phần Mở đầu và phần Kết luận - khuyến nghị, nội dung của Luận văn đƣợc thực hiện trong 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trung tâm học tập cộng đồng Chƣơng 2. Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý trung tâm học tập cộng đồng và công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lí các trung tâm học tập cộng đồng ở huyện Yên Hƣng - tỉnh Quảng Ninh Chƣơng 3. Một số biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trung tâm học tập cộng đồng ở huyện Yên Hƣng - tỉnh Quảng Ninh 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG (TTHTCĐ) 1.
Vài nét tổng quan vấn đề nghiên cứu về Trung tâm học tập cộng đồng 1. Mô hình TTHTCĐ ở một số nước trên thế giới 1. Trung tâm học tập cộng đồng (Kominkan) ở Nhật Bản. Hình thức tổ chức mang tính chất Trung tâm học tập dành cho dân chúng đƣợc thành lập theo cách tự phát đã xuất hiện rất sớm ở Nhật Bản.
Từ thế kỷ thứ XVII, Nhật Bản đã có 15. Sau Chiến tranh thế giới lần thứ 2, trên cơ sở nghiên cứu các Terakoya, Chính phủ Nhật Bản đã khuyến khích thành lập các Trung tâm học tập chung cho cộng đồng với tên gọi là Kominkan (tiếng Nhật có nghĩa là: Nhà văn hóa của nhân dân). Ngƣời đề xuất ra mô hình này là Giáo sƣ Teranaka Sakuto- Giáo sƣ của Trƣờng Đại học Matsumoto – một nhà cải cách giáo dục Nhật Bản sau chiến tranh thế giới thứ 2. Hoạt động của các Kominkan liên quan sâu sắc đến việc xây dựng đất nƣớc Nhật Bản sau chiến tranh và trở thành nền móng vững chắc trong việc xây dựng cộng đồng Nhật Bản ngày nay.1: HỆ THỐNG QUẢN LÝ CÁC KOMINKAN Ở NHẬT BẢN Bộ Giáo dục - Khoa học - Luật Giáo dục – Xã hội Thể thao và Công nghệ Chính quyền quận/huyện 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Việc tăng cƣờng đầu tƣ và quản lý các Kominkan (trong đó có việc Bộ luật Giáo dục – Xã hội của Nhật Bản ra đời năm 1949 khẳng định Kominkan là một bộ phận của hệ thống giáo dục ngƣời lớn) đã khiến số Kominkan ở Nhật Bản phát triển rất nhanh chóng : năm 1947 có 3.
Đến năm 2006, ở Nhật Bản có 18.000 Kominkan hoạt động dƣới sự bảo trợ của Nhà nƣớc trung ƣơng và địa phƣơng, phủ khắp 90% tổng số thị trấn, làng xã của nƣớc Nhật (ngoài ra còn có 76.883 Kominkan do ngƣời dân tự thành lập với quy mô nhỏ hơn và thƣờng nằm ở vùng nông thôn). Ở Nhật Bản, các Kominkan đóng vai trò là nơi hội họp, là địa điểm học tập, nơi liên kết các cá nhân hoặc các nhóm với nhau, nơi mà ngƣời dân có thể đến để phát triển bản thân, phát triển cộng đồng và tìm hiểu và khám phá về cộng đồng (xin xem cấu trúc mô hình quản lý Kominkan ở Sơ đồ 1. Kết quả nghiên cứu về mô hình trung tâm học tập cộng đồng - Kominkan ở Nhật Bản đã đề xuất đƣợc các nguyên tắc cơ bản để phát triển và quản lý các trung tâm này là: - Phải đảm bảo sự tự do và bình đẳng; - Phải đƣợc miễn phí; - Với tƣ cách là cơ sở giáo dục, Kominkan phải tổ chức các hoạt động giảng dạy hoặc tập huấn (nếu không, nó chỉ đơn thuần là phòng họp); - Phải có đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên; - Phải đƣợc đặt ở nơi gần và thuận tiện đối với ngƣời dân; - Phải đƣợc cung cấp đầy đủ các trang thiết bị phù hợp. Trung tâm học tập cộng đồng ở Thái Lan Thái Lan là một nƣớc có nhận thức sớm về vai trò của giáo dục không chính quy và cũng có cơ sở hạ tầng của giáo dục không chính quy tƣơng đối tốt.000 Trung tâm đọc sách.
