Khóa luận phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh TP.HCM 2020-2022

Khám phá sự phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV chi nhánh TP Hồ Chí Minh, thúc đẩy tiện ích và hiệu quả giao dịch.

• Tác giả: Nguyễn Bảo Quỳnh Anh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đình Hạc
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Phát Triển Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Ngân Hàng Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam (BIDV) Chi Nhánh Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. Đặt vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi về không gian
• 1.4.3. Phạm vi về thời gian
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Một số công trình có liên quan đến đề tài
• 1.7. Bố cục của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại các Ngân hàng Thương mại
• 2.1.1. Khái niệm thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.1.2. Đặc điểm của thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.1.3. Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.1.4. Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt hiện hành
• 2.1.4.1. Thanh toán bằng séc
• 2.1.4.1.1. a) Séc chuyển khoản hay séc tài khoản người thụ hưởng (Account Payee cheque)
• 2.1.4.1.2. b) Séc bảo chi hay séc chứng thực (Certified cheque)
• 2.1.4.2. Thanh toán uỷ nhiệm thu hoặc nhờ thu (Collection of Payment)
• 2.1.4.2.1. a) Ủy nhiệm thu trơn (Clean Collection)
• 2.1.4.2.2. b) Ủy nhiệm thu kèm chứng từ (Documentary Collection)
• 2.1.4.3. Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi hoặc lệnh chi (Payment Order)
• 2.1.4.4. Thanh toán bằng thư tín dụng (Letter of Credit)
• 2.1.4.4.1. a) Thư tín dụng xác nhận (Confirmed letter of credit)
• 2.1.4.4.2. b) Thư tín dụng tuần hoàn (Revolving letter of credit)
• 2.1.4.4.3. c) Thư tín dụng giáp lưng (Back to back letter of credit)
• 2.1.4.4.4. d) Thư tín dụng chuyển nhượng (Transferable letter of credit)
• 2.1.4.4.5. e) Thư tín dụng đối ứng (Reciprocal letter of credit)
• 2.1.4.4.6. f) Thư tín dụng dự phòng (Stand by letter of credit)
• 2.1.4.4.7. g) Thư tín dụng thanh toán dần (Deferred payment letter of credit)
• 2.1.4.4.8. h) Thư tín dụng điều khoản đỏ (Red clause letter of credit)
• 2.1.4.5. Thanh toán bằng thẻ (Card Payment)
• 2.1.4.5.1. a) Hệ thống POS (Point of Sale)
• 2.1.4.6. Thanh toán qua ngân hàng điện tử (Dịch vụ Home-banking, Phone-banking/Mobile Banking và Internet Banking)
• 2.2. Phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.2.1. Các phương thức phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.2.1.1. Phát triển về số lượng
• 2.2.1.2. Phát triển về chất lượng
• 2.2.2. Các tiêu chí đánh giá phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.3. Kinh nghiệm phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.3.1. Kinh nghiệm của ngân hàng một số nước trên thế giới
• 2.3.2. Kinh nghiệm của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 2.3.3. Bài học kinh nghiệm phát triển thanh toán không dùng tiền mặt cho BIDV và BIDV TP.
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Tổng quan về Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.1.1. Tổng quan về Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam
• 3.1.2. Tổng quan về Ngân hàng Đầu tư và phát triển Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.1.2.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 3.1.2.2. Các nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu
• 3.1.2.2.1. a) Huy động vốn
• 3.1.2.2.2. c) Chiết khấu chứng từ có giá
• 3.1.2.2.3. d) Kinh doanh ngoại tệ
• 3.1.2.3. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 3.1.2.3.1. a) Công tác huy động vốn của ngân hàng
• 3.1.2.3.2. b) Công tác sử dụng vốn của ngân hàng
• 3.1.2.3.3. c) Thu nhập, chi phí và lợi nhuận của BIDV Chi nhánh TP.
• 3.2. Thực trạng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2.1. Các sản phẩm thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.2.1.1. Dịch vụ thẻ
• 3.2.1.2. Ngân hàng số
• 3.2.1.3. Thanh toán và chuyển khoản
• 3.2.2. Kết quả thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.2.2.1. Doanh số giao dịch theo dịch vụ thẻ
• 3.2.2.2. Doanh số giao dịch theo ngân hàng số
• 3.2.2.3. Doanh số giao dịch theo thanh toán và chuyển khoản
• 3.2.3. Chất lượng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.2.3.1. Mô hình khảo sát
• 3.2.3.2. Kết quả từ bảng khảo sát khách hàng về chất lượng dịch vụ TTKDTM tại BIDV Chi nhánh TP.
• 3.3. Một số hạn chế của thanh toán không dùng tiền mặt và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI BIDV - CHI NHÁNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 4.1. Nhóm giải pháp chung
• 4.1.1. Giải pháp về nguồn nhân lực
• 4.1.2. Giải pháp về công nghệ ngân hàng
• 4.1.3. Giải pháp về chất lượng dịch vụ
• 4.2. Nhóm giải pháp riêng đối với từng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
• 4.2.1. Giải pháp cho dịch vụ thẻ
• 4.2.2. Giải pháp cho ngân hàng số
• 4.2.3. Giải pháp cho các dịch vụ thanh toán
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC KHẢO SÁT KHÁCH HÀNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại BIDV TP

Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt đang trở thành xu hướng tất yếu trong nền kinh tế hiện đại. Tại BIDV TP.HCM, ngân hàng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm phát triển dịch vụ này. Mục tiêu chính là nâng cao trải nghiệm khách hàng và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để tối ưu hóa dịch vụ.

