Luận Án Tiến Sĩ Về Phát Triển Bền Vững Thương Mại Tại Tỉnh Bình Định

Phát triển bền vững thương mại tại tỉnh Bình Định là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. 209 trang · Đại học Quy Nhơn · 2020.

• Tác giả: Vũ Thị Nữ
• Người hướng dẫn: GS.TS Đặng Đình Đào
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại
• Đề tài: Phát Triển Bền Vững Thương Mại Tại Tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• Đóng góp mới của luận án
• Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu ở trong nước và ngoài nước
• 1.1.1. Công trình nghiên cứu ở trong nước
• 1.1.2. Công trình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.3. Khoảng trống khoa học của đề tài
• 1.2. Hướng nghiên cứu của luận án
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu của luận án
• 1.2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
• 2.1. Tổng quan về phát triển bền vững và phát triển bền vững thương mại
• 2.1.1. Khái niệm về phát triển và phát triển bền vững
• 2.1.2. Phát triển bền vững thương mại
• 2.2. Nội dung PTBVTM trên địa bàn tỉnh và hệ thống tiêu chí đánh giá
• 2.2.1. Nội dung phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh
• 2.2.2. Hệ thống tiêu chí đánh giá PTBVTM trên địa bàn tỉnh
• 2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự PTBVTM trên địa bàn tỉnh
• 2.3.1. Môi trường thể chế, pháp luật phát triển thương mại
• 2.3.2. Cơ sở hạ tầng thương mại
• 2.3.3. Hệ thống các doanh nghiệp thương mại
• 2.3.4. Thị trường thương mại
• 2.3.5. Nguồn nhân lực thương mại
• 2.4. Kinh nghiệm về PTBVTM trong nước, quốc tế và bài học kinh nghiệm đối với tỉnh Bình Định
• 2.4.1. Kinh nghiệm PTBVTM của một số địa phương ở các nước trên thế giới
• 2.4.2. Kinh nghiệm PTBVTM của các địa phương trong nước
• 2.4.3. Bài học về PTBVTM đối với tỉnh Bình Định
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Định có ảnh hưởng đến quá trình phát triển thương mại trên địa bàn
• 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Định
• 3.1.2. Quá trình phát triển thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định
• 3.2. Phân tích thực trạng PTBVTM trên địa bàn tỉnh Bình Định giai đoạn 2010-2018
• 3.2.1. Thực trạng PTBVTM thông qua thúc đẩy các hoạt động KD trên địa bàn
• 3.2.2. Phát triển bền vững TM thông qua việc giải quyết các vấn đề về xã hội
• 3.2.3. Phát triển bền vững thương mại về môi trường thông qua xanh hóa các hoạt động thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định
• 3.3. Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững thương mại trên địa bàn Bình Định
• 3.3.1. Môi trường thể chế, pháp luật phát triển thương mại
• 3.3.2. Cơ sở hạ tầng thương mại
• 3.3.3. Hệ thống các doanh nghiệp thương mại
• 3.3.4. Thị trường thương mại trên địa bàn Tỉnh
• 3.3.5. Nguồn nhân lực thương mại
• 3.4. Đánh giá chung về thực trạng phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định
• 3.4.1. Những kết quả, thành tựu đạt được
• 3.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH ĐẾN NĂM 2025 VÀ TẦM NHÌN 2030
• 4.1. Mục tiêu, phương hướng phát triển KT - XH và yêu cầu đặt ra đối với PTBVTM của tỉnh Bình Định đến năm 2025, tầm nhìn đến 2030
• 4.1.1. Dự báo bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng đến phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định
• 4.1.2. Mục tiêu, phương hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Định đến năm 2025, tầm nhìn đến 2030
• 4.1.3. Yêu cầu đặt ra đối với PTBVTM trên địa bàn tỉnh Bình Định
• 4.2. Mục tiêu, phương hướng PTBVTM của tỉnh Bình Định
• 4.2.1. Mục tiêu phát triển bền vững thương mại của tỉnh Bình Định
• 4.2.2. Phương hướng phát triển bền vững thương mại của tỉnh Bình Định
• 4.3. Giải pháp phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định đến năm 2025, tầm nhìn đến 2030
• 4.3.1. Nhóm giải pháp nhằm đảm bảo cho tăng trưởng bền vững kinh tế thương mại
• 4.3.2. Nhóm giải pháp PTBVTM về xã hội đối với thương mại Tỉnh
• 4.3.3. Nhóm giải pháp nhằm xanh hóa các hoạt động thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định để bảo vệ môi trường
• 4.3.4. Tổ chức thực hiện
• 4.4. Một số kiến nghị để thực hiện các giải pháp nhằm phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định
• 4.4.1. Kiến nghị với chính phủ
• 4.4.2. Kiến nghị với Bộ Công Thương
• 4.4.3. Kiến nghị với doanh nghiệp thương mại trên địa bàn
• KIẾN NGHỊ VỀ NHỮNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• DANH MỤC NHỮNG CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Bền Vững Thương Mại Tại Bình Định

Phát triển bền vững thương mại tại tỉnh Bình Định là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Tỉnh Bình Định, với vị trí địa lý thuận lợi và tiềm năng kinh tế đa dạng, đang hướng tới việc phát triển thương mại theo hướng bền vững. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế địa phương. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình phát triển thương mại bền vững tại tỉnh Bình Định.

1.1. Khái Niệm Phát Triển Bền Vững Thương Mại

Phát triển bền vững thương mại được hiểu là quá trình phát triển các hoạt động thương mại mà không gây hại đến môi trường và xã hội. Điều này bao gồm việc áp dụng các chính sách và biện pháp nhằm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng.

