CVA ÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRI QUOC GIA HO CHÍ MINH VU MANH CHU PHAP LUAT XUAT BAN O VIET NAM, QUA TRINH THUC HIEN VA DOI MOI TRONG IÊU KIEN CO CHE THỊ TR¯ỜNG ỊNH H¯ỚNG XÃ HỘI CHỦ NGH(A T——ễÂ. : THU VIE N UONG + ae uyly PHONG boc _ Af a N CHUYÊN NGANH: LÝ LUẬN NHÀ N¯ỚC VA PHAP QUYỀN MA SỐ: 505 01 LUẬN ÁN PHÓ TIỀN S( KHOA HỌC LUẬT HỌC NG¯ỜI H¯ỚNG DẪN: GS.PTS HOÀNG VN HẢO HÀ NỘI - 1996 LỜI CAM OAN Tôi xin sam oan ây là công trình nghiên cứu cua riêng tôi. Các số lệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và ch°a từng °ợc ai công bô trong bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIÁ LUẬN ÁN KO Cow VU MANH CHU MUC LUC Trang MO DAU G2 Ch°¡ng 1 CO SO LY LUAN CUA QUAN LY NHA NUGC l BẰNG PHÁP LUẬT VỀ XUẤT BẢN Các ặc tr°ng c¡ ban của quan ly Nhà n°ớc bằng phap luật về xuât bản.
Nhận thức chung về xuất ban. Hiệu quả và các ặc tr°ng c¡ bản của quản ly Nhà n°ớc bằng pháp luật về xuất bản io Vai trò của pháp luật trong quản lý Nhà n°ớc về xuất bản. Pháp luật - ph°¡ng tiện quản lý Nhà n°ớc về xuất bản iv. Nội dung iều chỉnh bằng pháp luật ối với hoạt ộng xuất bản.
Ch°¡ng 2 * THUC TRẠNG PHAP LUAT TRONG QUAN LÝ NHÀ N¯ỚC VỀ XUẤT BAN Ở VIỆT NAM VÀ NHỮNG YÊU CAU ỔI MỚI TRONG C CHE THỊ TR¯ỜNG ỊNH H¯ỚNG XA HỘI CHỦ NGH(A 2. Thực trang pháp luật trong quan lý Nha n°ớc về xuất bản ở Việt Nam 77 2. Sự hình thành hoạt ộng quản ly Nhà n°ớc bằng pháp luật về xuất bản ở Việt Nam. 77 Pháp luật trong quan ly Nha n°ớc về xuất ban 6 Việt Nam “thực trạng 86 Những yêu cầu ổi mới.
hoan thiện pháp luật về xuất bản ở Việt Nam. Về mặt lý luận 112 Vé mặt thực tiễn 114 Ch°¡ng 3 ỔI MỚI VA HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT TRONG QUAN LÝ NHÀ N¯ỚC VỀ XUẤT BẢN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY-PH¯ NG H¯ỚNG VÀ GIẢI PHÁP G2 Hệ thống các quan iểm c¡ bản ổi mới và hoàn thiện pháp luật trong quan lý nhà n°ớc về xuất ban. 117 G2 iD Ph°¡ng h°ớng và giải pháp ổi mới, hoàn thiện pháp luật trong quan ly Nhà n°ớc về xuất ban. Ph°¡ng h°ớng ổi mới và hoàn thiện pháp luật trong quản lý Nhà n°ớc về xuất bản.
137 G2 iv to Các giải pháp c¡ bản nhằm ổi mới và hoàn thiện pháp luật trong quản lý Nhà n°ớc về xuất bản 174 KET LUẬN 174 PHỤ LỤC 17 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 18 MỞ ẦU 1- Tính cấp thiết của ề tải Xuất bản có vai trỏ quan trọng ặc biệt trong ởi sống xã hội nói chung, vn hóa nói riêng. Các quan hệ xã hội về xuất bản rất a dạng, phong phú và phức tạp. Nó an xen giữa vn hóa-t° t°ởng với kinh tế, giữa lao ộng sách tạo của t° duy với lao ộng sản xuất vật chất, no xuyen suốt quá trinh sản xuat-luu thông vả tiêu dùng xuất bản phẩm.