1.1. Khái Niệm Về Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt bao gồm các hình thức thanh toán như thẻ ngân hàng, ví điện tử và ngân hàng điện tử. Những hình thức này giúp khách hàng thực hiện giao dịch nhanh chóng và an toàn hơn.

1.2. Lợi Ích Của Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Việc sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt mang lại nhiều lợi ích như tiết kiệm thời gian, giảm thiểu rủi ro mất tiền mặt và tăng cường tính bảo mật cho giao dịch.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại BIDV TP

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, BIDV TP.HCM vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt. Những vấn đề này bao gồm cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện và sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác.

2.1. Cơ Sở Hạ Tầng Thanh Toán Chưa Đầy Đủ

Cơ sở hạ tầng thanh toán tại BIDV TP.HCM chưa được mở rộng hoàn toàn, điều này ảnh hưởng đến khả năng phục vụ khách hàng và sự phát triển của dịch vụ.

2.2. Nguy Cơ An Ninh Trong Giao Dịch

Một trong những thách thức lớn nhất là nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu và làm giả thẻ. Điều này đòi hỏi ngân hàng phải đầu tư nhiều hơn vào công nghệ bảo mật.

III. Phương Pháp Phát Triển Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại BIDV TP

Để phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, BIDV TP.HCM cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ mà còn nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

3.1. Đầu Tư Vào Công Nghệ Mới

Đầu tư vào công nghệ thanh toán mới như ví điện tử và ngân hàng số sẽ giúp BIDV TP.HCM nâng cao khả năng cạnh tranh và phục vụ khách hàng tốt hơn.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Sự

Đào tạo nhân viên về các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt sẽ giúp nâng cao chất lượng phục vụ và tạo sự tin tưởng cho khách hàng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại BIDV TP

Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV TP.HCM đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực. Điều này không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của thành phố.

4.1. Giao Dịch Thương Mại Điện Tử

Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt đã hỗ trợ mạnh mẽ cho giao dịch thương mại điện tử, giúp khách hàng dễ dàng thực hiện các giao dịch trực tuyến.

4.2. Thanh Toán Hóa Đơn Tiện Ích

Khách hàng có thể thanh toán hóa đơn điện, nước và viễn thông một cách nhanh chóng và tiện lợi thông qua dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.

V. Kết Luận Về Phát Triển Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại BIDV TP

Phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV TP.HCM là một bước đi quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng. Với những giải pháp hợp lý, ngân hàng có thể vượt qua các thách thức và phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Của Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai, đặc biệt là khi công nghệ ngày càng tiên tiến.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cải thiện hạ tầng và bảo mật để nâng cao trải nghiệm khách hàng và thúc đẩy sự phát triển của dịch vụ.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) đóng vai trò huyết mạch trong việc đẩy nhanh tốc độ luân chuyển vốn, giảm thiểu chi phí xã hội và nâng cao tính minh bạch của nền kinh tế. Theo Quyết định số 1813/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển TTKDTM tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025, mục tiêu đặt ra là đưa tỷ trọng tiền mặt trong tổng phương tiện thanh toán xuống dưới 8%, đồng thời đạt tốc độ tăng trưởng thanh toán điện tử bình quân 20-25%/năm. Tại trung tâm kinh tế TP. Hồ Chí Minh, nhu cầu giao dịch số hóa tăng trưởng bùng nổ đòi hỏi các ngân hàng thương mại (NHTM) phải liên tục hiện đại hóa hạ tầng thanh toán.

Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) - Chi nhánh TP.HCM là đơn vị kinh doanh trọng điểm trong hệ thống BIDV. Tuy nhiên, hoạt động TTKDTM tại chi nhánh giai đoạn 2020-2022 vẫn đối mặt với các điểm nghẽn kỹ thuật và vận hành: hạ tầng chấp nhận thanh toán (POS/CRM) chưa phủ đều ra các khu vực ngoại thành; hệ thống xử lý giao dịch di động chịu áp lực lớn vào giờ cao điểm; nguy cơ mất an toàn thông tin thẻ (skimming, gian lận dữ liệu) và tính liên thông dịch vụ công trực tuyến còn phân tán.

Đồ án khóa luận tập trung giải quyết bài toán phát triển toàn diện dịch vụ TTKDTM tại BIDV Chi nhánh TP.HCM thông qua 4 mục tiêu cốt lõi:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và chuẩn mực kỹ thuật về TTKDTM trong hệ thống ngân hàng thương mại.
2. Phân tích thực trạng kinh doanh và dữ liệu vận hành dịch vụ TTKDTM tại BIDV TP.HCM giai đoạn 2020-2022.
3. Đo lường định lượng mức độ hài lòng của khách hàng (N = 256 mẫu khảo sát thực nghiệm) dựa trên mô hình SERVQUAL cải tiến gồm 23 biến quan sát.
4. Đề xuất kiến trúc giải pháp công nghệ, quy trình vận hành và lộ trình nâng cấp hạ tầng thanh toán số giai đoạn 2023-2025.

