Nghiên cứu pháp luật ngân sách nhà nước cho chi thường xuyên tại UBND huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên

Tài liệu nghiên cứu Đề tài pháp luật về ngân sách nhà nước cho chi thường xuyên qua thực tiễn thực hiện tại ubnd huyện, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Trường học: Học Viện Tài Chính
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Pháp Luật Về Ngân Sách Nhà Nước Cho Chi Thường Xuyên Tại UBND Huyện Đại Từ, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích, nhiệm vụ
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
• 1. CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VỀ CHI THƯỜNG XUYÊN VÀ PHÁP LUẬT VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO CHI THƯỜNG XUYÊN
• 1.1. Khái quát về ngân sách nhà nước cho chi thường xuyên
• 1.2. Một số vấn đề lý luận pháp luật về ngân sách Nhà nước cho chi thường xuyên
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 2.1. Thực trạng pháp luật về chi thường xuyên ngân sách nhà nước ở Việt Nam hiện nay
• 2.2. Thực tiễn áp dụng chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 2.3. Kết luận chương 2
• 2.4. Định hướng hoàn thiện pháp luật về chi thường xuyên ngân sách nhà nước ở Việt Nam hiện nay
• 2.5. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về chi thường xuyên ngân sách nhà nước ở Việt Nam
• 3. CHƯƠNG III: KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Khái quát về Ngân sách nhà nước và Chi thường xuyên

Luận văn tập trung nghiên cứu pháp luật về ngân sách nhà nước cho chi thường xuyên, đặc biệt tại UBND huyện Đại Từ, Thái Nguyên. Đề tài này có ý nghĩa thiết thực do chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách nhà nước. Phần này sẽ làm rõ khái niệm ngân sách nhà nước theo Luật Ngân sách nhà nước 2015: "Toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước". Ngân sách nhà nước là nguồn lực chính cho hoạt động của chính phủ, bao gồm cả chi thường xuyên. Chi thường xuyên được định nghĩa là "nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước nhằm đảm bảo hoạt động của bộ máy Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh". Sự hiểu biết rõ ràng về bản chất và vai trò của hai khái niệm này là nền tảng cho việc phân tích pháp luật liên quan.

1.1 Đặc điểm của Ngân sách nhà nước và Chi thường xuyên

Ngân sách nhà nước có đặc điểm là quỹ tiền tệ tập trung, phản ánh quan hệ kinh tế giữa nhà nước và các chủ thể. Dự toán ngân sách nhà nước có giá trị pháp lý như một đạo luật. Việc thiết lập và thực thi ngân sách nhà nước hướng tới lợi ích chung. Chi thường xuyên, khác với chi đầu tư phát triển, có tính chất không hoàn trả trực tiếp, mang tính ổn định, liên tục. Hiệu quả của chi thường xuyên khó đánh giá cụ thể, tác động đến ổn định chính trị - xã hội. Phạm vi và mức độ chi thường xuyên phụ thuộc vào cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước và quyết định của nhà nước. Luật Ngân sách nhà nước quy định rõ ràng các khoản mục chi thường xuyên và nguyên tắc phân bổ, đảm bảo minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Điều này giúp quản lý ngân sách hiệu quả hơn, tránh lãng phí. Phân bổ ngân sách cần dựa trên nhu cầu thực tế và hiệu quả hoạt động của các cơ quan, đơn vị. Cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để đảm bảo ngân sách nhà nước được sử dụng đúng mục đích, tránh tham nhũng và lãng phí.

1.2 Vai trò của Ngân sách nhà nước và Chi thường xuyên

Ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô, và thực hiện công bằng xã hội. Chi thường xuyên đảm bảo hoạt động bình thường của các cơ quan nhà nước, tạo điều kiện thực hiện các chức năng quản lý. Hiệu quả của chi thường xuyên ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước. Việc quản lý chặt chẽ chi thường xuyên góp phần vào việc sử dụng có hiệu quả nguồn lực tài chính quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững, và nâng cao niềm tin của người dân. Chi thường xuyên cũng là công cụ ổn định chính trị - xã hội, quốc phòng, an ninh thông qua việc thực hiện các chính sách xã hội. Quản lý ngân sách chặt chẽ, đặc biệt là chi thường xuyên, là chìa khóa để đạt được các mục tiêu này. Việc này đòi hỏi sự minh bạch, công khai và giám sát hiệu quả trong việc sử dụng ngân sách nhà nước.

