Khóa luận phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh TP.HCM 2020-2022

Khám phá sự phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV chi nhánh TP Hồ Chí Minh, thúc đẩy tiện ích và hiệu quả giao dịch.

• Tác giả: Nguyễn Bảo Quỳnh Anh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đình Hạc
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Phát Triển Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Ngân Hàng Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam (BIDV) Chi Nhánh Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. Đặt vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi về không gian
• 1.4.3. Phạm vi về thời gian
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Một số công trình có liên quan đến đề tài
• 1.7. Bố cục của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại các Ngân hàng Thương mại
• 2.1.1. Khái niệm thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.1.2. Đặc điểm của thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.1.3. Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.1.4. Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt hiện hành
• 2.1.4.1. Thanh toán bằng séc
• 2.1.4.1.1. a) Séc chuyển khoản hay séc tài khoản người thụ hưởng (Account Payee cheque)
• 2.1.4.1.2. b) Séc bảo chi hay séc chứng thực (Certified cheque)
• 2.1.4.2. Thanh toán uỷ nhiệm thu hoặc nhờ thu (Collection of Payment)
• 2.1.4.2.1. a) Ủy nhiệm thu trơn (Clean Collection)
• 2.1.4.2.2. b) Ủy nhiệm thu kèm chứng từ (Documentary Collection)
• 2.1.4.3. Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi hoặc lệnh chi (Payment Order)
• 2.1.4.4. Thanh toán bằng thư tín dụng (Letter of Credit)
• 2.1.4.4.1. a) Thư tín dụng xác nhận (Confirmed letter of credit)
• 2.1.4.4.2. b) Thư tín dụng tuần hoàn (Revolving letter of credit)
• 2.1.4.4.3. c) Thư tín dụng giáp lưng (Back to back letter of credit)
• 2.1.4.4.4. d) Thư tín dụng chuyển nhượng (Transferable letter of credit)
• 2.1.4.4.5. e) Thư tín dụng đối ứng (Reciprocal letter of credit)
• 2.1.4.4.6. f) Thư tín dụng dự phòng (Stand by letter of credit)
• 2.1.4.4.7. g) Thư tín dụng thanh toán dần (Deferred payment letter of credit)
• 2.1.4.4.8. h) Thư tín dụng điều khoản đỏ (Red clause letter of credit)
• 2.1.4.5. Thanh toán bằng thẻ (Card Payment)
• 2.1.4.5.1. a) Hệ thống POS (Point of Sale)
• 2.1.4.6. Thanh toán qua ngân hàng điện tử (Dịch vụ Home-banking, Phone-banking/Mobile Banking và Internet Banking)
• 2.2. Phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.2.1. Các phương thức phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.2.1.1. Phát triển về số lượng
• 2.2.1.2. Phát triển về chất lượng
• 2.2.2. Các tiêu chí đánh giá phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.3. Kinh nghiệm phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.3.1. Kinh nghiệm của ngân hàng một số nước trên thế giới
• 2.3.2. Kinh nghiệm của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 2.3.3. Bài học kinh nghiệm phát triển thanh toán không dùng tiền mặt cho BIDV và BIDV TP.
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Tổng quan về Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.1.1. Tổng quan về Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam
• 3.1.2. Tổng quan về Ngân hàng Đầu tư và phát triển Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.1.2.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 3.1.2.2. Các nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu
• 3.1.2.2.1. a) Huy động vốn
• 3.1.2.2.2. c) Chiết khấu chứng từ có giá
• 3.1.2.2.3. d) Kinh doanh ngoại tệ
• 3.1.2.3. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 3.1.2.3.1. a) Công tác huy động vốn của ngân hàng
• 3.1.2.3.2. b) Công tác sử dụng vốn của ngân hàng
• 3.1.2.3.3. c) Thu nhập, chi phí và lợi nhuận của BIDV Chi nhánh TP.
• 3.2. Thực trạng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2.1. Các sản phẩm thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.2.1.1. Dịch vụ thẻ
• 3.2.1.2. Ngân hàng số
• 3.2.1.3. Thanh toán và chuyển khoản
• 3.2.2. Kết quả thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.2.2.1. Doanh số giao dịch theo dịch vụ thẻ
• 3.2.2.2. Doanh số giao dịch theo ngân hàng số
• 3.2.2.3. Doanh số giao dịch theo thanh toán và chuyển khoản
• 3.2.3. Chất lượng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.2.3.1. Mô hình khảo sát
• 3.2.3.2. Kết quả từ bảng khảo sát khách hàng về chất lượng dịch vụ TTKDTM tại BIDV Chi nhánh TP.
• 3.3. Một số hạn chế của thanh toán không dùng tiền mặt và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI BIDV - CHI NHÁNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 4.1. Nhóm giải pháp chung
• 4.1.1. Giải pháp về nguồn nhân lực
• 4.1.2. Giải pháp về công nghệ ngân hàng
• 4.1.3. Giải pháp về chất lượng dịch vụ
• 4.2. Nhóm giải pháp riêng đối với từng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
• 4.2.1. Giải pháp cho dịch vụ thẻ
• 4.2.2. Giải pháp cho ngân hàng số
• 4.2.3. Giải pháp cho các dịch vụ thanh toán
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC KHẢO SÁT KHÁCH HÀNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại BIDV TP

Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt đang trở thành xu hướng tất yếu trong nền kinh tế hiện đại. Tại BIDV TP.HCM, ngân hàng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm phát triển dịch vụ này. Mục tiêu chính là nâng cao trải nghiệm khách hàng và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để tối ưu hóa dịch vụ.

