Phân tích tình hình đăng ký doanh nghiệp tại Thành phố Huế

Khóa luận: Phân tích tình hình đăng ký doanh nghiệp tại thành phố Huế giai đoạn 2022 - 2024

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Thư
• Người hướng dẫn: TS. Võ Hoàng Hà
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế hoạch - Đầu tư
• Đề tài: Phân tích tình hình đăng ký doanh nghiệp tại Thành phố Huế
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về tình hình đăng ký doanh nghiệp tại TP

Giai đoạn 2022-2024 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của thành phố Huế. Địa phương nỗ lực chuyển đổi thành thành phố trực thuộc Trung ương. Môi trường đầu tư kinh doanh có nhiều chuyển biến tích cực. Số lượng doanh nghiệp đăng ký mới duy trì đà tăng trưởng. Hoạt động này tạo động lực lớn cho nền kinh tế địa phương. Các cơ quan quản lý nhà nước triển khai đồng bộ nhiều chính sách ưu đãi. Thủ tục hành chính từng bước được tinh giản và công khai minh bạch. Doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các quy định pháp lý cơ bản. Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp quan trọng vào tổng sản phẩm trên địa bàn. Các ngành dịch vụ, du lịch và công nghệ thông tin thu hút nhiều dự án mới. Bên cạnh đó, thị trường vẫn ghi nhận những biến động nhất định sau dịch bệnh. Áp lực cạnh tranh và suy thoái kinh tế toàn cầu ảnh hưởng trực tiếp đến quy mô vốn. Tuy nhiên, định hướng cải cách thể chế đã tạo nền tảng vững chắc. Sự tham gia của các thành phần kinh tế củng cố vị thế đô thị Huế.

1.1. Vai trò của việc đăng ký kinh doanh đối với kinh tế Huế

Đăng ký kinh doanh là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp hoạt động hợp pháp. Hoạt động này tạo hành lang bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho nhà đầu tư. Nhà nước có cơ sở dữ liệu để thực hiện quản lý điều hành kinh tế vĩ mô. Sự gia tăng của các đơn vị sản xuất kinh doanh tạo thêm nhiều việc làm cho lao động địa phương. Thu nhập người dân được cải thiện rõ rệt. Nguồn thu ngân sách thành phố tăng trưởng ổn định qua từng năm. Nhờ vậy, nguồn lực tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông và dịch vụ công cộng được mở rộng. Kinh tế xã hội Huế phát triển theo hướng bền vững.

1.2. Các tiêu chí đánh giá quy mô vốn và chỉ số PCI cấp tỉnh

Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) là công cụ đo lường quan trọng. PCI phản ánh mức độ thuận lợi của môi trường kinh doanh và năng lực điều hành kinh tế. Trong đó, chỉ số thành phần về gia nhập thị trường giữ vai trò cốt lõi. Tiêu chí này đánh giá trực tiếp thời gian giải quyết hồ sơ đăng ký doanh nghiệp. Quy mô vốn điều lệ đăng ký bình quân thể hiện tiềm lực tài chính của giới kinh doanh. Tỷ lệ cấp phép đúng hạn phản ánh sự chuyển biến của bộ máy hành chính địa phương. Mức độ hài lòng của tổ chức kinh tế là thước đo uy tín.

II. Phân tích thực trạng đăng ký doanh nghiệp tại TP

Số liệu thống kê giai đoạn 2022-2024 chỉ ra bức tranh đa chiều về phát triển kinh tế. Số lượng đăng ký mới có xu hướng phục hồi nhưng thiếu tính ổn định lâu dài. Quy mô vốn bình quân trên mỗi dự án còn ở mức khiêm tốn. Phần lớn doanh nghiệp thuộc nhóm siêu nhỏ hoặc doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nguồn lực tài chính hạn chế làm giảm khả năng mở rộng sản xuất của đơn vị kinh doanh. Khảo sát thực tế cho thấy quy trình xử lý hồ sơ còn một số bất cập tồn tại. Hệ thống thông tin điện tử của Sở Tài chính dễ tra cứu. Tuy nhiên, bảng chỉ dẫn và khâu hướng dẫn trực tiếp chưa thật sự đồng bộ. Khoảng 23% phản hồi của người làm thủ tục đánh giá mức độ rõ ràng ở mức trung bình. Doanh nghiệp mới thành lập gặp nhiều lúng túng khi hoàn thiện các thủ tục kê khai ban đầu. Thời gian giải quyết thủ tục có cải thiện nhưng chưa đạt kỳ vọng chung. Sự phối hợp giữa các phòng ban chuyên môn đôi khi thiếu nhịp nhàng. Tỷ lệ doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động vẫn ở mức đáng lo ngại. Những rào cản về thủ tục gián tiếp làm tăng chi phí tuân thủ cho các nhà đầu tư.

2.1. Quy mô vốn đăng ký và sự biến động số lượng pháp nhân

Số lượng doanh nghiệp mới thành lập tại Huế chưa duy trì được chu kỳ tăng trưởng đều đặn. Nhiều đơn vị giải thể sau thời gian ngắn vận hành vì thiếu năng lực chịu đựng thị trường. Vốn điều lệ bình quân trên một đơn vị có xu hướng sụt giảm nhẹ trong giai đoạn 2022-2024. Đa phần các cơ sở kinh doanh đăng ký thuộc nhóm ngành thương mại và bán lẻ nhỏ lẻ. Các dự án sản xuất quy mô lớn có hàm lượng công nghệ cao còn rất ít. Thực trạng này phản ánh tâm lý thận trọng của giới đầu tư trước bối cảnh kinh tế vĩ mô. Khả năng tiếp cận vốn là rào cản lớn.

