phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, luận văn được cấu trúc thành 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường Trung học cơ sở. Chƣơng 2: Thực trạng công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường Trung học cơ sở thị xã Phú Thọ. Chƣơng 3: Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường Trung học cơ sở thị xã Phú Thọ. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.Tình hình nghiên cứu về phát triển đội ngũ CBQL nhà trường trên Thế giới Hoạt động quản lý được bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động. Chính từ sự phân công, hợp tác lao động là nhằm đến hiệu quả lớn hơn, năng suất cao hơn trong lao động. Do đó, đòi hỏi phải có sự chỉ huy phối hợp, điều hành, kiểm tra, chỉnh lý., phải có người đứng đầu. Đây là hoạt động giúp người thủ trưởng phối hợp nỗ lực của các thành viên trong nhóm, trong cộng đồng, trong tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra.
Nói đến hoạt động quản lý, chúng ta vẫn ngưỡng mộ ý tưởng sâu sắc của C.Mác: “Một nghệ sĩ vĩ cầm thì tự điều khiển mình, còn dàn nhạc thì cần nhạc trưởng”. Kinh nghiệm phát triển giáo dục đào tạo của các nước trên Thế giới cho thấy cán bộ quản lý có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự tồn tại phát triển của một nhà trường, trong đó hiệu trưởng đóng vai trò là nhân tố quyết định. Hiệu trưởng có vai trò quyết định đến chất lượng giáo dục và hiệu quả hoạt động của nhà trường. Với vai trò quan trọng như vậy hầu hết các quốc gia đều quan tâm đến việc nâng cao chất lượng hoạt động nghề nghiệp của Hiệu trưởng.
Trên thế giới -Từ giữa thể kỷ XVIII các học giả như: Robert Owen (1771- 1858) Chales Babbage (1972- 1871) và Andrew Ure (1778- 1875) đã đưa ra ý tưởng: Muốn tăng năng suất lao động, cần tập trung giải quyết một số yếu tố chủ yếu là tạo ra phúc lợi công cộng tìm giải pháp giám sát công nhân, quan tâm đến mối quan hệ giữa người quản lý đối với người bị quản lý và đặc biệt là nâng cao năng lực quản lý cho người quản lý. Phát triển đội ngũ 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CBQL trong nhà trường từ lâu đã được đề cập trong các nghiên cứu lý luận và được sử dụng rất sớm trong thực tiễn hoạt động giáo dục ở các nước trên thế giới. Đến những năm cuối thập niên 60 của thế kỷ XX, ở Hoa Kỳ xuất hiện các khái niệm về “vốn con người” (Human capital) và “nguồn lực con người” (Humanresources), sau đó thịnh hành vào những năm 70, 80 với sự phát triển tiếp nối của nhà kinh tế người Mỹ nhận giải Nobel kinh tế 1992 Gary Backer, thì vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên và CBQL cũng được giải quyết với tư cách là phát triển nguồn nhân lực của một ngành, lĩnh vực. Mặc dù vậy, nội dung và cách thức giải quyết vấn đề đã có sự khác nhau ở nhiều mức độ và phụ thuộc rất lớn vào điều kiện thực tế của từng quốc gia và từng giai đoạn lịch sử.
Công trình nghiên cứu của 3 tác giả: Harold Koontz, Cyril Odonnell, Heinz Eeihrich với tác phẩm nổi tiếng: “Những vấn đề cốt yếu của quản lý” [15]. Công trình này đã đề cập nhiều hơn về các yêu cầu chất lượng của người quản lý. Gần đây, hai nhà khoa học Trung Quốc là Vương Lạc Phu và Tưởng Nguyệt Thần đã có công trình “Khoa học lãnh đạo hiện đại” [31]. Trong công trình này, các tác giả đã có một chương nêu lên vấn đề chất lượng của cán bộ lãnh đạo và quản lý.
Thông qua giới thiệu và phân tích các đặc điểm trên, cho thấy được tầm quan trọng của chất lượng đội ngũ người quản lý. Khi xã hội công nghiệp có những dấu hiệu của sự bùng nổ thông tin và dần chuyển thành xã hội thông tin, một số nhà khoa học có những công trình nghiên cứu về quản lý trong môi trường thay đổi với tốc độ cao, quản lý theo quan điểm hệ thống, quản lý tình huống, vấn đề chất lượng quản lý đòi hỏi phải đi vào chất lượng và ngày càng được nâng cao. Tình hình nghiên cứu về phát triển đội ngũ CBQL nhà trường Ở Việt Nam Ở nước ta, khoa học quản lý tuy còn non trẻ, song nó đã có những thành tựu đáng kể, tùy từng điều kiện cụ thể tương ứng với tình hình phát triển kinh 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tế xã hội của đất nước nó đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý xã hội. Theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890- 1969) khi bàn về công tác QLCB, Người đã khẳng định: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Mọi thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”, “ Có cán bộ tốt thì việc gì cũng xong” [22].