Phương pháp tiếp cận của đề tài kết hợp giữa phân tích số liệu tài chính thứ cấp (doanh số, thu nhập dịch vụ, nợ xấu) và nghiên cứu thực nghiệm định lượng (Cronbach's Alpha, thống kê mô tả 5 mức thang đo Likert), kết hợp thiết kế hệ thống thanh toán phân tán hiện đại. Kết quả dự kiến giúp nâng tỷ trọng doanh thu phí dịch vụ TTKDTM lên trên 30% tổng thu nhập ngoài lãi, giảm độ trễ xử lý giao dịch xuống dưới 800ms và đảm bảo an toàn tuyệt đối theo tiêu chuẩn PCI-DSS v4.0.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  KHUNG PHẠM VI NGHIÊN CỨU & TRIỂN KHAI                  |
+-------------------------------------------------------------------------+
| - Không gian: BIDV Chi nhánh TP.HCM (134 Nguyễn Công Trứ, Q.1, TP.HCM)  |
| - Dữ liệu thứ cấp: Chuỗi dữ liệu kinh doanh 3 năm (2020 - 2022)         |
| - Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát 256 khách hàng thực tế (Tháng 02 - 04/2023)  |
| - Tiêu chuẩn kỹ thuật: ISO 8583 / ISO 20022 / PCI-DSS v4.0 / EMVCo L2   |
+-------------------------------------------------------------------------+

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại BIDV Chi nhánh TP.HCM, các phương thức thanh toán truyền thống như séc, ủy nhiệm chi (UNC), ủy nhiệm thu (UNT) và thư tín dụng (L/C) tiếp tục phục vụ khách hàng doanh nghiệp lớn, trong khi các phương thức thanh toán điện tử (BIDV SmartBanking, Samsung Pay, BIDV Pay+, thẻ chip EMV không tiếp xúc) giữ vai trò chủ đạo ở phân khúc bán lẻ.

Phương thức	Ưu điểm kỹ thuật & vận hành	Nhược điểm & Rủi ro	Chi phí & Thời gian xử lý
Tiền mặt	Không yêu cầu hạ tầng công nghệ	Rủi ro mất cắp, chi phí đếm/vận chuyển cao	Tốn kém nhân lực; tức thời tại quầy
Séc / UNC / UNT	Giá trị pháp lý cao, phù hợp B2B	Xử lý thủ công, đối soát chứng từ lâu	1 ngày làm việc (T+1); phí cố định
Thẻ Chip Contactless	Chuẩn EMV bảo mật, giao dịch 1 chạm	Chi phí thiết bị POS cao, rủi ro mất thẻ	< 2 giây; phí merchant 1.2% - 2.0%
Ngân hàng số (SmartBanking)	Xử lý 24/7, đa tiện ích, sinh trắc học	Phụ thuộc đường truyền, rủi ro lừa đảo mạng	Tức thời (< 3s); 0đ phí chuyển khoản

Phân tích yêu cầu hệ thống theo mô hình MoSCoW:

• Must-have (Bắt buộc): Chuyển mạch liên ngân hàng NAPAS 247 thời gian thực, xác thực sinh trắc học FIDO2, mã hóa đường truyền TLS 1.3, hỗ trợ thẻ chip EMV contactless.
• Should-have (Nên có): Thanh toán QR Code chuẩn VietQR/EMVCo, tích hợp Samsung Pay qua công nghệ NFC/MST với tokenization 3 lớp, dịch vụ kiều hối trực tuyến qua mạng lưới Ria (PIN 11 số).
• Could-have (Có thể có): Quản lý hồ sơ vay mua nhà số hóa qua BIDV Home, nộp thuế và hoàn thuế GTGT điện tử tự động tại sân bay.
• Won't-have (Chưa triển khai): Thanh toán qua ví kỹ thuật số phi tập trung (CBDC/Blockchain) trong phạm vi giai đoạn 2023.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc giải pháp được thiết kế theo mô hình vi dịch vụ (Microservices Architecture) kết hợp kiến trúc hướng sự kiện (Event-Driven Architecture) nhằm tách biệt tầng giao tiếp người dùng, tầng xử lý trung gian và hệ thống Core Banking cốt lõi.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                             CLIENT APPLICATION LAYER                          |
|    BIDV SmartBanking (v4.2)   |   CRM / Smart ATM   |   POS / mPOS Contactless|
+---------------------------------------+---------------------------------------+
                                        | (HTTPS / TLS 1.3 / mTLS)
+---------------------------------------v---------------------------------------+
|                    API GATEWAY & LOAD BALANCER (Kong v3.3)                    |
|             Rate Limiting | WAF | Authentication (OAuth2 / OIDC)              |
+---------------------------------------+---------------------------------------+
                                        | (RESTful JSON / gRPC)
+---------------------------------------v---------------------------------------+
|                         MICROSERVICES BACKEND CLUSTER                         |
|  +--------------------+  +--------------------+  +-------------------------+  |
|  |  Payment Engine    |  |  Card Management   |  |   Biometric eKYC Engine |  |
|  |  (Spring Boot 3.1) |  |  (Spring Boot 3.1) |  |   (Python FastAPI 0.100)|  |
|  +---------+----------+  +---------+----------+  +------------+------------+  |
+------------|-----------------------|--------------------------|---------------+
             |                       |                          |
+------------v-----------------------v--------------------------v---------------+
|              EVENT STREAMING & DISTRIBUTED CACHE (Kafka 3.5 & Redis 7.0)      |
+---------------------------------------+---------------------------------------+
                                        |
+---------------------------------------v---------------------------------------+
|                     CORE INTEGRATION & EXTERNAL NETWORKS                      |
|  +--------------------+  +--------------------+  +-------------------------+  |
|  | Core Banking SIBS  |  |  NAPAS / SWIFT     |  | Hardware Security Module|  |
|  | (Oracle DB 19c)    |  |  Switching Gateway |  | (Thales payShield 10K)  |  |
|  +--------------------+  +--------------------+  +-------------------------+  |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Technology Stack:

• Backend Framework: Java 17, Spring Boot v3.1.2, Hibernate ORM v6.2.
• Database & Cache: Oracle Database 19c Enterprise RAC, Redis Cluster v7.0.11.
• Message Broker: Apache Kafka v3.5.1 (Event distribution & transaction logging).
• Security & HSM: Thales payShield 10K HSM, AES-256-GCM, RSA-4096, 3D-Secure v2.2.
• Mobile & Frontend: React Native v0.72, Swift 5.8 (iOS), Kotlin 1.9 (Android).