1.2. Tình Hình Thương Mại Tại Tỉnh Bình Định

Tỉnh Bình Định đã có những bước tiến đáng kể trong phát triển thương mại. Hệ thống chợ, cửa hàng và các trung tâm thương mại hiện đại đã được xây dựng, tạo điều kiện thuận lợi cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đảm bảo sự phát triển bền vững.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Phát Triển Bền Vững Thương Mại

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng phát triển bền vững thương mại tại Bình Định vẫn gặp phải nhiều vấn đề và thách thức. Các vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế mà còn tác động đến môi trường và xã hội. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Các Vấn Đề Môi Trường Trong Thương Mại

Hoạt động thương mại tại Bình Định đang gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường, như ô nhiễm không khí và nước. Việc quản lý chất thải và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên cần được chú trọng hơn.

2.2. Thách Thức Về Chính Sách Và Quản Lý

Chính sách phát triển thương mại hiện tại chưa đủ mạnh để thúc đẩy sự phát triển bền vững. Cần có những cải cách trong quản lý nhà nước để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn.

III. Phương Pháp Phát Triển Bền Vững Thương Mại Tại Bình Định

Để phát triển bền vững thương mại, tỉnh Bình Định cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Những phương pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống xã hội.

3.1. Đầu Tư Vào Cơ Sở Hạ Tầng Thương Mại

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng thương mại là cần thiết để nâng cao khả năng cạnh tranh. Cần xây dựng các trung tâm thương mại hiện đại và cải thiện hệ thống giao thông để thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa.

3.2. Áp Dụng Công Nghệ Xanh Trong Thương Mại

Việc áp dụng công nghệ xanh trong các hoạt động thương mại sẽ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Các doanh nghiệp cần được khuyến khích sử dụng công nghệ thân thiện với môi trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về phát triển bền vững thương mại tại Bình Định đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Những kết quả này không chỉ giúp cải thiện tình hình thương mại mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Các Dự Án Thương Mại

Nhiều dự án thương mại đã được triển khai thành công, tạo ra việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Những dự án này cũng góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế địa phương.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Địa Phương Khác

Các địa phương khác đã có những kinh nghiệm quý báu trong phát triển bền vững thương mại. Tỉnh Bình Định có thể học hỏi và áp dụng những bài học này để cải thiện tình hình thương mại của mình.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Phát Triển Bền Vững Thương Mại

Phát triển bền vững thương mại tại Bình Định là một quá trình cần thiết và cấp bách. Tỉnh cần có những chiến lược rõ ràng và cụ thể để đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tầm Nhìn Đến Năm 2030

Tỉnh Bình Định cần đặt ra mục tiêu phát triển bền vững thương mại đến năm 2030, với các chỉ tiêu cụ thể về kinh tế, xã hội và môi trường.

5.2. Các Giải Pháp Để Đạt Được Mục Tiêu

Cần có các giải pháp đồng bộ từ chính sách, đầu tư đến giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng để đạt được mục tiêu phát triển bền vững thương mại.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu "Phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định" của nghiên cứu sinh Vũ Thị Nữ thuộc chuyên ngành Kinh doanh thương mại (mã số 62.21), thực hiện tại Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công thương dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS. Đặng Đình Đào và PGS. Hà Thanh Việt, bảo vệ năm 2020.

Về tính cấp thiết, luận án chỉ ra rằng sau hơn 30 năm đổi mới và hội nhập kinh tế, thương mại giữ vai trò quan trọng, vừa là bộ phận cấu thành của nền kinh tế vừa là đòn bẩy thúc đẩy các ngành kinh tế khác, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh và chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế địa phương. Tỉnh Bình Định thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ, là cửa ngõ hướng biển của các tỉnh Tây Nguyên, gồm 11 đơn vị hành chính (10 huyện và thành phố Quy Nhơn là đô thị loại I). Tuy nhiên, thực tế phát triển thương mại tại tỉnh bộc lộ nhiều hạn chế: tốc độ tăng trưởng cao nhưng chất lượng tăng trưởng chưa tương xứng; công tác quản trị còn thiên về số lượng, coi nhẹ các tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội; công nghệ vận chuyển, bảo quản và hệ thống kho bãi chưa được đầu tư thỏa đáng. Việc mở rộng xuất khẩu một số mặt hàng tiềm ẩn nguy cơ cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, trong khi nhập khẩu thiết bị lạc hậu, hàng hóa không đảm bảo tiêu chuẩn an toàn vẫn xuất hiện. Hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả diễn biến phức tạp (riêng năm 2018 đã xử lý 948 vụ vi phạm, nộp ngân sách hơn 2,5 tỷ đồng). Khâu tiêu thụ nông sản thiếu bền vững, điển hình là hiện tượng bấp bênh giá cả và tiêu thụ các mặt hàng như dưa hấu, ớt; liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp còn lỏng lẻo; kim ngạch xuất khẩu thấp, cơ cấu chuyển dịch chậm.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định là: phần lớn các công trình trước đây tập trung vào phát triển thương mại nói chung, phát triển bền vững ở quy mô quốc gia hoặc nghiên cứu riêng lẻ hoạt động xuất nhập khẩu; có rất ít nghiên cứu chuyên sâu về phát triển bền vững thương mại ở phạm vi cấp tỉnh, đặc biệt là đối với các tỉnh ven biển có vai trò cửa ngõ kinh tế như Bình Định gắn kết với 3 trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án gồm:

