Phát Triển Dịch Vụ Hỗ Trợ Mua Bán Trực Tuyến Ở Việt Nam Hiện Nay

Nghiên cứu phát triển dịch vụ hỗ trợ mua bán trực tuyến tại Việt Nam hiện nay. Giải pháp và xu hướng thúc đẩy thương mại điện tử hiệu quả.

• Tác giả: Chử Bá Quyết
• Người hướng dẫn: PTS. Nguyễn Văn Minh
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Thương Mại
• Đề tài: Phát Triển Dịch Vụ Hỗ Trợ Mua Bán Trực Tuyến Ở Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: luận án tiến sỹ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Dịch Vụ Hỗ Trợ Mua Bán Trực Tuyến tại Việt Nam

Theo Peter Drucker, thương mại điện tử (TMĐT) có tác động lớn, thay đổi nhanh chóng nền kinh tế, xã hội và chính trị. Sau hơn mười năm phát triển, nhận định này đã được chứng minh. TMĐT được ứng dụng rộng rãi, tạo ra giá trị lớn về kinh tế, xã hội và thương mại với hàng tỷ người dùng Internet và giá trị TMĐT B2C, B2B lên đến hàng nghìn tỷ đô la Mỹ. Sự xuất hiện của TMĐT đã làm thay đổi cách thức tiêu dùng, mua sắm, dự trữ, tư duy và suy nghĩ của con người, mở ra kỷ nguyên mạng. Nhiều quốc gia, tổ chức quốc tế đã nghiên cứu TMĐT nhằm cung cấp tri thức, xây dựng môi trường kinh doanh, tạo điều kiện vật chất và kiểm soát hoạt động TMĐT. Mua bán trực tuyến (MBTT) là một ứng dụng quan trọng của TMĐT, phản ánh xu hướng phát triển. Các dịch vụ hỗ trợ mua bán trực tuyến như chợ điện tử, tư vấn trực tuyến, bảo đảm an toàn giao dịch, thanh toán điện tử, logistics… là cần thiết. Thiếu chúng, giao dịch MBTT có thể không hiệu quả. Các quốc gia như Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản đã đi đầu trong việc xây dựng chính sách và hạ tầng cho TMĐT và dịch vụ hỗ trợ MBTT.

1.1. Tổng Quan về Thương Mại Điện Tử và Mua Bán Trực Tuyến

TMĐT đã trở thành yếu tố then chốt trong nền kinh tế hiện đại, thay đổi cách thức doanh nghiệp tương tác với khách hàng và quản lý chuỗi cung ứng. Theo tài liệu nghiên cứu, để hiểu rõ về dịch vụ hỗ trợ MBTT, cần phải nắm vững khái niệm, đặc điểm của mua bán trực tuyến (MBTT). MBTT không chỉ đơn thuần là việc chuyển giao hàng hóa qua mạng, mà còn bao gồm các hoạt động như tìm kiếm thông tin sản phẩm, so sánh giá cả, đánh giá nhà cung cấp và thực hiện thanh toán điện tử. Bên cạnh đó, cần phân biệt rõ các loại hình MBTT khác nhau, bao gồm B2B (Business-to-Business), B2C (Business-to-Consumer), và C2C (Consumer-to-Consumer), mỗi loại hình có đặc thù riêng và đòi hỏi các dịch vụ hỗ trợ khác nhau.

1.2. Tầm Quan Trọng của Dịch Vụ Hỗ Trợ trong Mua Bán Trực Tuyến

Dịch vụ hỗ trợ đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo các giao dịch MBTT diễn ra suôn sẻ và hiệu quả. Theo tài liệu nghiên cứu, các dịch vụ hỗ trợ mua bán trực tuyến bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau, từ dịch vụ chợ điện tử, dịch vụ tư vấn trực tuyến, cho đến dịch vụ bảo đảm an toàn giao dịch, dịch vụ thanh toán điện tử, và dịch vụ logistics. Việc thiếu hụt hoặc chất lượng kém của các dịch vụ này có thể gây ra nhiều trở ngại cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng, làm giảm niềm tin vào TMĐT. Do đó, việc đầu tư và phát triển các dịch vụ hỗ trợ MBTT là một yêu cầu cấp thiết để thúc đẩy sự phát triển bền vững của TMĐT tại Việt Nam.

