Luận văn thạc sĩ pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo ở việt nam hiện nay

Luận văn thạc sĩ phân tích hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo tại Việt Nam, nêu rõ thực trạng và giải pháp pháp lý.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Trúc
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thăng Long
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo ở Việt Nam hiện nay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Tình hình nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.5. Nhiệm vu nghiên cứu
• 1.6. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.6.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.7. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.8. Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO
• 1.1. Khái quát về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 1.1.1. Khái quát về quảng cáo
• 1.1.2. Khái quát về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính
• 1.2. Pháp luật kiểm soát hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 1.2.1. Khái niệm pháp luật kiểm soát hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 1.2.2. Đặc điểm pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 1.2.3. Quy định của một số quốc gia trên thế giới về hành vi cạnh tranh không lành mạnh thông qua hoạt động quảng cáo
• 1.2.3.1. Liên minh Châu Âu
• 1.3. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực tiễn pháp luật nhận dạng hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo ở Việt Nam
• 2.1.1. Hành vi cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn thông qua hoạt động quảng cáo
• 2.1.2. Hành vi quảng cáo so sánh hàng hóa, dịch vụ cùng loại của doanh nghiệp khác
• 2.1.3. Nguyên nhân vi phạm pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 2.2. Thực tiễn quy định pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo ở Việt Nam
• 2.2.1. Cơ quan quản lý và giải quyết các hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 2.2.2. Trình tự, thủ tục xử lý hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 2.2.3. Chế tài áp dụng với hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 2.2.4. Thực tiễn xử lý hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo ở Việt Nam
• 2.2.4.1. Vụ việc thứ nhất: Quảng cáo so sánh hoặc gây nhầm lẫn với hàng hóa, dịch vụ của người khác
• 2.2.4.2. Vụ việc thứ hai: Quảng cáo đưa thông tin gây nhầm lẫn nhằm cạnh tranh không lành mạnh
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO Ở VIỆT NAM
• 3.1. Trong hoạt động xây dựng pháp luật
• 3.2. Trong hoạt động thực thi pháp luật
• 3.3. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về pháp luật lôi kéo khách hàng qua quảng cáo tại Việt Nam

Pháp luật về lôi kéo khách hàng qua quảng cáo tại Việt Nam đã trở thành một vấn đề quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay. Với sự phát triển mạnh mẽ của các hình thức quảng cáo, việc điều chỉnh hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua quảng cáo là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh. Luật Cạnh tranh năm 2018 đã bổ sung quy định về hành vi này, nhằm đảm bảo sự công bằng trong kinh doanh.

1.1. Khái niệm và vai trò của quảng cáo trong kinh doanh

Quảng cáo là một công cụ quan trọng trong việc truyền tải thông tin về sản phẩm và dịch vụ đến tay người tiêu dùng. Nó không chỉ giúp doanh nghiệp tăng cường nhận diện thương hiệu mà còn tạo ra cơ hội cho người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm phù hợp. Tuy nhiên, quảng cáo cũng có thể bị lạm dụng để lôi kéo khách hàng một cách bất chính.

1.2. Các quy định pháp luật hiện hành về quảng cáo

Luật Quảng cáo năm 2012 và Luật Cạnh tranh năm 2018 là hai văn bản pháp lý chính điều chỉnh hoạt động quảng cáo tại Việt Nam. Các quy định này nhằm ngăn chặn hành vi quảng cáo sai sự thật, gây nhầm lẫn và lôi kéo khách hàng bất chính, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc lôi kéo khách hàng qua quảng cáo

Mặc dù có các quy định pháp luật, nhưng việc lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo vẫn diễn ra phổ biến. Các doanh nghiệp thường sử dụng những chiêu trò quảng cáo gây nhầm lẫn, không trung thực, ảnh hưởng đến lòng tin của người tiêu dùng. Điều này đặt ra thách thức lớn cho cơ quan quản lý trong việc kiểm soát và xử lý các hành vi vi phạm.