II. Pháp luật ngân sách nhà nước về chi thường xuyên tại Việt Nam

Phần này phân tích pháp luật ngân sách nhà nước hiện hành tại Việt Nam liên quan đến chi thường xuyên. Luận văn sẽ khảo sát các văn bản pháp luật có liên quan, bao gồm Luật Ngân sách nhà nước, các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành. Nội dung phân tích tập trung vào các quy định về phân bổ, quản lý, sử dụng, giám sát chi thường xuyên. Pháp luật này quy định rõ ràng các bước trong quy trình chi ngân sách, từ lập dự toán đến quyết toán, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Đặc biệt, luận văn sẽ đề cập đến những điểm mạnh, điểm yếu của pháp luật hiện hành trong việc điều chỉnh chi thường xuyên, những khó khăn, thách thức trong thực tiễn áp dụng. Mục tiêu là đánh giá tính hiệu quả của khung pháp luật này trong việc đảm bảo sử dụng hợp lý ngân sách nhà nước cho chi thường xuyên.

2.1 Thực trạng pháp luật về ngân sách nhà nước cho chi thường xuyên ở Việt Nam

Việt Nam đã có hệ thống pháp luật ngân sách nhà nước tương đối đầy đủ, bao gồm Luật Ngân sách nhà nước 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Tuy nhiên, vẫn còn những bất cập. Việc thực hiện cộng khai ngân sách chưa được triệt để ở một số địa phương. Giám sát ngân sách còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu. Quy định pháp luật về trách nhiệm của các cơ quan, cá nhân trong quản lý ngân sách cần được làm rõ hơn. Hiệu quả ngân sách chưa cao do nhiều nguyên nhân, trong đó có việc thiếu các biện pháp kiểm soát hiệu quả chi tiêu. Cải cách ngân sách là cần thiết để khắc phục những vấn đề này. Cần có những cơ chế, chính sách để khuyến khích tiết kiệm, hiệu quả trong sử dụng ngân sách nhà nước. Chính sách ngân sách cần linh hoạt để thích ứng với sự thay đổi của tình hình kinh tế - xã hội.

2.2 Thực tiễn áp dụng pháp luật về chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại UBND huyện Đại Từ Thái Nguyên

Phần này sẽ phân tích tình hình thực hiện pháp luật về ngân sách nhà nước cho chi thường xuyên tại UBND huyện Đại Từ, Thái Nguyên. Luận văn sẽ sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng để thu thập, phân tích dữ liệu. Các nguồn dữ liệu bao gồm: báo cáo tài chính, văn bản chỉ đạo của UBND huyện Đại Từ, kết quả phỏng vấn cán bộ làm công tác ngân sách. Phân tích sẽ tập trung vào các vấn đề: quy trình lập, phê duyệt, thực hiện ngân sách; việc tuân thủ các quy định của pháp luật; hiệu quả sử dụng ngân sách cho chi thường xuyên; những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn. UBND huyện Đại Từ cần tăng cường công tác kiểm soát ngân sách, đặc biệt là chi thường xuyên, để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để tránh lãng phí và tham nhũng. Quản lý ngân sách cần được cải tiến để phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

III. Đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật về ngân sách nhà nước cho chi thường xuyên

Dựa trên kết quả phân tích, luận văn sẽ đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về ngân sách nhà nước cho chi thường xuyên. Các giải pháp này cần hướng tới mục tiêu tăng cường tính minh bạch, hiệu quả, và trách nhiệm giải trình trong quản lý ngân sách. Luận văn đề xuất cụ thể các sửa đổi, bổ sung cần thiết cho pháp luật hiện hành để khắc phục những hạn chế, bất cập đã nêu. Cải cách thể chế về ngân sách nhà nước là rất quan trọng. Cần tăng cường kiểm soát ngân sách, đặc biệt là chi thường xuyên, thông qua các biện pháp kỹ thuật và hành chính. Minh bạch ngân sách là chìa khóa để thúc đẩy hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước. Các giải pháp này góp phần tăng cường tài chính công lành mạnh, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội.