2.2. Điểm nghẽn trong công tác hướng dẫn và giải quyết thủ tục

Khảo sát người dân và doanh nghiệp cho thấy điểm trung bình về mức độ rõ ràng của thông tin đạt 3,99 điểm. Con số này chưa thực sự tạo đột phá. Bảng hướng dẫn địa điểm tiếp nhận hồ sơ tại một số bộ phận chưa thật sự trực quan. Người nộp hồ sơ trực tiếp phải đi lại nhiều lần để bổ sung giấy tờ. Cổng dịch vụ công trực tuyến đôi khi gặp lỗi kỹ thuật trong thời gian cao điểm. Cán bộ thụ lý hồ sơ tại phòng Đăng ký kinh doanh chịu áp lực công việc lớn. Sự hướng dẫn pháp lý qua điện thoại chưa giải quyết dứt điểm các vướng mắc phức tạp.

III. Giải pháp đẩy mạnh đăng ký doanh nghiệp tại TP

Chính quyền địa phương cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp mang tính đột phá. Trọng tâm hàng đầu là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính. Hệ thống nộp hồ sơ trực tuyến cần được tối ưu hóa giao diện. Người dân cần thao tác dễ dàng trên nền tảng số. Bộ phận một cửa phải bố trí bảng chỉ dẫn rõ ràng và ứng dụng mã QR tra cứu quy trình. Công tác đào tạo kỹ năng nghiệp vụ cho cán bộ công chức cần được chú trọng. Tinh thần phục vụ doanh nghiệp phải được đặt lên hàng đầu. Các cơ quan chức năng cần thiết lập đường dây nóng hỗ trợ pháp lý nhanh chóng. Mọi phản ánh về thời gian xử lý hồ sơ phải được phản hồi công khai. Bên cạnh đó, việc xây dựng các gói hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp là điều cấp thiết. Thành phố cần kết nối các quỹ đầu tư mạo hiểm và ngân hàng thương mại. Sự hỗ trợ về thuế và mặt bằng sản xuất sẽ tạo động lực lớn. Môi trường đầu tư thuận lợi sẽ kích thích làn sóng thành lập pháp nhân mới. Những giải pháp này trực tiếp nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

3.1. Hiện đại hóa hệ thống dịch vụ công và hỗ trợ số hóa

Chuyển đổi số toàn diện là chìa khóa tháo gỡ điểm nghẽn hành chính. Cổng thông tin điện tử của Sở Tài chính và các đơn vị liên quan cần nâng cấp hạ tầng mạng. Giao diện trực tuyến phải tương thích tốt trên điện thoại thông minh. Hệ thống tự động kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ giúp giảm tỷ lệ từ chối. Thành phố nên xây dựng các video hướng dẫn chi tiết từng bước. Tổ tư vấn số hóa cần được thành lập tại Trung tâm hành chính công. Đội ngũ này hỗ trợ trực tiếp cho người dân còn hạn chế về công nghệ. Quy trình minh bạch loại bỏ mọi chi phí trung gian.

3.2. Cải thiện chỉ số gia nhập thị trường trong bảng xếp hạng PCI

Chính quyền thành phố Huế cần tập trung rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính. Mục tiêu đặt ra là cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trong vòng hai ngày làm việc. Các cơ quan chức năng cần phối hợp liên thông về thuế, con dấu và bảo hiểm xã hội. Sự liên kết này giúp người thành lập doanh nghiệp chỉ nộp hồ sơ một lần. Địa phương cần công khai tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn. Tiếng nói phản hồi của cộng đồng doanh nghiệp phải được ghi nhận nghiêm túc. Việc duy trì đối thoại tạo dựng niềm tin vững chắc cho các nhà đầu tư.

IV. Kết luận về xu hướng đăng ký doanh nghiệp tại TP

Bức tranh đăng ký doanh nghiệp tại thành phố Huế giai đoạn 2022-2024 mang nhiều tín hiệu khởi sắc. Những nỗ lực cải cách hành chính đã mang lại kết quả đáng ghi nhận. Môi trường kinh doanh ngày càng trở nên cởi mở và minh bạch hơn. Tuy nhiên, quy mô vốn và tính bền vững của các đơn vị mới cần được quan tâm sâu sát. Khả năng chống chịu trước các cú sốc kinh tế của doanh nghiệp nhỏ còn yếu. Việc áp dụng các giải pháp công nghệ số và liên thông thủ tục là định hướng bắt buộc. Chính quyền địa phương cần duy trì sự hỗ trợ toàn diện trong suốt vòng đời dự án. Không chỉ hỗ trợ ở khâu đăng ký ban đầu, các chính sách thuế và mặt bằng cũng phải đi vào thực chất. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách địa phương. Đây là tiền đề để xây dựng các chương trình phát triển kinh tế tư nhân phù hợp. Huế có đầy đủ tiềm năng để trở thành trung tâm khởi nghiệp sáng tạo tiêu biểu.