1.1. Khái Niệm Về Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt bao gồm các hình thức thanh toán như thẻ ngân hàng, ví điện tử và ngân hàng điện tử. Những hình thức này giúp khách hàng thực hiện giao dịch nhanh chóng và an toàn hơn.

1.2. Lợi Ích Của Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Việc sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt mang lại nhiều lợi ích như tiết kiệm thời gian, giảm thiểu rủi ro mất tiền mặt và tăng cường tính bảo mật cho giao dịch.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại BIDV TP

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, BIDV TP.HCM vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt. Những vấn đề này bao gồm cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện và sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác.

2.1. Cơ Sở Hạ Tầng Thanh Toán Chưa Đầy Đủ

Cơ sở hạ tầng thanh toán tại BIDV TP.HCM chưa được mở rộng hoàn toàn, điều này ảnh hưởng đến khả năng phục vụ khách hàng và sự phát triển của dịch vụ.

2.2. Nguy Cơ An Ninh Trong Giao Dịch

Một trong những thách thức lớn nhất là nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu và làm giả thẻ. Điều này đòi hỏi ngân hàng phải đầu tư nhiều hơn vào công nghệ bảo mật.

III. Phương Pháp Phát Triển Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại BIDV TP

Để phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, BIDV TP.HCM cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ mà còn nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

3.1. Đầu Tư Vào Công Nghệ Mới

Đầu tư vào công nghệ thanh toán mới như ví điện tử và ngân hàng số sẽ giúp BIDV TP.HCM nâng cao khả năng cạnh tranh và phục vụ khách hàng tốt hơn.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Sự

Đào tạo nhân viên về các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt sẽ giúp nâng cao chất lượng phục vụ và tạo sự tin tưởng cho khách hàng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại BIDV TP

Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV TP.HCM đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực. Điều này không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của thành phố.

4.1. Giao Dịch Thương Mại Điện Tử

Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt đã hỗ trợ mạnh mẽ cho giao dịch thương mại điện tử, giúp khách hàng dễ dàng thực hiện các giao dịch trực tuyến.

4.2. Thanh Toán Hóa Đơn Tiện Ích

Khách hàng có thể thanh toán hóa đơn điện, nước và viễn thông một cách nhanh chóng và tiện lợi thông qua dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.

V. Kết Luận Về Phát Triển Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại BIDV TP

Phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV TP.HCM là một bước đi quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng. Với những giải pháp hợp lý, ngân hàng có thể vượt qua các thách thức và phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Của Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai, đặc biệt là khi công nghệ ngày càng tiên tiến.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cải thiện hạ tầng và bảo mật để nâng cao trải nghiệm khách hàng và thúc đẩy sự phát triển của dịch vụ.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) giữ vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tốc độ lưu thông tiền tệ, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn vốn và hỗ trợ các mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ của Nhà nước. Nhằm đẩy mạnh tiến trình hiện đại hóa nền kinh tế, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định phê duyệt "Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025". Trong hệ thống các tổ chức tín dụng, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) - Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những đơn vị triển khai sâu rộng các dịch vụ thanh toán hiện đại tại trung tâm kinh tế trọng điểm phía Nam.

Mặc dù chi nhánh đã đạt được nhiều kết quả trong việc mở rộng mạng lưới và gia tăng giao dịch, thực tiễn tại đơn vị vẫn ghi nhận các bất cập: cơ sở hạ tầng thanh toán chưa mở rộng đồng đều ra các khu vực ngoài trung tâm; danh mục dịch vụ thanh toán chưa tạo ra nhiều sự lựa chọn khác biệt cho khách hàng; hạ tầng thanh toán qua thiết bị di động cho các dịch vụ thiết yếu (điện, nước, viễn thông, internet, tài chính công, bảo hiểm) chưa tương xứng với tiềm năng thị trường; hệ thống liên kết thẻ giữa các ngân hàng còn xuất hiện sự cố an ninh như nguy cơ lộ lọt dữ liệu, phát hành thẻ giả và tình trạng rút tiền trái phép tại hệ thống máy rút tiền tự động (ATM). Xuất phát từ bối cảnh đó, tác giả Nguyễn Bảo Quỳnh Anh đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng với đề tài: "Phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh".

Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là đề xuất các giải pháp nhằm phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh TP.HCM, qua đó khắc phục hạn chế, mở rộng quy mô hoạt động và đáp ứng yêu cầu tăng trưởng của ngân hàng.

Để đạt được mục tiêu tổng quát, nghiên cứu xác định bốn mục tiêu cụ thể:

1. Tìm hiểu thực trạng phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh TP.HCM trong giai đoạn ba năm 2020, 2021, 2022.
2. Phân tích kết quả hoạt động kinh doanh của dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh TP.HCM.
3. Chỉ ra và đánh giá những mặt tích cực đã đạt được, những điểm còn hạn chế và nguyên nhân gây ra hạn chế trong hoạt động phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng.
4. Xây dựng hệ thống giải pháp, biện pháp và kiến nghị thiết thực cho ngân hàng nhằm thúc đẩy quy mô và phát triển thanh toán không dùng tiền mặt.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bốn câu hỏi nghiên cứu:

1. Thực trạng phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh TP.HCM như thế nào?
2. Quy mô và khả năng tăng trưởng của thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh TP.HCM ra sao?
3. Có những mặt tích cực, hạn chế nào của các nghiệp vụ thanh toán không dùng tiền mặt trong quá trình thực hiện, và lý do nào làm hạn chế hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng?
4. Cần thực hiện các giải pháp nào để phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh TP.HCM?