II. Thách Thức Phát Triển Dịch Vụ Hỗ Trợ Mua Bán Trực Tuyến VN

Mặc dù TMĐT và MBTT tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, vẫn còn nhiều thách thức trong việc phát triển dịch vụ hỗ trợ mua bán trực tuyến. Hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng đều, trình độ nhân lực còn hạn chế và niềm tin của người tiêu dùng vào giao dịch trực tuyến chưa cao. Khung pháp lý cho TMĐT còn chưa hoàn thiện, gây khó khăn cho việc quản lý và kiểm soát. Sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp nước ngoài cũng là một áp lực lớn. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

2.1. Hạn Chế về Hạ Tầng Công Nghệ và Nguồn Nhân Lực

Theo nghiên cứu, hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT-TT) đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các dịch vụ hỗ trợ MBTT. Tuy nhiên, tại Việt Nam, hạ tầng này vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở các vùng nông thôn và vùng sâu vùng xa. Tốc độ Internet chậm, chi phí truy cập cao, và thiếu hụt các thiết bị đầu cuối là những rào cản lớn. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực TMĐT và dịch vụ hỗ trợ còn thiếu. Các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tuyển dụng và đào tạo nhân viên có kỹ năng cần thiết để vận hành và phát triển các dịch vụ này.

2.2. Thiếu Niềm Tin của Người Tiêu Dùng và Khung Pháp Lý

Một trong những thách thức lớn nhất đối với sự phát triển của MBTT tại Việt Nam là sự thiếu niềm tin của người tiêu dùng vào các giao dịch trực tuyến. Theo nghiên cứu, người tiêu dùng Việt Nam vẫn còn lo ngại về các vấn đề như bảo mật thông tin cá nhân, chất lượng sản phẩm, và khả năng giải quyết tranh chấp. Ngoài ra, khung pháp lý cho TMĐT tại Việt Nam vẫn chưa hoàn thiện, gây khó khăn cho việc quản lý và kiểm soát các hoạt động MBTT. Việc thiếu các quy định rõ ràng về trách nhiệm của các bên liên quan, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, và xử lý các hành vi gian lận làm giảm niềm tin của người tiêu dùng và gây cản trở cho sự phát triển của MBTT.

2.3 Cạnh Tranh từ các Doanh Nghiệp Thương mại Điện tử Nước Ngoài

Theo nghiên cứu hiện trạng Thương Mại Điện Tử Việt Nam, sự tham gia của các doanh nghiệp TMĐT nước ngoài vào thị trường Việt Nam ngày càng tăng, tạo ra sự cạnh tranh gay gắt cho các doanh nghiệp trong nước. Các doanh nghiệp nước ngoài có lợi thế về vốn, công nghệ, kinh nghiệm quản lý và mạng lưới khách hàng rộng lớn. Họ có khả năng cung cấp các dịch vụ hỗ trợ MBTT với chất lượng cao và giá cả cạnh tranh hơn, gây áp lực lớn lên các doanh nghiệp Việt Nam. Do đó, các doanh nghiệp Việt Nam cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chất lượng dịch vụ, và xây dựng thương hiệu mạnh để có thể tồn tại và phát triển trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

III. Cách Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Hỗ Trợ Mua Bán Trực Tuyến

Để nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ mua bán trực tuyến tại Việt Nam, cần tập trung vào một số giải pháp chính. Thứ nhất, cần đầu tư vào hạ tầng CNTT và nâng cao trình độ nhân lực. Thứ hai, cần xây dựng khung pháp lý hoàn thiện và tăng cường công tác quản lý nhà nước. Thứ ba, cần khuyến khích các doanh nghiệp đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ. Thứ tư, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về lợi ích và rủi ro của TMĐT.

