phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục các tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THCS Chƣơng 2: Thực trạng và định hƣớng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trƣờng THCS ở huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên Chƣơng 3: Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở trƣờng THCS ở huyện Nậm Pồ, Điện Biên giai đoạn 2015-2020. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
Khái quát về nghiên cứu vấn đề Quản lý là một hoạt động mang tính lịch sử xã hội, nhờ có hoạt động quản lý mà xã hội loài ngƣời không ngừng vận động và phát triển.Mác-Ăngghen trong quá trình nghiên cứu nền sản xuất tƣ bản chủ nghĩa đã rút ra kết luận: Một trong những yếu tố quyết định đối với sự phát triển của nền sản xuất tƣ bản là nhờ có vai trò của hoạt động quản lý. Để nâng cao hiệu quả quản lý xã hội, hàng nghìn năm trƣớc đây các bậc hiền triết nhƣ Xôcrát (469-399 Tr.CN), Platôn (427-347 Tr.CN), Khổng Tử (551-478 Tr.CN), Mạnh Tử (372-289 Tr. đã nhấn mạnh đến vị trí, vai trò và những phẩm chất, năng lực cần có của những ngƣời trực tiếp làm công tác quản lý xã hội mà ở phƣơng Đông trƣớc đây gọi là những ngƣời làm Quan. Theo Khổng Tử và Mạnh Tử để trở thành ông quan tốt cần phải có: Nhân, Lễ, Trí, Tín, Dũng.
Từ khi quản lý trở thành khoa học cho đến ngày nay đã xuất hiện hàng nghìn công trình nghiên cứu về phẩm chất ngƣời lãnh đạo, quản lý, điển hình là hai quan điểm của: Henry Fayol (1841–1925) là đại diện xuất sắc nhất của thuyết quản lý hành chính, ông mang quốc tịch Pháp và đƣợc mệnh danh là “Taylor của Châu Âu”. Henry Fayol làm việc suốt đời tại một nhà máy với nhiều vị trí khác nhau và từng giữ vị trí Tổng giám đốc các khu mỏ tại nhà máy nơi ông làm việc. Tác phẩm nổi tiếng của ông là “Quản lý hành chính chung và trong công nghiệp” xuất bản năm 1915. Henry Fayol coi trọng yếu nhân tố con người trong quản lý.
Khác với thuyết quản lý theo khoa học chỉ yêu cần sự phục tùng và kỷ luật thì ông khẳng định con ngƣời không phải nô lệ của máy móc, kỹ thuật mà là người quyết định hiệu quả sản xuất. Ông cho rằng phải đặt ngƣời công nhân vào đúng vị trí công việc đúng khả năng của họ và vị trí mà họ có thể phục vụ tốt nhất, phát huy tối đa khả năng làm việc của họ. Ông nhấn mạnh việc đào tạo đội ngũ công nhân có tay nghề để đáp ứng công việc và khuyến khích sự sáng tạo và tài năng của họ. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Về phía nhà quản lý, Fayol cho rằng nhà quản lý cần có đủ tài và đức.
Họ cần có đủ sức khỏe, trí tuệ, năng lực quản lý, kinh nghiệm…; có tính kiên quyết, sự can đảm, trách nhiệm và quan tâm đến lợi ích chung. Nhà quản lý không phải do bẩm sinh mà có. Để trở thành một nhà quản lý hơn thế là một nhà quản lý giỏi thì cần phải đƣợc đào tạo và giáo dục một cách hệ thống và trong quá trình đào tạo chú ý đến các hình thức đào tạo khác nhau nhƣ: Đào tạo qua trƣờng lớp, nhà quản lý đi trƣớc đào tạo cho những nhà quản lý tƣơng lai; đồng thời cần phải có quá trình rèn luyện trong thực tiễn. Fayol đánh giá cao vai trò của tri thức quản lý trong xã hội hiện đại và coi đó là tinh hoa của tri thức tƣơng lai.
Frederick Winslow Taylor (1856 - 1915) là một trong những ngƣời đầu tiên khai sinh ra khoa học quản lý, là “cha đẻ” của trƣờng phái quản lý theo khoa học - ngƣời đầu tiên tiếp cận và nghiên cứu quản lý một cách khoa học và có hệ thống. Taylor là ngƣời Mỹ. Năm 16 tuổi ông theo học trƣờng Exerter về luật và triết học nhằm chuẩn bị thi vào đại học Harward. Ông đã thi đỗ vào khoa luật của trƣờng này, tuy nhiên vì lý do thị lực giảm nên không theo học.
Taylor chịu ảnh hƣởng của chủ nghĩa thực dụng Mỹ thời bấy giờ. Ông có quan niệm phiếm diện về bản chất con ngƣời. Ông cho rằng con ngƣời làm việc chỉ vì mục đích lợi ích kinh tế nên thƣờng lƣời biếng, trốn việc và thích làm việc theo kiểu ngƣời lính. Do vậy cần cho họ vào khuân phép của kỷ luật và thúc ép họ làm việc bằng cơ chế thƣởng phạt.