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động của dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt trong quá trình kinh doanh của BIDV Chi nhánh TP.HCM. Phạm vi nghiên cứu về không gian được giới hạn tại BIDV Chi nhánh TP.HCM (địa chỉ số 134 Nguyễn Công Trứ, Phường Nguyễn Thái Bình, Quận 1, TP.HCM). Phạm vi nghiên cứu về thời gian bao gồm việc thu thập, phân tích dữ liệu thứ cấp trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2022; dữ liệu sơ cấp phục vụ đánh giá chất lượng dịch vụ được thu thập từ tháng 2 đến tháng 4 năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về mặt lý luận, khóa luận tiếp cận khái niệm thanh toán không dùng tiền mặt theo định nghĩa của Nguyễn Minh Kiều (2007), Huỳnh Thị Thanh Hảo (2011) và Đặng Công Hoàn (2016), xác định đây là phương thức thanh toán trích chuyển vốn tiền tệ giữa các tài khoản mở tại ngân hàng thông qua chứng từ hoặc phương tiện thanh toán điện tử mà không có sự xuất hiện vật lý của tiền mặt. Cơ sở pháp lý được tác giả viện dẫn gồm Nghị định số 101/2012/NĐ-CP và Thông tư số 46/2014/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.

Dựa trên cơ sở nghiên cứu của Mai Văn Bạn (2009), đề tài làm rõ ba đặc điểm cốt lõi của TTKDTM: sự vận động của tiền tệ độc lập với sự vận động của hàng hóa; tiền tồn tại dưới dạng tiền ghi sổ trong sổ sách kế toán; ngân hàng thương mại đóng vai trò trung gian thanh toán và là trung tâm thanh toán của xã hội. Đồng thời, văn bản hệ thống hóa quy trình, đặc điểm của sáu hình thức thanh toán hiện hành:

• Thanh toán bằng séc (séc chuyển khoản và séc bảo chi).
• Thanh toán ủy nhiệm thu hoặc nhờ thu (nhờ thu trơn và nhờ thu kèm chứng từ).
• Thanh toán bằng ủy nhiệm chi (lệnh chi).
• Thanh toán bằng thư tín dụng (L/C, bao gồm: xác nhận, tuần hoàn, giáp lưng, chuyển nhượng, đối ứng, dự phòng, thanh toán dần, điều khoản đỏ).
• Thanh toán bằng thẻ (qua hệ thống POS, mPOS và máy ATM).
• Thanh toán qua ngân hàng điện tử (Home-banking, Phone-banking/Mobile Banking và Internet Banking).

Về khung tiêu chí đánh giá, nghiên cứu vận dụng quan điểm của Nguyễn Tuấn Anh (2021) về phát triển TTKDTM trên cả phương diện số lượng và chất lượng. Các tiêu chí quy mô gồm: tỷ lệ tăng trưởng doanh số TTKDTM và doanh số theo từng loại sản phẩm. Các tiêu chí hiệu quả gồm: tốc độ tăng doanh thu từ phí dịch vụ TTKDTM, tỷ trọng doanh thu phí dịch vụ TTKDTM trong tổng doanh thu thanh toán, và tỷ trọng tổng doanh thu dịch vụ thanh toán trong tổng thu nhập ngân hàng. Đánh giá chất lượng dịch vụ được thực hiện dựa trên việc mở rộng mô hình SERVQUAL của Parasuraman và cộng sự (1985, 1988) với 23 biến quan sát được chia thành các nhóm yếu tố: sử dụng dễ dàng, năng lực phục vụ, sự đảm bảo an toàn, chi phí phù hợp, sự đáp ứng và sự hài lòng chung.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm hai nhóm chính:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ báo cáo tài chính, bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và báo cáo chuyên đề về TTKDTM của BIDV Chi nhánh TP.HCM giai đoạn 2020-2022. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bằng bảng câu hỏi trực tuyến và thư điện tử từ tháng 2/2023 đến tháng 4/2023 đối với khách hàng đã và đang sử dụng dịch vụ tại chi nhánh. Căn cứ theo nguyên tắc cỡ mẫu tối thiểu của Hair và cộng sự (tối thiểu gấp 5 lần số biến quan sát: 5 * 23 = 115 mẫu), tác giả phát ra 300 phiếu và thu về 256 mẫu hợp lệ để đưa vào phân tích.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng kết hợp phương pháp so sánh tuyệt đối và so sánh tương đối (theo lý thuyết phân tích kinh tế của Nguyễn Thị Cành, 2007) để xác định biến động quy mô và tốc độ tăng trưởng của các chỉ tiêu tài chính, đi kèm phương pháp thống kê mô tả nhằm tổng hợp ý kiến đánh giá theo thang đo Likert 5 mức độ (từ mức 1: Hoàn toàn không đồng ý đến mức 5: Hoàn toàn đồng ý).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu về đề tài

Chương 1 thiết lập khung nghiên cứu tổng thể của khóa luận, bao gồm lý do chọn đề tài, tính cấp thiết gắn với chủ trương phát triển thanh toán điện tử của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước, mục tiêu tổng quát cùng 4 mục tiêu cụ thể, 4 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi không gian, thời gian. Tác giả tiến hành tổng quan năm công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến đề tài: Bùi Thị Mỹ Huyền (2011), Huỳnh Thị Thanh Hảo (2011), Trịnh Thanh Huyền (2012), Đặng Công Hoàn (2016), và Nguyễn Tuấn Anh (2021). Qua đó, tác giả chỉ ra các khoảng trống học thuật: các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào bình diện chung toàn hệ thống hoặc địa bàn rộng lớn, cỡ mẫu khảo sát còn hạn chế hoặc chỉ xem xét một kênh công nghệ đơn lẻ (thẻ, ngân hàng trực tuyến) mà chưa khảo sát toàn diện các phương thức TTKDTM tại một chi nhánh ngân hàng cụ thể gắn với bối cảnh dữ liệu kinh doanh cập nhật.