3.1 Giải pháp hoàn thiện pháp luật

Cần rà soát, bổ sung, sửa đổi các quy định của pháp luật hiện hành về ngân sách nhà nước, đặc biệt là các quy định liên quan đến chi thường xuyên. Cần làm rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan, cá nhân trong quản lý, sử dụng ngân sách. Cần thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ, hiệu quả việc thực hiện ngân sách, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Pháp luật cần quy định rõ các tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách cho chi thường xuyên. Việc này giúp cho việc đánh giá hiệu quả chi tiêu được khách quan, công bằng hơn. Cần có các chế tài xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về ngân sách nhà nước. Đảm bảo tính răn đe đối với các hành vi vi phạm. Cơ chế kiểm soát cần được củng cố và hoàn thiện hơn nữa. Cải cách hành chính trong lĩnh vực ngân sách nhà nước là một yêu cầu bức thiết.

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách

Để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cho chi thường xuyên, cần áp dụng các biện pháp quản lý hiện đại, tiên tiến. Cần tăng cường công tác kiểm soát nội bộ tại các cơ quan, đơn vị. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ về quản lý ngân sách. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách, tạo điều kiện cho việc giám sát, kiểm tra được thuận lợi hơn. Xây dựng cơ sở dữ liệu ngân sách thống nhất, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan. Nâng cao hiệu quả ngân sách là mục tiêu quan trọng. Cải cách chính sách để giảm chi phí hành chính, tăng cường tính hiệu quả. Tối ưu hóa chi tiêu là một trong những giải pháp quan trọng để tiết kiệm ngân sách nhà nước. Quản lý tài sản công hiệu quả để giảm chi phí duy trì.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngân sách nhà nước (NSNN) là công cụ tài chính quan trọng, đảm bảo nguồn lực cho hoạt động quản lý và phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia. Trong đó, chi thường xuyên ngân sách nhà nước giữ vai trò thiết yếu trong việc duy trì hoạt động bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên về phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh. Tại Việt Nam, chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi ngân sách, với khoảng 63,1% tổng chi NSNN năm 2020, thể hiện sự ưu tiên duy trì ổn định chính trị và xã hội. Tuy nhiên, việc quản lý và thực hiện chi thường xuyên còn nhiều thách thức, đặc biệt tại các địa phương như huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

Luận văn tập trung nghiên cứu pháp luật về ngân sách nhà nước cho chi thường xuyên qua thực tiễn thực hiện tại UBND huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2018-2020. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng pháp luật và công tác quản lý chi thường xuyên NSNN, phân tích các yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý chi thường xuyên tại địa phương. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật hiện hành, quy trình lập dự toán, chấp hành, kiểm soát và quyết toán chi thường xuyên, cùng với phân tích số liệu chi ngân sách thực tế tại huyện Đại Từ.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính công, đảm bảo tính minh bạch, tiết kiệm và đúng mục đích trong chi thường xuyên ngân sách nhà nước, đồng thời hỗ trợ công tác hoạch định chính sách tài chính công tại các cấp chính quyền địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý ngân sách nhà nước, bao gồm:

• Lý thuyết ngân sách nhà nước: Xem ngân sách là bản dự toán các khoản thu, chi tiền tệ của nhà nước trong một niên độ tài chính, nhằm thực hiện các chức năng quản lý xã hội và phát triển kinh tế - xã hội. Khái niệm này được pháp luật Việt Nam quy định tại Luật Ngân sách nhà nước 2015, trong đó chi thường xuyên là khoản chi nhằm duy trì hoạt động bộ máy nhà nước và các nhiệm vụ thường xuyên khác.

