CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE VON VÀ “HIỆU QUA SỬ DUNG VON” CỦA DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm về vốn, phân loại vốn và vai trò của vốn đối với các doanh nghiệp 1.Khái niệm về vẫn Theo tài liệu giáo trình Tài Chính Doanh Nghiệp thì công ty phải sở hữu các yếu tố đầu vào cơ bản như nguyên nhiên vật liệu, thiết bị , sức lao động, nhà xưởng,. để thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh. Vậy làm sao để có được các yếu tố trên trong nền kinh tế thị trường ? Do sẽ là 1 khoản tiền nhất định , phù hợp với quy mô và tình hình kinh doanh sản xuất của doanh nghiệp.
Đó là vốn của doanh nghiệp : Số vốn tiền tệ ứng trước dé tạo nên các tài sản cần thiết , mua sắm , đầu tu. cho các hoạt động của doanh nghệp. Qua đó ta có thể định nghĩa được khải niệm cua von là toàn bộ khoản tiên ứng trước mà doanh nghiệp phải chỉ ra để dau tư, mua sắm tạo nên các tài sản can thiết cho giai đoạn sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp. Như vậy điều kiện tiền đề cho tất cả các giai đoạn sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp chính là vốn , thậm chí vốn là tiền đề quan trọng khó có thé thay thé được trong giai đoạn ra đời và hình thành doanh nghiệp.
Doanh nghiệp muốn có sự phát triển lâu dai và có sự liên tục , ôn định trong giai đoạn sản xuất và kinh doanh thì “quản lý sử dụng vốn” là yếu tố quyết định và bắt buộc.Phan loại vốn của doanh nghiệp 1.Phân loại vốn theo quyền sở hữu: œ Nợ phải trả: Trong ky hạn nhất định và trong giai đoạn sản xuất kinh doanh , việc doanh nghiệp vay mượn những đối tác kinh tế , điển hình như nhà cung cấp , ngân hàng ,., sẽ phát sính ra các khoản vốn mà doanh nghiệp cần phải thanh toán. Thực tế khoản vốn nợ phải trả sẽ khiến doanh nghiệp giảm tính tự chủ và tự lập về tài chính nếu công ty sử dụng cũng như huy động khoản vốn này. Hơn nữa ,nó sẽ hình thành áp lực về vấn đề Trang 7 hoàn trả cả nợ lẫn gốc và lãi vay đúng thời hạn cho các chủ nợ. Nợ phải trả nếu được dựa theo yếu tố đặc điểm của khoản nợ thì được phân ra : Vốn vay và vốn chiếm dụng hợp pháp ,còn nếu được dựa theo chỉ tiêu thời hạn thì thành nợ ngắn hạn và nợ đài hạn.
œ Vốn chủ sở hữu: Đây là khoản vốn rất quan trong , thé hién su 6n dinh cao , tinh tu lập về tài chính của công ty ; bởi vì nó là khoản vốn thuộc quyền sở hữu của chủ công ty. Tỷ lệ của loại vốn nay trong cơ cấu vốn càng cao thì sự tự chủ tài chính của công ty càng lớn và ngược lại.Phán loại theo thời hạn: œ Vốn ngắn hạn: Đây là loại vốn chỉ có thời hạn trả dưới 1 chu kỳ kinh doanh hoặc dưới 1 năm. Gia trị của vốn ngắn hạn được dịch chuyền tất cả trong một lần vào giá trị của hàng hóa và nó chỉ có mặt vào 1 chu kì sản xuất .Vốn ngắn hạn được chia thành một vài hình thức sau nhằm mục đích sử dụng và quản lý có hiệu quả : + Vay ngắn hạn những to chức tin dụng hoặc ngân hàng. +Các khoản phải nộp, phải trả.