4.1. Đánh giá tổng quan tác động đến tăng trưởng kinh tế địa phương

Sự phát triển của số lượng pháp nhân đăng ký tạo ra động lực sản xuất mạnh mẽ cho Huế. Khu vực tư nhân đóng góp tỷ trọng ngày càng lớn vào tổng thu ngân sách địa phương. Hàng ngàn cơ hội việc làm mới được tạo ra cho lực lượng lao động trẻ. Tỷ lệ thất nghiệp đô thị giảm rõ rệt. Nguồn thu nhập ổn định giúp nâng cao đời sống dân cư và bảo đảm an sinh xã hội. Hệ thống hạ tầng thương mại và dịch vụ được hiện đại hóa nhanh chóng. Mối liên kết giữa các chuỗi cung ứng được củng cố. Đây là nền tảng đô thị bền vững.

4.2. Khả năng ứng dụng thực tiễn trong hoạch định chính sách

Dữ liệu đăng ký doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong công tác dự báo kinh tế. Lãnh đạo các sở ngành có thể nhận diện chính xác các nhóm ngành tiềm năng. Việc phân bổ nguồn lực công sẽ trở nên trọng tâm và hiệu quả hơn. Các chương trình hỗ trợ vốn và đào tạo nghề có thể nhắm đúng đối tượng thụ hưởng. Cơ quan quản lý cũng kịp thời phát hiện những vướng mắc. Mô hình khảo sát mức độ hài lòng cần được duy trì thường niên. Tiếng nói thực tiễn giúp các quyết sách bám sát hơi thở thị trường thực tế hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp “Phân tích tình hình đăng ký doanh nghiệp tại Thành phố Huế” do sinh viên Nguyễn Thị Minh Thư (lớp K55B Kế hoạch - Đầu tư, Khoa Kinh tế và Phát triển, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Võ Hoàng Hà vào tháng 5 năm 2025. Nghiên cứu được đặt trong bối cảnh mang tính bước ngoặt: từ năm 2025, Huế chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao chất lượng môi trường đầu tư, cải cách hành chính công và phát triển cộng đồng doanh nghiệp tư nhân nhằm tạo động lực tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm và tăng nguồn thu ngân sách.

Thực tế giai đoạn 2020–2024 trên địa bàn cho thấy số lượng doanh nghiệp thành lập mới có xu hướng tăng nhưng chưa ổn định, đồng thời chịu nhiều ảnh hưởng tiêu cực từ đại dịch COVID-19, chi phí vận hành tăng cao và khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn. Phần lớn doanh nghiệp mới thành lập tại địa phương vẫn thuộc nhóm có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, tập trung chủ yếu vào các ngành thương mại – dịch vụ truyền thống; trong khi đó, các ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao như công nghệ, công nghiệp chế biến và logistics vẫn chưa phát triển tương xứng. Mặc dù các địa phương lân cận như Đà Nẵng hay TP. Hồ Chí Minh đã đạt nhiều bước tiến về cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 và cải thiện chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), công tác đăng ký doanh nghiệp tại Huế vẫn bộc lộ những rào cản về quy trình thủ tục và hạ tầng kỹ thuật.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Phân tích thực trạng tình hình đăng ký doanh nghiệp tại thành phố Huế, từ đó nhận diện các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất hệ thống giải pháp nhằm đơn giản hóa, nâng cao hiệu quả công tác đăng ký doanh nghiệp trên địa bàn thành phố.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác đăng ký doanh nghiệp và thủ tục gia nhập thị trường.
   • Phân tích thực trạng đăng ký doanh nghiệp, cơ cấu loại hình và quy mô vốn đăng ký tại thành phố Huế trong giai đoạn 2022–2024.
   • Đánh giá mức độ hài lòng và những khó khăn của doanh nghiệp thông qua điều tra khảo sát thực tế, từ đó đề xuất các định hướng, giải pháp hoàn thiện công tác đăng ký doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng quá trình đăng ký thành lập doanh nghiệp tại thành phố Huế giai đoạn 2022–2024.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được triển khai trên địa bàn thành phố Huế.
• Phạm vi thời gian: Khóa luận được thực hiện từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2025. Các dữ liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 2022–2024; dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát các doanh nghiệp thực hiện thủ tục tại Phòng Đăng ký kinh doanh – Sở Tài chính thành phố Huế trong năm 2025.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào thủ tục hành chính gia nhập thị trường, tình hình đăng ký theo loại hình, vốn đăng ký, phương thức nộp hồ sơ trực tuyến, khảo sát ý kiến người thực hiện thủ tục và các chỉ số thành phần liên quan trong PCI.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các khái niệm pháp lý và mô hình quản lý kinh tế hiện hành:

