Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Luật Kinh tế của tác giả Nông Thị Trà (Mã sinh viên: 452815), dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Lê Văn Đức tại Trường Đại học Luật Hà Nội (năm 2024), tập trung giải quyết các vấn đề pháp lý và thực tiễn liên quan đến lao động là người khuyết tật tại Việt Nam.

Lý do chọn đề tài xuất phát từ bối cảnh thực tiễn: Việt Nam hiện có hơn 6 triệu người khuyết tật (theo một số thống kê từ Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật là trên 7 triệu người, chiếm hơn 7% dân số từ 2 tuổi trở lên), trong đó khoảng 30% người khuyết tật vẫn có sức khỏe và có nguyện vọng tìm kiếm việc làm để tự tạo thu nhập, nuôi sống bản thân và hòa nhập cộng đồng. Mặc dù cả nước đã thành lập trên 1.000 cơ sở đào tạo nghề có tổ chức dạy nghề cho người khuyết tật, song số lượng người được tiếp cận học nghề còn quá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế. Tỷ lệ người khuyết tật tìm được việc làm sau đào tạo vẫn ở mức thấp, chủ yếu là hình thức tự tạo việc làm. Về phương diện quốc tế, Việt Nam đã phê chuẩn Công ước của Liên Hợp Quốc về quyền của người khuyết tật (CRPD), khẳng định cam kết chính trị trong việc bảo đảm quyền của nhóm đối tượng đặc thù này. Trong bối cảnh nguồn cung lao động dồi dào và áp lực việc làm gay gắt, người lao động khuyết tật gặp khó khăn gấp bội khi tham gia thị trường lao động, đòi hỏi Nhà nước phải hoàn thiện cơ chế pháp lý để bảo vệ quyền, nghĩa vụ và bảo đảm sự bình đẳng cho họ.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận là nhằm hoàn thiện pháp luật lao động về người khuyết tật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật lao động về người khuyết tật tại Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, tác giả xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Phân tích những vấn đề lý luận về người khuyết tật;
  2. Phân tích về sự điều chỉnh của pháp luật về người khuyết tật;
  3. Đánh giá thực trạng và thực tiễn thực hiện pháp luật lao động về người khuyết tật;
  4. Đưa ra một số giải pháp cụ thể để hoàn thiện pháp luật lao động về người khuyết tật và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật lao động về người khuyết tật ở Việt Nam.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống các quy định của pháp luật lao động hiện hành về người khuyết tật tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian được giới hạn trong lãnh thổ Việt Nam; phạm vi về thời gian tập trung vào các văn bản pháp luật hiện hành như Luật Người khuyết tật 2010, Bộ luật Lao động 2019, cùng các số liệu thực tiễn được thu thập từ thời điểm Luật Người khuyết tật 2010 có hiệu lực thi hành cho đến nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận được xây dựng trên nền tảng cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước trong xây dựng, hoàn thiện pháp luật lao động nói chung và pháp luật đối với lao động khuyết tật nói riêng. Tác giả tiếp cận các khái niệm và chuẩn mực quốc tế từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) với ba mức độ phân định: khiếm khuyết (impairment), khuyết tật (disability) và tàn tật (handicap); Đạo luật Người Mỹ khuyết tật năm 1990 (ADA); Công ước số 159 năm 1983 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO); và Công ước CRPD năm 2006 của Liên Hợp Quốc. Về luật thực định Việt Nam, nghiên cứu dựa trên Luật Người khuyết tật 2010, Bộ luật Lao động 2019, Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014, Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, Luật Bảo hiểm y tế cùng các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định số 28/2012/NĐ-CP, Nghị định số 20/2021/NĐ-CP và Thông tư liên tịch số 19/2016/TTLT-BGDĐT-BNV.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai cụ thể theo từng phần của khóa luận:

  • Tại Chương I, tác giả sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, quy nạp và diễn dịch nhằm luận giải, chứng minh các luận điểm khoa học, làm rõ khái niệm, đặc điểm và sự cần thiết điều chỉnh pháp luật đối với người khuyết tật.
  • Tại Chương II, phương pháp luật học so sánh kết hợp với phương pháp phân tích quy phạm và thống kê xã hội học được áp dụng để làm rõ thực trạng các quy định pháp lý, đồng thời đối chiếu với các số liệu thực tế nhằm chỉ ra vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành.
  • Tại Chương III, phương pháp phân tích quy phạm pháp luật và phương pháp dự báo pháp luật được vận dụng nhằm xử lý các tồn tại đã chỉ ra, từ đó định hướng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện khung pháp lý cũng như nâng cao hiệu quả thi hành.

