Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ DU LỊCH 1.TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ TRONG NƯỚC VÀ NƯỚC NGOÀI LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ DU LỊCH Liên quan đến phát triển dịch vụ du lịch có nhiều cơ quan, tổ chức và các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu và công bố các công trình khoa học, điển hình như: 1. Các công trình nghiên cứu về du lịch G. Trong công trình nghiên cứu này, tác giả đã khảo sát mối quan hệ giữa du lịch và phát triển cộng đồng bền vững tại một số quốc gia. Từ đó, Các tác giả đưa ra những tác động của du lịch đối với cá nhân và cộng đồng địa phương trên các khía cạnh như: đời sống văn hóa, kinh tế và môi trường.
Từ đó, các tác giả đã đưa ra kết luận về tầm quan trọng của mối quan hệ lẫn nhau giữa du lịch và cộng đồng dân cư trong phát triển du lịch bền vững. Từ đó, đề xuất một số giải pháp để phát triển du lịch bền vững có tính hài hòa với đời sống văn hóa của công đồng [87]. Nguyễn Đình Hòa, Vũ Văn Hiến (2001) “Du lịch bền vững” Sách tham khảo. Trong cuốn sách này, giả đã đưa ra chứng minh về nhu cầu và vai trò của ngành du lịch bền vững trong nền kinh tế của các quốc gia.
Ngoài ra, các tác giả đã dự báo về sự phát triển của ngành du lịch trong tương lai và từ đó, đề xuất những định hướng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch một cách bền vững trong tương lai [6]. Phạm Trung Lương (chủ nhiệm) (2002)“Cơ sở khoa học và giải pháp phát triển du lịch bền vững ở Việt Nam” đề tài khoa học cấp nhà nước. Trong nghiên cứu này đã đưa ra thực trạng phát triển du lịch Việt Nam; từ đó đã xác định những vấn đề đặt ra về tài nguyên du lịch, môi trường du lịch, văn hoá - xã hội đối với phát triển du lịch bền vững. Từ đó, đề xuất những nhóm giải pháp để phát 8 triển du lịch bền vững ở Việt Nam; trong đó có: nhóm giải pháp từ góc độ văn hoá - xã hội; nhóm giải pháp từ góc độ kinh tế và hóm giải pháp từ góc độ tài nguyên, môi trường để đảm bảo phát triển du lịch bền vững; [19].
World Tourism Organization (2004) với cuốn sách “Indicators of sustainable development for tourism destinations: a guidebook” (Bộ chỉ số phát triển bền vững cho các điểm đến du lịch: sách hướng dẫn). Cuốn sách này, tổ chức du lịch thế giới đã đánh giá vai trò cần thiết của việc xây dựng và ứng dụng các chỉ số về phát triển bền vững cho các điểm du lịch. Từ đó, đề xuất các nhóm chỉ số phát triển bền vững tại các điểm du lịch như: các chỉ số về trình độ kiểm soát và quản lý của nhà nước, sự tham gia của cộng đồng trong du lịch, an sinh, duy trì và phát triển bền vững các bản sắc văn hóa, yếu tố an toàn và sức khỏe, công tác giám sát sử dụng tài nguyên và quản lý năng lượng, khả năng nắm bắt lợi ích kinh tế từ du lịch, hạn chế tác động tiêu cực của các hoạt động du lịch, tính bền vững của các hoạt động du lịch, việc thiết kế sản phẩm và dịch vụ. Nguyễn Thị Tú (2006) “Những giải pháp phát triển du lịch sinh thái Việt Nam trong xu thế hội nhập” Luận án tiến sĩ kinh tế.
Trong công trình nghiên cứu này, tác giả đã đưa ra những khái niệm về du lịch, du lịch sinh thái, đắc điểm và vai trò của du lịch sinh thài; nội dung, tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng của phát triển du lịch sinh thái xu thế hội nhập. Ngoài ra, tác giả đã đánh giá thực trạng phát triển du lịch sinh thái Việt Nam trong xu thế hội nhập. Từ đó, đề xuất một số giải pháp phát triển du lịch sinh thái Việt Nam, trong đó có nhấn mạnh đến đa dạng hóa và tạo tính đặc thù sản phẩm DVDL sinh thái; nâng cao chất lượng DVDL sinh thái [43]. Nguyễn Văn Mạnh (2008) “Phát triển bền vững du lịch Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế”.
Trong bài viết này, tác giả đã trình bày quan điểm chung về phát triển bền vững và phát triển du lịch bền vững. Bài viết đã phân tích phát triển du lịch bền vững dưới ba trụ cột đó là: kinh tế, môi trường và xã hội. Bài viết có đánh giá thực trạng và xác định các vấn đề đặt ra sau khi Việt Nam gia nhập WTO về phát triển bền vững du lịch. Từ đó, tác giả đã đề xuất những giải pháp cho việc phát triển du lịch bền vững trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế [23].
Trong công trình nghiên cứu này, tác giả đã trình bày các khái niệm về du lịch bền vững, phát triển bền vững thông qua du lịch, các nguyên tắc phát triển bền vững du lịch. Từ đó, tác giả đã xây dựng một mô hình lý thuyết về sự phát triển du lịch bền vững theo sự hình dung và mô tả của tác giả [81]. Đồng tác giả Khamphou PHETHSASI và Saluemsack PHABOUTDY (2012) “Phát triển tài nguyên du lịch” sách tham khảo. Nội dung của cuốn sách đã nêu ra khái niệm, những đặc điểm và vai trò của tài nguyên du lịch phong phú phục vụ cho phát triển du lịch; gồm có tài nguyên du lịch nhân văn và tài nguyên du lịch tự nhiên.