3.1. Đầu Tư vào Hạ Tầng CNTT và Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực

Việc đầu tư vào hạ tầng CNTT là một yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ mua bán trực tuyến tại Việt Nam. Theo tài liệu nghiên cứu, chính phủ cần có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào việc nâng cấp hạ tầng mạng, tăng tốc độ truy cập Internet, và phát triển các ứng dụng TMĐT. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực TMĐT, bao gồm các chuyên gia về quản lý chuỗi cung ứng, marketing trực tuyến, và bảo mật thông tin. Ngoài ra, cần khuyến khích các trường đại học và cao đẳng mở các chương trình đào tạo về TMĐT để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

3.2. Hoàn Thiện Khung Pháp Lý và Tăng Cường Quản Lý Nhà Nước

Khung pháp lý hoàn thiện và công tác quản lý nhà nước hiệu quả là rất quan trọng để tạo ra một môi trường kinh doanh TMĐT lành mạnh và bền vững. Cần xây dựng các quy định rõ ràng về trách nhiệm của các bên liên quan trong giao dịch trực tuyến, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, và xử lý các hành vi gian lận. Ngoài ra, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để đảm bảo các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và cung cấp các dịch vụ có chất lượng. Bên cạnh đó, cần có cơ chế giải quyết tranh chấp nhanh chóng và hiệu quả để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và doanh nghiệp.

3.3 Khuyến Khích Doanh Nghiệp Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ

Các doanh nghiệp cần chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ, và xây dựng thương hiệu mạnh để cạnh tranh hiệu quả trên thị trường TMĐT. Cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào việc phát triển các ứng dụng TMĐT mới, áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, và xây dựng hệ thống quản lý chất lượng hiệu quả. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi, hỗ trợ đào tạo nhân lực, và cung cấp thông tin thị trường để giúp họ nâng cao năng lực cạnh tranh.

IV. Giải Pháp Phát Triển Chợ Điện Tử và Thanh Toán Trực Tuyến

Phát triển chợ điện tử và thanh toán trực tuyến là hai giải pháp quan trọng để thúc đẩy MBTT tại Việt Nam. Chợ điện tử cung cấp một nền tảng cho các doanh nghiệp và cá nhân giao dịch trực tuyến, tạo ra sự cạnh tranh và minh bạch về giá cả. Thanh toán trực tuyến giúp đơn giản hóa quy trình thanh toán, tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả người mua và người bán. Chính phủ cần có chính sách khuyến khích phát triển chợ điện tử và thanh toán trực tuyến, đồng thời đảm bảo an toàn và bảo mật cho các giao dịch.

4.1. Thúc Đẩy Phát Triển Chợ Điện Tử Đa Dạng và Hiệu Quả

Việc thúc đẩy phát triển các chợ điện tử đa dạng và hiệu quả là một yếu tố quan trọng để thúc đẩy MBTT tại Việt Nam. Cần khuyến khích các doanh nghiệp xây dựng và phát triển các chợ điện tử chuyên biệt cho từng ngành hàng, đáp ứng nhu cầu của các đối tượng khách hàng khác nhau. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tham gia vào các chợ điện tử, giúp họ tiếp cận thị trường rộng lớn hơn và nâng cao năng lực cạnh tranh.

4.2. Phát Triển Hệ Thống Thanh Toán Trực Tuyến An Toàn và Tiện Lợi

Phát triển một hệ thống thanh toán trực tuyến an toàn và tiện lợi là rất quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của MBTT tại Việt Nam. Cần khuyến khích các ngân hàng và tổ chức tài chính phát triển các dịch vụ thanh toán trực tuyến đa dạng, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng và doanh nghiệp. Đồng thời, cần đảm bảo an toàn và bảo mật cho các giao dịch thanh toán trực tuyến, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

4.3. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Để Tăng Tính Trải Nghiệm Khách Hàng

Thúc đẩy doanh nghiệp ứng dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (Machine Learning) để nâng cao chất lượng dịch vụ, trải nghiệm khách hàng. Cụ thể, công nghệ AI có thể được sử dụng để cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm, giúp khách hàng tìm kiếm sản phẩm phù hợp, đề xuất các sản phẩm liên quan, chatbot hỗ trợ khách hàng 24/7. Ứng dụng công nghệ còn giúp dự đoán nhu cầu khách hàng, từ đó đưa ra các chương trình khuyến mãi phù hợp, tăng khả năng mua hàng.