Nguồn dữ liệu của công trình bao gồm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong nước và quốc tế; các báo cáo thống kê chính thức từ Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật Việt Nam (đặc biệt là Báo cáo kết quả thực hiện Đề án trợ giúp người khuyết tật 2012-2020 - Đề án 1019), Tổng cục Thống kê, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội; cùng các số liệu hoạt động từ Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Hội Người mù Việt Nam, Hội Bảo trợ Người tàn tật và Trẻ mồ côi Việt Nam, và Hội Cứu trợ Trẻ em tàn tật Việt Nam. Ngoài ra, tác giả kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu từ các luận văn thạc sĩ luật học trước đó (Hà Thị Lan - 2014, Đào Thị Kim Dung - 2014, Trần Thị Tú Anh - 2014, Hoàng Việt Thắng - 2021) và các ấn phẩm chuyên khảo trên Tạp chí Luật học.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Những vấn đề lý luận về người khuyết tật và sự điều chỉnh của pháp luật về người khuyết tật

Chương này tập trung làm sáng tỏ các vấn đề lý luận nền tảng. Tác giả phân tích khái niệm người khuyết tật từ góc độ quốc tế (WHO, ADA 1990, CRPD 2006, Công ước ILO 159) đến quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Người khuyết tật 2010 của Việt Nam. Khóa luận phân loại chi tiết các dạng khuyết tật gồm: khuyết tật vận động, khuyết tật nghe - nói, khuyết tật nhìn, khuyết tật thần kinh - tâm thần, và khuyết tật trí tuệ (đặc trưng bởi chỉ số thông minh IQ dưới 70, xuất hiện trước 18 tuổi và thiếu hụt ít nhất 2 hành vi thích ứng). Đồng thời, tác giả chỉ ra các rào cản xã hội ngăn cách người khuyết tật, bao gồm định kiến kỳ thị, tâm lý tự ti của bản thân người khuyết tật, sự thiếu thốn về cơ sở vật chất tiếp cận (giao thông, công trình công cộng, trường học), và các bất cập trong chính sách an sinh xã hội vốn nặng tính từ thiện hơn là phát triển con người.

Về sự điều chỉnh pháp luật, chương 1 phân tích khái niệm pháp luật về người khuyết tật và hệ thống hóa các nhóm quyền cơ bản: quyền giáo dục dạy nghề (theo Công ước ILO 159), quyền việc làm (Điều 27 CRPD), quyền về thời giờ làm việc và nghỉ ngơi (Công ước ILO 1, 30, 155, Khuyến nghị 116), quyền an toàn vệ sinh lao động, quyền chăm sóc sức khỏe và tiếp cận y tế, cùng các quyền văn hóa - thể thao. Tác giả khẳng định 4 lý do dẫn đến sự cần thiết điều chỉnh pháp luật: bảo đảm quyền con người được bình đẳng; tạo điều kiện tiếp cận việc làm không bị phân biệt đối xử; giúp người khuyết tật tạo thu nhập tự chủ, tránh trở thành gánh nặng của gia đình và xã hội; đồng thời thiết lập hành lang pháp lý vững chắc cho công tác quản lý nhà nước.

Chương 2. Thực trạng pháp luật lao động về người khuyết tật và thực tiễn áp dụng pháp luật ở Việt Nam

Chương 2 là phần trọng tâm, phân tích chi tiết các quy định pháp luật thực định và thực tiễn triển khai trên 6 lĩnh vực chính:

  • Giáo dục dạy nghề: Phân tích các chính sách ưu đãi theo Điều 32 Luật Người khuyết tật 2010 và Điều 18, 26, 27, 58 Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014 đối với cơ sở dạy nghề (miễn giảm thuế, giao/thuê đất, hỗ trợ tài chính), đối với người học (tư vấn miễn phí, miễn giảm học phí, cấp học bổng, hỗ trợ phương tiện) và chính sách phụ cấp đặc thù cho nhà giáo dạy người khuyết tật.
  • Bảo đảm và giải quyết việc làm: Phân tích Điều 158 Bộ luật Lao động 2019, Điều 33, 34 Luật Người khuyết tật 2010 và Nghị định số 28/2012/NĐ-CP. Quy định nêu rõ các cơ sở sản xuất kinh doanh sử dụng từ 30% tổng số lao động trở lên là người khuyết tật được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội, hỗ trợ cải tạo môi trường làm việc; miễn tiền thuê đất nếu dùng từ 70% lao động là người khuyết tật và giảm 50% tiền thuê đất nếu dùng từ 30% đến dưới 70%. Doanh nghiệp hoặc cơ quan hành chính sử dụng từ 10 lao động khuyết tật ổn định cũng được hỗ trợ cải tạo môi trường làm việc và vay vốn.
  • Tiền lương: Trình bày nguyên tắc trả lương bình đẳng không phân biệt đối xử (khoản 3 Điều 90 Luật Người khuyết tật 2010, Điều 91, 94, 96, 98 Bộ luật Lao động 2019), các mức trả thêm khi làm thêm giờ (150% ngày thường, 200% ngày nghỉ tuần, 300% ngày lễ tết) và làm việc ban đêm (thêm ít nhất 30% và thêm 20% nếu làm thêm ban đêm).
  • Thời giờ làm việc, nghỉ ngơi và an toàn lao động: Phân tích tiêu chuẩn làm việc không quá 8 giờ/ngày, 48 giờ/tuần (Điều 105); giờ làm việc ban đêm từ 22h đêm đến 6h sáng hôm sau; quy định cấm sử dụng lao động khuyết tật nhẹ suy giảm khả năng lao động từ 51% trở lên, người khuyết tật nặng hoặc đặc biệt nặng làm thêm giờ hoặc làm việc ban đêm trừ khi họ đồng ý (Điều 106, 107); quy định cấm bố trí người khuyết tật làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm (Điều 160 Bộ luật Lao động 2019, Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015).
  • Chăm sóc sức khỏe và BHYT: Phân tích quy định mức chi trả 100% chi phí khám chữa bệnh đúng tuyến cho người khuyết tật thuộc diện bảo trợ xã hội; lộ trình chi trả trái tuyến tại bệnh viện tuyến trung ương (40% nội trú), tuyến tỉnh (100% nội trú từ 01/01/2021), tuyến huyện (100% từ 01/01/2016).
  • Quyền văn hóa, thể thao và bảo trợ xã hội: Phân tích Điều 36 Luật Người khuyết tật 2010 về hỗ trợ hoạt động văn hóa, thể dục thể thao và các chế độ trợ cấp xã hội, nuôi dưỡng tại cộng đồng hoặc cơ sở bảo trợ xã hội.

Đánh giá thực tiễn áp dụng, tác giả chỉ ra các thành tựu và tồn tại dựa trên số liệu thực chứng:

+-----------------------------------------------------------------------+
| Bảng tổng hợp các chỉ số thực trạng giáo dục, việc làm và y tế       |
+-----------------------------------+-----------------------------------+
| Tiêu chí / Lĩnh vực               | Số liệu thực tế trong văn bản     |
+-----------------------------------+-----------------------------------+
| Quy mô dân số khuyết tật          | Hơn 6,2 triệu đến trên 7 triệu    |
|                                   | người (>7% dân số từ 2 tuổi)      |
| Tỷ lệ NKT nặng và đặc biệt nặng   | Chiếm 28,9%                       |
| Tỷ lệ NKT thuộc hộ nghèo, cận     | Chiếm khoảng 10%                  |
| nghèo                             |                                   |
| Tỷ lệ NKT từ 16 tuổi trở lên      | Chiếm tới 93,4% (chỉ 6,5% có      |
| không có chuyên môn               | bằng/chứng chỉ nghề)              |
| Tỷ lệ NKT có việc làm             | Khoảng 30% - 35%                  |
| Ngân sách năm 2022 thực hiện Nghị | 28.731 tỷ đồng (trợ cấp và BHYT); |
| định 20/2021/NĐ-CP và giáo dục    | khoảng 480 tỷ đồng hỗ trợ giáo    |
|                                   | dục                               |
| Trẻ khuyết tật đi học (Đề án      | Tăng gấp 10 lần qua 2 thập kỷ;    |
| 1019)                             | Tiểu học: 88,7%; THPT: 33,6%      |
| Đào tạo giáo viên đặc biệt        | 4 trường ĐH, 3 trường CĐ Sư phạm; |
|                                   | đào tạo ~600 giáo viên/năm        |
| Quy mô doanh nghiệp nhỏ và siêu   | Chiếm 93,7% tổng số doanh nghiệp  |
| nhỏ tại Việt Nam                  | (năm 2020)                        |
| Lương nhân viên hỗ trợ giáo dục   | Bậc 1 (hệ số 1,86): 3,024 triệu   |
| (TTLT 19/2016 và NQ 69/2022)      | đ/tháng; Bậc 12 (hệ số 4,06):     |
|                                   | 7,038 triệu đ/tháng               |
| Phạm vi bao phủ BHYT miễn phí     | Hơn 3 triệu NKT nhẹ (~50% tổng số |
|                                   | NKT) phải tự mua BHYT             |
+-----------------------------------+-----------------------------------+

Khóa luận chỉ ra 4 nhóm nguyên nhân và hạn chế cơ bản:

  1. Mức lương của viên chức hỗ trợ giáo dục người khuyết tật quá thấp (dao động từ 3,024 đến 7,038 triệu đồng/tháng), chính sách đào tạo nghề chỉ hỗ trợ 1 lần và thiếu kinh phí riêng tại các địa phương;
  2. Chính sách ưu đãi thuế và đất đai chỉ áp dụng cho doanh nghiệp sử dụng từ 30% lao động là người khuyết tật, trong khi 93,7% doanh nghiệp tại Việt Nam là quy mô nhỏ và siêu nhỏ nên rất khó đáp ứng điều kiện này; đồng thời Luật Người khuyết tật chưa quy định cơ chế tuyển dụng bắt buộc trong khu vực công (chưa tương thích Điều 29 CRPD và Điều 7, 8 Công ước ILO 159);
  3. Quy định cấm làm thêm giờ và làm việc ban đêm khiến người sử dụng lao động e dè trong việc tuyển dụng người khuyết tật do lo ngại không đáp ứng được tiến độ tăng ca;
  4. Khoảng 50% người khuyết tật (nhóm khuyết tật mức độ nhẹ) không thuộc diện được Ngân sách Nhà nước cấp thẻ BHYT miễn phí hay hỗ trợ đóng BHYT, tạo gánh nặng lớn khi điều trị lâu dài.

Chương 3. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật lao động về người khuyết tật ở Việt Nam hiện nay

Dựa trên các vướng mắc đã nhận diện, chương 3 đề xuất hai nhóm giải pháp:

  • Giải pháp hoàn thiện pháp luật lao động về người khuyết tật: Tập trung sửa đổi, bổ sung quy định về giáo dục dạy nghề, việc làm, tiền lương, mở rộng diện bao phủ bảo hiểm y tế cho nhóm người khuyết tật nhẹ, và hoàn thiện các quyền liên quan nhằm đảm bảo sự tương thích với các điều ước quốc tế (CRPD, Công ước ILO 159).
  • Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện: Nâng cao vai trò và trách nhiệm quản lý của Nhà nước; mở rộng và nâng cao chất lượng đào tạo nghề gắn liền với nhu cầu giải quyết việc làm; đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức xã hội, xóa bỏ định kiến và cải thiện cơ sở hạ tầng tiếp cận.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn liền với số liệu thực tế trong văn bản:

  • Hệ thống hóa toàn diện hệ thống chính sách và văn bản pháp luật điều chỉnh quan hệ lao động của người khuyết tật, từ các văn kiện quốc tế (CRPD, ILO 111, 155, 159, Khuyến nghị 116, 168) đến các luật chuyên ngành trong nước.
  • Cung cấp bức tranh toàn cảnh về thực trạng việc làm và an sinh xã hội: chỉ ra nghịch lý 93,4% người khuyết tật từ 16 tuổi trở lên chưa qua đào tạo chuyên môn; tỷ lệ có việc làm chỉ đạt 30-35%; vướng mắc trong định mức thụ hưởng ưu đãi 30% lao động khuyết tật đối với khối doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ (chiếm 93,7% tổng số doanh nghiệp).
  • Phát hiện các "khoảng trống" và điểm nghẽn pháp lý thực định: bất cập về thu nhập của nhân viên hỗ trợ giáo dục chuyên biệt (3,024 - 7,038 triệu đồng/tháng), rào cản từ quy định bảo vệ làm thêm giờ, việc bỏ ngỏ khu vực công trong tiếp nhận lao động khuyết tật, và tình trạng hơn 3 triệu người khuyết tật nhẹ chưa được Nhà nước hỗ trợ BHYT.
  • Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ kết hợp giữa sửa đổi quy phạm pháp luật và các biện pháp kinh tế - xã hội nhằm đảm bảo quyền làm việc bền vững cho người khuyết tật.

Về mặt đóng góp khoa học, tác giả tự khẳng định đây là công trình nghiên cứu cập nhật dưới dạng khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Luật Kinh tế, tiếp cận theo Bộ luật Lao động 2019 và bối cảnh phục hồi kinh tế - xã hội sau đại dịch Covid-19, không trùng lặp với các công trình luận văn thạc sĩ đã công bố trước đây.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Văn bản khóa luận chỉ rõ hạn chế tự thân: do giới hạn về mặt thời gian và kinh nghiệm nghiên cứu của sinh viên, khóa luận khó tránh khỏi một số thiếu sót nhất định trong việc bao quát toàn diện các khía cạnh chuyên sâu. Về phạm vi, công trình tập trung nghiên cứu pháp luật thực định Việt Nam và các số liệu thứ cấp mang tính tổng hợp chung, chưa đi sâu khảo sát định lượng độc lập theo từng nhóm tật chuyên biệt tại các địa bàn nông thôn, vùng sâu vùng xa.

Hướng nghiên cứu tiếp có thể mở rộng vào việc thiết kế cơ chế chế tài và tỷ lệ hạn ngạch (quota) bắt buộc tiếp nhận lao động khuyết tật trong khu vực cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập theo chuẩn mực của CRPD, cũng như nghiên cứu giải pháp tài chính công để hỗ trợ mức đóng BHYT cho nhóm lao động khuyết tật mức độ nhẹ.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo giá trị đối với:

  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Luật học, Luật Kinh tế, Luật Lao động và An sinh xã hội: cung cấp hệ thống luận cứ lý luận và kỹ năng phân tích, đối chiếu quy phạm pháp luật thực định với các công ước quốc tế.
  • Các nhà nghiên cứu chính sách xã hội, quản trị nhân lực và công tác xã hội: khai thác dữ liệu thực chứng về dạy nghề, tạo việc làm và các rào cản hòa nhập của người khuyết tật.
  • Phần đáng tham khảo nhất của công trình là Chương II với cấu trúc phân tích đa chiều về 6 nhóm quyền lao động, bảng đối chiếu số liệu thực tế về giáo dục - y tế, cùng những luận giải sắc bén về sự bất cập của ngưỡng ưu đãi 30% lao động khuyết tật trong tương quan với cơ cấu 93,7% doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ sở sản xuất kinh doanh cần đáp ứng điều kiện gì về tỷ lệ lao động là người khuyết tật để được hưởng ưu đãi thuế và đất đai theo quy định pháp luật?

Theo Điều 34 Luật Người khuyết tật 2010 và Nghị định số 28/2012/NĐ-CP, cơ sở sản xuất kinh doanh sử dụng từ 30% tổng số lao động trở lên là người khuyết tật được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội, hỗ trợ cải tạo môi trường làm việc; được miễn tiền thuê đất, mặt bằng nếu sử dụng từ 70% lao động là người khuyết tật trở lên, hoặc giảm 50% tiền thuê đất nếu sử dụng từ 30% đến dưới 70% lao động là người khuyết tật. Ngoài ra, doanh nghiệp sử dụng từ 10 lao động là người khuyết tật làm việc ổn định cũng được hỗ trợ kinh phí cải tạo môi trường làm việc và vay vốn ưu đãi.

2. Bộ luật Lao động 2019 quy định điều kiện gì đối với việc sử dụng lao động là người khuyết tật làm thêm giờ hoặc làm việc vào ban đêm?

Theo khoản 1 Điều 106 và khoản 2 Điều 107 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được phép bố trí người lao động là người khuyết tật nhẹ bị suy giảm khả năng lao động từ 51% trở lên, người khuyết tật nặng hoặc đặc biệt nặng làm thêm giờ hoặc làm việc vào ban đêm nếu có sự đồng ý của chính người lao động đó.

3. Điểm bất cập lớn nhất về chính sách Bảo hiểm y tế đối với nhóm người khuyết tật mức độ nhẹ được khóa luận chỉ ra là gì?

Khóa luận chỉ ra rằng theo Luật Bảo hiểm y tế và các văn bản liên quan, Nhà nước chỉ cấp thẻ BHYT miễn phí cho người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng thuộc diện hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội hàng tháng. Nhóm người khuyết tật mức độ nhẹ (chiếm khoảng 50% tổng số người khuyết tật, tương đương hơn 3 triệu người) không được cấp hay hỗ trợ mức đóng BHYT từ Ngân sách Nhà nước, buộc họ phải tự mua và tự chi trả chi phí khám chữa bệnh dù đây vẫn là nhóm đối tượng yếu thế có thu nhập thấp và nhu cầu chăm sóc y tế lâu dài.

4. Thực trạng trình độ chuyên môn của người khuyết tật từ 16 tuổi trở lên tại Việt Nam được ghi nhận bằng số liệu cụ thể nào?

Theo số liệu thống kê của Cục Bảo trợ xã hội được trích dẫn trong khóa luận, số người khuyết tật từ 16 tuổi trở lên không có chuyên môn chiếm tới 93,4%, và chỉ có 6,5% người khuyết tật có bằng cấp từ chứng chỉ nghề trở lên. Tỷ lệ người khuyết tật có việc làm chỉ đạt khoảng 30% - 35%.

5. Khóa luận đánh giá như thế nào về mức lương của nhân viên hỗ trợ giáo dục người khuyết tật tại các cơ sở công lập?

Theo Thông tư liên tịch số 19/2016/TTLT-BGDĐT-BNV và mức lương cơ sở 1,8 triệu đồng/tháng (Nghị quyết số 69/2022/QH15), chức danh nhân viên hỗ trợ giáo dục người khuyết tật hạng 4 có hệ số lương từ 1,86 đến 4,06 (12 bậc). Mức lương thực tế dao động từ 3,024 triệu đồng/tháng (bậc 1) đến 7,038 triệu đồng/tháng (bậc 12). Khóa luận đánh giá mức thu nhập này là quá khiêm tốn, khó thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chuyên trách hỗ trợ giáo dục cho trẻ khuyết tật.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nông Thị Trà đã phân tích một cách hệ thống các vấn đề lý luận và quy định pháp lý thực định điều chỉnh quan hệ lao động của người khuyết tật tại Việt Nam theo tinh thần Bộ luật Lao động 2019 và Công ước quốc tế CRPD. Bằng việc kết hợp phân tích văn bản với các số liệu thực tế về giáo dục nghề nghiệp, việc làm, tiền lương và bảo hiểm y tế, công trình đã làm nổi bật những rào cản thể chế cản trở người khuyết tật tiếp cận thị trường lao động bình đẳng. Các giải pháp hoàn thiện khung pháp luật và nâng cao hiệu lực thực thi được đề xuất có giá trị thực tiễn, đóng góp thiết thực cho công tác hoàn thiện chính sách an sinh xã hội đối với lao động khuyết tật trong giai đoạn hiện nay.