Hiện nay, các cơ 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sở giáo dục không chính quy của Thái Lan đƣợc tổ chức theo hệ thống từ Trung ƣơng tới địa phƣơng gồm các Trung tâm nguồn ở cấp vùng (gồm 7 Trung tâm), các Trung tâm giáo dục không chính quy cấp tỉnh (gồm 76 Trung tâm), các Trung tâm giáo dục không chính quy cấp huyện (gồm 877 Trung tâm) và Trung tâm học tập cộng đồng ở cấp xã (gồm 8. Với cách tổ chức hệ thống nhƣ vậy, các TTHTCĐ ở Thái Lan đƣợc hỗ trợ điều phối các hoạt động về tài chính, đƣợc điều phối về cán bộ quản lý, nhân viên, giáo viên và đƣợc tập huấn cán bộ, hỗ trợ học liệu từ các Trung tâm nguồn, các Trung tâm giáo dục không chính quy cấp tỉnh và cấp huyện. TTHTCĐ tổ chức ở cấp xã đƣợc đánh giá là thực sự cần thiết để cung cấp kiến thức và thông tin cho mọi ngƣời dân sống trong cộng đồng. Các của TTHTCĐ ở Thái Lan thực hiện 3 chức năng chủ yếu là: - Giáo dục cơ sở (xóa mù chữ, phổ cập tiểu học và trung học cơ sở), - Giáo dục nghề nghiệp (mở lớp huấn luyện kỹ năng ngắn ngày và giáo dục nghề cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông); - Thông tin, tƣ vấn (qua các hoạt động và qua tài liệu).
Kết quả nghiên cứu về mô hình TTHTCĐ ở Thái Lan đã khẳng định các nguyên tắc cơ bản để điều hành và quản lý hoạt động của TTHTCĐ là: - TTHTCĐ là của dân, do dân và vì dân. Ngƣời đứng đầu trung tâm phải có định hƣớng cụ thể để phát triển trung tâm, đảm bảo để mọi ngƣời đều có cơ hội học tập. - TTHTCĐ hoạt động theo cơ chế mở. Mọi ngƣời trong cộng đồng có thể đến học bất cứ lúc nào.
- TTHTCĐ phải trở thành cầu nối thông tin giữa mọi ngƣời, gắn đƣợc việc học chữ với việc thực hành trong cuộc sống hàng ngày. - TTHTCĐ phải có mạng lƣới liên kết với các cơ sở giáo dục, với các tổ chức xã hội, các cơ sở sản xuất và các chuyên gia trên các lĩnh vực. (Xin xem mô hình quản lý và tác động của TTHTCĐ ở Thái Lan tại Sơ đồ 1.2) 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: MÔ HÌNH QUẢN LÝ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA TTHTCĐ Ở THÁI LAN Trung tâm nguồn (cấp vùng) Trung tâm GDKCQ cấp huyện Các giáo viên, Cộng tác viên Các tổ chức xã hội Trung tâm học tập cộng đồng Các Các CSGD chuyên gia tại cộng đồng Các thành viên Các cơ sở trong cộng đồng liên kết khác 1. Trung tâm học tập cộng đồng ở Ấn Độ Từ năm 1988, Chính phủ Ấn Độ đã quyết định thành lập hàng loạt các Jana Shikshan Nilayams (viết tắt là JSNs - tiếng Ấn Độ có nghĩa là Trung tâm học tập) trong cả nƣớc với mô hình cứ 4-5 làng (khoảng 5.000 dân) có một Trung tâm nhằm xây dựng cơ sở hạ tầng cho giáo dục sau xoá mù chữ và GDTX.