• Mục tiêu tổng quát: Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định.
• Bốn mục tiêu cụ thể:
  1. Luận giải cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh.
  2. Nhận diện các nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định.
  3. Phân tích thực trạng phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định từ năm 2010 đến 2018 và những vấn đề đặt ra.
  4. Đánh giá cơ hội, thách thức, điểm mạnh và điểm yếu trong phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định, từ đó đề xuất quan điểm, phương hướng và giải pháp phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định trong bối cảnh hội nhập và phát triển.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định.
• Phạm vi nội dung: Tiếp cận nghiên cứu thương mại hàng hóa ở tầm vĩ mô cấp tỉnh, bao gồm thương mại nội địa và thương mại quốc tế; trọng tâm đi sâu vào 3 trụ cột phát triển bền vững là kinh tế, xã hội và môi trường theo định hướng của Ủy ban Thế giới về Môi trường và Phát triển (WCED) và Chương trình nghị sự 21 (Agenda 21).
• Phạm vi không gian: Địa bàn tỉnh Bình Định.
• Phạm vi thời gian: Đánh giá thực trạng giai đoạn 2010 - 2018; đề xuất giải pháp đến năm 2025, tầm nhìn 2030.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa và phân tích bốn nhóm công trình nghiên cứu liên quan trực tiếp:

Nhóm nghiên cứu về phát triển thương mại trong nước: Các công trình của GS.TS. Đặng Đình Đào bao gồm cuốn "Cẩm nang thương mại" (1994, NXB Thống kê), "Kinh tế các ngành thương mại dịch vụ" (NXB Giáo dục), "Kinh tế và quản lý các ngành dịch vụ" (2004, NXB Thống kê), giáo trình "Kinh tế thương mại" (2019, đồng chủ biên cùng GS.TS. Hoàng Đức Thân, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân) và Đề tài độc lập cấp Nhà nước mã số ĐTĐL về phát triển dịch vụ logistics (2012). Kỷ yếu hội thảo "Thương mại Việt Nam - 20 năm đổi mới" của Bộ Thương mại (2005). Các luận án tiến sĩ kinh tế của Phạm Thị Hồng Yến (2008, Đại học Ngoại thương) về điều chỉnh chính sách thương mại các nước đang phát triển châu Á; Nguyễn Trường Giang (2013, Viện Nghiên cứu Thương mại) về phát triển thương mại tỉnh Lào Cai; Nguyễn Minh Tâm (2015, Viện Nghiên cứu Thương mại) về phát triển thương mại Hà Nội theo hướng văn minh, hiện đại. Các nghiên cứu của Lê Danh Vĩnh (2007), Đinh Văn Thành (Bộ Công Thương), Nguyễn Văn Lịch và Viện Kinh tế Việt Nam.

Nhóm nghiên cứu về phát triển bền vững trong nước: Đề tài "Nghiên cứu xây dựng tiêu chí phát triển bền vững cấp quốc gia ở Việt Nam - giai đoạn I" (2003) của Viện Môi trường và Phát triển bền vững; công trình "Tiến tới môi trường bền vững" (2005) của Trung tâm Tài nguyên và Môi trường - Đại học Tổng hợp Hà Nội; tác phẩm "Quản lý môi trường cho sự phát triển bền vững" (2000) của Lưu Đức Hải và cộng sự; đề tài của Trương Quang Học (Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội); nghiên cứu về phát triển xanh của Chu Văn Cấp (2012); cùng các văn bản thể chế như Chỉ thị 187/CT (1991), Chỉ thị 36-CT/TW (1998), Quyết định 256/2003/QĐ-TTg, Nghị quyết 41/2004/NQ-TW và Nghị quyết 08-NQ/TW (2007).

Nhóm nghiên cứu về phát triển bền vững thương mại trong nước: Luận án tiến sĩ của Đoàn Thị Thanh Hương (2008, Viện Nghiên cứu Thương mại) về quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường trong hoạt động thương mại; kỷ yếu hội thảo khoa học "Chính sách thương mại nhằm phát triển bền vững ở Việt Nam thời kỳ 2011-2020" do Lê Danh Vĩnh chủ biên (2012) và đề tài khoa học cấp nhà nước của Lê Danh Vĩnh (2013) về chính sách xuất nhập khẩu bền vững; luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Phượng (2015) về xuất khẩu bền vững ngành da giầy; luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Tình (2015) về phát triển thương mại bền vững trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

Nhóm nghiên cứu quốc tế: Báo cáo "Our Common Future" của WCED (1987); nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới (1992); nghiên cứu của Thaddeus C. Trzyna; dự án IAP của UNEP tại 9 quốc gia; công trình "Sustainable Development and Free Trade: Institutional Approaches" của Shawkat Alam (2007); bài viết của UNCTAD (2007) về thương mại loài cá Arapaima gigas ở lưu vực Amazon; nghiên cứu của Bastiaan Zoeteman và Wouter Kersten (2008); các báo cáo về kinh tế xanh và thương mại của UNCTAD (2009, 2010, 2011); tác phẩm "Elements of a sustainable trade strategy for China" của Mark Halle và Long Guoqiang (2010); nghiên cứu của Sven Hilbig (2014) về chính sách thương mại bền vững.

Vị trí của luận án: Trong khi tác giả Nguyễn Thị Tình (2015) nghiên cứu thương mại bền vững tại Thái Nguyên nhưng không tiếp cận theo khuôn khổ WCED hay Chương trình nghị sự 21, luận án của Vũ Thị Nữ lựa chọn giải quyết khoảng trống học thuật bằng cách ứng dụng trực tiếp khung khổ 3 trụ cột (kinh tế, xã hội, môi trường) để phân tích thương mại hàng hóa ở phạm vi cấp tỉnh tại một địa bàn duyên hải có tính chất đầu mối giao thương như Bình Định, đồng thời làm rõ nội hàm xanh hóa các hoạt động thương mại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án xây dựng trên các nền tảng lý thuyết và khái niệm kinh tế thương mại cổ điển và hiện đại:

