nguồn lực con người ở Việt Nam” [28] đã trình bày hệ thống một số vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan đến phát triển, phân bố và sử dụng nguồn lực con người trong phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam; đánh giá thực trạng 15 năm đổi mới lĩnh vực nguồn nhân lực; giới thiệu kinh nghiệm của Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc về vấn đề này, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm phát triển, phân bố hợp lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực con người trong quá trình phát triển kinh tế ở nước ta tới năm 2010.
Trong sách “Phát triển nguồn nhân lực kinh nghiệm thế giới và thực tiễn nước ta” các tác giả Trần Văn Tùng, Lê Ái Lâm đã giới thiệu khái quát về vai trò của nguồn nhân lực trong nền kinh tế đổi mới và kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực ở khía cạnh phát triển giáo dục ở một số nước trên thế giới. Từ đó, vận dụng tốt những kinh nghiệm quý báu đó vào việc phát triển nguồn nhân lực ở nước ta sẽ góp phần tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển [91]. Theo Nguyễn Tiến Dĩnh trong “Công tác quản lý nhân lực hành chính công ở Việt Nam hiện nay” [27] Cho rằng: Nhân lực hành chính công là một trong những yếu tố rất quan trọng và mang tính quyết định của nền hành chính nhà nước, bởi nhân lực hành chính công, trước hết là đội ngũ CBCC - là sản phẩm, cũng đồng thời 10 luan an là chủ thể của nền hành chính nhà nước. Trong quá trình hoạt động công vụ mang tính quyền lực nhà nước, CBCC nhà nước tác động đến mọi mặt đời sống xã hội, đến quyền và lợi ích của công dân, tổ chức và cả cộng đồng xã hội.
Mọi yếu tố của nền hành chính nhà nước, như: thể chế, cơ cấu tổ chức, tài chính công và tiến trình quản lý đều do đội ngũ CBCC nhà nước xây dựng và tổ chức thực hiện. Do đó, để đạt được những mục tiêu và yêu cầu trên, đòi hỏi mỗi CBCCVC nhà nước phải luôn rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất đạo đức, phẩm chất chính trị, thực hiện đạo đức và văn hóa công vụ; tăng cường công tác quản lý nhân lực hành chính công. Luận án tiến sĩ của Lê Thị Hồng Điệp “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để hình thành nền kinh tế tri thức ở Việt Nam” [39] đã góp phần làm phong phú thêm những lý luận mới về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để hình thành nền kinh tế tri thức thông qua những phân tích nội dung, tiêu chí và những yếu tố tác động tới quá trình phát triển lực lượng này; thực hiện việc đánh giá tương đối toàn diện thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để hình thành nền kinh tế tri thức giai đoạn 2001 - 2007 gắn với những nội dung tiêu chí cụ thể. Đồng thời, tác giả cũng đề xuất một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thực sự trở thành lực lượng tiên phong trên hành trình hiện thực hóa nền kinh tế tri thức ở Việt Nam.
Cuốn Quản trị nguồn nhân lực theo định hướng tổng thể của Mratin Hilb, nhận định: Trong tương lai, môi trường cạnh tranh trên toàn cầu ngày càng trở nên gay gắt; Mô hình quản trị nhân sự tổng thể và định hướng viễn cảnh sẽ đóng vai trò then chốt cho việc sống còn, lâu dài của doanh nghiệp; Mô hình này tập trung vào việc xây dựng chiến lược gọn nhẹ mà hạnh phúc cho mọi tình thế, Martin Hilb đã chỉ ra kinh nghiệp để thể giúp các công ty đang hoạt động tại Việt Nam cạnh tranh thành công ở thị trường trong nước cũng như trên thị trường quốc tế [56]. Tác giả Hồ Sĩ Quý trong bài viết “Phát triển con người: quan niệm và bộ công cụ HDI” nhấn mạnh: Con người là trung tâm của sự phát triển. Sau một quá trình đổi mới và nhận thức lại vai trò nhân tố con người thì tư tưởng coi con người chiếm vị thế trung tâm của sự phát triển. Ngày nay, con người được coi là nguồn gốc, động lực và mục tiêu của sự phát triển.
Phát triển con người theo tác giả bao 11 luan an hàm hai nội dung chính, đó là quá trình mở rộng cơ hội lựa chọn và tăng cường các năng lực lựa chọn cho từng người và từng cộng đồng. Tác giả đã giới thiệu bộ công cụ các chỉ số phát triển con người, gồm cách tính và ý nghĩa của chỉ số phát triển con người (HDI) [66]. Các công trình nghiên cứu quản lý nhà nước về phát triển đội ngũ cán bộ, công chức Trong sách “Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” các tác giả Nguyễn Phú Trọng và Trần Xuân Sầm đã đề cập 04 nội dung lớn: những vấn đề lý luận và phương pháp luận về nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; kinh nghiệm xây dựng đội ngũ CBCC trong lịch sử nước ta và một số nước trên thế giới; thực trạng đội ngũ CBCC và công tác cán bộ hiện nay; quan điểm, phương châm nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước [85]. Các tác giả Thang Văn Phúc và Nguyễn Minh Phương trong sách “Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ công chức” tập trung phân tích những khái niệm về CBCC ở nước ta hiện nay cũng như những yêu cầu cơ bản của việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; đánh giá về thực trạng đội ngũ CBCC và thể chế quản lý CBCC ở nước ta hiện nay; xây dựng đội ngũ CBCC và những bài học kinh nghiệm ở một số nước trên thế giới về việc xây dựng đội ngũ CBCC [61].
Công trình “Tiếp tục đổi mới đồng bộ công tác cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa” cung cấp nhiều nội dung liên quan đến Luận án như khái niệm cán bộ, công tác đánh giá cán bộ, quy hoạch, ĐTBD cán bộ và những chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ cán bộ trong giai đoạn hiện nay, đồng thời tài liệu này còn đưa ra những quan điểm của đảng về xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ trong thời kỳ mới [90]. Trong cuốn “Kinh nghiệm xây dựng đội ngũ cán bộ ở Trung Quốc” các tác giả Nguyễn Duy Hùng và Lê Văn Yên đã nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp nhằm xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ ở Trung Quốc như: Vai trò của Đảng 12 luan an Cộng sản Trung Quốc trong việc nâng cao năng lực CBCC; cải cách công tác cán bộ; lựa chọn, đề bạt và sử dụng cán bộ; đánh giá công tác quản lý cán bộ. Từ các giải pháp đó, các tác giả gợi ý cho việc vận dụng ở Việt Nam [49]. Theo bài viết “Đào tạo và sử dụng công chức ở Australia” nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ công chức ở Australia cần chú ý khâu tuyển chọn cán bộ, luôn đánh giá cao vai trò của đội ngũ công chức, coi đó là lực lượng có ý nghĩa quyết định trong xây dựng và QLNN pháp quyền hiện đại, phục cộng đồng dân cư và xã hội một cách tốt nhất.