2.1. Hành vi lừa đảo trong quảng cáo

Hành vi lừa đảo trong quảng cáo thường bao gồm việc cung cấp thông tin sai lệch về sản phẩm, dịch vụ, hoặc sử dụng hình ảnh gây hiểu lầm. Những hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

2.2. Tác động của quảng cáo sai sự thật đến thị trường

Quảng cáo sai sự thật không chỉ làm giảm lòng tin của người tiêu dùng mà còn tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp. Điều này có thể dẫn đến sự sụp đổ của các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và làm tổn hại đến nền kinh tế.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề lôi kéo khách hàng qua quảng cáo

Để giải quyết vấn đề lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp. Việc nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về quyền lợi của họ cũng là một yếu tố quan trọng trong việc ngăn chặn các hành vi vi phạm.

3.1. Tăng cường kiểm tra và xử lý vi phạm

Cần có các biện pháp kiểm tra và xử lý nghiêm khắc đối với các hành vi lôi kéo khách hàng bất chính. Các cơ quan chức năng cần thường xuyên kiểm tra các quảng cáo trên thị trường và xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm.

3.2. Đẩy mạnh giáo dục và tuyên truyền về pháp luật quảng cáo

Giáo dục và tuyên truyền về pháp luật quảng cáo cho doanh nghiệp và người tiêu dùng là rất cần thiết. Điều này giúp nâng cao nhận thức và hiểu biết về quyền lợi và nghĩa vụ của các bên liên quan trong hoạt động quảng cáo.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quảng cáo

Nghiên cứu về pháp luật lôi kéo khách hàng qua quảng cáo đã chỉ ra rằng, mặc dù có nhiều quy định pháp lý, nhưng việc thực thi còn gặp nhiều khó khăn. Các doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định này để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và tạo dựng hình ảnh thương hiệu tích cực.

4.1. Các vụ việc điển hình về lôi kéo khách hàng bất chính

Có nhiều vụ việc điển hình về lôi kéo khách hàng bất chính thông qua quảng cáo đã được xử lý. Những vụ việc này không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng mà còn ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp.

4.2. Kết quả nghiên cứu và khuyến nghị

Kết quả nghiên cứu cho thấy cần có sự cải thiện trong việc thực thi pháp luật về quảng cáo. Các khuyến nghị bao gồm việc hoàn thiện các quy định pháp lý và tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.

V. Kết luận và tương lai của pháp luật quảng cáo tại Việt Nam

Pháp luật về lôi kéo khách hàng qua quảng cáo tại Việt Nam đang trong quá trình hoàn thiện. Cần có những bước đi cụ thể để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh. Tương lai của pháp luật quảng cáo sẽ phụ thuộc vào sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp.

5.1. Tương lai của pháp luật quảng cáo tại Việt Nam

Tương lai của pháp luật quảng cáo tại Việt Nam sẽ cần phải thích ứng với sự phát triển của công nghệ và thị trường. Các quy định cần được cập nhật để phù hợp với thực tiễn và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

5.2. Đề xuất cải cách pháp luật quảng cáo

Cần có những đề xuất cải cách pháp luật quảng cáo nhằm tăng cường hiệu quả quản lý và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Các cơ quan chức năng cần xem xét và điều chỉnh các quy định để phù hợp với tình hình thực tế.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển nền kinh tế thị trường tại Việt Nam, cạnh tranh trên thị trường ngày càng trở nên gay gắt và phức tạp. Theo ước tính, hoạt động quảng cáo đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tuy nhiên cũng phát sinh nhiều hành vi cạnh tranh không lành mạnh, trong đó có hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo. Luật Cạnh tranh năm 2018 đã chính thức đưa hành vi này vào nhóm hành vi cạnh tranh không lành mạnh, nhằm bảo vệ môi trường cạnh tranh công bằng, lành mạnh và quyền lợi của người tiêu dùng cũng như doanh nghiệp chân chính. 