V. Kết Luận Triển Vọng Dịch Vụ Hỗ Trợ Mua Bán Trực Tuyến VN

Với sự phát triển mạnh mẽ của Internet và TMĐT, dịch vụ hỗ trợ mua bán trực tuyến tại Việt Nam có triển vọng rất lớn. Tuy nhiên, để hiện thực hóa triển vọng này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Chính phủ cần tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi, doanh nghiệp cần đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ, người tiêu dùng cần nâng cao nhận thức về lợi ích và rủi ro của TMĐT. Tin rằng, với sự nỗ lực của tất cả các bên liên quan, dịch vụ hỗ trợ mua bán trực tuyến tại Việt Nam sẽ phát triển mạnh mẽ và đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

5.1. Tầm Quan Trọng của Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Hợp tác giữa chính phủ, doanh nghiệp và người tiêu dùng là yếu tố then chốt để phát triển dịch vụ hỗ trợ mua bán trực tuyến tại Việt Nam. Chính phủ cần tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi, doanh nghiệp cần đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ, người tiêu dùng cần nâng cao nhận thức về lợi ích và rủi ro của TMĐT. Chỉ khi tất cả các bên cùng chung tay, chúng ta mới có thể xây dựng một thị trường TMĐT phát triển bền vững và mang lại lợi ích cho tất cả mọi người.

5.2. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Mô Hình Hỗ Trợ Mua Bán của Vật Giá

Nghiên cứu mô hình hỗ trợ mua bán trực tuyến của Công ty Vật Giá (Vatgia.vn) là một ứng dụng thực tiễn quan trọng để hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động và hiệu quả của các dịch vụ hỗ trợ mua bán trực tuyến tại Việt Nam. Vật Giá là một trong những chợ điện tử hàng đầu tại Việt Nam, cung cấp nhiều dịch vụ hỗ trợ cho người mua và người bán, bao gồm tìm kiếm sản phẩm, so sánh giá cả, đánh giá nhà cung cấp, và thanh toán trực tuyến. Việc nghiên cứu mô hình của Vật Giá có thể giúp các doanh nghiệp khác học hỏi kinh nghiệm và áp dụng vào thực tế kinh doanh của mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về phát triển dịch vụ hỗ trợ MBTT. Chương 2: Thực trạng phát triển dịch vụ hỗ trợ MBTT ở Việt Nam hiện nay. Chương 3: Phương hướng và giải pháp phát triển các dịch vụ hỗ trợ MBTT ở Việt Nam hiện nay. -8– CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ HỖ TRỢ MUA BÁN TRỰC TUYẾN 1.

TỔNG QUAN VỀ TMĐT VÀ MUA BÁN TRỰC TUYẾN 1. Tổng quan về thƣơng mại điện tử 1. Khái niệm thương mại điện tử Thương mại điện tử (TMĐT) là hình thức quan trọng của các hoạt động thương mại trong xã hội thông tin. Kể từ khi xuất hiện cho đến khi được biết rộng rãi trên toàn thế giới, đã có nhiều cách hiểu, định nghĩa khác nhau về TMĐT.