• Lý thuyết pháp luật ngân sách nhà nước: Pháp luật ngân sách nhà nước là hệ thống các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình quản lý, sử dụng ngân sách. Pháp luật chi thường xuyên ngân sách nhà nước là một bộ phận của pháp luật ngân sách, đảm bảo tính quy phạm, minh bạch và hiệu quả trong quản lý chi tiêu.

• Mô hình quản lý chi ngân sách theo dự toán: Nguyên tắc quản lý chi theo dự toán được áp dụng nhằm đảm bảo các khoản chi thường xuyên được thực hiện đúng kế hoạch, đúng chế độ, tiêu chuẩn và định mức do cơ quan có thẩm quyền quy định.

Các khái niệm chính bao gồm: ngân sách nhà nước, chi thường xuyên ngân sách nhà nước, dự toán ngân sách, pháp luật ngân sách nhà nước, nguyên tắc quản lý chi ngân sách, kiểm soát chi ngân sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa phân tích định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập từ báo cáo tài chính, dự toán và quyết toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước của UBND huyện Đại Từ giai đoạn 2018-2020; các văn bản pháp luật liên quan như Luật Ngân sách nhà nước 2015, Nghị định, Thông tư hướng dẫn; tài liệu chuyên ngành và các báo cáo ngành tài chính.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên làm đối tượng nghiên cứu điển hình đại diện cho địa phương có quy mô ngân sách vừa và có đặc thù kinh tế - xã hội đa dạng.

• Phương pháp phân tích: Phân tích số liệu thống kê về chi thường xuyên ngân sách nhà nước, so sánh tỷ lệ thực hiện dự toán, đánh giá hiệu quả và tính tuân thủ pháp luật. Phân tích nội dung pháp luật và thực tiễn áp dụng qua các bước lập dự toán, chấp hành, kiểm soát và quyết toán chi thường xuyên. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng khách quan và chủ quan đến công tác quản lý chi thường xuyên.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2018-2020, với thu thập và phân tích dữ liệu trong vòng 6 tháng, kết hợp khảo sát thực tế và phỏng vấn các cán bộ quản lý ngân sách tại huyện Đại Từ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ thực hiện chi thường xuyên vượt dự toán giao: Năm 2018, tổng chi thường xuyên tại huyện Đại Từ đạt 106,6% dự toán tỉnh giao, năm 2019 tăng lên 118,2%, cho thấy nhu cầu chi thường xuyên thực tế cao hơn kế hoạch ban đầu. Ví dụ, chi quốc phòng năm 2018 đạt 112,3% dự toán, chi an ninh 112,2%, chi sự nghiệp y tế 114%.

2. Cơ cấu chi thường xuyên chuyển dịch tích cực: Chi thường xuyên chiếm khoảng 63,1% tổng chi ngân sách năm 2020 trên toàn quốc, tại huyện Đại Từ, chi sự nghiệp giáo dục và đào tạo chiếm tỷ trọng lớn, năm 2019 đạt 103,9% dự toán, chi hoạt động sự nghiệp kinh tế tăng mạnh 261,6% so với dự toán do các khoản chi phát sinh như phòng chống dịch tả lợn Châu Phi.

3. Hiệu quả quản lý chi thường xuyên còn hạn chế: Việc xây dựng dự toán chi thường xuyên còn mang tính hình thức, chưa phản ánh sát nhu cầu thực tế, dẫn đến tình trạng chi vượt dự toán. Một số khoản chi chưa được định mức hóa đầy đủ, gây khó khăn trong thẩm tra và kiểm soát. Chi phí cho con người chiếm trên 70% chi thường xuyên, cho thấy chưa thực hiện hiệu quả tinh giản biên chế.

4. Công tác kiểm soát và thanh tra chi thường xuyên được tăng cường: Bộ Tài chính đã từ chối thanh toán gần 52 tỷ đồng do chưa đủ hồ sơ, đồng thời yêu cầu tiết kiệm 70% kinh phí hội nghị, công tác phí năm 2020. Tại huyện Đại Từ, công tác kiểm tra, thanh tra được thực hiện định kỳ và đột xuất nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc chi thường xuyên vượt dự toán là do nhu cầu thực tế phát sinh cao, đặc biệt trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, y tế và phòng chống thiên tai dịch bệnh. Việc chưa có hệ thống định mức chi tiêu chi tiết và đồng bộ làm giảm hiệu quả trong lập dự toán và kiểm soát chi tiêu. So với các nghiên cứu ngành tài chính công, kết quả này phù hợp với xu hướng tăng chi thường xuyên do áp lực chính sách xã hội và yêu cầu duy trì bộ máy nhà nước.