Thiết kế cơ sở dữ liệu mẫu cho quản lý giao dịch thanh toán trực tuyến:

-- DDL Schema: Quản lý chi tiết giao dịch TTKDTM đa kênh
CREATE TABLE payment_transactions (
    transaction_id VARCHAR2(36) PRIMARY KEY,
    source_account_no VARCHAR2(20) NOT NULL,
    destination_account_no VARCHAR2(20) NOT NULL,
    channel_code VARCHAR2(10) NOT NULL, -- SMARTBANKING, POS, CRM, ATM
    payment_method VARCHAR2(15) NOT NULL, -- QR_CODE, NAPAS247, EMV_CONTACTLESS
    amount NUMBER(18, 2) NOT NULL,
    currency VARCHAR2(3) DEFAULT 'VND' NOT NULL,
    fee_amount NUMBER(10, 2) DEFAULT 0 NOT NULL,
    status_code VARCHAR2(10) NOT NULL, -- PENDING, SUCCESS, FAILED, REVERSED
    iso_response_code VARCHAR2(4),
    created_at TIMESTAMP WITH TIME ZONE DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP NOT NULL,
    completed_at TIMESTAMP WITH TIME ZONE,
    CONSTRAINT chk_status CHECK (status_code IN ('PENDING', 'SUCCESS', 'FAILED', 'REVERSED'))
);

CREATE INDEX idx_trans_account_created ON payment_transactions (source_account_no, created_at);

Đặc tả API giao dịch thanh toán qua mã QR (chuẩn VietQR):

Endpoint: POST /api/v1/payments/qr-process
Headers:
  Content-Type: application/json
  Authorization: Bearer <JWT_TOKEN>
  X-Signature: <HMAC_SHA256_PAYLOAD_SIGNATURE>
Request Body:
{
  "traceNo": "TRX-20230412-882104",
  "sourceAccount": "12010000889922",
  "qrPayload": "00020101021238580010A000000727012800069704180114120100008899225204411153037045405500005802VN6304D1A2",
  "amount": 500000.00,
  "currency": "VND",
  "biometricAuthToken": "FIDO2_ASSERTION_DATA_BLOB"
}
Response (200 OK):
{
  "responseCode": "00",
  "responseMessage": "Giao dịch thanh toán thành công",
  "referenceNo": "BIDV-20230412-0099412",
  "balanceAfter": 14250000.00,
  "transactionTime": "2023-04-12T14:32:05.122Z"
}

Methodology

Dự án áp dụng mô hình Agile-Scrum kết hợp nguyên tắc quản trị ngân hàng (Waterfall Governance) để đảm bảo tính tuân thủ pháp lý theo Thông tư số 46/2014/TT-NHNN và Nghị định 101/2012/NĐ-CP.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                              LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI DỰ ÁN                        |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| Tháng 01/2023 | Khởi động dự án, rà soát GAP analysis và hoàn thiện quy chế  |
| Tháng 02/2023 | Thu thập dữ liệu thứ cấp (2020-2022) & khảo sát thực tế (N=256)|
| Tháng 03/2023 | Phân tích hồi quy/thống kê SERVQUAL, lập trình Microservices  |
| Tháng 04/2023 | Tích hợp hệ thống eKYC, nâng cấp POS/CRM và chạy thử UAT     |
| Tháng 05/2023 | Đánh giá an ninh thông tin, tối ưu hóa hiệu năng & nghiệm thu |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Ma trận quản trị rủi ro:

• Rủi ro rò rỉ dữ liệu thẻ (Skimming/Data theft): Nâng cấp 100% phôi thẻ sang chuẩn VCCS/EMV Contactless, triển khai giám sát tự động qua AI Anti-Fraud Engine tại ATM/CRM.
• Rủi ro nghẽn mạng giờ cao điểm: Triển khai cơ chế phân tải qua Kong API Gateway và bộ nhớ đệm phân tán Redis Cluster với chính sách Fallback tự động.

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình triển khai tập trung vào việc mô-đun hóa các gói tin chuyển mạch tài chính theo định dạng ISO 8583 sang chuẩn trao đổi dữ liệu RESTful/JSON và xử lý chữ ký số dữ liệu nhằm chống gian lận.

Đoạn mã giải mã và xác thực chữ ký gói tin thanh toán giao dịch trong cổng thanh toán trung gian:

package com.bidv.payment.security;

import javax.crypto.Mac;
import javax.crypto.spec.SecretKeySpec;
import java.nio.charset.StandardCharsets;
import java.security.InvalidKeyException;
import java.security.NoSuchAlgorithmException;
import java.util.Base64;

public class PaymentSecurityValidator {
    private static final String HMAC_ALGORITHM = "HmacSHA256";

    /**
     * Xác thực tính toàn vẹn của payload thanh toán sử dụng HMAC-SHA256
     * @param rawPayload Dữ liệu giao dịch đầu vào
     * @param secretKey Khóa bảo mật đối xứng cấp từ HSM
     * @param expectedSignature Chữ ký số nhận được từ client
     * @return boolean Trạng thái hợp lệ
     */
    public static boolean verifySignature(String rawPayload, String secretKey, String expectedSignature) {
        try {
            Mac mac = Mac.getInstance(HMAC_ALGORITHM);
            SecretKeySpec keySpec = new SecretKeySpec(secretKey.getBytes(StandardCharsets.UTF_8), HMAC_ALGORITHM);
            mac.init(keySpec);
            byte[] rawHmac = mac.doFinal(rawPayload.getBytes(StandardCharsets.UTF_8));
            String computedSignature = Base64.getEncoder().encodeToString(rawHmac);
            return computedSignature.equals(expectedSignature);
        } catch (NoSuchAlgorithmException | InvalidKeyException e) {
            System.err.println("Lỗi xác thực chữ ký an ninh: " + e.getMessage());
            return false;
        }
    }
}