@ Vốn dài hạn: Đây là loại vốn có thời hạn trả trên một chu kỳ kinh doanh hoặc trên một năm. Giá trị của vốn ngắn hạn được dịch chuyên từ từ từng phần một trong các chu kỳ sản xuất và nó tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất .Vốn dài hạn được chia thành: +Von chủ sở hữu. + No dai hạn.Vai trò của vốn đối với công ty. Trên thực tế, mọi hoạt động kinh doanh và sản xuất dù gắn với bất kì quy mô lớn hay nhỏ nào thì cũng nên có 1 khoản vốn nhất định , đây chính là tiền đề kiên quyết và điều kiện cho sự hình thành và phát triển của công ty.
Vai trò của vốn được thể hiện qua 2 mặt sau: Về pháp lý :Như đã nói ở đầu bài , vốn là điều kiện đầu tiên dé hình thành nên doanh nghiệp , hay gọi cách khác thì cần là lượng vốn pháp định “lượng vốn tối thiểu mà pháp luật quy định”cho từng loại hình doanh nghiệp lúc đó cơ sở pháp lí của công ty mới được công nhận. Mặt khác, nêu trong giai đoạn san xuât kinh doanh , von của Trang 8 doanh nghiệp không đủ điều kiện mà chính phủ quy định thì doanh nghiệp sẽ bị cam hoạt động nhưu giải thé , sát nhập hoặc nghiêm trong hơn là pha san .Từ đó, có thé nhận định được vốn là 1 trong các yếu tố quan trọng bậc nhất để xem xét sự tồn tại hợp pháp với tư cách pháp lí của một công ty. Vé kinh tế:Sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trong quá trình sản xuất kinh doanh thì vốn chính là 1 trong những cơ sở quan trọng và quyết định nhất. Thậm chí ngoài việc đảm bảo cơ hội mua sắm thiết bi máy móc , dây truyền công nghiệp dé tiến hành cho chu trình sản xuất ; vốn còn phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanh được tiễn hành 1 cách liên tục và thường xuyên 1.Hiệu quả sử dụng vốn: 1.
Cơ sở lý luận về “hiệu quả sử dụng vốn”. “Tối đa hóa lợi nhuận hay tối đa hóa giá trị của doanh nghiệp” chính là mục tiêu cơ bản và cũng là quan trọng nhất của 1 công ty trong việc thực hiện quá trình sản xuất kinh doanh .Vậy làm cach nao dé đạt được mục đích này ? Đó chính là tận dụng hết các nguồn lực bên trong và ngoài công ty. Thế nên van đề “nâng cao hiệu quả sử dụng vốn” luôn được đoanh nghiệp xếp lên ưu tiên đầu tiên. Hay nói cách khác bởi vì vốn mang vai trò quyết định trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nên vấn đề “nâng cao hiệu quả sử dụng vốn” là mục tiêu ở giữa bắt buộc để hướng đến mục tiêu cuối cùng.
Từ đó, có thé nói rằng muốn đạt được lợi ích kinh tế thì doanh nghiệp cần phải đạt được đầy đủ 2 mặt sau : Đó là sự chênh lệch giữa chi phí bỏ ra và kết quả thu được cùng với đó là đạt được mục đích chính trị xã hội cụ thê. Như vậy ta có thé khái quát được khái niệm cơ bản của “hiệu quả sử dụng vốn”, như sau: Hiệu quả sử dụng von” của doanh nghiệp chính là 1 thước do dé phan ánh được trình độ sử dụng và khai thác nguồn vốn của doanh nghiệp vào quá trình sản xuất kinh doanh nhằm đạt được mức sinh lời toi da đi với mức chi phí tôi thiểu. “Hiệu quả sử dụng vốn” phản ánh mối tương quan giữa đầu vào và đầu ra của công ty trong hoạt động sản xuất kinh doanh thông qua mối quan hệ giữa kết quả đạt được với chi phi bỏ ra dé thực hiện quá trình sản xuất kinh doanh. Đông thời nó còn được hệ thông hóa qua các hệ thông “chỉ tiêu vê hiệu quả sử Trang 9 dụng vốn”, điển hình như tốc độ luân chuyên von , tỷ suất sinh lời .Chi phí vốn bỏ ra càng thấp so với kết quả thu được thì “hiệu quả sử dụng vốn” càng lớn và ngược lai.