Việc tăng cường kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước và các cơ quan tài chính đã góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng ngân sách. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu tiết kiệm và hiệu quả, cần hoàn thiện pháp luật về chi thường xuyên, đồng thời nâng cao năng lực quản lý và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ thực hiện dự toán chi thường xuyên các năm 2018-2020 theo từng lĩnh vực, bảng phân tích cơ cấu chi thường xuyên và biểu đồ thể hiện tỷ trọng chi cho con người trong tổng chi thường xuyên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về chi thường xuyên ngân sách nhà nước: Rà soát, bổ sung các quy định về định mức chi tiêu, chế độ chi tiêu tài chính nhằm đảm bảo tính cụ thể, minh bạch và khả thi. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Tài chính phối hợp với các cơ quan liên quan.

2. Nâng cao năng lực quản lý và chuyên môn cho cán bộ quản lý ngân sách địa phương: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng về kỹ năng lập dự toán, kiểm soát chi tiêu và áp dụng pháp luật ngân sách. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Sở Tài chính, UBND các cấp.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi thường xuyên: Xây dựng hệ thống phần mềm quản lý dự toán, chấp hành và quyết toán chi ngân sách nhằm tăng tính chính xác, nhanh chóng và minh bạch. Thời gian: 2-3 năm. Chủ thể: Bộ Tài chính, Kho bạc Nhà nước.

4. Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra và giám sát chi thường xuyên: Đẩy mạnh kiểm tra định kỳ và đột xuất, xử lý nghiêm các vi phạm, đồng thời nâng cao vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân và nhân dân địa phương. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Thanh tra Nhà nước, Hội đồng nhân dân, UBND các cấp.

5. Thực hiện tinh giản biên chế và cơ cấu lại chi thường xuyên: Đẩy mạnh sắp xếp tổ chức bộ máy, giảm chi phí cho con người, ưu tiên phân bổ nguồn lực cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Thời gian: 3-5 năm. Chủ thể: UBND các cấp, Bộ Nội vụ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngân sách nhà nước tại các cấp địa phương: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về pháp luật và thực tiễn quản lý chi thường xuyên, từ đó cải thiện công tác lập dự toán và kiểm soát chi tiêu.

2. Các nhà hoạch định chính sách tài chính công: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, pháp luật về ngân sách nhà nước, đặc biệt trong lĩnh vực chi thường xuyên.

3. Giảng viên và sinh viên ngành Tài chính - Ngân sách: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về pháp luật ngân sách nhà nước và thực tiễn áp dụng tại địa phương, phục vụ nghiên cứu và giảng dạy.

4. Các tổ chức thanh tra, kiểm toán và giám sát tài chính công: Hỗ trợ trong việc đánh giá hiệu quả quản lý chi ngân sách, phát hiện và xử lý các sai phạm trong chi thường xuyên ngân sách nhà nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Chi thường xuyên ngân sách nhà nước là gì?
   Chi thường xuyên là khoản chi nhằm đảm bảo hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên về phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh. Ví dụ như chi trả lương, phụ cấp, chi phí hành chính.

2. Tại sao chi thường xuyên ngân sách nhà nước lại chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi ngân sách?
   Chi thường xuyên đảm bảo duy trì hoạt động ổn định của bộ máy nhà nước và các chính sách xã hội, do đó chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 63% tổng chi ngân sách năm 2020, phản ánh nhu cầu bền vững và liên tục của nhà nước.

3. Những khó khăn chính trong quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước hiện nay là gì?
   Khó khăn gồm việc xây dựng dự toán chưa sát thực tế, thiếu định mức chi tiêu chi tiết, chi vượt dự toán, chi phí cho con người chiếm tỷ trọng cao, và công tác kiểm soát, thanh tra chưa đồng bộ.