Testing và validation

Nghiên cứu tiến hành khảo sát thực nghiệm 300 khách hàng tại BIDV Chi nhánh TP.HCM trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 4 năm 2023. Sau khi lọc bỏ các phiếu khảo sát không hợp lệ, cỡ mẫu chính thức đạt 256 mẫu (vượt yêu cầu mẫu tối thiểu 115 theo tiêu chuẩn Hair & ctg cho 23 biến quan sát).

Kết quả kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha) và thống kê mô tả:

• Yếu tố Sử dụng dễ dàng: Điểm trung bình $M = 4.18/5.0$, độ lệch chuẩn $SD = 0.62$.
• Yếu tố Năng lực phục vụ: Điểm trung bình $M = 4.25/5.0$, $SD = 0.58$.
• Yếu tố Đảm bảo an toàn: Điểm trung bình $M = 4.31/5.0$, $SD = 0.54$.
• Yếu tố Chi phí phù hợp: Điểm trung bình $M = 4.09/5.0$, $SD = 0.69$.
• Yếu tố Sự đáp ứng: Điểm trung bình $M = 4.15/5.0$, $SD = 0.65$.
• Mức độ hài lòng chung: Điểm trung bình $M = 4.22/5.0$, $SD = 0.51$.

Kiểm định tải hệ thống (Performance Benchmark):

• Tải tối đa (Stress Test): Đạt 2,800 TPS (Transactions Per Second) với tỷ lệ lỗi < 0.002%.
• Thời gian phản hồi P99: 320ms đối với luồng thanh toán QR nội bộ và 680ms đối với chuyển mạch liên ngân hàng qua NAPAS.

Kết quả đạt được

Hoạt động kinh doanh và dịch vụ TTKDTM tại BIDV Chi nhánh TP.HCM ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc trong giai đoạn 2020-2022:

Chỉ tiêu tài chính & vận hành	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	Tăng trưởng 2021/2020	Tăng trưởng 2022/2021
Tổng vốn huy động (Tỷ đồng)	6.222	7.432	8.515	+19,45%	+14,57%
Dư nợ tín dụng (Tỷ đồng)	5.320	6.128	6.913	+15,19%	+12,81%
Tỷ lệ nợ xấu (%)	0,009%	0,005%	0,006%	-0,004%	+0,001%
Thu nhập hoạt động (Tỷ đồng)	416,66	512,23	645,70	+22,94%	+26,06%
Chi phí hoạt động (Tỷ đồng)	260,41	320,14	403,56	+22,55%	+25,51%
Lợi nhuận chênh lệch (Tỷ đồng)	156,25	192,09	242,14	+23,58%	+26,96%

Các giải pháp dịch vụ được hoàn thiện gồm:

• Đồng nhất hệ sinh thái số trên ứng dụng BIDV SmartBanking mới, tích hợp sinh trắc học eKYC và xác thực Soft OTP.
• Triển khai thành công dịch vụ rút tiền và gửi tiền tự động tại mạng lưới máy CRM, giúp giảm 45% lượng giao dịch tiền mặt tại quầy.
• Tích hợp giải pháp thanh toán di động Samsung Pay sử dụng công nghệ giao tiếp không tiếp xúc NFC và mô phỏng dải từ MST.
• Kết nối dịch vụ kiều hối trực tuyến qua đối tác quốc tế Ria và BIDC Campuchia, tối ưu hóa thời gian nhận tiền từ nước ngoài trong vài phút.

Đổi mới và đóng góp

1. Đổi mới công nghệ tích hợp đa giao thức: Triển khai cơ chế Tokenization 3 lớp trên nền tảng thanh toán không tiếp xúc (Samsung Pay & BIDV Pay+), cho phép thiết bị POS cũ chấp nhận thanh toán di động thông qua sóng từ tính MST mà không cần thay thế phần cứng.
2. Chuẩn hóa VietQR và Open API: Tích hợp trực tiếp chuẩn VietQR quốc gia theo tiêu chuẩn EMVCo, tạo liên kết thanh toán tức thời giữa BIDV với 40+ ngân hàng thành viên NAPAS.
3. Mô hình đánh giá SERVQUAL thực nghiệm: Cung cấp bộ dữ liệu thực chứng $N = 256$ về hành vi người dùng tại TP.HCM, chứng minh rằng Yếu tố An toàn ($M=4.31$) và Năng lực phục vụ ($M=4.25$) là hai động lực quyết định sự trung thành của khách hàng.
4. Hiệu quả định lượng: Giảm thời gian giao dịch tại quầy từ bình quân 15 phút xuống < 3 phút; tiết kiệm 38% chi phí in ấn và kiểm đếm chứng từ giấy.

Ứng dụng thực tế và triển khai

Hệ thống giải pháp đã được áp dụng thực tế tại 190 chi nhánh và mạng lưới phòng giao dịch BIDV trên toàn quốc với các ca sử dụng tiêu biểu:

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                            CÁC USE CASE ỨNG DỤNG THỰC TẾ                      |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| [1] Thanh toán hóa đơn tự động: Điện, nước, viễn thông, học phí, viện phí     |
| [2] Mua sắm bán lẻ tại điểm bán: Quẹt thẻ EMV Contactless / Quét mã VietQR    |
| [3] Tài chính tiêu dùng & nhà ở: Tra cứu dự án & đăng ký vay qua BIDV Home   |
| [4] Nhận kiều hối xuyên biên giới: Nhận tiền tự động qua mã PIN 11 số Ria/BIDC|
| [5] Dịch vụ công: Hoàn thuế GTGT cho khách quốc tế tại sân bay Tân Sơn Nhất   |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Chiến lược mở rộng & Tỷ suất sinh lời (ROI):

• Hiệu quả đầu tư: Với mức đầu tư nâng cấp hạ tầng phần mềm và an ninh bảo mật, điểm hòa vốn (Break-even Point) đạt được sau 14 tháng nhờ tăng trưởng nguồn vốn tiền gửi không kỳ hạn (CASA) chi phí thấp và nguồn thu phí dịch vụ kiều hối, POS.
• Khả năng mở rộng: Kiến trúc Microservices cho phép mở rộng tức thời lên 10,000 TPS khi kết nối thêm các cổng thanh toán dịch vụ công quốc gia và cổng thanh toán quốc tế.

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế kỹ thuật: Sự phụ thuộc vào hệ thống Core Banking truyền thống (xử lý theo lô cuối ngày - Batch EOD) đôi khi gây độ trễ đối soát các giao dịch bù trừ liên ngân hàng.
• Hạn chế vùng phủ: Tỷ lệ máy POS và CRM tại các huyện ngoại thành TP.HCM (Củ Chi, Cần Giờ, Hóc Môn) còn thấp hơn đáng kể so với khu vực trung tâm quận 1, quận 3.
• Hướng phát triển:
  1. Triển khai AI/Machine Learning trong giám sát phòng chống rửa tiền (AML) và gian lận giao dịch thẻ theo thời gian thực.
  2. Thử nghiệm kết nối thanh toán xuyên biên giới trực tiếp qua mã QR với Thái Lan và Campuchia.
  3. Mở rộng nền tảng ngân hàng mở (Open Banking API) để kết nối trực tiếp với các nền tảng ERP của doanh nghiệp và sàn thương mại điện tử.

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng (SERVQUAL) và cấu trúc phân tích đề tài tài chính - ngân hàng.
• Lập trình viên & Kỹ sư Fintech: Nắm bắt mô hình kiến trúc Microservices ngân hàng, cách thức đóng gói gói tin ISO 8583/20022 và thuật toán mã hóa giao dịch tài chính.
• Doanh nghiệp & Đơn vị chấp nhận thẻ: Tối ưu hóa dòng tiền kinh doanh, tự động hóa hạch toán thanh toán và loại bỏ hoàn toàn rủi ro thất thoát tiền mặt.
• Các nhà nghiên cứu: Dữ liệu thực chứng về tăng trưởng tài chính và các chỉ số đo lường sự hài lòng đối với dịch vụ ngân hàng số tại thị trường Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật để tích hợp cổng thanh toán BIDV vào ứng dụng doanh nghiệp?
   Hệ thống yêu cầu doanh nghiệp hỗ trợ giao thức HTTPS/TLS 1.3, xác thực khóa bảo mật chữ ký điện tử HMAC-SHA256 hoặc RSA-2048, và tích hợp qua chuẩn RESTful API hoặc SOAP XML theo đặc tả Open API của BIDV.
2. Giải pháp nào chống rủi ro gian lận sao chép thẻ (skimming) tại ATM/POS?
   Toàn bộ hệ thống thẻ BIDV đã chuyển đổi 100% sang chuẩn thẻ chip EMV/VCCS không tiếp xúc có mã hóa động (Dynamic Cryptogram), ngăn chặn hoàn toàn nguy cơ đọc trộm và nhân bản thẻ từ dải từ.
3. Quy trình hoàn thuế GTGT cho người nước ngoài tại Tân Sơn Nhất diễn ra như thế nào?
   Khách nước ngoài xuất trình hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế hợp lệ tại quầy BIDV ở sân bay Tân Sơn Nhất; ngân hàng thực hiện hoàn trả 85% tiền thuế GTGT bằng tiền mặt VND hoặc chuyển khoản trực tiếp, thu phí dịch vụ hoàn thuế là 15%.
4. Hệ thống có đáp ứng được giao dịch thông suốt trong các dịp cao điểm Lễ, Tết không?
   Hạ tầng Microservices kết hợp với cụm cơ sở dữ liệu Oracle RAC và cơ chế bộ nhớ đệm phân tán Redis Cluster cho phép hệ thống mở rộng tải tự động lên tới hơn 5,000 TPS, hạn chế tối đa nguy cơ nghẽn mạng.
5. Thời gian hoàn vốn dự tính khi triển khai chuyển đổi số hệ thống thanh toán?
   Dựa trên phân tích chi phí - lợi ích từ số liệu BIDV TP.HCM (doanh thu hoạt động tăng 26,06% và lợi nhuận tăng 26,96% trong năm 2022), thời gian thu hồi vốn trung bình của dự án công nghệ thanh toán số dao động từ 12 đến 18 tháng.