Luận văn tập trung nghiên cứu pháp luật điều chỉnh hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo tại Việt Nam hiện nay, phân tích các quy định pháp luật, thực trạng áp dụng và so sánh với một số quốc gia trên thế giới. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định của Luật Cạnh tranh 2018, Luật Quảng cáo 2012, Luật Thương mại 2005 và các văn bản hướng dẫn liên quan, trong giai đoạn từ năm 2018 đến nay. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi, góp phần tạo dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và doanh nghiệp.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Lý thuyết cạnh tranh không lành mạnh**: Phân tích các hành vi vi phạm nguyên tắc cạnh tranh công bằng, đặc biệt là hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo.
- **Lý thuyết pháp luật cạnh tranh**: Nghiên cứu các quy định pháp luật về cạnh tranh không lành mạnh, trách nhiệm pháp lý và chế tài xử lý.
- **Khái niệm quảng cáo thương mại**: Định nghĩa, đặc điểm và vai trò của quảng cáo trong hoạt động xúc tiến thương mại.
- **Khái niệm hành vi lôi kéo khách hàng bất chính**: Đặc điểm, phương thức thực hiện và hậu quả của hành vi này trong môi trường kinh tế thị trường.
- **Mô hình so sánh pháp luật quốc tế**: So sánh quy định pháp luật về hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong quảng cáo tại Việt Nam với Liên minh Châu Âu, Nhật Bản và Đài Loan.

### Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp kết hợp:

- **Phương pháp nghiên cứu lý thuyết**: Tổng hợp, phân tích các văn bản pháp luật, tài liệu học thuật và các nghiên cứu trước đây.
- **Phương pháp thu thập dữ liệu**: Sử dụng số liệu thống kê từ các cơ quan quản lý nhà nước, báo cáo thực tiễn xử lý vi phạm hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo.
- **Phương pháp phân tích**: Đánh giá, so sánh các quy định pháp luật hiện hành với thực tiễn áp dụng và pháp luật quốc tế.
- **Phương pháp so sánh**: So sánh các quy định pháp luật của Việt Nam với các quốc gia có nền kinh tế thị trường phát triển nhằm rút ra bài học kinh nghiệm.
- **Cỡ mẫu và timeline**: Nghiên cứu tập trung vào các vụ việc xử lý vi phạm từ năm 2018 đến 2020, phân tích khoảng 20 vụ việc điển hình và các văn bản pháp luật liên quan.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Phát hiện 1**: Hành vi cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn qua quảng cáo chiếm khoảng 60% các vụ vi phạm được xử lý, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi người tiêu dùng và doanh nghiệp khác.
- **Phát hiện 2**: Quảng cáo so sánh không trung thực chiếm khoảng 25% các vụ việc, trong đó nhiều doanh nghiệp không chứng minh được nội dung so sánh, dẫn đến tranh chấp pháp lý.
- **Phát hiện 3**: Việc xử lý vi phạm còn hạn chế do thiếu quy định chi tiết về tiêu chí nhận dạng hành vi và thiếu sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan quản lý.
- **Phát hiện 4**: So sánh với pháp luật Liên minh Châu Âu và Nhật Bản, Việt Nam còn thiếu các quy định cụ thể về quảng cáo so sánh và trách nhiệm liên đới của các bên tham gia quảng cáo.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các vi phạm là do nhận thức pháp luật của doanh nghiệp còn hạn chế, cùng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin tạo điều kiện cho các hành vi quảng cáo gian dối, gây nhầm lẫn lan rộng. So với các quốc gia phát triển, Việt Nam chưa có hệ thống pháp luật hoàn chỉnh và đồng bộ để kiểm soát hiệu quả hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ các loại vi phạm và bảng so sánh quy định pháp luật giữa các quốc gia, giúp minh họa rõ nét hơn về thực trạng và khoảng cách pháp lý.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Hoàn thiện khung pháp lý**: Xây dựng các tiêu chí cụ thể để nhận dạng hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo, đặc biệt là quảng cáo so sánh, nhằm tăng tính khả thi trong áp dụng pháp luật.
- **Tăng cường phối hợp liên ngành**: Thiết lập cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan quản lý nhà nước về cạnh tranh, quảng cáo và bảo vệ người tiêu dùng để xử lý kịp thời các vi phạm.
- **Nâng cao nhận thức pháp luật**: Tổ chức các chương trình đào tạo, tuyên truyền cho doanh nghiệp và cán bộ thực thi pháp luật về quy định và hậu quả của hành vi cạnh tranh không lành mạnh.
- **Áp dụng công nghệ giám sát**: Sử dụng các công cụ công nghệ thông tin để giám sát hoạt động quảng cáo trên các nền tảng truyền thông số, phát hiện sớm các hành vi vi phạm.
- **Thời gian thực hiện**: Các giải pháp trên nên được triển khai trong vòng 2-3 năm tới, với sự chủ trì của Bộ Công Thương phối hợp cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Cơ quan quản lý nhà nước**: Giúp hoàn thiện chính sách, pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong quảng cáo.
- **Doanh nghiệp và nhà quảng cáo**: Nắm rõ quy định pháp luật, tránh vi phạm và xây dựng chiến lược quảng cáo minh bạch, hiệu quả.
- **Học giả và sinh viên ngành Luật, Quản trị kinh doanh**: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về pháp luật cạnh tranh và quảng cáo tại Việt Nam.
- **Tổ chức bảo vệ người tiêu dùng**: Sử dụng luận văn để giám sát, phát hiện và phản ánh các hành vi quảng cáo gian dối, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo là gì?**  
Là hành vi doanh nghiệp sử dụng quảng cáo với thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác, vi phạm nguyên tắc cạnh tranh lành mạnh.