• Vòng đời doanh nghiệp: Tiếp cận quá trình hoạt động của doanh nghiệp qua ba giai đoạn: sinh ra (gia nhập thị trường), trưởng thành (mở rộng sản xuất kinh doanh) và mất đi (rút lui khỏi thị trường). Trong đó, thủ tục đăng ký doanh nghiệp là bước xác lập tư cách pháp lý độc lập, được ví như “giấy khai sinh” của pháp nhân kinh tế.
• Khung khổ pháp lý: Nghiên cứu viện dẫn các quy định của Luật Doanh nghiệp qua các thời kỳ: Luật Doanh nghiệp tư nhân năm 1990; Luật Doanh nghiệp năm 1999 (xác lập nguyên tắc “đăng ký là quyền”); Luật Doanh nghiệp năm 2005 (hợp nhất khung pháp lý, ban hành kèm Nghị định 88/2006/NĐ-CP và Nghị định 43/2010/NĐ-CP); Luật Doanh nghiệp năm 2014; và trọng tâm là Luật Doanh nghiệp năm 2020 (khoản 10 Điều 4 về khái niệm doanh nghiệp, khoản 19 Điều 4 về Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, Điều 12 về người đại diện theo pháp luật, Điều 27 về điều kiện cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Điều 216 về chế độ báo cáo). Ngoài ra, tác giả sử dụng Thông tư 47/2019/TT-BTC quy định mức thu phí, lệ phí đăng ký doanh nghiệp; Thông tư 01/2019/TT-BKHĐT hướng dẫn biểu mẫu hồ sơ; và Nghị định số 67.
• Khung đánh giá PCI: Sử dụng bộ chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - VCCI hợp tác với Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ - USAID thực hiện), trong đó đi sâu vào hai chỉ số thành phần: “Chi phí gia nhập thị trường” (đo lường thời gian đăng ký doanh nghiệp, cấp đất, hiệu quả của bộ phận một cửa) và “Chi phí thời gian” (thời gian thực hiện thủ tục hành chính, mức độ thanh tra kiểm tra).

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Trích xuất số liệu thống kê giai đoạn 2022–2024 từ báo cáo định kỳ của Phòng Đăng ký kinh doanh (Sở Tài chính thành phố Huế), Cục Thống kê thành phố Huế, Tổng cục Thống kê và Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp (Cổng thông tin dangkykinhdoanh.gov.vn / dangkyquamang.vn).
• Phương pháp điều tra khảo sát (dữ liệu sơ cấp): Thực hiện phát phiếu điều tra trực tiếp đối với 38 doanh nghiệp đến thực hiện thủ tục tại Phòng Đăng ký kinh doanh – Sở Tài chính thành phố Huế trong đợt thực tập năm 2025. Bảng hỏi sử dụng thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Hoàn toàn đồng ý/Rất đồng ý, mức 3: Trung lập) để đo lường các nội dung: tính rõ ràng của thông tin, quy trình hồ sơ, thời gian giải quyết, lệ phí và thái độ phục vụ của cán bộ tiếp nhận.
• Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu: Ứng dụng phương pháp thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm, tính điểm trung bình) nhằm phản ánh cơ cấu loại hình doanh nghiệp, tần suất đi lại và điểm đánh giá sự hài lòng; kết hợp phương pháp so sánh đối chiếu thực tiễn công tác đăng ký kinh doanh của Huế với hai đô thị phát triển là TP. Hồ Chí Minh và thành phố Đà Nẵng.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về đăng ký doanh nghiệp

Chương này trình bày toàn diện các khái niệm, đặc điểm và phân loại 5 mô hình doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp năm 2020, bao gồm: Doanh nghiệp tư nhân, Công ty TNHH một thành viên, Công ty TNHH từ hai thành viên trở lên, Công ty cổ phần và Doanh nghiệp hợp danh. Tác giả phân tích cụ thể ưu thế và hạn chế của từng loại hình về chế độ trách nhiệm tài sản (hữu hạn hoặc vô hạn), khả năng huy động vốn và tính linh hoạt trong quản trị.

Chương 1 cũng hệ thống hóa quy trình đăng ký doanh nghiệp trực tuyến qua 5 bước thao tác trên Cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia (tạo tài khoản, kích hoạt, yêu cầu tài khoản đăng ký kinh doanh, nộp hồ sơ, chờ nhận kết quả từ 3–5 ngày). Về khung pháp lý, tác giả phân kỳ quá trình cải cách từ trước năm 1999 đến giai đoạn 2021–2025, minh chứng cho xu hướng chuyển biến từ cơ chế “xin - cho” sang quyền tự do kinh doanh và quản lý hậu kiểm.

Trên bình diện quốc gia, số liệu thống kê giai đoạn 2023–2024 cho thấy:

• Năm 2023, cả nước có 159.294 doanh nghiệp thành lập mới với tổng vốn đăng ký đạt 1.521,3 nghìn tỷ đồng.
• Năm 2024, số doanh nghiệp thành lập mới giảm nhẹ 1,31% xuống còn 157.200 doanh nghiệp, nhưng tổng vốn đăng ký tăng 1,23%, đạt 1.540,0 nghìn tỷ đồng, phản ánh sự dịch chuyển dòng vốn vào các doanh nghiệp có quy mô lớn hơn.

Khi so sánh kinh nghiệm thực tiễn:

• TP. Hồ Chí Minh: Năm 2023 ghi nhận khoảng 42.000 doanh nghiệp mới (chiếm 26% cả nước), rút ngắn thời gian xử lý xuống còn 1–2 ngày làm việc nhờ ứng dụng dịch vụ công trực tuyến toàn trình và chữ ký số.
• Thành phố Đà Nẵng: Năm 2023 có 4.500 doanh nghiệp thành lập mới (chiếm 2,8% cả nước), triển khai dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 và cơ chế liên thông điện tử giữa cơ quan đăng ký kinh doanh với thuế, công an, bảo hiểm xã hội, đưa thời gian cấp phép xuống còn 1–1,5 ngày làm việc.
• Bài học rút ra cho thành phố Huế gồm: đẩy mạnh số hóa quy trình hướng đến mức độ 4; rút ngắn thời gian xử lý và công khai minh bạch hồ sơ mẫu; thành lập bộ phận hỗ trợ khởi nghiệp liên kết giữa Sở Tài chính với Đại học Huế; và thiết lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh trực tuyến.