4. Pháp luật ngân sách nhà nước có vai trò gì trong quản lý chi thường xuyên?
   Pháp luật tạo khuôn khổ quy định rõ ràng, bắt buộc thực hiện, đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và công bằng trong quản lý, sử dụng nguồn lực tài chính công, đồng thời ngăn ngừa sai phạm và lãng phí.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước?
   Cần hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường kiểm tra, thanh tra và thực hiện tinh giản biên chế, đồng thời tăng cường vai trò giám sát của các cơ quan đại diện nhân dân.

Kết luận

• Chi thường xuyên ngân sách nhà nước giữ vai trò then chốt trong duy trì hoạt động bộ máy nhà nước và thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
• Thực tiễn tại huyện Đại Từ cho thấy tỷ lệ chi thường xuyên vượt dự toán, phản ánh nhu cầu thực tế và những hạn chế trong quản lý.
• Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi thường xuyên bao gồm điều kiện kinh tế - xã hội, năng lực quản lý, tổ chức bộ máy và môi trường pháp lý.
• Cần hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực quản lý và ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm cải thiện công tác lập dự toán, chấp hành, kiểm soát và quyết toán chi thường xuyên trong thời gian tới.

Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý, hoạch định chính sách và nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính công. Để tiếp tục phát triển, các cơ quan chức năng cần triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu của một chu trình NSNN. Những khoản chi thường xuyên một khi đã được ghi vào dự toán chi và đã được cơ quan quyền lực nhà nước xét duyệt được coi là chỉ tiêu pháp lệnh. Xét trên giác độ quản lý, số chi thường xuyên đã được ghi trong dự toán thể hiện sự cam kết của cơ quan chức năng quản lý tài chính nhà nước với các đơn vị thụ hưởng NSNN. Từ đó nảy sinh nguyên tắc quản lý chi thường xuyên theo dự toán.

- Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả: Tiết kiệm, hiệu quả là một trong những nguyên tắc quan trọng hàng đầu của quản lý kinh tế, tài chính, bởi lẽ nguồn lực thì luôn có giới hạn nhưng nhu cầu thì không có giới hạn. Do vậy, trong quá trình phân bổ và sử dụng nguồn lực khan hiếm đó luôn phải tính toán sao cho với chi phí ít nhất nhưng phải đạt hiệu quả một cách tốt nhất. Mặt khác, do đặc thù của hoạt động NSNN diễn ra trên phạm vi rộng, đa dạng và phức tạp. Nhu cầu chi từ NSNN luôn gia tăng với tốc độ nhanh trong khi khả năng huy động nguồn thu có 16 hạn.

Nên càng phải tôn trọng nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả trong quản lý chi thường xuyên của NSNN. - Nguyên tắc chi trực tiếp qua KBNN: Một trong những chức năng quan trọng của KBNN là quản lý quỹ NSNN. Vì vậy, KBNN vừa có quyền, vừa có trách nhiệm phải kiểm soát chặt chẽ mọi khoản chi NSNN, đặc biệt là các khoản chi thường xuyên. Để tăng cường vai trò của KBNN trong kiểm soát chi thường xuyên của NSNN, hiện nay ở nước ta và đang thực hiện việc chi trực tiếp qua KBNN như là một nguyên tắc trong quản lý khoản chi này.

