ĐẶT VẤN ĐỀ Sức khỏe là tài sản vô giá của con người và luôn là vấn đề cần đặc biệt quan tâm hàng đầu. Chăm sóc sức khỏe là quyền lợi cơ bản và là mục tiêu quan trọng của xã hội; để thực hiện mục tiêu vụ này, thì việc cung ứng thuốc kịp thời, đảm bảo chất lượng và hợp lý đóng vai trò rất quan trọng góp phần đảm bảo chất lượng công tác khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân. Thuốc là một loại hàng hóa đặc biệt, là sản phẩm thiết yếu không thể thiếu trong chăm sóc sức khỏe của con người. Thuốc có thể cứu mạng sống của con người, giúp tăng cường sức khỏe, phòng chống dịch bệnh, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống và là vũ khí của nhân loại để chống lại bệnh tật.
Tuy nhiên, thuốc là “con dao hai lưỡi” vì ngoài tác dụng điều trị chúng hoàn toàn có khả năng gây nguy hiểm cho người dùng thuốc nếu không được sử dụng hợp lý. Để sử dụng thuốc hiệu quả, an toàn cần có kiến thức hiểu biết của các bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng và sự cộng tác từ người bệnh. Việc sử dụng thuốc kém hiệu quả, bất hợp lý đã và đang là vấn đề bất cập tại nhiều quốc gia; đây cũng là một trong các nguyên nhân chính làm gia tăng chi phí điều trị, tăng tính kháng thuốc, giảm chất lượng chăm sóc sức khỏe. Một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu quyết định đến công tác cung ứng thuốc chính là hoạt động sử dụng thuốc.
Với những chính sách mở cửa theo cơ chế thị trường và đa dạng hóa các loại hình cung ứng, thị trường thuốc tại Việt Nam hiện nay rất phong phú cả về số lượng và chủng loại, giúp cho việc cung ứng thuốc được dễ dàng và thuận tiện hơn. Tuy nhiên, cũng gây ra nhiều khó khăn, lúng túng trong việc chọn lựa, sử dụng thuốc ở các bệnh viện. Chính vì vậy, một danh mục thuốc hiệu quả sẽ mang lại lợi ích rất lớn trong lĩnh vực cung ứng. Nó giúp cho việc mua sắm dễ dàng hơn, đảm bảo đủ thuốc, có chất lượng, giá cả phù hợp.
Trong lĩnh vực kê đơn, sử dụng, các bác sĩ sẽ tập trung được nhiều kinh nghiệm khi số lượng thuốc ít đi, hạn chế việc 1 sử dụng và thay thế thuốc bất hợp lý. Để phản ánh hiệu quả của công việc xây dựng danh mục thuốc và hoạt động mua sắm, cũng như có cái nhìn tổng thể về việc sử dụng thuốc tại bệnh viện, cần tiến hành phân tích cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định. Bệnh viện Đa khoa khu vực Long Khánh, tỉnh Đồng Nai là bệnh viện hạng II, trực thuộc Sở Y tế Đồng Nai, qui mô 1.000 giường bệnh. Với chức năng phục vụ sức khỏe cho nhân dân trên địa bàn thành phố Long Khánh, huyện Xuân Lộc, Cẩm mỹ và các vùng phụ cận; hàng năm, Bệnh viện mua và sử dụng thuốc để phục vụ công tác khám, chữa bệnh.
Hiện nay, nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân ngày càng tăng cao, cùng với sự cạnh tranh của các cơ sở y tế tư nhân thúc đẩy Bệnh viện cần phải xây dựng uy tín và thương hiệu để thu hút người bệnh. Do đó, việc tăng cường sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả, hợp lý đang là vấn đề cấp thiết hiện nay. Để thực hiện mục tiêu này không thể thiếu nhiệm vụ quan trọng là lựa chọn được danh mục thuốc bệnh viện hợp lý. Với mong muốn tìm hiểu thực trạng sử dụng thuốc tại đơn vị mình hiện nay như thế nào, đã đáp ứng tốt được nhu cầu điều trị và tiết kiệm tối ưu chi phí hay chưa, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện ĐKKV Long Khánh, tỉnh Đồng Nai năm 2020”, với mục tiêu: 1.