Chương 2: Cơ sở lý luận về hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại các ngân hàng thương mại

Chương này trình bày hệ thống hóa các vấn đề lý luận về bản chất, đặc điểm, vai trò của TTKDTM đối với nền kinh tế, đối với ngân hàng thương mại và đối với khách hàng sử dụng dịch vụ. Tác giả phân tích chi tiết quy trình luân chuyển chứng từ của từng công cụ thanh toán: séc chuyển khoản, séc bảo chi, ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi, quy trình 7 bước phát hành và thực hiện thư tín dụng (L/C), các loại thẻ ngân hàng kết hợp cổng giao dịch POS, CRM, ATM và dịch vụ ngân hàng điện tử (Home-banking, Mobile Banking, Internet Banking). Đồng thời, tác giả xác lập các chỉ tiêu định lượng đánh giá quy mô, hiệu quả và chất lượng dịch vụ TTKDTM. Chương 2 cũng tổng thuật kinh nghiệm quốc tế trong phát triển TTKDTM tại Thụy Điển (giảm tỷ lệ tiền mặt từ trên 17% xuống 0,7% nhờ khung pháp lý đồng bộ), Mỹ (hệ thống lưu trữ và truyền hình ảnh séc điện tử qua ATM/POS), Hàn Quốc (khuyến khích thanh toán thẻ qua liên minh BC Card và chính sách thuế), Trung Quốc (hệ thống bù trừ séc số hóa BEPS và phối hợp an ninh chống tội phạm thẻ), Philippines (mô hình ví điện tử cho nhóm dân cư chưa có tài khoản ngân hàng). Tại Việt Nam, tác giả lược khảo thực tiễn tại Sacombank, Vietinbank và Vietcombank, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho BIDV về phát triển sản phẩm số, tăng cường kênh liên kết đối tác và đào tạo nhân sự.

Chương 3: Thực trạng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3 bắt đầu bằng việc khái quát lịch sử hình thành BIDV (thành lập ngày 26/4/1957, tiền thân là Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam) và BIDV Chi nhánh TP.HCM (thành lập ngày 20/7/1993, trụ sở tại 134 Nguyễn Công Trứ, Quận 1). Tác giả phân tích kết quả kinh doanh tổng thể của chi nhánh giai đoạn 2020-2022 làm cơ sở đánh giá năng lực tài chính phục vụ dịch vụ thanh toán:

Chỉ tiêu	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	So sánh 2021/2020 (+/-)	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (+/-)	So sánh 2022/2021 (%)
Tổng vốn huy động (Tỷ đồng)	6.222	7.432	8.515	+1.210	+19,45	+1.083	+14,57
Dư nợ tín dụng (Tỷ đồng)	5.320	6.128	6.913	+808	+15,19	+785	+12,81
Tỷ lệ nợ xấu (%)	0,009	0,005	0,006	-0,004	-	+0,001	-
Thu nhập hoạt động (Tỷ đồng)	416,66	512,23	645,70	+95,57	+22,94	+133,47	+26,06
Chi phí (Tỷ đồng)	260,41	320,14	403,56	+58,73	+22,55	+81,42	+25,51
Lợi nhuận chênh lệch (Tỷ đồng)	156,25	192,09	242,14	+36,84	+23,58	+52,05	+26,96

(Nguồn: Báo cáo hoạt động kinh doanh của BIDV Chi nhánh TP.HCM 2020-2022)

Tiếp đó, chương 3 mô tả chi tiết danh mục sản phẩm TTKDTM thực tế tại chi nhánh:

• Dịch vụ thẻ: Thẻ ghi nợ quốc tế (BIDV MasterCard Young Plus, Ready, Platinum Debit, Vietravel Debit, Premier); Thẻ tín dụng quốc tế (Visa, Platinum Cashback, Visa Premier, Vietravel Platinum, Flexi... với thời gian miễn lãi 35-45 ngày); Thẻ ghi nợ nội địa tích hợp chip không tiếp xúc contactless (BIDV Smart, Harmony, E-trans, Moving); Thẻ trả trước quốc tế (Visa Prepaid vô danh và định danh).
• Ngân hàng số và công nghệ: Ứng dụng ngân hàng di động kết hợp tin nhắn BSMS; ứng dụng BIDV Home phục vụ khách hàng cá nhân vay mua nhà theo dự án tài trợ; thanh toán không tiếp xúc qua Samsung Pay ứng dụng công nghệ NFC và MST; ứng dụng BIDV Pay+ tích hợp QR Code rút tiền tại ATM không dùng thẻ; hệ thống CRM và máy ATM phục vụ giao dịch tự động.
• Dịch vụ thanh toán và chuyển khoản: Nạp tiền viễn thông Vntopup (cho thuê bao Vinaphone, Mobifone, Viettel, Vietnamobile, Gmobile); thu hộ hóa đơn định kỳ (điện, nước, học phí, vé tàu xe); thanh toán trực tuyến qua Smartbanking và BIDV Online; hoàn thuế giá trị gia tăng (mức hoàn 85% số thuế, 15% phí dịch vụ) tại sân bay Tân Sơn Nhất; chuyển tiền trong nước và nhận kiều hối quốc tế qua đối tác Ria (mã PIN 11 chữ số) và Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Campuchia (BIDC).