Bên cạnh đó, cuốn sách đã tập trung phân tích tầm quan trọng của tai nguyên du lịch đối với sự phát triển ngành du lịch, đưa ra các nguyên tắc khai thác hợp lý và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên du lịch trong phát triển du lịch bền vững. Để giữ gìn, bảo về và phát triển tài nguyên du lịch trong thời gian tới, theo tác giả cần có kế hoạch, quy hoạch và chiến lược phát triển theo từng giai đoạn hợp lý và phù hợp [60]. Sengmani PHETHSAVONG (2012)“Một số vấn đề tác động tiêu cực từ du lịch ở tỉnh Luông Pha Bang” bài viết tạp chí. Trong bài này, tác giả phân tích tình hình phát triển kinh tế du lịch ở tỉnh Luông Pra Bang trong thời gian gần, từ đó đặt ra các vấn đề tác động tiêu cực từ du lịch đến phát triển kinh tế - xã hội như: du lịch phát triển làm cho giá cả hàng hóa sinh hoạt hàng ngày cao tác động đến đời sống sinh hoạt của người dân có thu nhập thấp; Du lịch phát triển làm cho nhiều nghề mất đi cũng có nghề mới ra đời nhưng nó đòi hỏi phải có kiến thức, kỹ năng cho nên làm cho nhiều người thất nghiệptác động đến vấn đề trật tự và tệ nạn xã hội; Du lịch phát triển làm xói mòn hoặc mất đi bản sắc văn hóa dân tộc địa phương, làm cho phong tục tập quán suy giảm; Du lịch phát triển tác động đến môi trường gây khó khăn cho đời sống sinh hoạt của người dân [63].
Công trình nghiên cứu này, tác giả đã trình bày khái niệm và vai trò của phát triển du lịch đối với nền kinh tế ở các quốc gia Đông Nam Á. Ngoài ra, tác giả có phân tích và đánh giá các chính sách phát triển kinh tế du lịch của các quốc gia thành viên ASEAN với việc liên kết, 10 hợp tác phát triển du lịch giữa các quốc gia trong khu vực. Từ đó, đề xuất các quan điểm các quốc gia này cần có trong mục tiêu phát triển kinh tế du lịch, để phù hợp với xu thế chung của khu vực trong quá trình hội nhập [82]. Trong nghiên cứu này, các tác giả đã hệ thống hóa một số lý thuyết về di sản văn hóa và du lịch bền vững; Quy định của một số tổ chức và quốc gia về bảo vệ di sản; đánh giá mối quan hệ lẫn nhau giữa di sản văn hóa và du lịch.
Chỉ ra những thuận lợi và thách thức phải gặp do phát triển du lịch đối với việc giữ gìn và bảo vệ di sản văn hóa của địa phương. Ngoài ra, tác giả còn phân tích một số trường hợp tổ chức thực hiện thành công trong việc duy trì cân bằng trong quan hệ hai chiều giữa phát triển du lịch và giữ gìn bảo vệ di sản văn hóa ở Dubrovnik (Croatia) và Venice (Italy). Từ đó, tác giả đề xuất những quan điểm để phát triển du lịch bền vững với bảo tồn giá trị di sản văn hóa một cách đồng đều[86]. Trong công trình này tác giả đã nghiên cứu về một số chủ đề quan trọng trong kinh tế du lịch như: cầu trong du lịch, cung trong du lịch (sự cung cấp các dịch vụ trong du lịch), các phân khúc cụ thể trong ngành công nghiệp du lịch, chi phí cơ hội trong kinh tế du lịch.
Ngoài ra tác giả còn đưa ra những đóng góp của du lịch vào phát triển kinh tế ở một số nước như: Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Úc và Bồ Đào Nha [83]. Siamphay SOLATHI (2013)“Một số vấn đề nên quan tâm trong sự phát triển du lịch có sự tham gia của cộng đồng”,bài đăng trên tạp chí. Nội dung của bài viết nêu ra một số quan niệm về du lịch có sự tham gia của cộng đồng. Đó là một phương thức phát triển du lịch bền vững mà ở đó cộng đồng địa phương có sự tham gia trực tiếp và chủ yếu trong các giai đoạn phát triển và mọi hoạt động của du lịch.
Trong đó, tác giả làm rõ vai trò, các nguyên tắc, đặc điểm của du lịch cộng đồng, trong phát triển cộng đồng, bảo tồn, tôn tạo tài nguyên du lịch và phát triển kinh tế du lịch theo hướng bền vững. Từ đó, đề 11 xuất một quy trình xây dựng quy hoạch phát triển du lịch cộng đồng, khuyến nghị những giải pháp cần thiết để tổ chức thực hiện phát triển du lịch cộng đồng có kết quả [64]. Vũ Văn Đông (2014) “Phát triển du lịch bền vững Bà Rịa - Vũng Tàu” Luận án tiến sĩ kinh tế. Trong công trình nghiên cứu này, tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận phát triển du lịch bền vững như: khái nieemk, vai trò, nội dung, các tiêu chí đánh giá về phát triển du lịch bên vững.
Đánh giá thực trạng phát triển du lịch bền vững Bà Rịa - Vũng Tàu. Đưa ra mô hình phát triển du lịch bền vững cho Bà Rịa - Vũng Tàu. Từ đó, đề xuất những phương hướng và đưa ra 5 nhóm giải pháp để phát triển du lịch bền vững Bà Rịa - Vũng Tàu trong thời gian tới. Nguyễn Đức Tuy (2014) “Giải pháp phát triển du lịch bền vững Tây Nguyên”, luận án tiến sĩ.