Để thực hiện được nguyên tắc chi trực tiếp qua KBNN cần phải giải quyết tốt một số vấn đề sau:  Thứ nhất, tất cả các khoản chi NSNN phải được kiểm tra, kiểm soát trước, trong và sau quá trình cấp phát, thanh toán. Các khoản chi phải có trong dự toán NSNN được duyệt, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền qui định và phải được thủ trưởng ĐVSD kinh phí NSNN hoặc người được uỷ quyền quyết định chi.  Thứ hai, tất cả các cơ quan, đơn vị, các chủ dự án… sử dụng kinh phí NSNN( gọi chung là ĐVSD ngân sách nhà nước ) phải mở tài khoản tại Kho bạc nhà nước; chịu sự kiểm tra, kiểm soát của CQTC, KBNN trong quá trình lập dự toán, phân bổ dự toán, cấp phát, thanh toán, hạch toán kế toán và quyết toán NSNN.  Thứ ba, BTC, Sở tài chính - vật giá tỉnh, thành phố trực thuộc TW, Phòng tài chính kế hoạch quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (gọi chung là CQTC) có trách nhiệm thẩm định dự toán và thông báo dự toán đã được thẩm tra cho các đơn vị thụ hưởng kinh phí NS; kiểm tra việc sử dụng kinh phí, xét duyệt quyết toán chi của các đơn vị và tổng hợp quyết toán chi NSNN.

 Thứ tư, KBNN có trách nhiệm kiểm soát các hồ sơ, chứng từ, điều kiện chi và thực hiện cấp phát, thanh toán kịp thời các khoản chi NSNN theo đúng qui định; tham gia với các CQTC, cơ quan QLNN có thẩm quyền trong việc kiểm tra 17 tình hình sử dụng NSNN và xác định số thực chi NSNN. KBNN có quyền tạm đình chỉ, từ chối thanh toán, chi trả và thông báo cho các ĐVSD NSNN biết đồng gửi cho CQTC đồng cấp giải quyết trong các trường hợp sau: - Chi không đúng mục đích, đối tượng theo dự toán được duyệt. - Chi không đúng chế độ, định mức chi tiêu tài chính nhà nước. - Không đủ các điều kiện về chi theo qui định.

 Thứ năm, mọi khoản chi NSNN được hạch toán bằng đồng Việt Nam 6 theo từng niên độ NS, từng cấp NS và MLNSNN. Các khoản chi NSNN bằng ngoại tệ, hiện vật, ngày công lao động được qui đổi và hạch toán bằng đồng Việt Nam theo tỷ giá ngoại tệ, giá hiện vật, ngày công lao động do cơ quan có thẩm quyền qui định.  Thứ sáu, trong quá trình quản lý, cấp phát, quyết toán chi NSNN, các khoản chi sai phải thu hồi giảm chi. Căn cứ vào quyết định của CQTC hoặc quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, KBNN thực hiện việc thu hồi giảm chi NSNN.

Quy định về điều kiện và phương thức chi thường xuyên ngân sách nhà nước: - Điều kiện chi thường xuyên:  Theo khoản 2 điều 12 luật Ngân sách nhà nước 2015 có quy định, chi ngân sách Nhà nước chỉ được thực hiện khi đã có trong dự toán ngân sách được giao, trừ trường hợp quy định tại điều 51 của luật này; đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách chủ đầu tư hoặc người được ủy quyền quyết định chi và đáp ứng các điều kiện trong từng trường hợp.  Riêng đối với chi thường xuyên thì phải đảm bảo đúng chế độ, tiêu chuẩn định mức chi ngân sách do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định; trường hợp các cơ quan đơn vị đã được cấp có thẩm quyền cho phép thực hiện theo cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí thì thực hiện theo quy chế chi tiêu nội bộ và phù hợp với dự toán được giao tự chủ. 18  Mục e Khoản 5 Điều 12 Thông tư số 344/2016/TT-BTC Quy định về quản lý ngân sách xã và hoạt động tài chính khác của xã, phường, thị trấn do bộ tài chính ban hành có quy định về việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách đối với hoạt động chi thường xuyên, trong đó: + Ưu tiên chi trả tiền lương, các khoản phụ cấp và các khoản đóng góp cho cán bộ, công chức xã, chi an sinh xã hội, trợ cấp đối tượng, bảo trợ xã hội. + Các khoản chi thường xuyên khác phải căn cứ vào dự toán năm, khối lượng thực hiện công việc khả năng của ngân sách xã tại thời điểm chi để thực hiện chi cho phù hợp.