• Trường phái trọng thương: Nhấn mạnh tích lũy của cải thông qua thặng dư cán cân thương mại và vai trò điều tiết của nhà nước.
• Lý thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith (1776, tác phẩm "Sự giàu có của các quốc gia"): Khẳng định tự do thương mại đem lại lợi ích chung cho các bên tham gia phân công lao động xã hội.
• Lý thuyết lợi thế tương đối của David Ricardo: Cơ sở trao đổi thương mại dựa trên sự chênh lệch về chi phí sản xuất tương đối giữa các quốc gia.
• Lý thuyết chi phí cơ hội của Gottfried Haberler (1936): Chứng minh quy luật lợi thế tương đối thông qua sự đánh đổi tài nguyên sản xuất.
• Lý thuyết tỷ lệ các yếu tố sản xuất của Heckscher - Ohlin: Khai thác lợi thế so sánh dựa trên mức độ dồi dào của các yếu tố đầu vào (vốn, lao động, đất đai, công nghệ).
• Cơ sở lý thuyết phát triển bền vững: Tiếp cận báo cáo Brundtland (1987), Tuyên bố Rio de Janeiro (1992), Tuyên bố Johannesburg (2002), và quan điểm của Soubbotina (2005) về phát triển bình đẳng và cân đối. Tác giả điểm qua ba mô hình phát triển bền vững: mô hình tam giác, mô hình quả trứng (IUCN 1994, trích theo Nguyễn Hải Bắc 2010) và lựa chọn mô hình ba vòng tròn giao thoa (kinh tế - xã hội - môi trường) làm khung phân tích chủ đạo.
• Định nghĩa phát triển bền vững thương mại do tác giả đề xuất: Phát triển bền vững thương mại tỉnh là sự phát triển thương mại mà trong đó các hoạt động thương mại trên địa bàn tỉnh phải đảm bảo sự hài hòa giữa 3 mặt của sự phát triển đó là kinh tế, xã hội và môi trường.

Về phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp định tính: Sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, thu thập tài liệu thứ cấp, nghiên cứu văn bản quy phạm pháp luật, chính sách và số liệu báo cáo ngành; quan sát thực tế; lấy ý kiến nhận định của các chuyên gia am hiểu hoạt động thương mại trên địa bàn tỉnh.
• Phương pháp định lượng: Thu thập chuỗi số liệu thống kê giai đoạn 2010 - 2018; tiến hành điều tra khảo sát xã hội học bằng bảng hỏi đối với 3 nhóm đối tượng: cán bộ quản lý tại các sở ban ngành cấp tỉnh, cán bộ quản lý doanh nghiệp thương mại và người tiêu dùng/khách hàng tại Bình Định. Xử lý và phân tích số liệu khảo sát bằng phần mềm SPSS.
• Nguồn tư liệu và dữ liệu: Báo cáo thống kê và số liệu thứ cấp từ Cục Thống kê tỉnh Bình Định, Sở Công Thương, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định, cùng các văn kiện quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và hướng nghiên cứu về phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh

Chương 1 hệ thống hóa các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước về thương mại, phát triển bền vững và phát triển bền vững thương mại. Tác giả phân tích những kết quả đã đạt được từ các công trình trước, xác định rõ khoảng trống khoa học đối với vấn đề nghiên cứu thương mại cấp tỉnh ở địa bàn ven biển. Trên cơ sở đó, chương này thiết lập mục tiêu tổng quát, 4 mục tiêu cụ thể, đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu (tập trung vào thương mại hàng hóa giai đoạn 2010 - 2018) và hệ thống phương pháp nghiên cứu định tính, định lượng có sử dụng phần mềm SPSS.

Chương 2: Những vấn đề lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh

Chương 2 làm rõ các khái niệm phát triển, phát triển bền vững và phát triển bền vững thương mại. Tác giả xác định nội dung phát triển bền vững thương mại cấp tỉnh bao gồm ba khía cạnh: (1) Đảm bảo tăng trưởng kinh tế thương mại ổn định, nâng cao giá trị gia tăng, dẫn dắt sản xuất địa phương; (2) Giải quyết các vấn đề xã hội, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng sống; (3) Bảo vệ môi trường thông qua xanh hóa các khâu lưu thông, phân phối, giảm thiểu phát thải và tiêu dùng tiết kiệm tài nguyên. Luận án phân tích 5 nhóm nhân tố ảnh hưởng: thể chế - chính sách; cơ sở hạ tầng thương mại; hệ thống doanh nghiệp thương mại; thị trường thương mại; và nguồn nhân lực. Chương này cũng phân tích kinh nghiệm phát triển thương mại bền vững trong nước và quốc tế để rút ra bài học cho Bình Định.

Chương 3: Thực trạng phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định

Chương 3 tập trung phân tích số liệu thực tế giai đoạn 2010 - 2018 tại Bình Định. Số liệu cho thấy toàn tỉnh có hơn 1.200 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại - dịch vụ và trên 40.000 hộ kinh doanh cá thể. Mạng lưới hạ tầng đến năm 2018 có 180 chợ, 256 cửa hàng xăng dầu, cùng sự tham gia của các hệ thống bán lẻ hiện đại (Metro, Co.opmart, Big C). Tốc độ tăng trưởng bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ xã hội duy trì ở mức cao qua các giai đoạn: 12,3%/năm (2001 - 2005), 23,1%/năm (2006 - 2010), 15,8%/năm (2011 - 2015). Kết quả khảo sát các nhà quản lý trên địa bàn bằng phần mềm SPSS ghi nhận 98,4% đồng thuận rằng phát triển bền vững thương mại phải kết hợp đồng thời tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái.

Nhóm chỉ tiêu	Mục tiêu quy hoạch đề ra	Thực tế ghi nhận trong luận án
Tốc độ tăng tổng mức lưu chuyển bán lẻ & DV xã hội	22%/năm (2011-2015); 21%/năm (2016-2020)	12,3%/năm (2001-2005); 23,1%/năm (2006-2010); 15,8%/năm (2011-2015)
Tỷ trọng giá trị tăng thêm ngành thương mại trong GDP/GRDP	8,5% vào năm 2015; 9,5% vào năm 2020	Đóng góp quan trọng nhưng giá trị gia tăng còn thấp, tăng trưởng chủ yếu theo diện rộng
Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa	Đạt 750 triệu USD (năm 2015); 1.400 triệu USD (năm 2020)	Kim ngạch đạt thấp, cơ cấu chuyển dịch chậm, năng lực cạnh tranh sản phẩm xuất khẩu còn hạn chế
Tỷ trọng thương mại hiện đại	20% (2011-2015); 30% (2016-2020)	Hình thành các siêu thị (Metro, Co.opmart, Big C), song hệ thống chợ truyền thống (180 chợ) vẫn chiếm ưu thế
Hạ tầng cơ sở thương mại đến năm 2018	Quy hoạch mạng lưới chợ và cửa hàng xăng dầu	180 chợ dân sinh; 256 cửa hàng bán lẻ xăng dầu
Tình hình thực thi pháp luật thương mại năm 2018	Kiểm soát gian lận thương mại và bảo vệ người tiêu dùng	Phát hiện, xử lý 948 vụ vi phạm buôn lậu, gian lận thương mại; thu nộp phạt ngân sách hơn 2,5 tỷ đồng

Luận án chỉ ra nhiều bất cập: tăng trưởng thương mại chưa gắn kết chặt chẽ với bảo vệ môi trường; chất thải rắn sinh hoạt từ hoạt động phân phối, bao bì nhựa gia tăng; vận chuyển hàng hóa gây áp lực lên hạ tầng giao thông; liên kết chuỗi giá trị nông sản còn yếu kém; tình trạng vi phạm nhãn mác, hàng giả, hàng kém chất lượng còn diễn biến phức tạp.

Chương 4: Phương hướng và giải pháp phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định đến năm 2025 và tầm nhìn 2030

Chương 4 dự báo bối cảnh trong nước và quốc tế, xác định các yêu cầu đối với thương mại Bình Định trong giai đoạn mới. Tác giả đề xuất hệ thống giải pháp chia theo ba nhóm chính:

• Nhóm giải pháp tăng trưởng bền vững kinh tế thương mại: Đổi mới mô hình tăng trưởng thương mại theo chiều sâu; nâng cao năng suất lao động và giá trị gia tăng của ngành hàng xuất khẩu; nâng cấp hạ tầng chợ, siêu thị, trung tâm thương mại và dịch vụ cảng biển Quy Nhơn.
• Nhóm giải pháp xã hội: Bảo đảm an sinh xã hội, giải quyết việc làm cho lao động thương mại; phát triển mạng lưới phân phối về khu vực nông thôn, miền núi; nâng cao đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội của doanh nhân; tăng cường thanh tra, kiểm tra phòng chống hàng giả, hàng nhái nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
• Nhóm giải pháp bảo vệ môi trường (xanh hóa thương mại): Khuyến khích doanh nghiệp thương mại áp dụng logistics xanh, phương tiện vận tải ít tiêu hao nhiên liệu; kiểm soát chặt chẽ việc nhập khẩu công nghệ và phế liệu; giảm thiểu rác thải nhựa trong phân phối bán lẻ; thúc đẩy lưu thông hàng hóa thân thiện với môi trường.
• Chương này đưa ra lộ trình tổ chức thực hiện và các kiến nghị cụ thể đối với Chính phủ, Bộ Công Thương và cộng đồng doanh nghiệp thương mại tại địa phương.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt lý luận:

• Bổ sung và làm sâu sắc thêm nội hàm lý luận về phát triển bền vững thương mại trong tổng thể phát triển kinh tế địa phương và vùng kinh tế.
• Hình thành khung lý thuyết đánh giá phát triển bền vững thương mại ở phạm vi cấp tỉnh dựa trên sự kết hợp hài hòa 3 trụ cột: kinh tế, xã hội và môi trường; hệ thống hóa bộ tiêu chí đánh giá phù hợp với điều kiện địa phương.
• Khẳng định bản chất cốt lõi của phát triển bền vững thương mại cấp tỉnh là quá trình phát triển bền vững các hoạt động thương mại, hướng tới việc xanh hóa toàn diện các khâu lưu thông, phân phối trên địa bàn.
• Làm rõ vai trò kiến tạo môi trường phát triển thương mại bền vững của chính quyền địa phương qua 4 yếu tố then chốt: hoàn thiện thể chế chính sách, nâng cấp cơ sở hạ tầng, phát triển cộng đồng doanh nghiệp thương mại và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Về mặt thực tiễn:

• Cung cấp bức tranh toàn diện, có căn cứ thực nghiệm về thực trạng thương mại tỉnh Bình Định giai đoạn 2010 - 2018, chỉ rõ các điểm nghẽn về chất lượng tăng trưởng, công tác bảo vệ môi trường trong hoạt động lưu thông và tình trạng vi phạm pháp luật thị trường.
• Đề xuất hệ thống giải pháp khả thi, đồng bộ theo 3 nhóm trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường nhằm định hướng phát triển thương mại tỉnh Bình Định đến năm 2025, tầm nhìn 2030.

Về mặt khuyến nghị, luận án nêu rõ:

• Kiến nghị Chính phủ: Hoàn thiện khung khổ pháp lý về kinh doanh thương mại và bảo vệ môi trường; ban hành cơ chế chính sách ưu đãi đối với doanh nghiệp đầu tư hạ tầng thương mại xanh, logistics hiện đại tại vùng duyên hải miền Trung.
• Kiến nghị Bộ Công Thương: Hỗ trợ địa phương trong công tác xúc tiến thương mại quốc tế, kết nối cung cầu cho các sản phẩm chủ lực; hướng dẫn triển khai các quy chuẩn hạ tầng thương mại và kiểm soát chất lượng hàng hóa nhập khẩu.
• Kiến nghị các doanh nghiệp thương mại trên địa bàn tỉnh: Chú trọng liên kết chuỗi cung ứng với người sản xuất; ứng dụng khoa học kỹ thuật trong bảo quản, đóng gói và vận chuyển; chủ động thực hiện trách nhiệm xã hội và tuân thủ các quy định bảo vệ môi trường sinh thái.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của luận án:

• Phạm vi nghiên cứu chủ yếu tập trung vào lĩnh vực thương mại hàng hóa ở cấp độ quản trị vĩ mô của tỉnh; chưa đi sâu nghiên cứu toàn diện mảng thương mại dịch vụ (như các dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm vốn có tiềm năng phát triển tại địa phương).
• Dữ liệu thực trạng được thu thập và phân tích dừng lại ở giai đoạn 2010 - 2018, chưa phản ánh các biến động kinh tế sau giai đoạn này.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các ngành thương mại dịch vụ bổ trợ cho hoạt động lưu thông hàng hóa trên địa bàn tỉnh Bình Định.
• Nghiên cứu sâu hơn về mô hình phát triển dịch vụ logistics cảng biển Quy Nhơn kết nối tiểu vùng kinh tế Tây Nguyên và hành lang kinh tế Đông - Tây theo định hướng phát triển bền vững.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương (Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định, Sở Công Thương, Sở Tài nguyên và Môi trường): Cung cấp luận cứ khoa học để xây dựng quy hoạch mạng lưới thương mại (chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, kho bãi, cửa hàng xăng dầu) và ban hành các chính sách kiểm soát thị trường gắn với bảo vệ môi trường sinh thái.
• Doanh nghiệp thương mại trên địa bàn tỉnh: Tham khảo định hướng chuyển đổi mô hình kinh doanh, giảm thiểu chi phí trung gian qua chuỗi liên kết và nâng cao trách nhiệm xã hội trong hoạt động phân phối.
• Nghiên cứu sinh, giảng viên chuyên ngành Kinh doanh thương mại, Quản lý kinh tế và Kinh tế phát triển: Tham khảo khung lý thuyết đánh giá phát triển bền vững thương mại cấp tỉnh, hệ thống chỉ tiêu và phương pháp kết hợp giữa khảo sát xã hội học với xử lý thống kê bằng phần mềm SPSS.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa thế nào về phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh?
Tác giả định nghĩa: Phát triển bền vững thương mại tỉnh là sự phát triển thương mại mà trong đó các hoạt động thương mại trên địa bàn tỉnh phải đảm bảo sự hài hòa giữa 3 mặt của sự phát triển đó là kinh tế, xã hội và môi trường. Thương mại phát triển bền vững khi duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và ổn định, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, thực hiện công bằng xã hội, đồng thời bảo vệ và cải thiện chất lượng môi trường sinh thái.

2. Kết quả khảo sát các nhà quản lý tại tỉnh Bình Định ghi nhận quan điểm ra sao về các trụ cột phát triển bền vững thương mại?
Số liệu điều tra khảo sát xử lý qua phần mềm SPSS cho thấy có 98,4% số nhà quản lý được hỏi đồng thuận rằng thương mại phát triển bền vững khi đảm bảo đồng thời 3 yếu tố: tăng trưởng kinh tế cao và ổn định; thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội và giải quyết việc làm; khai thác hợp lý các nguồn lực tự nhiên, duy trì đa dạng sinh học và hạn chế gây ô nhiễm môi trường.

3. Thực trạng hạ tầng và công tác quản lý thị trường tại Bình Định đến năm 2018 được luận án phản ánh như thế nào?
Tính đến năm 2018, trên địa bàn tỉnh có 180 chợ, 256 cửa hàng bán lẻ xăng dầu, cùng sự hiện diện của một số siêu thị và trung tâm phân phối hiện đại như Metro, Co.opmart, Big C. Về công tác kiểm soát thị trường, trong năm 2018 các cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý 948 vụ vi phạm buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, thu nộp ngân sách nhà nước số tiền phạt hơn 2,5 tỷ đồng.

4. Luận án lựa chọn mô hình lý thuyết phát triển bền vững nào làm khung tiếp cận chính?
Sau khi xem xét các mô hình phát triển bền vững dạng tam giác và mô hình dạng quả trứng (IUCN 1994, trích theo Nguyễn Hải Bắc 2010), tác giả quyết định lựa chọn mô hình ba vòng tròn giao thoa làm khung phân tích chủ đạo. Mô hình này đặt sự phát triển thương mại trong mối tương quan hữu cơ và cân bằng giữa 3 trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường.

5. Hệ thống giải pháp phát triển bền vững thương mại tỉnh Bình Định đến năm 2025, tầm nhìn 2030 gồm những nhóm nào?
Hệ thống giải pháp được cấu trúc thành ba nhóm trụ cột tương ứng: (1) Nhóm giải pháp bảo đảm tăng trưởng bền vững kinh tế thương mại (đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cấp hạ tầng, phát triển logistics cảng biển Quy Nhơn); (2) Nhóm giải pháp bảo đảm tính bền vững về mặt xã hội (mở rộng mạng lưới bán lẻ về nông thôn, giải quyết việc làm, chống gian lận thương mại); (3) Nhóm giải pháp xanh hóa các hoạt động thương mại nhằm bảo vệ môi trường (giảm phát thải bao bì nhựa, kiểm soát phương tiện vận tải và ngăn ngừa hàng hóa gây ô nhiễm).

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định" của tác giả Vũ Thị Nữ đã giải quyết yêu cầu nghiên cứu phát triển thương mại cấp tỉnh theo hướng tiếp cận 3 trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường. Công trình đã làm rõ cơ sở lý thuyết, phân tích số liệu thực trạng thương mại hàng hóa giai đoạn 2010 - 2018 và chỉ ra các hạn chế trong quản lý chất lượng tăng trưởng, bảo vệ môi trường và chuỗi liên kết tiêu thụ nông sản tại địa phương. Trên cơ sở đó, luận án xây dựng hệ thống giải pháp và kiến nghị cụ thể nhằm định hướng phát triển bền vững ngành thương mại tỉnh Bình Định đến năm 2025 và tầm nhìn 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan nghiên cứu và hướng nghiên cứu về phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Chương 2. Những vấn đề lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Chương 3. Thực trạng phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định Chương 4.

Phương hướng và giải pháp phát triển bền vững thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định đến năm 2025 và tầm nhìn 2030. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu ở trong nước và ngoài nước 1. Công trình nghiên cứu ở trong nước Công trình nghiên cứu về phát triển thương mại Cuốn sách “Cẩm nang thương mại” do NXB Thống kê phát hành năm 1994 của Khoa TM Đại học Kinh tế Quốc dân được GS.TS Đặng Đình Đào chủ biên là công trình hệ thống đầu tiên liên quan đến các vấn đề TM.

Cuốn sách đã đề cập đến các vấn đề phát triển thương mại từ góc độ quản lý, thị trường và tổ chức kinh doanh dịch vụ trong cơ chế thị trường, đặc biệt là đề cập đến các vấn đề về hiệu quả kinh doanh và hạch toán kinh doanh trong các tổ chức kinh doanh dịch vụ. Cuốn sách chưa đề cập đến các vấn đề TM theo phân loại của WTO, nhất là đối với các dịch vụ kinh doanh hàng hóa phát triển ở các địa phương trong bối cảnh mở cửa thị trường dịch vụ.TS Đặng Đình Đào đã giới thiệu cuốn sách “Kinh tế các ngành thương mại dịch vụ” do NXB Giáo dục phát hành với các nội dung chủ yếu: Những vấn đề lý luận cơ bản về TM trong nền kinh tế thị trường; thực trạng các ngành phát triển các ngành chủ yếu trong nền kinh tế quốc dân và định hướng phát triển trong thời gian tới. Cuốn sách đề cập đến ở gốc độ nền kinh tế quốc dân, là tài liệu tham khảo bổ ích cho nghiên cứu và phát triển các ngành TM ở nước ta. [25] Cuốn sách “Kinh tế và quản lý các ngành dịch vụ” do NXB Thống kê phát hành năm 2004 của GS.TS Đặng Đình Đào đã đề cập đến các khía cạnh về phát triển TM hàng hóa và TM dịch vụ.

Đặc biệt là đề cập đến các vấn đề về tổ chức và quản lý ngành TM trong nền kinh tế quốc dân qua đó để nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh các dịch vụ trong nền kinh tế thị trường. Cuốn sách chưa đề cập đến TM trên địa bàn tỉnh, nhất là đối với các dịch vụ tài chính, ngân hàng cũng như bảo hiểm. Đây là những dịch vụ có tiềm năng phát triển ở các địa phương trong hội nhập và phát triển. [26] Cuốn giáo trình kinh tế “Kinh tế thương mại” do NXB Đại học Kinh tế Quốc dân tái bản năm 2019 của GS.TS Đặng Đình Đào và GS.TS Hoàng Đức Thân đồng chủ biên cũng đã đề cập toàn diện đến các vấn đề về kinh tế và quản lý TM trong 6 nền kinh tế quốc dân ở cả tầm vĩ mô và vi mô.

Đây là cơ sở lý luận, nền tảng quan trọng để nghiên cứu các vấn đề kinh doanh TM trong nền kinh tế thị trường nhất là đối với các dịch vụ tài chính, ngân hàng và bảo hiểm. [33] Năm 2005, Bộ TM cũng đã tổ chức và hoàn thành kỷ yếu hội thảo khoa học quốc gia “Thương mại Việt Nam - 20 năm đổi mới” đánh giá được một cách toàn diện quá trình phát triển của TM Việt Nam đến 2005 của nhiều nhà khoa học có uy tín, đưa ra định hướng phát triển TM bền vững trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế. Đến nay, nghiên cứu cơ bản và có hệ thống nhất về vấn đề PTBV ở Việt Nam đã được thực hiện trong khuôn khổ dự án “Hỗ trợ xây dựng và thực hiện chương trình nghị sự 21 quốc gia Việt Nam”- VIE/01/021 do Bộ Kế hoạch và Đầu tư (MPI) chủ trì thực hiện với sự tham gia của các Bộ ngành, địa phương và sự hỗ trợ hợp tác phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Cơ quan phát triển quốc tế Đan Mạch (DANIDA), Cơ quan phát triển quốc tế Thụy điển (SIDA), gồm 4 hợp phần chính trong đó có hợp phần nghiên cứu chính sách PTBV. [66] Luận án Tiến sỹ “Điều chỉnh chính sách thương mại của các nước đang phát triển ở Châu Á trong mối quan hệ với công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế - bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam” của tác giả Phạm Thị Hồng Yến, trường Đại học Ngoại thương năm 2008, trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận luận án làm rõ sự cần thiết khách quan phải điều chỉnh chính sách TM trong điều kiện CNH, HĐH và hội nhập quốc tế.

[66] Năm 2012, Viện NCKT&PT - Trường Đại học Kinh tế Quốc dân thực hiện thành công đề tài độc lập cấp Nhà nước về "Phát triển dịch vụ Logistics ở nước ta trong điều kiện hội nhập Quốc tế" mã số ĐTĐL. Đặng Đình Đào làm chủ nhiệm. Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận cơ bản về logistics, dịch vụ logistics trong hoạt động TM của nền kinh tế quốc dân, thực trạng phát triển dịch vụ logistics và những vấn đề đặt ra ở Việt Nam đối với hệ thống TM. Từ đó, đề xuất các giải pháp vĩ mô và vi mô nhằm phát triển các dịch vụ logistics trong hội nhập và phát triển, qua đó góp phần thúc đẩy thương mại phát triển bền vững.

