Chương 1. Tổng quan nghiên cứu và hướng nghiên cứu về phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Chương 2. Những vấn đề lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Chương 3. Thực trạng phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định Chương 4.
Phương hướng và giải pháp phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định đến năm 2025 và tầm nhìn 2030. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu ở trong nước và ngoài nước 1. Công trình nghiên cứu ở trong nước Công trình nghiên cứu về phát triển thương mại Cuốn sách “Cẩm nang thương mại” do NXB Thống kê phát hành năm 1994 của Khoa TM Đại học Kinh tế Quốc dân được GS.TS Đặng Đình Đào chủ biên là công trình hệ thống đầu tiên liên quan đến các vấn đề TM.
Cuốn sách đã đề cập đến các vấn đề phát triển thương mại từ góc độ quản lý, thị trường và tổ chức kinh doanh dịch vụ trong cơ chế thị trường, đặc biệt là đề cập đến các vấn đề về hiệu quả kinh doanh và hạch toán kinh doanh trong các tổ chức kinh doanh dịch vụ. Cuốn sách chưa đề cập đến các vấn đề TM theo phân loại của WTO, nhất là đối với các dịch vụ kinh doanh hàng hóa phát triển ở các địa phương trong bối cảnh mở cửa thị trường dịch vụ.TS Đặng Đình Đào đã giới thiệu cuốn sách “Kinh tế các ngành thương mại dịch vụ” do NXB Giáo dục phát hành với các nội dung chủ yếu: Những vấn đề lý luận cơ bản về TM trong nền kinh tế thị trường; thực trạng các ngành phát triển các ngành chủ yếu trong nền kinh tế quốc dân và định hướng phát triển trong thời gian tới. Cuốn sách đề cập đến ở gốc độ nền kinh tế quốc dân, là tài liệu tham khảo bổ ích cho nghiên cứu và phát triển các ngành TM ở nước ta. [25] Cuốn sách “Kinh tế và quản lý các ngành dịch vụ” do NXB Thống kê phát hành năm 2004 của GS.TS Đặng Đình Đào đã đề cập đến các khía cạnh về phát triển TM hàng hóa và TM dịch vụ.
Đặc biệt là đề cập đến các vấn đề về tổ chức và quản lý ngành TM trong nền kinh tế quốc dân qua đó để nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh các dịch vụ trong nền kinh tế thị trường. Cuốn sách chưa đề cập đến TM trên địa bàn tỉnh, nhất là đối với các dịch vụ tài chính, ngân hàng cũng như bảo hiểm. Đây là những dịch vụ có tiềm năng phát triển ở các địa phương trong hội nhập và phát triển. [26] Cuốn giáo trình kinh tế “Kinh tế thương mại” do NXB Đại học Kinh tế Quốc dân tái bản năm 2019 của GS.TS Đặng Đình Đào và GS.TS Hoàng Đức Thân đồng chủ biên cũng đã đề cập toàn diện đến các vấn đề về kinh tế và quản lý TM trong 6 nền kinh tế quốc dân ở cả tầm vĩ mô và vi mô.
Đây là cơ sở lý luận, nền tảng quan trọng để nghiên cứu các vấn đề kinh doanh TM trong nền kinh tế thị trường nhất là đối với các dịch vụ tài chính, ngân hàng và bảo hiểm. [33] Năm 2005, Bộ TM cũng đã tổ chức và hoàn thành kỷ yếu hội thảo khoa học quốc gia “Thương mại Việt Nam - 20 năm đổi mới” đánh giá được một cách toàn diện quá trình phát triển của TM Việt Nam đến 2005 của nhiều nhà khoa học có uy tín, đưa ra định hướng phát triển TM bền vững trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế. Đến nay, nghiên cứu cơ bản và có hệ thống nhất về vấn đề PTBV ở Việt Nam đã được thực hiện trong khuôn khổ dự án “Hỗ trợ xây dựng và thực hiện chương trình nghị sự 21 quốc gia Việt Nam”- VIE/01/021 do Bộ Kế hoạch và Đầu tư (MPI) chủ trì thực hiện với sự tham gia của các Bộ ngành, địa phương và sự hỗ trợ hợp tác phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Cơ quan phát triển quốc tế Đan Mạch (DANIDA), Cơ quan phát triển quốc tế Thụy điển (SIDA), gồm 4 hợp phần chính trong đó có hợp phần nghiên cứu chính sách PTBV. [66] Luận án Tiến sỹ “Điều chỉnh chính sách thương mại của các nước đang phát triển ở Châu Á trong mối quan hệ với công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế - bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam” của tác giả Phạm Thị Hồng Yến, trường Đại học Ngoại thương năm 2008, trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận luận án làm rõ sự cần thiết khách quan phải điều chỉnh chính sách TM trong điều kiện CNH, HĐH và hội nhập quốc tế.
[66] Năm 2012, Viện NCKT&PT - Trường Đại học Kinh tế Quốc dân thực hiện thành công đề tài độc lập cấp Nhà nước về "Phát triển dịch vụ Logistics ở nước ta trong điều kiện hội nhập Quốc tế" mã số ĐTĐL. Đặng Đình Đào làm chủ nhiệm. Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận cơ bản về logistics, dịch vụ logistics trong hoạt động TM của nền kinh tế quốc dân, thực trạng phát triển dịch vụ logistics và những vấn đề đặt ra ở Việt Nam đối với hệ thống TM. Từ đó, đề xuất các giải pháp vĩ mô và vi mô nhằm phát triển các dịch vụ logistics trong hội nhập và phát triển, qua đó góp phần thúc đẩy thương mại phát triển bền vững.