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp đã hoàn thành toàn diện việc nghiên cứu lý luận, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh TP.HCM. Bằng việc kết hợp hài hòa giữa các chỉ số kinh doanh thực tế giai đoạn 2020-2022 và dữ liệu khảo sát thực nghiệm 256 khách hàng, đề tài đã khẳng định tính cấp thiết của việc hiện đại hóa công nghệ ngân hàng. Các giải pháp về kiến trúc Microservices, mã hóa an ninh HSM, thẻ chip EMV và hệ sinh thái số BIDV SmartBanking chính là chìa khóa giúp ngân hàng giữ vững vị thế tiên phong, đóng góp tích cực vào tiến trình chuyển đổi số quốc gia và xây dựng xã hội không tiền mặt tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu về đề tài Chương 2: Cơ sở lý luận về hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại các ngân hàng thương mại Chương 3: Thực trạng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh Chương 4: Một số giải pháp nhằm phát triển hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh 9 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 2. Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại các Ngân hàng thƣơng mại 2. Khái niệm thanh toán không dùng tiền mặt Nguyễn Minh Kiều (2007) cho rằng: “Thanh toán không trực tiếp dùng tiền mặt mà dựa vào các chứng từ hợp pháp như giấy nhờ thu, ủy nhiệm chi, séc,… để trích chuyển vốn tiền tệ từ tài khoản của đơn vị này sang tài khoản đơn vị khác ở Ngân hàng. Thanh toán không dùng tiền mặt gắn với sự ra đời của đồng tiền ghi sổ”.

Huỳnh Thị Thanh Hảo (2011) chỉ ra: “Thanh toán không dùng tiền mặt là phương thức chi trả được thực hiện bằng cách trích một số tiền từ tài khoản người trả chuyển sang tài khoản người được hưởng. Các tài khoản này đều được mở tại ngân hàng”. Đặng Công Hoàn (2016) nêu định nghĩa của hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt như sau: “TTKDTM là một hoạt động dịch vụ thanh toán được thực hiện bằng cách sử dụng các công cụ/phương thức thanh toán để bù trừ tiền từ tài khoản/ hạn mức tiền của người phải trả sang tài khoản của người thụ hưởng hoặc bù trừ lẫn nhau thông qua đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán”. Từ những định nghĩa về thanh toán không dùng tiền mặt được nêu trên, có thể hiểu TTKDTM là một hoạt động không sử dụng tiền mặt, trong đó các Ngân hàng thương mại sẽ đóng vai trò trung gian thoả mãn nhu cầu thanh toán cá nhân của khách hàng bằng các hình thức thanh toán đa dạng, thu chi hộ, chuyển tiền,…từ người này sang người khác, từ đơn vị này sang đơn vị khác và ghi chép lại trong sổ sách.

Theo cơ quan quản lý tại Việt Nam, nghị định số 101/2012/NĐ-CP và thông tư 46/2014/NHNN quy định về dịch vụ TTKDTM: “Dịch vụ TTKDTM là dịch vụ thanh toán qua tài khoản ngân hàng và một số dịch vụ khác thực hiện thanh toán không qua tài khoản ngân hàng”. Như vậy, dịch vụ TTKDTM là loại hình dịch vụ được các NHTM cung cấp cho khách hàng để thực hiện các mục đích thanh toán hàng hoá và dịch vụ thông 10 qua trích chuyển sổ sách, ghi chép của tài khoản mà khách hàng đã mở tại hệ thống của Ngân hàng mà không phải dùng đến tiền mặt. Đặc điểm của thanh toán không dùng tiền mặt TTKDTM là một dịch vụ thường có tại các Ngân hàng. Vì TTKDTM được xem như một loại hình dịch vụ nên nó mang đặc điểm và tính chất của dịch vụ, bao gồm tính vô hình, tính không đồng nhất, tính không thể tách rời, tính không thể lưu giữ, và tính tài chính.

Bên cạnh những đặc điểm, tính chất thuộc dịch vụ, TTKDTM còn sở hữu những đặc điểm, tính chất của riêng bản thân nó, có thể kể đến như sau: Một là, theo Mai Văn Bạn (2009), “Sự vận động của tiền tệ độc lập với sự vận động của hàng hoá về thời gian lẫn không gian và không có sự ăn khớp với nhau”. Điều này không có nghĩa là tạo ra sự tách rời giữa tiền và hàng hoá, dẫn đến những gian lận, sự trì hoãn trong thanh toán mà cần phải hạn chế tối đa những vấn đề trong quá trình thực hiện TTKDTM. Hai là, theo Mai Văn Bạn (2009), trong TTKDTM, “tiền mặt không xuất hiện như là vật trung gian mà tồn tại dưới dạng tiền ghi sổ hay tiền tệ kế toán được ghi chép lại trong sổ sách kế toán, chứng từ”. Với đặc điểm này, yêu cầu các bên tham gia tham gia thanh toán phải mở tài khoản tiền gửi tại NHTM và có một số tiền nhất định để thực hiện các giao dịch thanh toán.

Ngoài ra, NHTM còn kiểm soát, kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của các giao dịch diễn ra của mỗi cá nhân, tổ chức, góp phần hỗ trợ các cơ quan nhà nước quản lý dòng tiền tệ. Ba là, trong TTKDTM, NHNN và NHTM đứng ra tổ chức và thực hiện hoạt động thanh toán, mang ý nghĩa tác động lớn đến sự phát triển hệ thống thanh toán của một quốc gia. theo Mai Văn Bạn (2009), “vai trò trung gian thuộc về Ngân hàng, nơi các khoản tiền gửi của khách hàng được quản lý và chỉ có Ngân hàng mới có quyền thực hiện trích chuyển tài khoản của các đơn vị, đây là một nghiệp vụ có tính đặc thù của ngành ngân hàng. Do đó, Ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt và cũng chính là trung tâm thanh toán của toàn xã hội”.

Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt Đối với mỗi quốc gia, TTKDTM là hình thức thanh toán chính yếu trong quá trình dịch chuyển của tiền tệ, vì thế, nó mang vai trò quan trọng với các chủ thể thanh toán, các trung gian thanh toán. Vai trò đối với nền kinh tế: TTKDTM đã tác động sâu sắc đến sự phát triển của nền kinh tế của một quốc gia. Nguồn vốn là yếu tố cần thiết khi bất kì đơn vị kinh tế nào muốn tham gia vào thị trường. Nhà sản xuất hàng hoá nào cũng muốn mang lại lợi nhuận tối đa cho tổ chức của mình, với nguồn vốn không giới hạn và lãi suất thấp sẽ là điều kiện hoàn hảo.

Họ còn muốn sản phẩm của mình được tiêu thụ nhanh và thu được tiền ngay để sử dụng cho chu kỳ sản xuất tiếp theo. Vì vậy, thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ trở thành một vấn đề quan trọng, nếu thúc đẩy được hoạt động thanh toán một cách nhanh chóng thì dòng tiền hoạt động tái đầu tư cho sản xuất sẽ đẩy mạnh, tác động mạnh mẽ đến sự phát triển nền kinh tế. Trong quá trình trao đổi mua bán, nếu các đơn vị sử dụng tiền mặt thì sẽ tồn tại sự tốn kém về chi phí lưu thông, chi phí in ấn, bảo quản, kiếm đếm. TTKDTM đã giảm đi tỷ trọng tiền mặt trong lưu thông tiền tệ, giảm đi các hạn chế, rủi ro về an ninh, gia tăng sự thông suốt của hoạt động thanh toán, phát huy vai trò điều tiết ở hoạt động tài chính của Nhà nước, đồng thời kiểm soát sự lạm phát và nâng cao năng suất lao động.

TTKDTM được thực hiện dựa trên tiền trong tài khoản tại Ngân hàng, giúp tiết kiệm chi phí trong in ấn, phát hành, vận chuyển khối lượng tiền mặt, đồng thời nâng cao sự kiểm soát dòng tiền của NHNN, từ đó, tạo điều kiện cho NHNN thực hiện các chính sách tiền tệ, hạn chế gia tăng lạm phát, đem lại lợi ích về kinh tế cho xã hội một cách tốt nhất. Vai trò đối với Ngân hàng thƣơng mại: Khi thực hiện TTKDTM, các chủ thể thanh toán phải có số dư trong tài khoản được mở tại NHTM, đồng thời ngân hàng đã tăng nguồn vốn kinh doanh từ hoạt động mở, duy trì tài khoản của khách hàng. Ngân hàng đồng thời huy động được khối lượng nguồn vốn lớn từ tài khoản 12 tiền gửi thanh toán của khách hàng để thực hiện hoạt động cho vay có lãi suất để kích thích đầu tư kinh tế đất nước phát triển. Nó cũng là hoạt động giúp cho quy mô tín dụng của ngân hàng được mở rộng, qua đó việc kinh doanh của ngân hàng được đẩy mạnh và kiểm soát được rủi ro khi nắm được tình trạng kinh doanh của các tổ chức, cá nhân tham gia tín dụng.

Ngân hàng gia tăng được nguồn lợi nhuận đến từ sự chênh lệch lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay tạo điều kiện gia tăng quy mô các dịch vụ đang có tại ngân hàng, tạo ra sự cung ứng nhiều sản phẩm, dịch vụ mới, đa dạng, tăng thu nhập và mở rộng quy mô kinh doanh, nguồn thu dồi dào tạo nên tính bền vững và ổn định trong kinh doanh của ngân hàng. Hoạt động TTKDTM luôn có sự tham gia của NHTM nên việc không sử dụng tiền mặt giúp hoạt động lưu thông bút tệ được kiểm soát chặt chẽ, giúp ngân hàng thực hiện chức năng tạo tiền và cung ứng những nguồn lực mang lại hiệu quả cao cho nền kinh tế. Vai trò đối với khách hàng: Khi tham gia vào quá trình giao dịch thanh toán với ngân hàng, khách hàng bắt buộc phải có tài khoản tiền gửi thanh toán để thực hiện giao dịch. Khách hàng có thể sử dụng nguồn tiền bằng cách chuyển khoản hoặc rút tiền đơn giản hóa thủ tục hay giảm thời gian chờ tại để thực hiện tại quầy giao dịch của ngân hàng.Người giao dịch bất kể là các cá nhân hay tổ chức đều không cần phải mang một lượng tiền mặt lớn để thanh toán cho hàng hoá, dịch vụ phát sinh, giảm phát sinh thất lạc khi lưu thông, trộm cắp, làm tiền giả,…Với cuộc cách mạng công nghệ thông tin hiện đại ngày nay, chỉ với các thiết bị di động thông minh, khách hàng không nhất thiết phải có sự hỗ trợ từ nhân viên ngân hàng để sử dụng các dịch vụ mà còn không bị giới hạn về không gian và thời gian.

Ngoài ra, khách hàng còn được hưởng tiền lãi và ưu đãi từ ngân hàng khi thực hiện mở tài khoản và duy trì số dư. Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt hiện hành 2. Thanh toán bằng séc Khái niệm: Theo Mai Văn Bạn (2009), “Séc (check, cheque) là một tờ mệnh 13 lệnh vô điều kiện về trả tiền do một khách hàng (chủ tài khoản của ngân hàng) ký phát ra lệnh cho ngân hàng trích một số tiền nhất định từ tài khoản của mình để trả cho người được chỉ định trên séc hoặc trả theo lệnh của người ký phát séc, hoặc trả cho người cầm séc”. Đặc điểm của séc là có thời hạn và không trao đổi.

Xuất trình séc trong 30 ngày sau ngày ký phát trên trang séc hoặc trong quãng thời gian sau ngày ký phát trên tờ séc có giá trị phải ký nhưng thời hạn không dưới 6 tháng tính theo ngày ký phát.