Mô tả cơ cấu danh mục thuốc được sử dụng tại Bệnh viện ĐKKV Long Khánh, tỉnh Đồng Nai năm 2020. Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện ĐKKV Long Khánh, tỉnh Đồng Nai năm 2020 bằng phương pháp ABC, VEN và ma trận ABC/VEN. Từ đó đưa ra ý kiến đề xuất những giải pháp giúp quản lý và sử dụng thuốc hợp lý hơn, góp phần nâng cao hiệu quả và chất lượng trong công tác khám chưa bệnh tại bệnh viện. Đồng thời, xác định các ưu tiên cho hoạt động mua sắm và tồn trữ thuốc trong Bệnh viện, khi nguồn kinh phí không đủ để mua toàn bộ các loại thuốc như mong muốn.
DANH MỤC THUỐC VÀ XÂY DỰNG DANH MỤC THUỐC BỆNH VIỆN 1. Khái niệm danh mục thuốc, danh mục thuốc bệnh viện Danh mục thuốc (DMT) là một danh sách các thuốc được sử dụng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe và bác sĩ sẽ kê đơn các thuốc trong danh mục này. DMT của bệnh viện là một danh sách các thuốc đã được lựa chọn và phê duyệt để sử dụng trong bệnh viện, có vai trò rất quan trọng trong chu trình quản lý thuốc tại bệnh viện. DMT bệnh viện được xây dựng trên cơ sở danh mục thuốc thiết yếu, danh mục thuốc chủ yếu của Việt Nam và WHO hiện hành, đảm bảo mục tiêu: sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu điều trị của người bệnh, đảm bảo quyền lợi về thuốc chữa bệnh cho người bệnh tham gia bảo hiểm y tế và phù hợp với khả năng kinh tế của người bệnh và khả năng chi trả của quỹ Bảo hiểm Y tế (BHYT) [1][2].
DMT bệnh viện được xây dựng tốt sẽ mang lại những lợi ích sau [2]: - Loại bỏ được các thuốc không an toàn và kém hiệu quả, từ đó có thể giảm được số ngày nằm viện đồng thời giảm tỷ lệ bệnh tật và tử vong. - Giảm số lượng và chi phí mua thuốc; sử dụng chi phí tiết kiệm được để mua các thuốc có chất lượng tốt, an toàn và hiệu quả hơn. DMT sử dụng là kết quả của các hoạt động trong chu trình cung ứng thuốc - một chu trình khép kín gồm bốn hoạt động chính là: chẩn đoán, kê đơn, cấp phát và tuân thủ điều trị. Bốn hoạt động nói trên đều có vai trò quan trọng, tác động qua lại và ảnh hưởng lẫn nhau, hoạt động trước là tiền đề cho hoạt động sau phát triển.
Đảm bảo hoạt động sử dụng thuốc tại bệnh viện là triển khai thực hiện tốt bốn khâu trên của chu trình sử dụng thuốc. Nguyên tắc xây dựng danh mục thuốc Căn cứ vào DMT thiết yếu, các quy định sử dụng thuốc do Bộ Y tế ban hành; đồng thời, căn cứ vào mô hình bệnh tật và kinh phí của bệnh viện [7]. 3 Hội đồng thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) có nhiệm vụ giúp Giám đốc bệnh viện lựa chọn, xây dựng DMT tại bệnh viện theo nguyên tắc sau: a) Bảo đảm phù hợp với mô hình bệnh tật và khả năng kinh phí của bệnh viện chi trả cho thuốc dùng trong điều trị; b) Phù hợp về phân tuyến chuyên môn kỹ thuật; c) Căn cứ vào hướng dẫn hoặc phác đồ điều trị đã xây dựng và áp dụng tại bệnh viện; d) Đáp ứng với các phương pháp mới, kỹ thuật mới trong điều trị; e) Thống nhất với DMT thiết yếu của Bộ Y tế ban hành; f) DMT bệnh viện phải được rà soát, bổ sung, hiệu chỉnh hàng năm cho phù hợp với tình hình thực tế điều trị; 1. Các bước xây dựng danh mục thuốc trong bệnh viện a) Thu thập, phân tích tình hình sử dụng thuốc năm trước về số lượng và giá trị sử dụng, phân tích ABC/VEN [7], thuốc kém chất lượng, thuốc hỏng, các phản ứng có hại của thuốc, các sai sót trong điều trị trên các nguồn thông tin đáng tin cậy; b) Đánh giá các thuốc đề nghị bổ sung hoặc loại bỏ từ các khoa lâm sàng một cách khách quan; c) Xây dựng DMT và phân loại các thuốc trong danh mục theo nhóm điều trị và phân loại VEN; d) Xây dựng các nội dung hướng dẫn sử dụng danh mục (thuốc cần hội chẩn, thuốc nguy cơ cao, thuốc gây nghiện, hướng tâm thần.