Chương 2: Thực trạng tình hình đăng ký doanh nghiệp tại Thành phố Huế

Chương 2 mô tả bối cảnh thành phố Huế – đô thị loại I có mật độ dân số bình quân 200 người/km2 (khu vực trung tâm đô thị vượt 4.000 người/km2), trong đó người Kinh chiếm 96,7%. Điểm đặc thù về cơ quan quản lý được ghi nhận: ngày 26/02/2025, HĐND thành phố Huế khóa VIII thông qua nghị quyết hợp nhất Sở Tài chính và Sở Kế hoạch và Đầu tư thành Sở Tài chính mới, có hiệu lực từ ngày 01/03/2025. Cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc và 11 phòng chuyên môn, trong đó Phòng Đăng ký kinh doanh thực hiện chức năng tiếp nhận, xử lý, cấp mới hoặc thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Tình hình đăng ký thành lập mới và quy mô vốn doanh nghiệp giai đoạn 2022–2024 tại địa phương được tổng hợp qua các bảng số liệu:

Chỉ tiêu loại hình doanh nghiệp	Năm 2022 (DN)	Năm 2023 (DN)	Năm 2024 (DN)	Chênh lệch 2023/2022 (+/-)	Tỷ lệ 2023/2022 (%)	Chênh lệch 2024/2023 (+/-)	Tỷ lệ 2024/2023 (%)
Công ty TNHH 1 thành viên	496	450	552	-46	-9,27	+102	+22,67
Công ty TNHH từ 2 TV trở lên	181	138	176	-43	-23,80	+38	+27,50
Công ty cổ phần	112	60	61	-52	-46,50	+1	+1,67
Doanh nghiệp tư nhân	32	30	29	-2	-6,25	-1	-3,33
Công ty hợp danh	0	0	0	0	0,00	0	0,00
Tổng số doanh nghiệp mới	821	678	788	-143	-17,42	+110	+16,22
Đơn vị trực thuộc (chi nhánh, VPĐD, ĐKKD)	583	453	563	-130	-22,30	+110	+24,28
Tổng cộng (DN + Đơn vị trực thuộc)	1.404	1.131	1.351	-273	-19,44	+220	+19,45

Về quy mô vốn đăng ký, tổng vốn đăng ký năm 2022 đạt 6.246,705 tỷ đồng; năm 2023 tăng 55,58% lên 9.718,536 tỷ đồng (tăng 3.471,831 tỷ đồng), trong đó Công ty cổ phần đóng góp lớn nhất với 7.058,17 tỷ đồng; đến năm 2024, tổng vốn đăng ký giảm xuống còn 3.829,662 tỷ đồng (Công ty TNHH 1 thành viên đạt 1.607,869 tỷ đồng; Công ty cổ phần đạt 1.512,932 tỷ đồng; Công ty TNHH 2 thành viên trở lên đạt 663,761 tỷ đồng; Doanh nghiệp tư nhân đạt 45,1 tỷ đồng).

Sự chuyển biến trong phương thức nộp hồ sơ được thể hiện rõ nét qua sự thay đổi giữa hồ sơ giấy (hồ sơ thiết kế cơ sở) và hồ sơ online:

Hình thức nộp hồ sơ	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024	Chênh lệch 2023/2022	% thay đổi	Chênh lệch 2024/2023	% thay đổi
Hồ sơ giấy (thiết kế cơ sở)	2.618	1.857	87	-761	-29,07%	-1.770	-95,31%
Hồ sơ online (trực tuyến)	2.131	2.726	5.158	+595	+27,92%	+2.432	+89,21%
Tỷ lệ đăng ký qua mạng	44,87%	59,48%	98,34%	+14,61%	-	+38,86%	-

Quy trình xử lý hồ sơ nội bộ tại Phòng Đăng ký kinh doanh gồm 4 bước: (1) Tiếp nhận hồ sơ và in giấy biên nhận; (2) Phân công cán bộ xử lý; (3) Cán bộ thẩm tra thông tin, chữ ký, tải tài liệu và trình duyệt; (4) Lãnh đạo phòng phê duyệt quyết định (chấp thuận cấp Giấy chứng nhận hoặc yêu cầu sửa đổi, bổ sung qua mạng). Về lệ phí, căn cứ Thông tư 47/2019/TT-BTC, chi phí thực hiện thủ tục trực tuyến là 100.000 đồng (phí công bố nội dung đăng ký doanh nghiệp); trong khi nộp trực tiếp là 150.000 đồng.