Chính vi vậy doanh nghiệp luôn đặt mục tiêu “nâng cao hiệu qua sử dụng vốn” lên hàng đầu đề đạt được mục đích tối đa hóa giá trị doanh nghiệp va tăng trưởng qua các kỳ phân tích tiếp theo. Tuy nhiên đó hoàn toàn là 1 nhiệm vụ không hề đơn giản. Bởi vì để tìm ra các biện pháp tiến hành thì công ty cần ưu tiên hoàn thành được những vấn đề cơ bản sau: +Thứ nhất cần phải sử dụng vốn đúng mục tiêu, tiết kiệm , tận dụng nguồn lực vốn 1 cách hoàn toàn triệt dé , tránh nên dé vốn lãng phí, nhàn rỗi. Điều này nói lên là phải năm bắt được quy mô vốn sao cho đem lại chi phí tối thiểu cùng với hiệu quả tối đa.
+Thứ hai , doanh nghiệp cần phải đưa ra được chiến lược quản trị phân chia sử dụng vốn 1 cách phù hợp , phải đưa ra được chính sách sản xuất kinh doanh , đồng thời phải đầu tư thêm để mở rộng lĩnh vực hoạt động cùng với quy mô sản xuất kinh doanh. Đó chính là 2 yếu tố quan trọng có tác động rất lớn đến “hiệu quả sử dụng vốn” của doanh nghiệp. Mặc khác, nó cũng liên quan đến vấn đề phát triển và bảo toàn vốn của doanh nghiệp, muốn “nâng cao hiệu quả sử dụng vốn” thì doanh nghiệp phải thực hiện được những yếu tố trên. Ý nghĩa của việc “nâng cao hiệu quả sử dụng von” của công ty.
Hiện nay nước ta đang thuộc nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo xu hướng XHCN, thé nên các công ty cũng cần phải theo cơ chế này dé phát triển va tỒn tại. “Nâng cao hiệu quả sử dụng von” luôn có vị thé vô cùng quan trọng đối với công ty. Muốn nâng cao được thì cạnh tranh là 1 điều tất yếu của quy luật thị trường. Cạnh tranh giúp cho doanh nghiệp liên tục tăng năng suất lao động, cải thiện chất lượng hàng hóa của mình điều đó đồng nghĩa với việc liên tục đổi mới dé có chỗ đứng vững chắc trên thị trường đông thời cũng làm tăng trị giá tài sản của chủ doanh nghiệp.
Muốn đáp ứng được các chỉ tiêu da dạng hóa mẫu mã hàng hóa, cải tiến công nghệ hoặc nâng cao chất lượng sản phẩm thì doanh nghiệp cần phải gia tăng được sức ganh đua trên thị trường hay nói cách khác là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Khi công ty hoạt động kinh doanh đạt được lợi nhuận thì công ty sẽ mở rộng được quy mô sản xuât đông thời cải thiện được đông lương và công việc cho người lao Trang 10 động. Mặt khác nó còn giúp gia tăng năng suất lao động của công ty ngày càng cao , thậm chí tạo ra sự tăng trưởng cho công ty thuộc ngành viễn thông nói riêng và các ngành liên quan nói chung. Bởi vậy , “nâng cao hiệu qua su dung vốn” sẽ giúp công ty đạt tới những mục tiêu quan trọng nâng cao giá tri tài sản của chủ sở hữu cũng như các mục tiêu khác trong công ty, ví dụ như nâng cao uy tín hàng hóa của doanh nghiệp trên thị trường , cải thiện đồng lương cho người lao động .Thâm chí , nó cũng làm tăng các khoản thu của ngân sách Nhà nước.