[27] Luận án Tiến sỹ “Giải pháp phát triển thương mại của tỉnh Lào Cai trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Nguyễn Trường Giang, Viện nghiên cứu TM năm 2013 đã tập trung nghiên cứu một số nội dung như khái quát một số lý 7 thuyết cơ bản của phát triển TM và vận dụng vào điều kiện của một tỉnh biên giới; Nghiên cứu kinh nghiệm phát triển TM của 2 tỉnh biên giới (Vân Nam - Trung Quốc và Lạng Sơn - Việt Nam) và rút ra một số bài học có thể áp dụng cho Lào Cai; Đánh giá thực trạng phát triển TM hàng hóa của tỉnh Lào Cai từ năm 2001 đến 2011 và đề xuất các giải pháp có tính đồng bộ nhằm phát triển TM hàng hóa tỉnh Lào Cai đến năm 2020. Ngoài ra, luận án cũng đề xuất một số kiến nghị với các cơ quan Nhà nước để thực hiện có hiệu quả các giải pháp phát triển TM đã đề ra. Phạm vi nghiên cứu chính của luận án tập trung vào TM nội địa, XNK hàng hóa và một số dịch vụ TM có lợi thế của Tỉnh, trọng tâm là TM biên giới. Luận án không nghiên cứu cơ sở khoa học về phát triển TM dịch vụ của tỉnh Lào Cai mà tập trung nghiên cứu phát triển TM hàng hóa của tỉnh Lào Cai trong mối quan hệ liên ngành, liên vùng, liên quốc gia trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

[35] Luận án Tiến sỹ “Phát triển thương mại Hà Nội theo hướng văn minh, hiện đại đến năm 2020, tầm nhìn 2030” của tác giả Nguyễn Minh Tâm, Viện nghiên cứu TM năm 2015 đã tập trung hệ thống hóa, làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển TM theo hướng văn minh hiện đại. Xây dựng tiêu chí (định tính và định lượng) đánh giá phát triển TM theo hướng văn minh, hiện đại và xác định nhân tố ảnh hưởng đến phát triển TM theo hướng văn minh, hiện đại. Bên cạnh đó, tác giả cũng nghiên cứu kinh nghiệm thế giới về phát triển TM theo hướng văn minh, hiện đại của thủ đô 3 nước Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan và rút ra những bài học thành công có thể vận dụng và chưa thành công nên tránh cho Hà Nội. Tác giả cũng phân tích thực trạng phát triển TM Hà Nội theo 3 nội dung lớn về: Tổ chức mạng lưới, trình độ công nghệ TM bán lẻ; Cơ cấu các tổ chức, nhân lực cho quản trị hệ thống TM bán lẻ; Và quản lý nhà nước.

Từ đó, tác giả đã đánh giá những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân trong quá trình phát triển TM Hà Nội theo hướng văn minh, hiện đại, trên cơ sở đó đề xuất quan điểm, mục tiêu, phương hướng và 9 nhóm giải pháp phát triển TM Hà Nội theo hướng văn minh, hiện đại. [64] Một số công trình nghiên cứu khác cũng đã tập trung nghiên cứu về phát triển TM theo hướng bền vững như nghiên cứu năm 2007 của PGS.TS Lê Danh Vĩnh về “Chính sách TM Việt Nam sau 20 năm đổi mới”.TS Đinh Văn Thành nghiên cứu đề tài khoa học cấp Bộ, Bộ Công thương “Chất lượng tăng trưởng xuất 8 khẩu hàng hóa của Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa”. Nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Văn Lịch về “Điều tiết cán cân TM trong điều kiện công nghiệp hóa ở Việt Nam”. Nghiên cứu của Viện Kinh tế Việt Nam về “Chính sách ngoại thương Việt Nam trong mô hình tăng trưởng mới”.

[66] Công trình nghiên cứu về phát triển bền vững Đề tài khoa học “Nghiên cứu xây dựng tiêu chí PTBV cấp quốc gia ở Việt Nam - giai đoạn I” do Viện Môi trường và PTBV, hội Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật Việt Nam được tiến hành vào năm 2003. Dựa trên cơ sở tiến hành tham khảo bộ tiêu chí PTBV của Brunđtland và kinh nghiệm các nước: Trung quốc, Anh, Mỹ, các tác giả đã đưa ra các tiêu chí cụ thể về PTBV đối với các quốc gia là bền vững về mặt kinh tế, xã hội và bền vững về mặt môi trường. Đề tài đã đề xuất một số phương án lựa chọn tiêu chí PTBV cho Việt Nam. [66] Công trình nghiên cứu “Tiến tới môi trường bền vững” năm 2005 của Trung tâm tài nguyên và môi trường, Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Công trình đã tiếp thu và thao tác hóa khái niệm PTBV theo báo cáo Brundtland như một tiến trình đòi hỏi đồng thời trên bốn lĩnh vực: bền vững về kinh tế, nhân văn, môi trường và bền vững về kỹ thuật. Năm 2000, tác giả Lưu Đức Hải và cộng sự đã trình bày hệ thống quan điểm lý thuyết và hành động quản lý môi trường cho PTBV thông qua tác phẩm “Quản lý môi trường cho sự PTBV”, công trình này đã xác định PTBV qua các tiêu chí: bền vững về kinh tế, xã hội, môi trường và bền vững về văn hóa. Trương Quang Học thuộc Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội đã nghiên cứu đề tài “PTBV – Chiến lược phát triển toàn cầu thế kỷ XXI”.