Phần phân tích chất lượng dịch vụ trình bày kết quả khảo sát 256 khách hàng theo 23 biến quan sát thuộc các yếu tố: sự dễ dàng sử dụng, năng lực phục vụ, sự đảm bảo an toàn, chi phí phù hợp, sự đáp ứng và mức độ hài lòng chung. Từ các phân tích số liệu thứ cấp và dữ liệu khảo sát, chương 3 làm rõ những hạn chế còn tồn tại về độ phủ hạ tầng thanh toán di động, chi phí dịch vụ, sự cố an toàn thẻ tại máy ATM và chỉ ra các nguyên nhân chủ quan, khách quan.

Chương 4: Một số giải pháp nhằm phát triển hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV - Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh

Trên cơ sở kết quả đánh giá thực trạng và nhận diện nguyên nhân, Chương 4 đưa ra hệ thống giải pháp phân thành hai nhóm:

• Nhóm giải pháp chung: Tập trung nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua các khóa đào tạo định kỳ về nghiệp vụ và văn hóa phục vụ; hiện đại hóa công nghệ ngân hàng nhằm tăng tính bảo mật, ngăn ngừa tội phạm thẻ và nâng cấp hệ thống máy giao dịch tự động CRM/ATM; chuẩn hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng.
• Nhóm giải pháp riêng cho từng phân hệ sản phẩm: Các giải pháp cụ thể cho dịch vụ thẻ (mở rộng mạng lưới đơn vị chấp nhận thẻ, cải tiến thẻ chip contactless); giải pháp cho phân hệ ngân hàng số (nâng cấp tính năng ứng dụng BIDV Smartbanking, mở rộng tích hợp thanh toán dịch vụ công); giải pháp cho các dịch vụ thanh toán truyền thống và chuyển tiền (tối ưu hóa quy trình luân chuyển chứng từ ủy nhiệm chi, mở rộng mạng lưới liên kết thu hộ hóa đơn và dịch vụ kiều hối).

Kết quả và đóng góp

Về kết quả định lượng hoạt động kinh doanh, khóa luận tổng hợp các dữ liệu tài chính chính xác của BIDV Chi nhánh TP.HCM trong giai đoạn 2020-2022:

• Nguồn vốn huy động tăng trưởng liên tục: từ 6.222 tỷ đồng (năm 2020) lên 7.432 tỷ đồng (năm 2021, tăng 19,45%) và đạt 8.515 tỷ đồng (năm 2022, tăng 14,57%). Tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 13,64%/năm.
• Dư nợ tín dụng tăng đều qua các năm: đạt 5.320 tỷ đồng năm 2020, tăng lên 6.128 tỷ đồng năm 2021 (tăng 15,19%) và đạt 6.913 tỷ đồng năm 2022 (tăng 12,81%).
• Chất lượng tín dụng được duy trì ở mức an toàn: tỷ lệ nợ xấu luôn dưới ngưỡng 1% (năm 2020: 0,009%; năm 2021: 0,005%; năm 2022: 0,006%).
• Kết quả tài chính: Thu nhập hoạt động tăng từ 416,66 tỷ đồng (2020) lên 512,23 tỷ đồng (2021) và 645,70 tỷ đồng (2022). Chi phí hoạt động tương ứng là 260,41 tỷ đồng (2020), 320,14 tỷ đồng (2021) và 403,56 tỷ đồng (2022). Lợi nhuận chênh lệch đạt 156,25 tỷ đồng (2020), 192,09 tỷ đồng (2021) và đạt 242,14 tỷ đồng (2022).

Về kết quả khảo sát chất lượng dịch vụ, nghiên cứu thu thập được bộ dữ liệu sơ cấp từ 256 khách hàng với cấu trúc đánh giá cụ thể trên 5 nhóm yếu tố cấu thành sự hài lòng, phản ánh trực tiếp mức độ đón nhận của thị trường đối với các sản phẩm thẻ, ngân hàng số và thanh toán hóa đơn.

Về đóng góp so với các nghiên cứu trước đây: Tác giả tự nêu rằng các đề tài trước (như công trình của Huỳnh Thị Thanh Hảo năm 2011 hay Nguyễn Tuấn Anh năm 2021) còn hạn chế về quy mô dữ liệu, chưa thực hiện khảo sát ý kiến khách hàng trực tiếp tại địa bàn hoặc thiếu sự gắn kết với đánh giá thực tế từ nội bộ nhân viên. Đề tài này khắc phục các nhược điểm trên bằng việc cung cấp chuỗi số liệu tài chính giai đoạn 2020-2022, bổ sung mẫu khảo sát thực chứng 256 quan sát tại BIDV Chi nhánh TP.HCM và phân tích bao quát toàn bộ các hình thức thanh toán từ truyền thống (séc, UNT, UNC, L/C) đến hiện đại (thẻ chip, Smartbanking, Samsung Pay, BIDV Pay+).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận một số giới hạn nghiên cứu:

• Phạm vi nghiên cứu dữ liệu thứ cấp chỉ giới hạn tại một chi nhánh duy nhất (BIDV Chi nhánh TP.HCM) trong mốc thời gian 3 năm (2020-2022), do đó kết quả chưa phản ánh toàn diện biến động trên toàn hệ thống BIDV hoặc so sánh trực tiếp với các ngân hàng thương mại khác trên cùng địa bàn TP.HCM.
• Dữ liệu sơ cấp được thu thập trong khung thời gian ngắn (từ tháng 2 đến tháng 4 năm 2023) với quy mô 256 mẫu phân tích, chủ yếu tiếp cận qua hình thức trực tuyến và thư điện tử, chưa đại diện đầy đủ cho tất cả các phân khúc khách hàng truyền thống hoặc khách hàng doanh nghiệp sử dụng các phương thức như L/C, séc.
• Nghiên cứu chưa đi sâu vào đánh giá định lượng các rủi ro công nghệ thông tin chuyên biệt và an ninh mạng liên quan đến việc tích hợp thanh toán mở (Open Banking/API) với các trung gian thanh toán và ví điện tử.