[27] Luận án Tiến sỹ “Giải pháp phát triển thương mại của tỉnh Lào Cai trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Nguyễn Trường Giang, Viện nghiên cứu TM năm 2013 đã tập trung nghiên cứu một số nội dung như khái quát một số lý 7 thuyết cơ bản của phát triển TM và vận dụng vào điều kiện của một tỉnh biên giới; Nghiên cứu kinh nghiệm phát triển TM của 2 tỉnh biên giới (Vân Nam - Trung Quốc và Lạng Sơn - Việt Nam) và rút ra một số bài học có thể áp dụng cho Lào Cai; Đánh giá thực trạng phát triển TM hàng hóa của tỉnh Lào Cai từ năm 2001 đến 2011 và đề xuất các giải pháp có tính đồng bộ nhằm phát triển TM hàng hóa tỉnh Lào Cai đến năm 2020. Ngoài ra, luận án cũng đề xuất một số kiến nghị với các cơ quan Nhà nước để thực hiện có hiệu quả các giải pháp phát triển TM đã đề ra. Phạm vi nghiên cứu chính của luận án tập trung vào TM nội địa, XNK hàng hóa và một số dịch vụ TM có lợi thế của Tỉnh, trọng tâm là TM biên giới. Luận án không nghiên cứu cơ sở khoa học về phát triển TM dịch vụ của tỉnh Lào Cai mà tập trung nghiên cứu phát triển TM hàng hóa của tỉnh Lào Cai trong mối quan hệ liên ngành, liên vùng, liên quốc gia trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.
[35] Luận án Tiến sỹ “Phát triển thương mại Hà Nội theo hướng văn minh, hiện đại đến năm 2020, tầm nhìn 2030” của tác giả Nguyễn Minh Tâm, Viện nghiên cứu TM năm 2015 đã tập trung hệ thống hóa, làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển TM theo hướng văn minh hiện đại. Xây dựng tiêu chí (định tính và định lượng) đánh giá phát triển TM theo hướng văn minh, hiện đại và xác định nhân tố ảnh hưởng đến phát triển TM theo hướng văn minh, hiện đại. Bên cạnh đó, tác giả cũng nghiên cứu kinh nghiệm thế giới về phát triển TM theo hướng văn minh, hiện đại của thủ đô 3 nước Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan và rút ra những bài học thành công có thể vận dụng và chưa thành công nên tránh cho Hà Nội. Tác giả cũng phân tích thực trạng phát triển TM Hà Nội theo 3 nội dung lớn về: Tổ chức mạng lưới, trình độ công nghệ TM bán lẻ; Cơ cấu các tổ chức, nhân lực cho quản trị hệ thống TM bán lẻ; Và quản lý nhà nước.
Từ đó, tác giả đã đánh giá những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân trong quá trình phát triển TM Hà Nội theo hướng văn minh, hiện đại, trên cơ sở đó đề xuất quan điểm, mục tiêu, phương hướng và 9 nhóm giải pháp phát triển TM Hà Nội theo hướng văn minh, hiện đại. [64] Một số công trình nghiên cứu khác cũng đã tập trung nghiên cứu về phát triển TM theo hướng bền vững như nghiên cứu năm 2007 của PGS.TS Lê Danh Vĩnh về “Chính sách TM Việt Nam sau 20 năm đổi mới”.TS Đinh Văn Thành nghiên cứu đề tài khoa học cấp Bộ, Bộ Công thương “Chất lượng tăng trưởng xuất 8 khẩu hàng hóa của Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa”. Nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Văn Lịch về “Điều tiết cán cân TM trong điều kiện công nghiệp hóa ở Việt Nam”. Nghiên cứu của Viện Kinh tế Việt Nam về “Chính sách ngoại thương Việt Nam trong mô hình tăng trưởng mới”.
[66] Công trình nghiên cứu về phát triển bền vững Đề tài khoa học “Nghiên cứu xây dựng tiêu chí PTBV cấp quốc gia ở Việt Nam - giai đoạn I” do Viện Môi trường và PTBV, hội Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật Việt Nam được tiến hành vào năm 2003. Dựa trên cơ sở tiến hành tham khảo bộ tiêu chí PTBV của Brunđtland và kinh nghiệm các nước: Trung quốc, Anh, Mỹ, các tác giả đã đưa ra các tiêu chí cụ thể về PTBV đối với các quốc gia là bền vững về mặt kinh tế, xã hội và bền vững về mặt môi trường. Đề tài đã đề xuất một số phương án lựa chọn tiêu chí PTBV cho Việt Nam. [66] Công trình nghiên cứu “Tiến tới môi trường bền vững” năm 2005 của Trung tâm tài nguyên và môi trường, Đại học Tổng hợp Hà Nội.
Công trình đã tiếp thu và thao tác hóa khái niệm PTBV theo báo cáo Brundtland như một tiến trình đòi hỏi đồng thời trên bốn lĩnh vực: bền vững về kinh tế, nhân văn, môi trường và bền vững về kỹ thuật. Năm 2000, tác giả Lưu Đức Hải và cộng sự đã trình bày hệ thống quan điểm lý thuyết và hành động quản lý môi trường cho PTBV thông qua tác phẩm “Quản lý môi trường cho sự PTBV”, công trình này đã xác định PTBV qua các tiêu chí: bền vững về kinh tế, xã hội, môi trường và bền vững về văn hóa. Trương Quang Học thuộc Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội đã nghiên cứu đề tài “PTBV – Chiến lược phát triển toàn cầu thế kỷ XXI”.