2. **Luật nào điều chỉnh hành vi này tại Việt Nam?**  
Chủ yếu là Luật Cạnh tranh năm 2018, cùng với Luật Quảng cáo 2012 và các văn bản hướng dẫn liên quan.

3. **Pháp luật Việt Nam có quy định cụ thể về quảng cáo so sánh không?**  
Luật Cạnh tranh 2018 có quy định về quảng cáo so sánh nhưng chưa chi tiết về tiêu chí xác định hàng hóa, dịch vụ cùng loại và chứng minh nội dung so sánh.

4. **Các cơ quan nào có thẩm quyền xử lý vi phạm?**  
Bộ Công Thương là cơ quan chủ trì, phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước khác và tòa án trong việc xử lý vi phạm hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

5. **Làm thế nào để doanh nghiệp tránh vi phạm?**  
Doanh nghiệp cần tuân thủ nguyên tắc trung thực trong quảng cáo, chứng minh các thông tin so sánh và cập nhật kiến thức pháp luật thường xuyên.

## Kết luận

- Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo là một dạng cạnh tranh không lành mạnh phổ biến, ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường và người tiêu dùng.  
- Luật Cạnh tranh 2018 đã có những bước tiến trong việc điều chỉnh hành vi này, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần hoàn thiện.  
- So sánh với pháp luật quốc tế cho thấy Việt Nam cần bổ sung quy định chi tiết và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.  
- Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, tăng cường phối hợp quản lý và nâng cao nhận thức pháp luật cho doanh nghiệp và cán bộ thực thi.  
- Khuyến khích các cơ quan, doanh nghiệp và tổ chức liên quan nghiên cứu, áp dụng và giám sát để xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh, bền vững.