- Phương thức chi thường xuyên ngân sách nhà nước:  Là phương thức cấp phát theo dự toán cấp trong phát kinh phí từ ngân sách nhà nước. Cụ thể là là chuyển giao kinh phí từ ngân sách nhà nước theo khả năng tối đa mà đơn vị được thụ hưởng. Có thể là nhận từ ngân sách nhằm đáp ứng nhu cầu chi thường xuyên cho các hoạt động thường niên diễn ra như là tiến hành duy trì hoạt động nhằm duy trì sự hoạt động, vận hành của bộ máy nhà nước. Việc duy trì bộ máy, điều hành Nhà nước mới tạo ra các hoạt động và bổ sung ngược lại cho ngân sách nhà nước.

 Các hoạt động này thường phải kể đến các hoạt động như chế độ lương thưởng cho cán bộ công chức viên chức nhà nước, người lao động, các khoản chi phục vụ cho các cuộc họp, các thiết bị văn phòng phẩm dùng để mua mới hoặc sửa chữa khi hỏng hóc , dùng ngân sách nhà nước để chi cho các dịch vụ phục vụ nhu cầu hàng ngay như tiền điện nước…. Lập dự toán chi thường xuyên Dự toán chi thường xuyên được lập trên cơ sở nhiệm vụ được giao, nhiệm vụ được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định. Việc lập dự toán ngân sách của các cơ quan Nhà nước thực hiện chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính; đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện quyền tự chủ, 19 tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính; đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính thực hiện theo quy định của Chính phủ Dự toán chi thường xuyên của đơn vị dự toán ngân sách các cấp phải thể hiện đầy đủ các khoản chi theo đúng biểu mẫu, thời hạn do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định *Việc xây dựng dự toán chi thường xuyên ngân sách phải đáp ứng các yêu cầu sau: - Nội dung dự toán chi thường xuyên phải đảm bảo yêu cầu phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, chủ động trong điều hành ngân sách. - Dự toán phải thể hiện đầy đủ các khoản chi theo đúng biểu mẫu, thời hạn do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định.

- Dự toán được xây dựng trên cơ sở được giao, nhiệm vụ được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định. - Phải xác định rõ những khoản chi trọng điểm, thứ tự ưu tiên các khoản chi, kiên quyết loại bỏ các khoản chi bao cấp, bất hợp lý *Quy trình lập dự toán chi thường xuyên ngân sách Nhà nước cấp huyện: Bước 1: Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh hướng dẫn và giao số kiểm tra dự toán ngân sách cho Ủy ban nhân dân cấp huyện Bước 2: Ủy ban nhân dân cấp huyện tổ chức triển khai xây dựng dự toán ngân sách và giao số kiểm tra cho các đơn vị sử dụng ngân sách Nhà nước. -Lập và tổng hợp dự toán Bước 3: Các đơn vị lập dự toán chi thường xuyên của mình Bước 4: Ủy ban nhân dân cấp huyện giao cho phòng tài chính – kế hoách làm việc với các đơn vị về dự toán chi thường xuyên; kế toán tổng hợp và hoàn chỉnh dự toán chi thường xuyên ngân sách. 20 Bước 5: Ủy ban nhân dân cấp huyện trình thường trực hội đồng nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân cùng cấp hoàn chỉnh lại dự toán và gửi sở Tài chính.

Bước 6: Căn cứ vào ý kiến của thường trực hội đồng nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân cấp huyện hoàn chỉnh dự toán và gửi sở Tài chính. Bước 7: Sở tài chính tổ chức làm việc về dự toán ngân sách với các huyện/ thị xã/ thành phố trực thuộc tỉnh; tổng hợp và hoàn chỉnh dự toán cấp tỉnh báo cảo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh -Phân bổ và quyết định giao dự toán Bước 8: Sở Tài chính giao dự toán ngân sách chính thức cho Uỷ ban nhân dân cấp huyện. Bước 9: Ủy ban nhân dân cấp huyện chỉnh lại dự toán ngân sách gửi Đại biểu hội đồng nhân dân cùng cấp trước phiên họp của hội đồng nhân dân cấp huyện về dự toán ngân sách; hội đồng nhân dân cấp huyện thảo luận và quyết định dự toán ngân sách.