Theo Luật mẫu về TMĐT năm 1996 của Ủy ban Liên Hợp quốc về Luật Thương mại Quốc tế (UNCITRAL), “Thuật ngữ thương mại cần được diễn giải theo nghĩa rộng để bao quát các vấn đề phát sinh từ mọi quan hệ mang tính chất thương mại dù có hay không có hợp đồng. Các quan hệ mang tính thương mại bao gồm, nhưng không chỉ bao gồm các giao dịch sau đây: bất cứ giao dịch nào về cung cấp hoặc trao đổi hàng hoá hoặc dịch vụ; thoả thuận phân phối; đại diện hoặc đại lý thương mại, uỷ thác hoa hồng, cho thuê dài hạn; xây dựng các công trình; tư vấn, kỹ thuật công trình; đầu tư; cấp vốn, ngân hàng; bảo hiểm; thoả thuận khai thác hoặc tô nhượng, liên doanh và các hình thức về hợp tác công nghiệp hoặc kinh doanh; chuyên chở hàng hoá hay hành khách bằng đường biển, đường không, đường sắt hoặc đường bộ". Luật mẫu không định nghĩa TMĐT mà đưa ra diễn giải thuật ngữ “thương mại”, theo đó phạm vi các hoạt động thương mại bao quát hầu hết lĩnh vực hoạt động kinh tế, việc mua bán hàng hóa chỉ là một trong các lĩnh vực ứng dụng của TMĐT [34, tr. Theo Liên minh châu Âu (EU) định nghĩa, "TMĐT được hiểu là việc thực hiện hoạt động kinh doanh qua các phương tiện điện tử (PTĐT).

Nó dựa trên việc xử lý và truyền dữ liệu điện tử dưới dạng văn bản, âm thanh và hình ảnh". TMĐT gồm nhiều hành vi thương mại như hoạt động mua bán hàng hóa qua các PTĐT, giao nhận các nội dung số qua mạng, chuyển tiền điện tử, tiếp thị trực tuyến, hợp tác thiết kế, chia sẻ tài nguyên mạng. Các PTĐT được sử dụng không chỉ là mạng Internet mà còn bao hàm các PTĐT khác như điện thoại, máy điện báo (Telex), máy fax, truyền hình kỹ thuật số. TMĐT được thực hiện đối với cả thương mại hàng hóa và thương mại dịch vụ.

-9– Theo Tổ chức thương mại thế giới (WTO), "TMĐT bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm thông qua các mạng viễn thông như Internet” [54, tr. Cách hiểu này về TMĐT cho thấy, khái niệm “TMĐT” khá trùng lặp với thương mại Internet, tuy nhiên cả phạm vi các hoạt động thương mại và PTĐT đều giới hạn hẹp hơn định nghĩa đưa ra của EU. Theo Uỷ ban TMĐT của Tổ chức hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), "TMĐT là công việc kinh doanh được tiến hành thông qua truyền thông số liệu và công nghệ tin học kỹ thuật số" [34, 54]. Turban et al.

(2010) định nghĩa “TMĐT là quá trình mua, bán, truyền gửi hoặc trao đổi các sản phẩm, dịch vụ và thông tin thông qua các mạng máy tính, chủ yếu nhất là Internet và Intranet” [82, tr. Như vậy, từ một số định nghĩa trình bày ở trên cho thấy, TMĐT có thể được hiểu theo nghĩa rộng hoặc hẹp tùy thuộc vào cách tiếp cận rộng hay hẹp của hai thuật ngữ “thương mại” và “PTĐT”. Theo nghĩa rộng thì TMĐT đồng nghĩa với hoạt động kinh doanh có sử dụng bất kì PTĐT nào và nó đã tồn tại từ khá lâu trước khi xuất hiện Internet. Theo nghĩa hẹp thì TMĐT gắn với hoạt động mua bán diễn ra qua mạng Internet, và nó ra đời cùng với mạng Internet.