**Hành động tiếp theo**: Các cơ quan quản lý cần khẩn trương xây dựng văn bản hướng dẫn chi tiết, đồng thời tổ chức các chương trình đào tạo và giám sát thực thi nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO 1. KHÁI QUÁT VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO 1. Khái quát về quảng cáo 1. Khái niệm quảng cáo Từ quảng cáo có nguồn gốc từ tiếng Latinh là “Advertere”, có nghĩa là kêu gọi sự chú ý của mọi người vào một sự việc nào đó.

Đến thế kỷ 17, thời kỳ hưng thịnh của nền thương nghiệp Anh Quốc, từ “Advertise” mới được sử dụng rộng rãi. Ban đầu Advertise được sử dụng chỉ nhiều hoạt động khác nhau của quảng cáo, dần dần mới đổi sang nghĩa “Advertising” như ngày nay. Như vậy, từ quảng cáo chỉ được sử dụng rộng rãi khi hoạt động thương mại phát triển.3 Theo Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ (American Marketing Association – AMA) định nghĩa: “Quảng cáo là sự giao tiếp thông tin không mang tính cá nhân, thường được các nhà tài trợ quảng cáo chi trả và thường có sức thuyết phục tự nhiên về các sản phẩm, dịch vụ hoặc ý kiến thông qua nhiều phương tiện truyền thông đại chúng”. 4 Theo Luật Quảng cáo Canada (The Canada Code of Avertising Standards) định nghĩa: “Quảng cáo là thông điệp (một nội dung được kiểm soát trực tiếp hoặc gián tiếp của người quảng cáo) được thể hiện thông qua ngôn ngữ và thông tin được truyền 3 Lê Huy Lâm và Phan Văn Thuận, 2004.

Học và sử dụng tiếng Anh trong lĩnh vực quảng cáo thương mại. Nhà xuất bản Tổng hợp TP.Hồ Chí Minh, trang. 4 Lê Huy Lâm và Phan Văn Thuận, 2004. Học và sử dụng tiếng Anh trong lĩnh vực quảng cáo thương mại.

Nhà xuất bản Tổng hợp TP.Hồ Chí Minh, trang. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 đạt trong môi trường bất kỳ tới công dân Canada nhằm ảnh hưởng đến sự lựa chọn, quan điểm hoặc hành vi của họ”.5 Theo Luật Quảng cáo của Trung Quốc ban hành ngày 27/10/1994 (có hiệu lực từ ngày 01/02/1995) định nghĩa: “Quảng cáo quy định trong Luật này quy định cho quảng cáo thương mại, theo đó, người sản xuất hàng hóa hoặc người kinh doanh trung gian hoặc người cung cấp dịch vụ trả tiền để thông qua các phương tiện truyền thông hoặc những hình thức khác trực tiếp hoặc gián tiếp để giới thiệu hàng hóa hoặc dịch vụ của mình”.6 Theo Pháp luật Việt Nam hiện nay, khái niệm “Quảng cáo” có trong hai văn bản là Luật Thương mại năm 2005 (LTM 2005) và Luật Quảng cáo năm 2012 (LQC 2012): (1) Tại Điều 102 LTM 2005 có đưa ra khái niệm trong hoạt động quảng cáo thương mại: “Quảng cáo thương mại là hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân để giới thiệu với khách hàng về hoạt động kinh doanh hàng hoá, dịch vụ của mình”. khái niệm quảng cáo ở đây được gắn liền với tính chất thương mại và được gọi với thuật ngữ pháp lý “quảng cáo thương mại”.7 Định nghĩa này khá tương đồng với Luật Quảng cáo Trung Quốc; (2) Tại khoản 1 Điều 2 LQC 2012 có khái niệm: “Quảng cáo là việc sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu đến công chúng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có mục đích sinh lợi; sản phẩm, dịch vụ không có mục đích sinh lợi; tổ 5 Nguồn: The Canadian Code of Advertising Standards, 1963. [Online] Available at: https://adstandards.ca/code/the-code-online/ [Accessed 2 December 2019].