Hướng mở rộng nghiên cứu tiếp theo bao gồm: mở rộng không gian khảo sát sang các chi nhánh BIDV khác hoặc so sánh liên ngân hàng; kéo dài chuỗi dữ liệu thời gian; áp dụng các mô hình hồi quy đa biến nhằm lượng hóa mức độ tác động của từng nhân tố chất lượng dịch vụ đến lòng trung thành của khách hàng.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh: Cung cấp khung lý luận hoàn chỉnh về các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt truyền thống và hiện đại; minh họa phương pháp luận kết hợp giữa phân tích số liệu tài chính thứ cấp với xử lý dữ liệu khảo sát sơ cấp theo thang đo Likert.
• Người làm đề tài nghiên cứu về ngân hàng bán lẻ và chuyển đổi số ngân hàng: Có thể tham khảo cách phân loại chi tiết các dòng sản phẩm thẻ, ứng dụng di động (Samsung Pay, BIDV Pay+, BIDV Home) và quy trình nghiệp vụ thanh toán (séc, UNT, UNC, L/C).
• Cán bộ nghiệp vụ thanh toán và quản trị dịch vụ tại các ngân hàng thương mại: Tham khảo bảng phân tích các yếu tố chất lượng dịch vụ theo mô hình khảo sát thực tế để cải tiến các điểm chạm dịch vụ, nâng cao độ an toàn tại các máy ATM/CRM và hoàn thiện quy trình thanh toán hóa đơn tự động.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận sử dụng các phương pháp phân tích số liệu nào để đánh giá hoạt động kinh doanh của BIDV Chi nhánh TP.HCM?
Nghiên cứu sử dụng hai phương pháp phân tích định tính chủ đạo dựa trên cơ sở lý thuyết của Nguyễn Thị Cành (2007): phương pháp so sánh tuyệt đối (tính hiệu số giữa kỳ phân tích và kỳ gốc) và phương pháp so sánh tương đối (tính tỷ số phần trăm giữa kỳ phân tích và kỳ gốc), kết hợp với phương pháp thống kê mô tả biểu diễn số liệu qua bảng biểu.

Quy mô mẫu khảo sát thực tế và đối tượng khảo sát của đề tài được xác định như thế nào?
Tác giả dự kiến phát ra 300 bảng câu hỏi trực tuyến và qua e-mail trong khoảng thời gian từ tháng 2/2023 đến tháng 4/2023. Đối tượng khảo sát là khách hàng đã từng và đang sử dụng dịch vụ TTKDTM tại BIDV Chi nhánh TP.HCM. Sau khi làm sạch dữ liệu, số mẫu hợp lệ chính thức đưa vào phân tích là 256 mẫu (đáp ứng điều kiện tối thiểu 115 mẫu cho 23 biến quan sát theo công thức của Hair và cộng sự).

Chi nhánh BIDV TP.HCM đã triển khai những công nghệ thanh toán mới nào trên thiết bị di động và máy giao dịch tự động?
Chi nhánh đã áp dụng công nghệ thanh toán Samsung Pay sử dụng kết nối NFC và MST; ứng dụng BIDV Pay+ cho phép quét mã QR Code để thanh toán hóa đơn và rút tiền không cần thẻ vật lý tại ATM; triển khai các máy giao dịch tự động CRM (cho phép nộp và rút tiền tự động) bên cạnh hệ thống ATM thông thường.

Dịch vụ hoàn thuế giá trị gia tăng cho người nước ngoài tại BIDV Chi nhánh TP.HCM được tổ chức tại đâu và mức phí quy định ra sao?
Dịch vụ hoàn thuế giá trị gia tăng được thực hiện bằng tiền mặt VND tại điểm giao dịch của BIDV ở sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất - TP.HCM. Tỷ lệ hoàn thuế cho khách hàng là 85% tính trên tổng số tiền thuế giá trị gia tăng, phần 15% còn lại là phí dịch vụ hoàn thuế theo quy định.

Tình hình nợ xấu và tăng trưởng lợi nhuận của BIDV Chi nhánh TP.HCM trong giai đoạn 2020-2022 biến động ra sao?
Tỷ lệ nợ xấu của chi nhánh luôn được kiểm soát ở mức rất thấp dưới 1% (năm 2020: 0,009%; năm 2021: 0,005%; năm 2022: 0,006%). Lợi nhuận chênh lệch của chi nhánh tăng trưởng liên tục: năm 2020 đạt 156,25 tỷ đồng, năm 2021 đạt 192,09 tỷ đồng (tăng 23,58%) và năm 2022 đạt 242,14 tỷ đồng (tăng 26,96%).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Bảo Quỳnh Anh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thanh toán không dùng tiền mặt và đánh giá chi tiết thực trạng triển khai hoạt động này tại BIDV Chi nhánh TP.HCM giai đoạn 2020-2022. Bằng việc kết hợp phân tích kết quả kinh doanh với dữ liệu khảo sát từ 256 khách hàng, đề tài đã phản ánh khách quan những kết quả đạt được, chỉ ra các điểm nghẽn về hạ tầng công nghệ và nguy cơ an ninh thẻ. Hệ thống giải pháp được đề xuất trong công trình bám sát thực tiễn chi nhánh, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác quản trị và phát triển dịch vụ thanh toán tại các ngân hàng thương mại hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu về đề tài Chương 2: Cơ sở lý luận về hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại các ngân hàng thương mại Chương 3: Thực trạng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh Chương 4: Một số giải pháp nhằm phát triển hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh 9 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 2. Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại các Ngân hàng thƣơng mại 2. Khái niệm thanh toán không dùng tiền mặt Nguyễn Minh Kiều (2007) cho rằng: “Thanh toán không trực tiếp dùng tiền mặt mà dựa vào các chứng từ hợp pháp như giấy nhờ thu, ủy nhiệm chi, séc,… để trích chuyển vốn tiền tệ từ tài khoản của đơn vị này sang tài khoản đơn vị khác ở Ngân hàng. Thanh toán không dùng tiền mặt gắn với sự ra đời của đồng tiền ghi sổ”.