Ở Việt Nam, các văn bản pháp luật của nhà nước như Luật Giao dịch điện tử (Luật số 51/2005/QH-11), Nghị định về TMĐT (Nghị định số 57/2006/NĐ-CP) đều chưa giải thích thuật ngữ “TMĐT”. Luật số 51/2005/QH-11 chỉ giải thích thuật ngữ “giao dịch điện tử” là giao dịch thực hiện bằng các PTĐT, và PTĐT là “phương tiện hoạt động dựa trên công nghệ điện, điện tử, kỹ thuật số, từ tính, truyền dẫn không dây, quang học, điện từ hoặc công nghệ tương tự” [30, tr. Ngoài ra, theo các Báo cáo TMĐT Việt Nam hàng năm của Bộ Công Thương Việt Nam cho thấy, TMĐT của Việt Nam được hiểu theo nghĩa rộng. Các giao dịch thương mại được thực hiện qua điện thoại, máy điện tín (Telex), máy Fax, mạng cục bộ LAN, máy bán hàng tự động (POS)… cũng được xem là TMĐT [54, tr.

Trong nghiên cứu này, khái niệm TMĐT được hiểu theo nghĩa rộng. Theo đó “TMĐT là việc sử dụng các PTĐT để tiến hành các hoạt động kinh doanh”. Trong định nghĩa, PTĐT được đề cập theo Điều 4.10 Luật số 51/2005/QH-11, nó là bất kì PTĐT nào được công nhận về mặt pháp lý; và hoạt động kinh doanh bao gồm nhiều hoạt động, hành vi thương mại khác nhau, không chỉ là hoạt động mua, bán trực tuyến. Khái niệm TMĐT rộng hơn các khái niệm “Thương mại Internet”, “Thương mại không giấy tờ”, và “Mua bán trực tuyến”.

Đặc điểm của TMĐT TMĐT có những đặc điểm cơ bản sau: Thứ nhất, TMĐT là hình thức thương mại sử dụng các PTĐT mà chủ yếu là máy tính cá nhân và mạng Internet để tiến hành các hoạt động thương mại. Nhờ sử dụng các PTĐT, máy tính cá nhân và mạng Internet mà các bên giao dịch không cần gặp nhau trực tiếp [34, tr. Nhiều công việc, quá trình giao dịch được tiến hành qua mạng, như đặt hàng tự động, trao đổi thông tin, thanh toán. Các giao dịch được tiến hành không phụ thuộc vào thời gian, khu vực địa lí, đặc biệt đối với mua bán các sản phẩm nội dung.

Tốc độ của giao dịch TMĐT cũng diễn ra “cực kì” nhanh chóng, không có bất kì tốc độ giao dịch thương mại truyền thống nào có thể so sánh được. Thứ hai, TMĐT lệ thuộc vào các PTĐT, sự phát triển của CNTT-TT, khoa học máy tính và mạng Internet [34, tr. Để tiến hành giao dịch TMĐT hoặc các hành vi TMĐT cụ thể, đòi hỏi phải có các PTĐT được trang bị. Không những thế, cá nhân, doanh nghiệp muốn ứng dụng TMĐT phải có những kiến thức hiểu biết nhất định về sử dụng các PTĐT.

Nếu không có các PTĐT được trang bị cùng với người dùng thiếu kiến thức sử dụng các PTĐT, các ứng dụng TMĐT không thể thực hiện được. Thứ ba, TMĐT bao gồm nhiều hoạt động, hành vi thương mại [34, tr. TMĐT không chỉ là hoạt động mua, bán hàng hóa, chuyển giao và trao đổi thông tin qua mạng Internet mà nó còn bao gồm các hoạt động khác như marketing điện tử, quảng cáo và xúc tiến qua mạng, đấu giá, đấu thầu trực tuyến, thanh toán điện tử, chia sẻ tài nguyên trực tuyến, cung cấp và giao nhận các sản phẩm số. Thứ tư, TMĐT có mối liên quan mật thiết với thương mại truyền thống (TMTTh).

Sự phát triển TMĐT có liên quan với phát triển TMTTh. Nhiều hoạt động, giao dịch TMĐT được tiến hành một phần qua mạng Internet, một phần tiến hành trong môi trường TMTTh. TMTTh phát triển có tác động bổ trợ sự phát triển TMĐT, giúp nhiều quá trình trong các giao dịch TMĐT được thực hiện. Mối liên quan giữa TMTTh và TMĐT còn được thể hiện, phát triển TMĐT sẽ thúc đẩy sự phát triển TMTTh, cải tiến hiệu quả giao dịch TMTTh.

Lợi ích của ứng dụng TMĐT Các lợi ích cơ bản nhất của ứng dụng TMĐT có thể bao gồm: Thứ nhất, ứng dụng TMĐT giúp tiết kiệm chi phí và thời gian. Nhờ ứng dụng TMĐT, doanh nghiệp có thể tiết kiệm chi phí kinh doanh, cá nhân tiết kiệm chi phí trong tiêu dùng, xã hội tiết kiệm chi phí các nguồn lực và tài nguyên. Với lợi thế tốc độ giao dịch siêu nhanh theo tốc độ truyền thông qua Internet, việc phân phối và chia sẻ thông tin diễn ra cực kì nhanh chóng. Người mua, người bán có thể trao đổi thông tin tức thời dù ở bất kì khoảng cách nào, cho phép tiết kiệm thời gian lao động, chuyển lao động cho hoạt động mua sắm sang các hoạt động sản xuất của cải vật chất khác tạo ra các giá trị mới cho xã hội [34, 36, 38].

Thứ hai, ứng dụng TMĐT giúp các chủ thể thực hiện quyền tự do kinh doanh dễ dàng hơn [38, tr. Mọi cá nhân, doanh nghiệp có thể tham gia hoạt động kinh doanh qua mạng Internet mà trong TMTTh là khó có thể. Tự do kinh doanh là nguyên tắc quan trọng của nền kinh tế thị trường. Các chủ thể kinh doanh ứng dụng TMĐT sẽ có nhiều cơ hội hơn để tham gia các hoạt động kinh doanh, tìm kiếm khách hàng, phát triển thị trường, tăng doanh thu và lợi nhuận.

Thứ ba, ứng dụng TMĐT giúp các chủ thể kinh doanh cạnh tranh gay gắt hơn nhưng cũng bình đẳng hơn so với kinh doanh truyền thống. Trong thị trường điện tử, không bị giới hạn không gian và thời gian, các cửa hàng điện tử được mở liên tục đã tạo ra sự cạnh tranh theo thời gian thực 24/24, cạnh tranh phi biên giới; điều này không có trong kinh doanh truyền thống. Nhưng cũng chính đó, một cửa hàng nhỏ biết tận dụng và khai thác tốt TMĐT vẫn có thể triển khai kinh doanh trực tuyến dễ dàng và bình đẳng với các doanh nghiệp lớn trên mạng. Thứ tư, ứng dụng TMĐT giúp các chủ thể kinh doanh nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng cường đổi mới công nghệ, đổi mới quản lí và cách thức kinh doanh, năng động hơn trong môi trường kinh doanh với nhiều thay đổi [3].

Thứ năm, đối với người tiêu dùng, có thêm kênh mua sắm, nhiều sự lựa chọn hàng hóa, khả năng mua hàng giá rẻ hơn có chất lượng và được phục vụ tốt. Người tiêu dùng có thể tiếp cận nhiều thông tin về mua sắm, sử dụng sản phẩm nhanh chóng hơn, đa dạng hơn, làm cho vòng đời sản phẩm ngắn lại, hối thúc các doanh nghiệp sản xuất tăng cường sáng tạo mẫu mã sản phẩm mới [34, tr.32] - 12 – Thứ sáu, ứng dụng TMĐT giúp cộng đồng xã hội phát triển, nâng cao dân trí, tạo thêm công việc mới trong xã hội, tiết kiệm tài nguyên cho xã hội, giảm bớt sự đi lại do trao đổi thông tin qua mạng từ xa, giảm ô nhiễm môi trường, cải thiện đời sống người dân, nâng cao thu nhập cộng đồng [34, tr. Khái niệm, đặc điểm của mua bán trực tuyến 1.