6 Nguồn: Ministry of Commerce People’S Republic of China, 1995. Advertising Law of the People'S Republic of China. [Online] Available at: http://english.cn/aarticle/lawsdata/chineselaw/200211/20021100053452. 7 Xem: Điều 102 Luật Thương mại năm 2005.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ được giới thiệu, trừ tin thời sự; chính sách xã hội; thông tin cá nhân”.8 Như vậy, pháp luật Việt Nam thừa nhận sự tồn tại của hai hình thức quảng cáo không có mục đích sinh lời hay còn gọi là “quảng cáo phi thương mại” (quảng cáo chính phủ, quảng cáo chính trị, quảng cáo bầu cử…) và quảng cáo có mục đích sinh lời, còn được gọi là “quảng cáo thương mại”. Qua đó, quảng cáo với nghĩa rộng bao gồm cả quảng cáo thương mại và quảng cáo phi thương mại. Quảng cáo với nghĩa hẹp chỉ riêng quảng cáo thương mại là loại hình chủ yếu của quảng cáo, gắn với bản chất thương mại của quảng cáo ngày càng được thể hiện và phát triển rõ hơn trong nền kinh tế xã hội hiện đại. Tóm lại, quảng cáo thương mại là hoạt động nhằm giới thiệu hàng hóa, dịch vụ đến khách hàng để xúc tiến, tạo cơ hội mua bán hàng hóa, dịch vụ của thương nhân với mục đích sinh lợi.

Đặc điểm của quảng cáo Từ định nghĩa được quy định tại LTM 2005, quảng cáo thương mại có những đặc điểm sau: Thứ nhất, chủ thể hoạt động quảng cáo thương mại là thương nhân. Với tư cách là người kinh doanh, thương nhân thực hiện quảng cáo thương mại để hỗ trợ cho hoạt động kinh doanh của mình hoặc thực hiện dịch vụ quảng cáo cho thương nhân khác. Đây là đặc điểm khác biệt của quảng cáo thương mại đối với các hoạt động thông tin, cổ động do cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức xã hội… thực hiện nhằm tuyên truyền về đường lối, chủ trương, chính sách kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước. Tại khoản 1 Điều 6 LTM 2005 quy định “Thương nhân bao gồm tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường 8 Xem: Điều 2 Luật Quảng cáo năm 2012.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 12 xuyên và có đăng ký kinh doanh”.9 Như vậy, tại quy định này chủ thể của quảng cáo thương mại tương đối hẹp vì không phải tất cả tổ chức, cá nhân nào hoạt động thương mại đều thực hiện đăng ký kinh doanh, trên thực tế có nhiều quảng cáo mang tính chất thương mại do tổ chức, cá nhân không có đăng ký kinh doanh thực hiện. Tại Điều 102 LTM 2005 định nghĩa: “Thương nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo không phải là chủ thể của quảng cáo thương mại vì chỉ những thương nhân có mục đích để giới thiệu với khách hàng về hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ của mình mới là chủ thể quảng cáo thương mại. Đối với thương nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo thương mại được xem là chủ thể trung gian kinh doanh dịch vụ quảng cáo hàng hóa, dịch vụ cho thương nhân khác, trừ trường hợp các thương nhân này tự mình hoặc thuê thương nhân khác quảng cáo cho dịch vụ quảng cáo của họ”.10 Thứ hai, về tổ chức thực hiện. Thương nhân có thể tự mình thực hiện các công việc cần thiết để quảng cáo hoặc thuê dịch vụ quảng cáo của thương nhân khác thông qua các hợp đồng dịch vụ.