Tới những năm 1990-1991, chính sách giáo dục quốc gia của Ấn Độ đề ra thêm nhiều chƣơng trình để đẩy mạnh giáo dục sau xóa mù chữ và GDTX, trong đó có chƣơng trình thành lập các Trung tâm GDTX (Continuing Education Centres - CECs). Các Trung tâm GDTX này không chỉ phục vụ cho những ngƣời mới biết chữ mà cho cả trẻ em, thanh niên thất học và tất cả thành viên trong cộng đồng có nhu cầu học tập suốt đời. Các Trung tâm GDTX (CECs) ở Ấn Độ thực hiện các nhiệm vụ chủ yếu là: Mở các lớp buổi tối để củng cố kỹ năng biết chữ; Tổ chức đọc sách hoặc cho mƣợn sách; Tổ chức thảo luận những vấn đề của cộng đồng; Tổ chức huấn luyện ngắn ngày về kỹ thuật sản xuất và đời sống; Tổ chức các hoạt động thể thao, văn hóa, giải trí; Tổ chức thông tin tuyên truyền. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Về mặt tổ chức và quản lý, các Trung tâm GDTX (CECs) của Ấn Độ đƣợc thành lập theo quy mô cấp xã (dân số khoảng 1500-2000 ngƣời trong đó có khoảng 500 ngƣời mới biết chữ), và chủ yếu do cộng đồng tự cam kết thành lập và quản lý.
Trung tâm học tập cộng đồng ở Myanmar Mô hình trung tâm học tập cộng đồng bắt đầu đƣợc xây dựng tại Myanmar từ năm 1994 với sự giúp đỡ của UNDP, UNESCO và các tổ chức phi chính phủ khác. Tính đến năm 2007, Myanmar đã có 480 Trung tâm. Mục đích của các TTHTCĐ tại Myanmar là: Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong việc hạn chế tỷ lệ bỏ học và nâng cao tỷ lệ đến trƣờng tiểu học của trẻ em; Tập trung vào hoạt động tăng thu nhập và nâng cao chất lƣợng cuộc sống của ngƣời dân; tạo cơ hội cho ngƣời dân đƣợc tiếp cận với thông tin. Ở Myanmar, TTHTCĐ có thể vừa là một trung tâm thông tin, trung tâm huấn luyện nghề nghiệp vừa là một câu lạc bộ để trao đổi, thảo luận, một thƣ viện, nơi đọc sách báo hoặc trung tâm văn hoá, vui chơi, giải trí của cộng đồng, có vai trò to lớn trong việc tạo cơ hội học tập tiếp tục cho trẻ em và ngƣời lớn.
Về măt tổ chức và quản lý, TTHTCĐ tại Myanmar đƣợc xác định là một cơ sở giáo dục tại làng xã, nằm ngoài hệ thống giáo dục chính quy, đƣợc nhân dân địa phƣơng thành lập và quản lý, nhằm cung cấp cho nhân dân những cơ hội học tập đa dạng để cải thiện chất lƣợng cuộc sống và phát triển cộng đồng. TTHTCĐ ở các nước khác trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương Trong khuôn khổ Chƣơng trình Châu Á - Thái Bình Dƣơng về Giáo dục cho mọi ngƣời (APPEAL), Dự án phát triển TTHTCĐ đã đƣợc triển khai từ năm 1998. Đến năm 2005, chƣơng trình phát triển TTHTCĐ của UNESCO đã đƣợc triển khai tại 20 quốc gia trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dƣơng. Ở các quốc gia này, TTHTCĐ đã phát huy vai trò phục vụ cho các đối tƣợng ngƣời lớn, thanh thiếu niên thuộc mọi đối tƣợng trong cộng đồng thông 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com qua các hoạt động xóa mù chữ và GDTX.
TTHTCĐ giúp ngƣời học có đƣợc thông tin chủ yếu và những kiến thức, kỹ năng cần thiết cho sự phát triển của cá nhân, gia đình và xã hội. Tóm lại, nghiên cứu sự phát triển mô hình tổ chức và quản lý của các TTHTCĐ trên thế giới chúng tôi thấy TTHTCĐ ở các nƣớc dù có tên gọi khác nhau nhƣng đều thể hiện rõ là một cơ chế có hiệu quả để thực hiện xoá mù chữ và GDTX và có vai trò quan trọng trong các hoạt động giáo dục, y tế, nông nghiệp, phát triển cộng đồng - nhất là ở nông thôn.