e) Khoa Dược đề nghị DMT bệnh viện, thông qua HĐT&ĐT họp góp ý chỉnh sửa, thống nhất; khoa Dược sẽ tổng hợp DMT dự thảo và trình lên Giám đốc xem xét phê duyệt DMT chính thức. Các tiêu chí lựa chọn thuốc đưa vào DMT bệnh viện a) Thuốc có đủ bằng chứng tin cậy về hiệu quả điều trị, tính an toàn thông qua kết quả thử nghiệm lâm sàng. 4 b) Thuốc sẵn có ở dạng bào chế thích hợp đảm bảo sinh khả dụng, ổn định về chất lượng trong những điều kiện bảo quản và sử dụng theo quy định. c) Khi có từ hai thuốc trở lên tương đương nhau về tiêu chí thì phải lựa chọn trên cơ sở đánh giá kỹ thuật các yếu tố về hiệu quả điều trị, tính an toàn, chất lượng, giá và khả năng cung ứng.
d) Đối với thuốc có cùng tác dụng điều trị nhưng khác nhau về dạng bào chế, cơ chế tác dụng, khi lựa chọn thuốc cần phân tích chi phí, hiệu quả giữa các thuốc với nhau, so sánh tổng chi phí liên quan đến một liệu trình điều trị, không so sánh chi phí tính đơn vị của từng thuốc. đ) Ưu tiên lựa chọn thuốc đơn chất, đối với những thuốc ở dạng phối hợp nhiều thành phần phải đủ tài liệu chứng minh liều lượng của từng hoạt chất đáp ứng yêu cầu điều trị trên quần thể đối tượng người bệnh đặc biệt và có thể vượt trội về hiệu quả, tính an toàn hoặc tiện dụng so với thuốc ở dạng đơn chất. e) Ưu tiên lựa chọn thuốc Generic hoặc thuốc mang tên chung quốc tế, hạn chế tên biệt dược (BDG) hoặc nhà sản xuất cụ thể. Trong một số trường hợp, có thể căn cứ vào một số yếu tố khác như các đặc tính dược động học hoặc yếu tố thiết bị bảo quản, hệ thống kho chứa hoặc nhà sản xuất, cung ứng; 1.
Hội đồng thuốc và điều trị Ngày 08/8/2013, Bộ Y tế ban hành Thông tư số 21/TT-BYT hướng dẫn việc tổ chức hoạt động của Hội đồng thuốc và điều trị ở bệnh viện [7]. Việc thành lập HĐT&ĐT là rất thiết thực, đóng một vai trò hết sức quan trọng, xuyên suốt trong quá trình xây dựng, điều phối toàn bộ quá trình cung ứng, sử dụng thuốc để điều trị cho bệnh nhân tại bệnh viện. * Nhiệm vụ của HĐT&ĐT Bộ Y tế quy định bốn nhiệm vụ của HĐT& ĐT [7]. - Xây dựng và trình giám đốc phê duyệt các quy định cơ bản về cung ứng và sử dụng thuốc của bệnh viện.
5 - Xây dựng và trình giám đốc phê duyệt DMT sử dụng trong bệnh viện.