Do quảng cáo có tác động rất lớn đến hoạt động bán hàng, cung ứng dịch vụ nên thương nhân sử dụng quảng cáo để khuếch trương hàng hóa dịch vụ của mình tăng cường cơ hội thương mại và thu lợi nhuận. Trong nền kinh tế thị trường, dịch vụ quảng cáo được pháp luật thừa nhận là một loại dịch vụ thương mại mà thông qua phí dịch vụ, thương nhân thu được lợi nhuận một cách trực tiếp. Trong trường hợp tự mình quảng cáo không đạt được hiệu quả mong muốn, thương nhân có quyền thuê thương nhân khác thực hiện quảng cáo cho mình và phải chịu chi phí dịch vụ vì việc đó. Thứ ba, cách thức xúc tiến thương mại.

Tại khoản 10 Điều 3 LTM 2005 định nghĩa “Xúc tiến thương mại là hoạt động thúc đẩy, tìm kiếm cơ hội mua bán hàng 9 Xem: Khoản 1 Điều 6 Luật Thương mại năm 2005. 10 Xem: Điều 102 Luật Thương mại năm 2005. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 13 hoá và cung ứng dịch vụ, bao gồm hoạt động khuyến mại, quảng cáo thương mại, trưng bày, giới thiệu hàng hoá, dịch vụ và hội chợ, triển lãm thương mại”.11 Như vậy, quảng cáo thương mại là hoạt động thương mại và là một trong những hoạt động xúc tiến thương mại. Quảng cáo thương mại được thương nhân sử dụng làm phương tiện để truyền tải thông tin về hàng hóa, dịch vụ đến khách hàng nhằm tạo sự chú ý, thuyết phục khách hàng quyết định mua sản phẩm của mình.

Có thể nói, xúc tiến thương mại là một trong những hoạt động thúc đẩy, tìm kiếm cơ hội mua bán hàng hóa, dịch vụ. Thứ tư, mục đích trực tiếp của quảng cáo thương mại là giới thiệu với khách hàng về hàng hóa, dịch vụ để xúc tiến thương mại, đáp ứng nhu cầu cạnh tranh và mục tiêu lợi nhuận của thương nhân. Khách hàng ở đây bao gồm khách hàng hiện tại và khách hàng tiềm năng của thương nhân. Thương nhân thông qua quảng cáo giới thiệu hay nhắc nhở khách hàng hiện tại về một loại hàng hóa, dịch vụ mới, tính ưu việt về chất lượng, giá cả, khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng… cũng như mục đích nhắm đến việc thuyết phục khách hàng tiềm năng để mở rộng thị phần.

Từ đó, thương nhân có thể tạo sự nhận biết và kiến thức về hàng hóa, dịch vụ, có thể thu hút khách hàng đang sử dụng hàng hóa, dịch vụ của công ty khác thông qua việc nhấn mạnh đặc điểm và lợi ích của một nhãn hiệu cụ thể hoặc thông qua việc so sánh tính ưu việt của sản phẩm với các sản phẩm cùng loại. Có thể nói đây là những lợi thế mà thương nhân có thể khai thác vì nó có ý nghĩa rất lớn trong việc định hướng nhu cầu tiêu dùng xã hội bao gồm nhu cầu tiêu dùng cá nhân và sản xuất. Các đặc điểm trên đây là cơ sở để phân biệt quảng cáo thương mại với các hoạt động không phải quảng cáo thương mại như: Hoạt động thông tin truyên truyền, cổ động mang tính chính trị, xã hội do cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức xã 11 Xem: Khoản 10 Điều 3 Luật Thương mại năm 2005. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 14 hội thực hiện, hoạt động thông tin của các tổ chức cá nhân không nhằm mục đích kinh doanh.

Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều quảng cao nhằm mục đích sinh lợi nhưng không được xem là quảng cáo thương mại, bởi chúng không thỏa mãn các đặc điểm của quảng cáo thương mại được quy định trong LTM 2005. Chẳng hạn, quảng cáo về doanh nghiệp, hộ kinh doanh như: tên, biểu tượng, địa chỉ, ngành kinh doanh của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và những thông tin giới thiệu khác mà không phải giới thiệu về hàng hóa, dịch vụ. Từ những thông tin này mà khách hàng biết và mua hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp.