Chương I của Luật các tô chức tín dụng số 47/2010/QH12, “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hang được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận”. Các hoạt động cơ bản của Ngân hàng Thương mại a) Hoạt động huy động vốn — Ngân hàng thương mại được nhận tiền gửi không kì hạn, tiền gửi có kì hạn, tiền gửi tiết kiệm và các loại tiền gửi khác; — Được phát hành chứng chỉ tiền gửi, kì phiếu, tín phiếu, trái phiếu để huy động vốn trong nước và nước ngoài. — Ngân hàng thương mại được vay vốn của Ngân hàng nhà nước dưới hình thức tái cấp vốn theo quy định của Luật Ngân hàng nhà nước Việt Nam. — Ngân hàng thương mại được vay vốn của tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính trong nước và nước ngoài theo quy định của pháp luật.
(Luật các tổ chức tín dụng, 2010) b) Hoạt động cấp tín dụng Ngân hàng thương mại được cấp tín dụng dưới các hình thức: Cho vay; Chiết khấu, tái chiết khâu công cụ chuyền nhượng và giấy tờ có giá khác; Bảo lãnh ngân hàng; Phát hành thẻ tín dụng; Bao thanh toán trong nước; bao thanh toán quốc tế đối với các ngân hàng được phép thực hiện thanh toán quốc tế; Các hình thức cấp tín dụng khác sau khi được Ngân hàng nhà nước chấp thuận. Hoạt động dịch vụ thanh toán — Ngân hàng thương mại phải mở tài khoản tiền gửi tại Ngân hang nhà nước và duy trì trên tài khoản tiền gửi này số dư bình quân không thấp hơn mức dự trữ bắt buộc. — Ngân hàng thương mại được mở tài khoản thanh toán tại t6 chức tin dụng khác và được mở tài khoản tiền gửi, tài khoản thanh toán ở nước ngoài theo quy định của pháp luật về ngoại hồi. — Ngân hàng thương mại mở tài khoản thanh toán cho khách hàng; Cung ứng các phương tiện thanh toán; Cung ứng các dịch vụ thanh toán gồm: Thực hiện dịch vụ thanh toán trong nước bao gồm séc, lệnh chỉ, uỷ nhiệm chi, nhờ thu, uỷ nhiệm thu, thư tín dụng, thẻ ngân hàng, dịch vụ thu hộ và chi hộ; Thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế và các dịch vụ thanh toán khác sau khi được Ngân hàng nhà nước chấp thuận.
20 — Ngân hàng thương mại được tô chức thanh toán nội bộ, tham gia hệ thống thanh toán liên ngân hàng quốc gia. — Ngân hàng thương mại được tham gia hệ thống thanh toán quốc tế sau khi được Ngân hàng nhà nước chấp thuận. (Luật các tổ chức tín dụng, 2010) c) Hoạt động góp vốn, mua cô phan Ngân hàng thương mại chỉ được dùng vốn điều lệ và quỹ dự trữ đề góp vốn, mua cổ phần theo quy định dưới đây: — Ngân hàng thương mại phải thành lập hoặc mua lại công ty con, công ty liên kết đề thực hiện hoạt động kinh doanh: Bảo lãnh phát hành chứng khoán, môi giới chứng khoán; quản lí, phân phối chứng chỉ quỹ đầu tư chứng khoán; quản lí danh mục đầu tư chứng khoán và mua, bán cô phiếu; Cho thuê tài chính; Bảo hiểm. — Ngân hàng thương mại được thành lập, mua lại công ty con, công ty liên kết hoạt động trong lĩnh vực quản lí tài sản bảo đảm, kiều hồi, kinh doanh ngoại hồi, vàng, bao thanh toán, phát hành thẻ tín dụng, tín dụng tiêu dùng, dịch vụ trung gian thanh toán, thông tin tín dung.
— Ngân hàng thương mại được góp vốn, mua cổ phan của doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực: Bảo hiểm, chứng khoán, kiều hối, kinh doanh ngoại hối, vàng, bao thanh toán, phát hành thẻ tín dụng, tín dụng tiêu dùng, dịch vụ trung gian thanh toán, thông tin tín dụng. Trường hợp ngân hàng thương mại góp vốn, mua cô phần của doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực khác không thuôc lĩnh vực kề trên phải được sự chấp thuận trước bằng văn bản của Ngân hàng nhà nước. — Ngân hang nhà nước quy định cu thể điều kiện, hồ sơ, trình tự, thủ tục chấp thuận. Điều kiện, thủ tục và trình tự thành lập công ty con, công ty liên kết của ngân hàng thương mại thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan.
Ngân hàng thương mại, công ty con của ngân hàng thương mại được mua, nam giữ cô phiếu của tổ chức tin dụng khác với điều kiện và, trong giới hạn quy định của Ngân hàng nhà nước. (Luật các tô chức tin dụng, 2010) d) Hoạt động kinh doanh, cung ứng dịch vụ ngoại hối và sản phẩm phái sinh 21 Ngân hàng thương mại sau khi được Ngân hàng nhà nước chấp thuận bằng vãn bản, được kinh doanh, cung ứng dịch vụ cho khách hàng ở trong nước và nước ngoai các sản phẩm: Ngoại hối; Phái sinh về ti giá, lãi suất, ngoại hối, tiền tệ và tài sản tài chính khác. Việc cung ứng dich vụ ngoại hối của ngân hàng thương mại cho khách hàng thực hiện theo quy định của pháp luật về ngoại hồi. Ngân hàng nhà nước quy định về phạm vi kinh doanh ngoại hối; điều kiện, trình tự, thủ tục chấp thuận việc kinh doanh ngoại hối; kinh doanh, cung ứng sản phẩm phái sinh của ngân hàng thương mại.
(Luật các tổ chức tin dụng, 2010) e) Các hoạt động kinh doanh khác Ngân hàng thương mại được tham gia đấu thầu tín phiếu Kho bac, mua, bán công cụ chuyên nhượng, trái phiếu Chính phủ, tín phiếu Kho bạc, tín phiếu Ngân hàng nhà nước và các giấy tờ có giá khác trên thị trường tiền tệ. Ngân hàng thương mại được quyền uỷ thác, nhận uỷ thác, đại lí trong lĩnh vực liên quan đến hoạt động ngân hàng, kinh doanh bảo hiểm, quản lí tài sản theo quy định của Ngân hàng nhà nước. Được thực hiện dịch vụ quản lí tiền mặt, tư vấn ngân hàng, tài chính; các dịch vụ quản lí, bảo quản tài sản, cho thuê tủ, két an toàn. Được tư vấn tài chính doanh nghiệp, tư van mua, bán, hop nhat, sap nhap doanh nghiệp va tư van dau tư; Mua, ban trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp; Dich vụ môi giới tiền tệ; Lưu kí chứng khoán, kinh doanh vàng và các hoạt động kinh doanh khác liên quan đến hoạt động ngân hàng sau khi được Ngân hang nhà nước chấp thuận bằng văn bản.
(Luật các tổ chức tin dụng, 2010) Điều 107, trong Luật các tô chức tín dụng, các hoạt động kinh doanh khác của ngân hàng bao gồm: — Dịch vụ quản lý tiền mặt, tư vẫn ngân hàng, tài chính; các dịch vụ quản lý, bảo quản tài sản, cho thuê tủ, két an toản. — Tư van tài chính doanh nghiệp, tư vấn mua, bán, hợp nhất, sáp nhập doanh nghiệp và tư vấn đầu tư. 2 — Mua, bán trái phiêu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp. — Dịch vụ môi giới tiền tệ.
— Lưu ký chứng khoán, kinh doanh vàng và các hoạt động kinh doanh khác liên quan đến hoạt động ngân hàng sau khi được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận bang văn bản. (Luật các tổ chức tin dụng, 2010) f) Mở tài khoản — Ngân hàng thương mại phải mở tài khoản tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước và duy trì trên tài khoản tiền gửi này số dư bình quân không thấp hơn mức dự trữ bắt buộc. — Ngân hàng thương mại được mở tài khoản thanh toán tại tổ chức tin dụng khác. — Ngân hàng thương mại được mở tài khoản tiền gửi, tài khoản thanh toán ở nước ngoài theo quy định của pháp luật về ngoại hối.
(Luật các tô chức tín dụng, 2010) ø) Tổ chức và tham gia các hệ thống thanh toán — Ngân hàng thương mại được tô chức thanh toán nội bộ, tham gia hệ thống thanh toán liên ngân hàng quốc gia. — Ngân hàng thương mại được tham gia hệ thống thanh toán quốc tế sau khi được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận. (Luật các tô chức tín dụng, 2010) h) Tham gia thị trường tiền tệ Ngân hàng thương mại được tham gia đấu thầu tín phiếu Kho bạc, mua, bán công cụ chuyên nhượng, trái phiếu Chính phủ, tín phiếu Kho bạc, tín phiếu Ngân hàng Nhà nước và các giấy tờ có giá khác trên thị trường tiền tệ. Kinh doanh, cung ứng dịch vụ ngoại hối và sản pham phái sinh — Sau khi được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận bằng văn bản, ngân hàng thương mại được kinh doanh, cung ứng dịch vụ cho khách hàng ở trong nước và nước ngoài các sản phẩm sau đây:Ngoại hồi; Phái sinh về tỷ giá, lãi suất, ngoại hối, tiền tệ và tài sản tài chính khác.
— Ngân hàng Nhà nước quy định về phạm vi kinh doanh ngoại hối; điều kiện, trình tự, thủ tục chấp thuận việc kinh doanh ngoại hối; kinh doanh, cung ứng sản phẩm phái sinh của ngân hàng thương mại. 23 — Việc cung ứng dịch vụ ngoại hối của ngân hàng thương mại cho khách hàng thực hiện theo quy định của pháp luật về ngoại hồi. Nghiệp vụ ủy thác và đại lý: Ngân hàng thương mại được quyền ủy thác, nhận ủy thác, đại lý trong lĩnh vực liên quan đến hoạt động ngân hàng, kinh doanh bảo hiểm, quản lý tài sản theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Hệ thống báo cáo tài chính của Ngân hàng Thương mại 4.
Khái niệm báo cáo tài chính của Ngân hàng Thương mại NHTM là một doanh nghiệp, vì vậy BCTC của NHTM cũng là BCTC của một doanh nghiệp. Theo “Giáo trình Phân tích báo cáo tài chính” của PGS. Nguyễn Năng Phúc thì “BCTC là hệ thống báo cáo được lập theo chuân mực và chế độ kế toán hiện hành phản ánh các thông tin kinh tế, tài chính chủ yếu của đơn vị. Theo đó, BCTC chứa đựng những thông tin tổng hợp nhất về tình hình tài sản, nguồn vốn chủ sở hữu và công nợ cũng như tình hình tài chính, kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp.
Hệ thống báo cáo tài chính của Ngân hàng Thương mại Đề thuận tiện cho việc nghiên cứu và sử dụng BCTC của doanh nghiệp, cần có việc phân loại và hệ thống hóa BCTC. Vì số lượng và nội dung thông tin phản ánh trong BCTC được lập vào thời điểm khác nhau không đồng nhất, nên chúng ta cần phân loại BCTC theo thời gian lập, tính bắt buộc, và nội dung phản ánh. Mặc dù hệ thống BCTC của các NHTM và doanh nghiệp có nhiều điểm tương đồng, tuy nhiên vẫn có những BCTC đặc thù như báo cáo về vốn chủ sở hữu, báo cáo về nguồn vốn và sử dụng vốn, vv. Các báo cáo này thường được các nhà quản lý ngân hang và tổ chức phân tích tin dụng sử dụng dé đánh giá những thay đổi trong hoạt động của ngân hàng.
Trong phạm vi của bài luận, chúng tôi tập trung trình bày việc phân loại BCTC theo nội dung phản ánh.