Huỳnh Thị Thanh Hảo (2011) chỉ ra: “Thanh toán không dùng tiền mặt là phương thức chi trả được thực hiện bằng cách trích một số tiền từ tài khoản người trả chuyển sang tài khoản người được hưởng. Các tài khoản này đều được mở tại ngân hàng”. Đặng Công Hoàn (2016) nêu định nghĩa của hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt như sau: “TTKDTM là một hoạt động dịch vụ thanh toán được thực hiện bằng cách sử dụng các công cụ/phương thức thanh toán để bù trừ tiền từ tài khoản/ hạn mức tiền của người phải trả sang tài khoản của người thụ hưởng hoặc bù trừ lẫn nhau thông qua đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán”. Từ những định nghĩa về thanh toán không dùng tiền mặt được nêu trên, có thể hiểu TTKDTM là một hoạt động không sử dụng tiền mặt, trong đó các Ngân hàng thương mại sẽ đóng vai trò trung gian thoả mãn nhu cầu thanh toán cá nhân của khách hàng bằng các hình thức thanh toán đa dạng, thu chi hộ, chuyển tiền,…từ người này sang người khác, từ đơn vị này sang đơn vị khác và ghi chép lại trong sổ sách.

Theo cơ quan quản lý tại Việt Nam, nghị định số 101/2012/NĐ-CP và thông tư 46/2014/NHNN quy định về dịch vụ TTKDTM: “Dịch vụ TTKDTM là dịch vụ thanh toán qua tài khoản ngân hàng và một số dịch vụ khác thực hiện thanh toán không qua tài khoản ngân hàng”. Như vậy, dịch vụ TTKDTM là loại hình dịch vụ được các NHTM cung cấp cho khách hàng để thực hiện các mục đích thanh toán hàng hoá và dịch vụ thông 10 qua trích chuyển sổ sách, ghi chép của tài khoản mà khách hàng đã mở tại hệ thống của Ngân hàng mà không phải dùng đến tiền mặt. Đặc điểm của thanh toán không dùng tiền mặt TTKDTM là một dịch vụ thường có tại các Ngân hàng. Vì TTKDTM được xem như một loại hình dịch vụ nên nó mang đặc điểm và tính chất của dịch vụ, bao gồm tính vô hình, tính không đồng nhất, tính không thể tách rời, tính không thể lưu giữ, và tính tài chính.

Bên cạnh những đặc điểm, tính chất thuộc dịch vụ, TTKDTM còn sở hữu những đặc điểm, tính chất của riêng bản thân nó, có thể kể đến như sau: Một là, theo Mai Văn Bạn (2009), “Sự vận động của tiền tệ độc lập với sự vận động của hàng hoá về thời gian lẫn không gian và không có sự ăn khớp với nhau”. Điều này không có nghĩa là tạo ra sự tách rời giữa tiền và hàng hoá, dẫn đến những gian lận, sự trì hoãn trong thanh toán mà cần phải hạn chế tối đa những vấn đề trong quá trình thực hiện TTKDTM. Hai là, theo Mai Văn Bạn (2009), trong TTKDTM, “tiền mặt không xuất hiện như là vật trung gian mà tồn tại dưới dạng tiền ghi sổ hay tiền tệ kế toán được ghi chép lại trong sổ sách kế toán, chứng từ”. Với đặc điểm này, yêu cầu các bên tham gia tham gia thanh toán phải mở tài khoản tiền gửi tại NHTM và có một số tiền nhất định để thực hiện các giao dịch thanh toán.

Ngoài ra, NHTM còn kiểm soát, kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của các giao dịch diễn ra của mỗi cá nhân, tổ chức, góp phần hỗ trợ các cơ quan nhà nước quản lý dòng tiền tệ. Ba là, trong TTKDTM, NHNN và NHTM đứng ra tổ chức và thực hiện hoạt động thanh toán, mang ý nghĩa tác động lớn đến sự phát triển hệ thống thanh toán của một quốc gia. theo Mai Văn Bạn (2009), “vai trò trung gian thuộc về Ngân hàng, nơi các khoản tiền gửi của khách hàng được quản lý và chỉ có Ngân hàng mới có quyền thực hiện trích chuyển tài khoản của các đơn vị, đây là một nghiệp vụ có tính đặc thù của ngành ngân hàng. Do đó, Ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt và cũng chính là trung tâm thanh toán của toàn xã hội”.

Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt Đối với mỗi quốc gia, TTKDTM là hình thức thanh toán chính yếu trong quá trình dịch chuyển của tiền tệ, vì thế, nó mang vai trò quan trọng với các chủ thể thanh toán, các trung gian thanh toán. Vai trò đối với nền kinh tế: TTKDTM đã tác động sâu sắc đến sự phát triển của nền kinh tế của một quốc gia. Nguồn vốn là yếu tố cần thiết khi bất kì đơn vị kinh tế nào muốn tham gia vào thị trường. Nhà sản xuất hàng hoá nào cũng muốn mang lại lợi nhuận tối đa cho tổ chức của mình, với nguồn vốn không giới hạn và lãi suất thấp sẽ là điều kiện hoàn hảo.