Trong c¡ chế thị tr°ởng ngành xuất bản ã có nhiều chuyển biến tích cực, song cing chịu sự tác ộng tử mặt trái của c¡ chế thị tr°ởng. Khuvnh h°ớng th°¡ng mại hóa hoạt ộng xuất bản ã co lúc làm cho thị tr°ởng xuất bản phẩm phát triển không lành mạnh, gây ô nhiễm ời sống vn hóa. Trong iều kiện mở cửa và hỏa nhập, xuất bản ã góp phản truyền bá tỉnh hóa vn hóa, khoa học thế giới. Nh°ng với chiến l°ợc "diễn biến hỏa bình", các thế lực phản ộng va thủ ịch cing ã lợi dụng xuất bản dé "nhập khẩu" các huynh h°ớng, trào l°u vn hóa, chính trị xa lạ với Việt Nam, nhằm gây mất ổn _ ịnh chính trị, ể chống phá cách mạng Việt Nam.
Trong những am qua, Nha n°ớc ã ban hành nhiều vn bản pháp luật về xuất bản. Hoạt ộng quản lý Nhà n°ớc bằng pháp luật ã có b°ớc tiến áng kể. Nh°ng vẫn ch°a chuyển biến kịp với yêu cầu xây dựng Nhà n°ớc pháp quyền. "Hệ thống pháp luật, c¡ chế, chính sách ch°a ồng bộ và nhất quán, thực hiện ch°a nghiêm" (65.
Trong tình hình hiện nay khi hoạt ộng xuất ban ang ngày càng trở nên sôi ộng và có nhiều diễn biến phức tạp mới, thì hệ thống quy phạm pháp luật về xuất bản ã bộc lộ nhiều nh°ợc iểm, tổn tại cần °ợc tổng kết, phân tích và ể xuất những ph°¡ng h°ớng giải quyết ể ổi mới và hoàn thiệr rham tng c°ởng hiệu lực quan lý, tạo iều kiện thuận lợi cho hoạt ộng xuất ban phát triển và phát huy vai trỏ tích cực của no trong c¡ chế kinh tế thị tr°ởrg ây là doi hỏi khách quan, vua co ý ngh)a cấp thiết vửa mang ý ngh)a c¡ bin, lâu dài. Vn kiện ại hội VHI ảng cộng sản Việt Nam ã chỉ ro: "Ban hank một số luật mới và sua ổi, bổ sung một số luật va pháp lệnh hiện hành ể tiếp “uc thể chế hóa c°¡ng l)nh. chiến l°ợc và các chủ tr°¡ng, chính sách của ảng, hình thành khuôn khổ pháp ly ồng bộ, can thiết cho các hoạt ộng kinh tế" [›$. Việc làm nay nhằm "tang c°ởng pháp chế xã hội chủ ngh)a, xây dựng Nha n°ớc pháp quyên Việt Nam.
Quản lý xã hội bằng pháp luật. Vì vậy, việc nghiên cứu dé tài "Pháp luật xuất bản 6 Việt Nam, quá trình thực hiện và ổi mới trong iều kiện kinh tế thị tr°ởng ịnh h°ớng Xã hội Chủ ngh)a" là doi hỏi bức thiết cả về lý luận va thực tiễn. Tỉnh hình nghiên cứu ề tải Trong thời gian qua, số công trình nghiên cứu °ợc công bố về quản lý xuất bản không nhiều, ặc biệt là quản lý Nha n°ớc bằng pháp luật hau nh° không co. Hai dé tài nghiên cứu khoa học cấp bộ, do Phân viện Bao chí va | tuyên truyền, thuộc Học viện chính trị quốc gia Hồ Chi Minh chủ trì tiếp cận tử góc ộ quản lý chung.
ó là ề tài "ổi mới ph°¡ng thức xuất bản sách trong iều kiện kinh tế thị tr°ởng" va dé tài "Nâng cao hiệu lực quản ly Nhà n°ớc ối với hoạt ộng xuất bản sách ở n°ớc ta hiện nay". Luận án phó tiến s) của nghiên cứu sinh °ờng Vinh S°ờng về "ổi mới quản lý Nhà n°ớc ối với hoạt ộng của các nha xuất bản trong b°ớc chuyển sang c¡ chế thị tr°ởng",: của nghiên cứu sinh Khuất Duy Hải với dé tai "Một sô vấn dé về hoàn thiện tổ chức, quản lv ở các nhà xuất bản n°ớc ta hiện nay" °ợc bảo vệ ở góc ộ "kinh tế, quản lý và kế hoạch hóa nên kinh tế quốc dan". Luận an nay °ợc tiếp cận tử góc ộ khoa học pháp ly là dé tai dau tiên reng ngành xuất bản. va trong l)nh vực vn hoa thông tin.
iều nay chứng tỏ van dé ặt ra là cấp thiết, nh°ng hết sức khó khn. Trong những nm qua, tác giả ã nghiên cứu va công bố trên sách va các tạp chí: Dân chủ và pháp uật. Báo chí và tuyên truyền. Vn hóa nghệ thuật, Tài chính v.
về một số vấn dé liên quan ến luận an. Do là những co sở, tién dé rất quan trọng ể tử do tác giả tiếp tục nghiên cứu. hoàn thành luận án, ảm bảo chất l°ợng và thời gian. 3- Mục dich nghiên cứu va nhiệm vu cua luận án Từ góc ộ lý luận, luận an phân tích và lý giải các ặc tr°ng, vai trỏ va nội dung quản ly Nha n°ớc bằng pháp luật ối với hoạt ộng xuất bản trong c¡ chế thị tr°ởng.
Trên c¡ sở ó ánh giá thực trạng pháp luật trong quản lý Nhà n°ớc về xuất bản, tử ó dé ra ph°¡ng h°ớng và giải pháp nhằm ổi mới và hoàn thiện pháp luật trong quản lý Nhà n°ớc về xuất bản. ể ạt mục dich ặt ra, luận én có nhiệm vụ: - Trinh bay một cách hệ thống những nhận thức chung vẻ xuất bản với ý ngh)a là các quan hệ xã hội ặc biệt pháp fuat phải diéu chỉnh. Rút ra những ặc tr°ng c¡ bản của việc quản lý Nhà n°ớc bằng pháp luật ối với xuất bản, và vai tro của pháp luật trong quan ly Nha n°ớc ở l)nh vực nay. - ánh giá thực trang của pháp luật trong quản lý Nhà n°ớc về xuất bản.
trên c¡ sở trình bay sự hình thành hoạt ộng quan lý Nhà n°ớc bằng pháp luật về xuất bản ở Việt Nam. - Phân tích các yêu câu, ỏi hỏi phải ổi mới và hoàn thiện pháp luật trong quan lý Nhà n°ớc về xuất ban. Tu ó dé xuất những ph°¡ng h°ởng, giải 1. phar ồng bộ nhằm ổi moi và hoàn thiện pháp luật trong quan iv Nha n°ớc về xuất bản ở Việt Nam hiện nay.
Giới han của luận án ề tai Pháp luật xuất bản ở Việt Nam, quá trình thực hiện và ổi mới trong iều kiện c¡ chế thị tr°ờng ịnh h°ớng xã hội chủ ngh)a. d°ợc nghiên cứu và trình bay d°ới góc ộ lý luận Nhà n°ớc và pháp quyên. Luận án tập trung nghiên cứu ối t°ợng chính là vai trỏ của pháp luật vdi ý ngh)a ia ph°¡ng tiện quan trong hang ầu trong quản lý Nhà n°ớc về xuất bản, ể từ ó dé ra ph°¡ng h°ớng, giải pháp ổi mới và hoàn thiện pháp luật xuất bản. Hoạt ộng xuất bản là hoạt ộng bao gồm ba l)nh vực: xuất bản, in va phát hành.
Mỗi l)nh vực có vị trí và ặc tr°ng riêng song không thể tách rồi nhau. Bởi thế luận án phải nghiên cứu việc quản lý của Nhà n°ớc bằng pháp luật trên cả ba l)nh vực. Nh°ng lấy việc nghiên cửu vai trỏ pháp luật về l)nh vực xuất bản, trong ó xuất bản sách là trọng tâm. Luận án giới hạn việc nghiên cứu pháp luật xuất bản ở Việt Nam kể tử 1945 trổ lại ây.
5- Ph°¡ng pháp nghiên cứu Luận án °ợc thực hiện trên c¡ sé vận dụng tổng hợp các ph°¡ng pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, các ph°¡ng pháp phân tích, tổng hợp và ph°¡ng pháp so sánh vào l)nh vực Nhà n°ớc và pháp luật về xuất bản. Trong quá trình nghiên cứu, tác giả luận án có tiến hành khảo sát thực tiền. tham khảo ý kiến của các Nhà quản ly và hoạt ộng xuất bản. v 6- óng góp mới về mặt khoa học của luận án - ây là luận án dau tiên nghiên cửu một cách toan diện những van ề c: bản nhất vẻ ly luận và thực tiễn của việc quan ly Nha n°ớc bằng pháp luật ô với hoạt ộng xuất bản.
- Trên c¡ sở nhận thức chung vẻ xuất bản.