Hội nghị lần thứ 3 của BCH TW Đảng khóa VIII khẳng định "Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ” [25]. Triển khai các quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đối với sự phát triển giáo dục, đã có nhiều tác giả đi sâu nghiên cứu về lý luận quản lý giáo dục và công tác xây dựng đội ngũ CBQL giáo dục. Trong những năm gần đây, dưới sự chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, đã có những giải pháp được nghiên cứu để phát triển đội ngũ CBQL, nhất là sau khi thực hiện chương trình đổi mới nội dung, chương trình sách giáo khoa trong đó có nhiều dự án và công trình khoa học về đội ngũ CBQL ở một số cấp, bậc học được áp dụng và thực hiện. Có thể kể đến các công trình và tác giả sau: “Một số giải pháp bồi dưỡng nâng cao năng lực QL quá trình dạy học của hiệu trưởng trường THCS tỉnh Quảng Ninh”, của Hà Văn Cung - năm 2000; “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý chuyên môn của hiệu trưởng các trường THCS các huyện ngoại thành Hải Phòng”, của Nguyễn Văn Tiến - năm 2000.
“Biện pháp phát triển đội ngũ CBQL trường THCS trên địa bàn huyện Lập Thạch tỉnh Vĩnh phúc” của Lê Minh Tiến, năm 2009 Luận án của Nguyễn Liên Châu(2000): “Một số đặc điểm giao tiếp của hiệu trưởng trường tiểu học” Phân tích đặc điểm gián tiếp của hiệu trưởng trên các mặt: Nhu cầu, mục đích và nhận thức trong giao tiếp. Một số bài báo khoa học đăng trên các tạp chí hoặc hội thảo khoa học đã đề cập đến vấn đề phát triển đội ngũ CBQL trường THCS: “Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục THCS đáp ứng chuẩn hiệu trưởng trong giai đoạn mới. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên đội ngũ CBQL giáo dục về kiến thức, kỹ năng quản lý một cách bài bản, có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ đáp ứng được yêu cầu phát triển của sự nghiệp giáo dục. Sau một thời gian tìm tòi và nghiên cứu tôi nhận thấy đề tài: “Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường Trung học cơ sở trên địa bàn Thị xã Phú thọ” mang tính cấp thiết và có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn.
Một số khái niệm cơ bản 1. Cán bộ quản lý, đội ngũ cán bộ quản lý trường học 1. Cán bộ quản lý Theo cách hiểu thông thường và khá phổ biến ở nước ta hiện nay thường cho rằng hai khái niệm “cán bộ quản lý” và “cán bộ lãnh đạo” gắn liền với nhau. Bởi vì, trong nội hàm của hai khái niệm này có những điểm giống nhau: Cả cán bộ quản lý và cán bộ lãnh đạo đều là chủ thể ra quyết định, điều khiển hoạt động của một tổ chức.
Người cán bộ quản lý phải thực hiện chức năng lãnh đạo và người cán bộ lãnh đạo cũng phải thực hiện chức năng quản lý. Do đó, theo tác giả có thể hiểu “cán bộ quản lý” là những người có chức vụ, có trách nhiệm điều hành hoạt động của một tổ chức. Trong quá trình hoạt động các cán bộ quản lý định hướng cho khách thể quản lý thông qua hệ thống cơ chế, đường lối, chủ trương, chính sách đồng thời trực tiếp điều khiển, vận hành tổ chức thông qua những thiết chế có tính pháp lệnh được quy định trước. Theo Nguyễn Tấn Lợi: “CBQL là những người thực hiện các chức năng quản lý, nhằm đảm bảo cho tổ chức đạt được những mục đích của mình với kết quả và hiệu quả cao.
Một CBQL được xác đinh 3 yếu tố cơ bản: Có vị trí trong tổ chức với những quyền hạn nhất định trong quá trình ra quyết định quản lý, có chức năng thực hiện những nhiệm vụ quản lý nhất định trong quản lý tổ chức; Có nhiệm vụ để đáp ứng những đòi hỏi nhất định của công việc” [23]. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CBQL là người lãnh đạo, chỉ huy, tổ chức thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của tổ chức, hay một nói cách khác, CBQL là chủ thể quản lý gồm những người giữ vai trò tác động, ra lệnh, kiểm tra đối tượng quản lý. CBQL có thể là cấp trưởng hoặc cấp phó của một tổ chức được cơ quan cấp trên tuyển dụng, bổ nhiệm bằng quyết định hành chính nhà nước. Cấp phó giúp việc cho cấp trưởng, chịu trách nhiệm trước cấp trưởng và trước pháp luật về công việc được phân công.
Nói tóm lại, CBQL là chủ thể quản lý, là người điều hành một hệ thống lớn và phức tạp, là người thực thi các chính sách đa dạng và mềm dẻo để giải quyết một cách chủ động và sáng tạo các vấn đề mới nảy sinh nhằm thực hiện các mục tiêu của cơ quan, đơn vị, tổ chức. Đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS - Đội ngũ: Được hiểu là tổ hợp gồm một số đông người cùng nhiệm vụ, chức năng, nghề nghiệp, tạo thành lực lượng có tổ chức , quy củ. Ví dụ: Đội ngũ CBQL, đội ngũ tri thức, đội ngũ giáo viên. Tuy nhiên, chúng ta có thể hiểu ở một khía cạnh chung nhất là: Đội ngũ là tập hợp một số đông người hợp thành một lực lượng để thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng nghề nghiệp hoặc khác nghề nhưng có chung mục đích xác định.
Họ làm việc theo kế hoạch và gắn bó với nhau nhưng đều thống nhất ở điểm: Là một nhóm người, một tổ chức, tập hợp thành một lực lượng để thực hiện một mục đích nhất định.