CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tổng quan nghiên cứu Phân tích tình hình doanh nghiệp là một trong những công việc quan trọng giúp nhà quản lý có thé năm bat, hiểu rõ được tình hình tài chính, kinh doanh của một doanh nghiệp dé có thé đưa ra được những dự báo, dự đoán, những kế hoạch quyết định trong tương lai. Phân tích tình hình doanh nghiệp không chỉ được nghiên cứu đơn thuần như một môn học mà nó cũng được rất nhiều nhà nghiên cứu, các tác giả quan tâm. Trước khi bắt đầu với bài nghiên cứu của mình, tác giả được tiếp cận với nhiều nghiên cứu cả về kiến thức chung về phân tích tình hình doanh nghiệp và phân tích cụ thé tình hình trong một doanh nghiệp.
Dưới đây là một số công trình nghiên cứu tác giả tâm đắc nhất: Đầu tiên không thé bỏ qua Giáo trình “Phân tích tài chính” của PGS.TS Nguyễn Trọng Cơ và PGS.TS Nghiêm Thị Thà đồng chủ biên xuất bản năm 2017 tại Nhà xuất bản tài chính. Giáo trình trang bị những lý luận chung về phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp, tập trung làm rõ tình hình và kết quả huy động, phân bé và sử dung nguồn lực tài chính của doanh nghiệp, các phương pháp đánh giá mức độ an toàn về tài chính và xử lý kịp thời các nguồn lực về tài chính, đánh giá, cảnh báo các nguy cơ, rủi ro,.từ đó giúp các nhà quản lý có thê điều hành và kịp thời đưa ra các quyết định để quản trị hiệu quả. Tiếp theo là giáo trình “Phân tích tài chính” do PGS. Trần Thị Thanh Tú chủ biên tái ban lần 1 bởi Nhà xuất bản Dai học quốc gia Ha Nội năm 2021.
Giáo trình tiếp cận việc phân tích theo ba mảng tài chính của doanh nghiệp bao gồm hoạt động sản xuất-kinh doanh, hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính. Bên cạnh những lý thuyết đơn thuần giáo trình còn đưa ra các tình huống tổng hợp phân tích tài chính của các doanh nghiệp với các ngành nghề khác nhau được niêm yết trên thị trường đồng thời cũng ở các giác độ, vị thế phân tích khác nhau giúp cho người đọc phần nào hiệu rõ hơn được những van dé. Khóa luận tốt nghiệp — Nguyễn Thị Liên 15 Cùng với những công trình lý thuyết chung là những nghiên cứu riêng cho từng công ty như Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Thị Cam Lệ (2021) với đề tài “Phân tích và dự báo tài chính Công ty Cổ phan phát triển Đại dương”. Tác giả đã hệ thống hóa các kiến thức liên quan đến phân tích tình hình tài chính và dự báo tài chính từ đó phân tích và đánh giá thực trạng tài chính của Công ty Cổ phan phát triển Dai Dương giai đoạn 2018 — 2020.
Từ thực trạng đó tác giả đưa ra những dự báo cho giai đoạn 2021 — 2023 cùng với những đề xuất giải pháp dé khắc phục những hạn chế đang tồn tại trong doanh nghiệp. Đặng Huyền Trang (2018) với đề tài “Phân tích tình hình tài chính tại Công ty Cô phan sữa Việt Nam Vinamilk” trong luận văn thạc sỹ của mình đã tông hợp những nghiên cứu lý luận về phân tích tình hình tài chính trong doanh nghiệp đồng thời phân tích tình trạng tài chính của Vinamilk, đánh giá được điểm mạnh — điểm yếu dang hiện hữu trong doanh nghiệp. Từ đó tác giả đã đưa ra những giải pháp nhằm cải thiện tình hình tài chính tại doanh nghiệp. Luận văn thạc sỹ của Phạm Hải Định (2018) với đề tài “Phân tích tình hình tài chính của Công ty Beeahn Việt Nam” đã tông quan những kiến thức chung về phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp.
Luận văn thực hiện phân tích tình hình tài chính tại Công ty Beeahn Việt Nam giai đoạn 2015 — 2017 từ đó chỉ rõ những kết quả đạt được của công ty và những hạn chế hiện hữu trong công ty trong giai đoạn đó. Dựa vào những phân tích, đánh giá đạt được tác giả đề xuất những giải pháp dé có thé giúp cho lãnh đạo của công ty có thể quản lý, điều hành và xử lý tình hình tài chính của công ty hiệu quả hon trong giai đoạn 2018 — 2025. Vũ Minh Tuấn (2022) với nghiên cứu “Phân tích và dự báo tài chính Công ty Cé phần Dược phẩm Nam Hà” đã hệ thống cơ sở lý luận về phân tích tài chính tại các doanh nghiệp từ đó xây dựng khung phân tích tình hình tài chính. Bài luận đã phân tích tình hình tài chính của Công ty Cổ phần Dược phẩm Nam Hà giai đoạn 2016 — 2021 dựa trên 3 phương diện là hoạt động kinh doanh, hoạt động đầu tư và Khóa luận tốt nghiệp — Nguyễn Thị Liên 16 hoạt động tài chính.