Và ông đƣa ra cơ chế thƣởng phạt theo kiểu “cây gậy và củ cà rốt”. “Cây gậy” là hình phạt nếu công nhân vi phạm kỷ luật và “củ cà rốt” là hình thức khen thƣởng đối với công nhân hoàn thành tốt công việc và để khuyến khích công nhân làm việc tốt hơn nữa. Theo ông, khi thƣởng thì phải hậu để công nhân có động lực làm việc và phạt thì phải nặng để răn đe và khiến họ không dám vi phạm. Tuy nhiên, ông mới chỉ nhìn thấy và làm thỏa mãn một phần nhu cầu của ngƣời công nhân.
Đó là nhu cầu về sinh lý - nhu cầu thấp nhất của một con ngƣời nói chung và ngƣời công nhân nói riêng. Mà không nhìn thấy những nhu cầu cao hơn và sự tác động của nó đến ngƣời công nhân (nhu cầu an toàn, nhu cầu xã hội, nhu cầu đƣợc tôn trọng và nhu cầu đƣợc khẳng định mình). Điều này đã đƣợc chỉ rõ trong tháp nhu cầu của Maslow: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Tháp nhu cầu của Maslow Ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm vận dụng sáng tạo quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin về vai trò của hoạt động quản lý, ngƣời đã khẳng định: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì phải có con ngƣời xã hội chủ nghĩa”, cán bộ cách mạng phải là ngƣời “vừa hồng, vừa chuyên”. Đó chính là mối quan hệ giữa tài và đức trong nhân cách ngƣời cán bộ quản lý đƣợc rèn luyện, phát triển qua quá trình học tập, công tác từ chính những công việc của bản thân mà nên.
Để có đƣợc đội ngũ cán bộ có đủ năng lực và phẩm chất đáp ứng với yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn CNH-HĐH đất nƣớc và hội nhập quốc tế, công tác cán bộ là hết sức quan trọng. Qua các Nghị quyết của Đảng và Nhà nƣớc ta cho thấy sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nƣớc ta về công tác cán bộ. Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng khoá IX tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng ngày 18 tháng 4 năm 2006 khẳng định “Xây dựng đội ngũ cán bộ đồng bộ, có cơ cấu hợp lí, chất lượng tốt, nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo kế tiếp vững vàng. Có cơ chế, chính sách bảo đảm phát hiện, đánh giá, tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng và đãi ngộ xứng đáng người có đức, có tài dù là đảng viên hay người ngoài Đảng” [12, 23].
Trong chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011-2020, về Giáo dục - Đào tạo, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI cũng chỉ rõ: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu theo chốt ” [19, 119]. Trong đó, nhấn mạnh giải pháp đổi mới quản lí giáo dục. Một trong những giải pháp cụ thể là: Xây dựng và thực hiện chuẩn hoá đội ngũ cán bộ quản lí giáo dục.
Đào tạo và bồi dưỡng thường xuyên đội ngũ cán bộ quản lí giáo dục các cấp về kiến thức, kĩ năng quản lí và rèn luyện phẩm chất đạo đức; đồng thời điều chỉnh, sắp xếp lại cán bộ theo yêu cầu mới phù hợp với năng lực và phẩm chất của từng người [34, 87]. Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học giáo dục, từ những năm đầu của thập kỷ 90 thế kỷ trƣớc cho đến nay đã xuất hiện nhiều công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục có đề cập đến vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục nhƣ: - “Một số vấn đề về quản lý và khoa học giáo dục” của tác giả Phạm Minh Hạc (1986); - “Khoa học quản lý nhà trƣờng phổ thông” của tác giả Trần Kiểm (2003); - “Tập bài giảng lý luận đại cƣơng về quản lý” của tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc (Hà Nội, 1998); - “Khoa học tổ chức và quản lý một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của Trung tâm nghiên cứu khoa học tổ chức quản lý (NXB thống kê Hà Nội, 1999); - “ Tâm lý xã hội trong quản lý” của Ngô Công Hoàn (NXB ĐHQGHN,2002); - “Giáo trình khoa học quản lý” của Phạm Trọng Mạnh (NXB ĐHQGHN, 2011) - ,. Với từng công trình nghiên cứu, các tác giả đã tập trung phân tích thực trạng của công tác phát triển CBQL, quy hoạch giáo viên, đƣa ra các biện pháp cần thiết, khả thi phù hợp với đặc điểm tình hình ở mỗi địa phƣơng. Từ đó giúp cho việc thực hiện tốt hơn công tác phát triển cán bộ quản lí, giáo viên của các nhà trƣờng ở từng địa phƣơng.
Mỗi địa phƣơng có những đặc điểm tự nhiên, điều kiện kinh tế xã hội khác nhau, vì vậy không thể vận dụng máy móc, cứng nhắc kinh nghiệm công tác phát triển CBQL ở nơi này vào nơi khác mà phải vận dụng linh hoạt, sáng tạo phù hợp 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thực tiễn của mỗi địa phƣơng. Đề tài “Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS ở huyện Nậm Pồ, Điện Điện giai đoạn 2015 - 2020” nhằm phân tích có cơ sở khoa học thực trạng giáo dục, công tác phát triển CBQL các trƣờng THCS trong huyện, từ đó đề xuất phƣơng án và đƣa ra các biện pháp có tính cần thiết, khả thi về phát triển đội ngũ CBQL các trƣờng THCS huyện Nậm Pồ giai đoạn 2015-2020, phù hợp với thực tiễn địa phƣơng huyện miền núi thuộc vùng đặc biệt khó khăn, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp đổi mới toàn diện và phát triển GDĐT hiện nay. Cơ sở lý luận về công tác quản lý 1.