Kết quả phân tích từ mẫu khảo sát sơ cấp 38 doanh nghiệp cho thấy:

• Cơ cấu loại hình tham gia khảo sát: Công ty TNHH chiếm 52,6% (20 phiếu); Doanh nghiệp tư nhân chiếm 31,6% (12 phiếu); Công ty cổ phần chiếm 15,8% (6 phiếu); không có doanh nghiệp hợp danh.
• Số lần đến làm thủ tục tại Trung tâm Hành chính công: 39,5% doanh nghiệp hoàn tất trong 0–3 lần; 7,9% mất từ 3–5 lần; và có tới 52,6% doanh nghiệp phải đi lại trên 5 lần mới hoàn tất hồ sơ.
• Kênh tìm hiểu quy trình: 57,9% doanh nghiệp tìm hiểu trực tiếp tại Sở Tài chính; 26,3% tra cứu qua Cổng thông tin quốc gia; 15,8% tìm hiểu tại Trung tâm Hành chính công.
• Điểm đánh giá theo thang đo Likert (từ 1 đến 5 điểm):

Tiêu chí khảo sát	Tỷ lệ đánh giá mức 4 (%)	Tỷ lệ đánh giá mức 5 (%)	Điểm trung bình (ĐTB)
Mức độ rõ ràng của thông tin thủ tục	63,16%	21,05%	3,99
Thời gian DN dành tìm hiểu và thực hiện quy định	44,74%	44,74%	4,29
Bảng hướng dẫn địa điểm các bộ phận tiếp nhận	-	39,47%	4,03
Trang thông tin điện tử trao đổi với Sở Tài chính	-	-	4,29

Chương 3: Định hướng và giải pháp đẩy mạnh công tác đăng ký doanh nghiệp ở Thành phố Huế

Tác giả đề xuất 6 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả công tác đăng ký doanh nghiệp:

1. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính: Rút ngắn thời gian thụ lý hồ sơ từ mức 3–5 ngày theo luật định xuống còn 1–2 ngày; tinh giản các khâu kiểm tra trung gian theo mô hình “một cửa liên thông”.
2. Hoàn thiện chính sách và pháp luật địa phương: Ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ rõ ràng, chuẩn hóa biểu mẫu để hạn chế việc doanh nghiệp bị yêu cầu bổ sung hồ sơ nhiều lần.
3. Nâng cao chất lượng dịch vụ công: Xây dựng cơ chế liên thông tự động giữa cơ quan đăng ký kinh doanh với cơ quan thuế, ngân hàng thương mại, bảo hiểm xã hội và cơ quan quản lý chuyên ngành.
4. Nâng cao năng lực và tác phong cán bộ: Tổ chức tập huấn định kỳ về chuyên môn và kỹ năng số; chấn chỉnh thái độ phục vụ nhằm chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành cùng doanh nghiệp.
5. Hiện đại hóa hạ tầng công nghệ: Nâng cấp băng thông, ổn định hệ thống phần mềm tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, hạn chế lỗi kỹ thuật khi người dân nộp hồ sơ hoặc thanh toán điện tử.
6. Tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ pháp lý: Phổ biến quy trình đăng ký qua mạng cho các hộ kinh doanh cá thể; phối hợp với các trường đại học, viện nghiên cứu xây dựng các trung tâm tư vấn khởi nghiệp và phân tầng chính sách hỗ trợ riêng cho nhóm khởi nghiệp sáng tạo.

Phần 3: Kết luận và kiến nghị

Khóa luận đưa ra các kiến nghị đối với ba cấp quản lý:

• Đối với Chính phủ: Tiếp tục rà soát, cắt giảm các điều kiện kinh doanh không còn phù hợp, tạo hành lang pháp lý mở rộng quyền tự do kinh doanh.
• Đối với các Bộ, ban ngành: Bộ Tài chính và các bộ ngành liên quan cần tăng cường kết nối, đồng bộ dữ liệu doanh nghiệp dùng chung trên phạm vi toàn quốc.
• Đối với Sở Tài chính thành phố Huế: Cần nâng cấp hệ thống một cửa, bố trí nhân sự hỗ trợ kỹ thuật số ngay tại sảnh tiếp đón, thiết lập đường dây nóng giải đáp vướng mắc hồ sơ và ban hành chính sách ưu đãi cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp xã hội trên địa bàn.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể gắn liền với số liệu thực tế:

• Về mặt số liệu thống kê: Đã lượng hóa được xu hướng biến động doanh nghiệp tại Huế giai đoạn 2022–2024. Số doanh nghiệp thành lập mới từ 821 đơn vị (năm 2022) giảm xuống 678 đơn vị (năm 2023, giảm 17,42%), sau đó phục hồi lên 788 đơn vị (năm 2024, tăng 16,22%). Tỷ lệ đăng ký qua mạng tăng từ 44,87% năm 2022 lên 98,34% năm 2024, cho thấy bước chuyển biến căn bản về phương thức nộp hồ sơ.
• Về mặt phát hiện thực tế: Khảo sát 38 doanh nghiệp đã chỉ ra điểm nghẽn hành chính: 52,6% doanh nghiệp phải đi lại trên 5 lần mới hoàn thành thủ tục đăng ký; 57,9% vẫn dựa vào kênh tư vấn trực tiếp tại Sở Tài chính do chưa thuần thục thao tác trên Cổng thông tin quốc gia.
• Đóng góp khoa học và thực tiễn: Khóa luận hệ thống hóa cơ sở dữ liệu về đăng ký doanh nghiệp tại địa phương trong giai đoạn chuyển tiếp thành thành phố trực thuộc Trung ương; phân tích rõ cơ cấu loại hình (Công ty TNHH chiếm trên 70% tổng số DN đăng ký mới giai đoạn 2022–2024); đồng thời cung cấp các căn cứ thực chứng giúp Sở Tài chính và các cơ quan chức năng cải thiện hai chỉ số thành phần quan trọng trong PCI là “Chi phí gia nhập thị trường” và “Chi phí thời gian”.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số hạn chế dựa trên phạm vi nghiên cứu:

• Kích thước mẫu khảo sát sơ cấp còn hạn chế (38 doanh nghiệp), chỉ tiếp cận được các đối tượng làm thủ tục trực tiếp tại Sở Tài chính trong thời gian thực tập từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2025, chưa bao quát được toàn diện cộng đồng doanh nghiệp đăng ký hoàn toàn qua môi trường mạng.
• Thời gian nghiên cứu số liệu thứ cấp chỉ tập trung trong 3 năm (2022–2024). Do việc sáp nhập Sở Tài chính và Sở Kế hoạch và Đầu tư mới diễn ra từ ngày 01/03/2025, tác giả chưa có đủ thời gian và dữ liệu để đánh giá tác động thực tế của mô hình tổ chức bộ máy mới đối với tốc độ xử lý thủ tục hành chính.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào:

• Mở rộng quy mô điều tra đối với các doanh nghiệp đã hoạt động từ 1–3 năm để đánh giá các khó khăn trong giai đoạn hậu kiểm và đáp ứng điều kiện kinh doanh chuyên ngành.
• Đánh giá sâu hơn tác động của mô hình Sở Tài chính hợp nhất đối với hiệu quả liên thông thủ tục đầu tư – tài chính – đăng ký kinh doanh tại thành phố Huế sau một giai đoạn vận hành ổn định.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên cao học các ngành Kế hoạch - Đầu tư, Quản lý kinh tế, Kinh tế phát triển, Quản trị kinh doanh và Luật kinh tế tham khảo về phương pháp tiếp cận nghiên cứu thực trạng đăng ký doanh nghiệp và quy trình phân tích số liệu thứ cấp kết hợp khảo sát sơ cấp theo thang đo Likert.
• Cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương: Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính thành phố Huế và Trung tâm Hành chính công thành phố Huế có thể sử dụng các số liệu khảo sát về số lần đi lại của doanh nghiệp và kênh tìm kiếm thông tin để cải tiến quy trình tiếp nhận, nâng cấp giao diện hướng dẫn trực tuyến và triển khai các giải pháp nâng cao chỉ số PCI.
• Các nội dung có giá trị tham khảo nổi bật bao gồm: bảng tổng hợp số liệu đăng ký doanh nghiệp và quy mô vốn giai đoạn 2022–2024; mô hình quy trình xử lý hồ sơ nội bộ 4 bước; các bài học kinh nghiệm về cải cách hành chính từ TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ quan nào hiện nay chịu trách nhiệm tiếp nhận và xử lý hồ sơ đăng ký doanh nghiệp tại Thành phố Huế?
Nhiệm vụ này do Phòng Đăng ký kinh doanh trực thuộc Sở Tài chính thành phố Huế thực hiện. Cơ quan này được tổ chức lại trên cơ sở hợp nhất giữa Sở Tài chính và Sở Kế hoạch và Đầu tư theo Nghị quyết của HĐND thành phố Huế thông qua ngày 26/02/2025, có hiệu lực từ ngày 01/03/2025.

2. Mức độ chuyển đổi số trong đăng ký doanh nghiệp tại Huế giai đoạn 2022–2024 thay đổi như thế nào?
Phương thức đăng ký ghi nhận sự thay đổi mang tính đảo chiều: hồ sơ giấy nộp trực tiếp giảm mạnh từ 2.618 hồ sơ (năm 2022) xuống còn 87 hồ sơ (năm 2024, giảm 95,31%); ngược lại, hồ sơ trực tuyến tăng nhanh từ 2.131 hồ sơ (năm 2022) lên 5.158 hồ sơ (năm 2024), đưa tỷ lệ đăng ký qua mạng từ mức 44,87% lên 98,34%.

3. Khảo sát thực tế 38 doanh nghiệp chỉ ra khó khăn lớn nhất về mặt thời gian là gì?
Kết quả khảo sát cho thấy có tới 52,6% doanh nghiệp phải đến cơ quan hành chính trên 5 lần để hoàn tất hồ sơ, 7,9% phải đi lại từ 3–5 lần; chỉ có 39,5% doanh nghiệp hoàn tất thủ tục trong khoảng từ 0–3 lần. Điều này phản ánh quy trình xử lý hồ sơ và khâu hướng dẫn chỉnh sửa giấy tờ còn kéo dài.

4. Mức thu phí và lệ phí đăng ký doanh nghiệp hiện hành được áp dụng như thế nào?
Theo Thông tư 47/2019/TT-BTC, doanh nghiệp đăng ký qua mạng điện tử nộp tổng phí là 100.000 đồng (phí công bố nội dung đăng ký doanh nghiệp); trường hợp nộp trực tiếp tại bộ phận một cửa là 150.000 đồng. Ngoài ra, phí cung cấp thông tin Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là 20.000 đồng/bản và cung cấp thông tin trong hồ sơ là 40.000 đồng/bản.