Từ những kết quả nghiên cứu được từ thực trạng của công ty tác giả đưa ra một số giải pháp nhằm cải thiện tình hình tài chính của công ty. Luận văn thạc sỹ của Lê Quý Luyện (2021) với đề tài “Phân tích và dự báo tài chính tại Tổng công ty Thương mại Hà Nội - CTCP” đã dựa trên những cơ sở lý luận về phân tích tài chính để phân tích thực trạng tại công ty giai đoạn 2017-2020 từ đó đưa ra những dự báo cho các năm tiếp theo. Bài luận đã đánh giá những điểm mạnh, điểm yếu của công ty từ đó đưa ra những đề xuất giải pháp nhằm nâng cao tình hình tài chính tại công ty đặc biệt trong giai đoạn dịch bệnh diễn ra phức tạp. Qua một số giáo trình và công trình nghiên cứu có thé dé dàng thay được cau trúc của một bài phân tích là đưa ra những cơ sở lý luận về việc phân tích tình hình tài chính từ đó phân tích thực trạng tại công ty dé chỉ ra được điểm mạnh, điểm yếu đang tồn tại trong công ty đặc biệt về mặt tài chính.
Thông qua đó các tác giả đưa ra những kiến nghị, đề xuất giải pháp giúp cải thiện tình hình tài chính của công ty. Các công trình nghiên cứu các công ty thuộc nhiều ngành hoạt động khác nhau tuy nhiên tác giả chưa thay có nghiên cứu nào thực hiện phân tích tình hình tài chính của Công ty Cổ phần Bia Hà Nội — Hải Phòng. Vi vậy trong bài luận này tác giả tién hành nghiên cứu “Phân tích tình hình tài chính của Công ty Cổ phan bia Hà Nội — Hải Phòng” giai đoạn 2020-2022 đề nắm bắt được tình hình thực trạng tài chính tại công ty nhằm đưa ra các dự báo trong những năm tới và các giải pháp khắc phục các hạn chế còn tôn tại trong doanh nghiệp. Ly luận chung về phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp 1.
Tài chính doanh nghiệp và vai trò của tài chính doanh nghiệp Dé một công ty có thé vận hành và hoạt động liên tục thì cần quản lý rất nhiều yếu tố và khía cạnh. Một trong những khía cạnh quan trọng nhất dé mọi quá trình được diễn ra hiệu quả và thuận lợi đó là tài chính. Tình hình tài chính trong một doanh nghiệp là yếu tố quyết định sự sống còn của doanh nghiệp đó trong mọi giai đoạn. Dé quản lý tốt được vấn đề này cần hiểu rõ được tài chính doanh nghiệp là gì và bản chất của tài chính doanh nghiệp là gì.
Khóa luận tốt nghiệp — Nguyễn Thị Liên 17 Theo như bài viết “Tài chính doanh nghiệp là gì?” của Công ty luật ACC đã chỉ ra rằng “Tài chính doanh nghiệp là hệ thống các luồng chuyền dịch giá trị, phản ánh sự vận động và chuyền hóa các nguồn tài chính trong quá trình phân phối nhằm tao lập hoặc sử dụng các quỹ tiền tệ để phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp ”2, Quá trình hoạt động kinh doanh diễn ra gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ. Quá trình này diễn ra liên tục theo chu kỳ và hợp thành hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Hoạt động tài chính diễn ra cũng đồng nghĩa phát sinh các mối quan hệ tài chính chủ yếu sau: - Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với nhà nước: Quan hệ này được thé hiện bởi việc doanh nghiệp thực hiện các nghĩa vụ tài chính với nhà nước như việc đóng các loại thuế, phí và các nghĩa vụ tài chính khác theo đúng loại hình doanh nghiệp của mình và đúng với quy định của pháp luật. Nhà nước đồng thời cũng thực hiện việc cấp phát vốn cho các doanh nghiệp có đủ điều kiện.
- Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với người lao động trong doanh nghiệp: Quan hệ này được biểu hiện ở việc doanh nghiệp sử dụng lao động sau đó trả tiền công, tiền lương, tiền thưởng, phạt cho người lao động theo đúng quy định mà pháp luật đề ra. - Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với chủ sở hữu của doanh nghiệp: Mối quan hệ này được thé hiện ở việc các chủ sở hữu đầu tư vốn hay rút vốn tại doanh nghiệp và được doanh nghiệp phân chia lợi nhuận sau thuế,. - Quan hệ tài chính trong nội bộ doanh nghiệp: Day là mối quan hệ giữa các bộ phận nội bộ trong doanh nghiệp như giữa các bộ phận kinh doanh, giữa các cỗ đông và chủ nợ bao gồm những hoạt động như thanh toán, tạm ứng, phân chia cô tức,. - Quan hệ giữa doanh nghiệp với các tổ chức kinh tế khác: Các hoạt động thé hiện cho mối quan hệ này như việc thanh toán tiền hàng hóa cho nhà cung cấp, thu tiền từ khách hàng, tài trợ các tổ chức xã hội,.
? Theo Đội ngũ luật sư Công ty luật ACC: “Tài chính doanh nghiệp là gì? (Cập nhật 2023)” Khóa luận tốt nghiệp — Nguyễn Thị Liên 18 Như vậy có thé thấy được rang ban chat của tài chính doanh nghiệp chính là những mối quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình hoạt động được biểu hiện bởi những giá trị phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ nhằm phục vụ cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Trong mỗi doanh nghiệp, khi người quản lý có thé nắm vững được bản chat của tài chính doanh nghiệp, hiểu rõ được cách quản trị cũng như xử lý các vấn đề liên quan sẽ giúp cho doanh nghiệp được vận hành một cách hiệu quả nhất và hoạt động tốt theo từng giai đoạn. Tài chính doanh nghiệp thu hút vốn nhằm đảm bảo hoạt động hiệu quả: Vốn tiền tệ là cơ sở cho các hoạt động của mỗi doanh nghiệp. Quá trình kinh doanh luôn đưa ra nhu cầu vốn ngắn và dài hạn phục vụ hoạt động kinh doanh liên tục cũng như đầu tư vào phát triển kinh doanh.
Việc thu hút và khai thác đảm bảo vốn trong kinh doanh của doanh nghiệp là khá bị động.