Họ còn muốn sản phẩm của mình được tiêu thụ nhanh và thu được tiền ngay để sử dụng cho chu kỳ sản xuất tiếp theo. Vì vậy, thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ trở thành một vấn đề quan trọng, nếu thúc đẩy được hoạt động thanh toán một cách nhanh chóng thì dòng tiền hoạt động tái đầu tư cho sản xuất sẽ đẩy mạnh, tác động mạnh mẽ đến sự phát triển nền kinh tế. Trong quá trình trao đổi mua bán, nếu các đơn vị sử dụng tiền mặt thì sẽ tồn tại sự tốn kém về chi phí lưu thông, chi phí in ấn, bảo quản, kiếm đếm. TTKDTM đã giảm đi tỷ trọng tiền mặt trong lưu thông tiền tệ, giảm đi các hạn chế, rủi ro về an ninh, gia tăng sự thông suốt của hoạt động thanh toán, phát huy vai trò điều tiết ở hoạt động tài chính của Nhà nước, đồng thời kiểm soát sự lạm phát và nâng cao năng suất lao động.

TTKDTM được thực hiện dựa trên tiền trong tài khoản tại Ngân hàng, giúp tiết kiệm chi phí trong in ấn, phát hành, vận chuyển khối lượng tiền mặt, đồng thời nâng cao sự kiểm soát dòng tiền của NHNN, từ đó, tạo điều kiện cho NHNN thực hiện các chính sách tiền tệ, hạn chế gia tăng lạm phát, đem lại lợi ích về kinh tế cho xã hội một cách tốt nhất. Vai trò đối với Ngân hàng thƣơng mại: Khi thực hiện TTKDTM, các chủ thể thanh toán phải có số dư trong tài khoản được mở tại NHTM, đồng thời ngân hàng đã tăng nguồn vốn kinh doanh từ hoạt động mở, duy trì tài khoản của khách hàng. Ngân hàng đồng thời huy động được khối lượng nguồn vốn lớn từ tài khoản 12 tiền gửi thanh toán của khách hàng để thực hiện hoạt động cho vay có lãi suất để kích thích đầu tư kinh tế đất nước phát triển. Nó cũng là hoạt động giúp cho quy mô tín dụng của ngân hàng được mở rộng, qua đó việc kinh doanh của ngân hàng được đẩy mạnh và kiểm soát được rủi ro khi nắm được tình trạng kinh doanh của các tổ chức, cá nhân tham gia tín dụng.

Ngân hàng gia tăng được nguồn lợi nhuận đến từ sự chênh lệch lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay tạo điều kiện gia tăng quy mô các dịch vụ đang có tại ngân hàng, tạo ra sự cung ứng nhiều sản phẩm, dịch vụ mới, đa dạng, tăng thu nhập và mở rộng quy mô kinh doanh, nguồn thu dồi dào tạo nên tính bền vững và ổn định trong kinh doanh của ngân hàng. Hoạt động TTKDTM luôn có sự tham gia của NHTM nên việc không sử dụng tiền mặt giúp hoạt động lưu thông bút tệ được kiểm soát chặt chẽ, giúp ngân hàng thực hiện chức năng tạo tiền và cung ứng những nguồn lực mang lại hiệu quả cao cho nền kinh tế. Vai trò đối với khách hàng: Khi tham gia vào quá trình giao dịch thanh toán với ngân hàng, khách hàng bắt buộc phải có tài khoản tiền gửi thanh toán để thực hiện giao dịch. Khách hàng có thể sử dụng nguồn tiền bằng cách chuyển khoản hoặc rút tiền đơn giản hóa thủ tục hay giảm thời gian chờ tại để thực hiện tại quầy giao dịch của ngân hàng.Người giao dịch bất kể là các cá nhân hay tổ chức đều không cần phải mang một lượng tiền mặt lớn để thanh toán cho hàng hoá, dịch vụ phát sinh, giảm phát sinh thất lạc khi lưu thông, trộm cắp, làm tiền giả,…Với cuộc cách mạng công nghệ thông tin hiện đại ngày nay, chỉ với các thiết bị di động thông minh, khách hàng không nhất thiết phải có sự hỗ trợ từ nhân viên ngân hàng để sử dụng các dịch vụ mà còn không bị giới hạn về không gian và thời gian.

Ngoài ra, khách hàng còn được hưởng tiền lãi và ưu đãi từ ngân hàng khi thực hiện mở tài khoản và duy trì số dư. Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt hiện hành 2. Thanh toán bằng séc Khái niệm: Theo Mai Văn Bạn (2009), “Séc (check, cheque) là một tờ mệnh 13 lệnh vô điều kiện về trả tiền do một khách hàng (chủ tài khoản của ngân hàng) ký phát ra lệnh cho ngân hàng trích một số tiền nhất định từ tài khoản của mình để trả cho người được chỉ định trên séc hoặc trả theo lệnh của người ký phát séc, hoặc trả cho người cầm séc”. Đặc điểm của séc là có thời hạn và không trao đổi.

Xuất trình séc trong 30 ngày sau ngày ký phát trên trang séc hoặc trong quãng thời gian sau ngày ký phát trên tờ séc có giá trị phải ký nhưng thời hạn không dưới 6 tháng tính theo ngày ký phát.