5. Vì sao loại hình công ty hợp danh không có doanh nghiệp nào đăng ký mới tại Huế trong giai đoạn 2022–2024?
Loại hình này không được các nhà đầu tư lựa chọn do quy định thành viên hợp danh phải chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản cá nhân đối với các nghĩa vụ của công ty, đồng thời doanh nghiệp không có quyền phát hành chứng khoán để huy động vốn và chịu các quy định ngặt nghèo khi muốn chuyển nhượng hoặc rút vốn.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Minh Thư đã phân tích toàn diện bức tranh đăng ký doanh nghiệp tại thành phố Huế giai đoạn 2022–2024 gắn liền với bước chuyển đổi hành chính năm 2025. Công trình phản ánh rõ nét sự tăng trưởng vượt bậc của tỷ lệ nộp hồ sơ qua mạng (đạt 98,34% năm 2024) song song với những rào cản thực tế về thời gian xử lý khi hơn một nửa số doanh nghiệp khảo sát phải đi lại trên 5 lần. Các giải pháp và kiến nghị được xây dựng có cơ sở thực chứng, gắn với bài học cải cách của các đô thị lớn, đóng góp nguồn tư liệu hữu ích cho việc nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh và hoàn thiện thể chế quản lý doanh nghiệp tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐĂNG KÝ DOANH NGHIỆP 1.1 Khái quát chung về đăng ký doanh nghiệp Vòng đời của một doanh nghiệp có thể khái quát thành ba giai đoạn: sinh ra, trưởng thành và mất đi. Giai đoạn “sinh ra” là giai đoạn gia nhập thị trường, thực hiện các thủ tục về đăng ký, thuế, lao động. Để được pháp luật bảo hộ là một doanh nghiệp, một chủ thể kinh doanh. Giai đoạn “trưởng thành” là giai đoạn các doanh nghiệp thực hiện hoạt động kinh doanh trên thị trường, tăng quy mô.

Và cuối cùng là giai đoạn rút lui khỏi thị trường bởi những rủi ro trong kinh doanh hoặc nhu cầu. Nếu giai đoạn hình thành ý tưởng kinh doanh, nhận diện thị trường là quá trình tìm hiểu cơ hội kinh doanh thì giai đoạn thực hiện thủ tục gia nhập thị trường chính là quá trình bắt đầu cụ thể hóa những ý tưởng kinh doanh với việc đáp ứng đầy đủ các điều kiện để có thể triển khai hoạt động kinh doanh này trên thực tế. Dưới góc độ pháp lý, việc gia nhập thị trường của doanh nghiệp là những thủ tục hành chính – kinh tế, do các cá nhân, tổ chức sáng lập của doanh nghiệp thực hiện, bao gồm thủ tục đăng ký doanh nghiệp và thủ tục đáp ứng điều kiện kinh doanh trong một số lĩnh vực đặc thù. Kết quả của thủ tục đăng ký doanh nghiệp là doanh nghiệp nhận được giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, được coi như “giấy khai sinh” của doanh nghiệp, trở thành chủ đề pháp lý độc lập.

Đăng ký doanh nghiệp là thủ tục từ đó hình thành tư cách pháp lý của doanh nghiệp để hoạt động trên thị trường. Tuy không trực tiếp tạo ra của cải vật chất hay dịch vụ nhằm thu lợi nhuận nhưng nhờ những hoạt động này, các nhà đầu tư mới có thể tiến hành sản xuất, kinh doanh tìm kiếm lợi nhuận dưới tư cách một doanh nghiệp. Đối với một số ngành nghề đặc biệt, có điều kiện, doanh nghiệp còn phải thực hiện các thủ tục đáp ứng các điều kiện đầu tư, kinh doanh này. Nhiều quốc gia trên thế giới như New Zealand, Úc, Mỹ, Canada, Anh,.

Đã tiến hành cải cách các thủ tục gia nhập thị trường của doanh nghiệp từ rất sớm; một số quốc gia như Malaysia, Singapore, Hàn Quốc,. Thực hiện cải cách muộn hơn nhưng lại có nhiều thành tựu lớn và đạt hiệu quả cao. Tại Việt Nam, kể từ khi ban hành Luật Doanh Nghiệp (LDN) tư nhân năm 1990, tới nay là LDN năm 2020 đã trải qua ba thập niên cải cách thủ tục đăng ký doanh nghiệp. 6 Các quy định về thủ tục đăng ký doanh nghiệp ở Việt Nam trong một thời gian dài do Chính phủ thực hiện.

Tùy từng giai đoạn mà thủ tục này được cải cách phù hợp với nhu cầu quản lý của Nhà nước trong giai đoạn đó.1 Khái niệm Đăng ký doanh nghiệp là việc người thành lập doanh nghiệp đăng ký thông tin về doanh nghiệp dự kiến thành lập, doanh nghiệp đăng ký những thay đổi trong thông tin về đăng ký doanh nghiệp với cơ quan đăng ký kinh doanh và được lưu giữ tại cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Theo khoản 10, Điều 4, Luật Doanh nghiệp năm 2020, Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế, có tên riêng, có tài sản riêng và có trụ sở giao dịch ổn định, được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh. Doanh nghiệp có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, chẳng hạn như theo hình thức pháp lý, bản chất kinh tế của chủ sở hữu, theo quy mô hoạt động, theo ngành nghề kinh doanh, theo phạm vi thị trường hay theo hình thức tổ chức.