Đặt vấn đề Hiện nay hình thức thanh toán trực tuyến như thanh toán qua thẻ ngân hàng, chuyển khoản, Vnpay, ví điện tử,. ngày càng phổ biến ở thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Vì vậy mà những lĩnh vực như mua bán hàng hóa, thanh toán dịch vụ được áp dụng hình thức thanh toán trực tuyến ngày càng nhiều. Thanh toán phí giao thông cũng không nằm ngoài xu thế phát triển đó, nó góp phần giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, giảm thiểu ùn tắc giao thông và đặc biệt có ảnh hưởng tốt đến việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
Đỗ Thị Nga- K20HTTTB 4 Khóa luận tốt nghiệp Phân tích, thiết kế hệ thống thanh toán phí giao thông qua app ví Epay Hệ thống giúp thực hiện việc thanh toán phí giao thông không dừng ETC (Electronic Toll Collection) là giải pháp tạo nền tảng hỗ trợ quản lý giao thông thông minh, hiệu quả dựa trên công nghệ nhận dạng bằng sóng điện từ RFID (Radio- frequency identification). Công nghệ RFID được áp dụng theo tiêu chuẩn Mỹ ISO/IEC 18000-6: RFID dải tần 860 MHz đến 960 MHz. Công nghệ này cho phép nhận biết các đối tượng thông qua hệ thống thu phát sóng radio, từ đó có thể giám sát, quản lý hoặc lưu vết từng đối tượng theo nhận định của 1Anish Dhurat,2 Parag Magal,3Manish Chheda,4Darshan Ingle (2014). Theo thông tin từ Cục Đăng kiểm Việt Nam tính đến tháng 4 năm 2021 có khoảng 4 triệu xe ô tô đủ điều kiện lưu hành trong đó số lượng thẻ của VETC đã dán được là 1,1 triệu xe, VDTC là 400.0000 xe chiếm 38% số lượng xe cần gắn thẻ.
Vẫn còn là rất ít so với tổng số xe đủ điều kiện lưu hành. Trước khi Bộ GTVT quyết định đưa dự án thu phí không dừng bước đầu áp dụng tại 28 trạm thu phí trên Quốc lộ 1 và 14, các trạm thu phí trên lãnh thổ Việt Nam đang hoạt động thu phí theo dạng một dừng và bán tự động. Thực tế cũng cho thấy, việc áp dụng hình thức thu phí thủ công như trong giai đoạn trước đây đã trở nên lạc hậu đối với yêu cầu về lưu lượng giao thông tại Việt Nam như: gây ùn tắc, đòi hỏi nhiều nhân lực tại trạm thu phí, phát sinh nhiều chi phí không cần thiết như in ấn, hao tốn nhiên liệu của chủ phương tiện cũng như nhiều chi phí nhân lực - vật lực khác của xã hội. Nhưng từ khi sử dụng dịch vụ thu phí không dừng đã đem lại rất nhiều lợi ích cho tất cả các bên tham gia: đối với nhà nước có thể xây dựng được cơ sở dữ liệu quốc gia về giao thông, giúp nhà đầu tru trạm BOT tránh thất thoát, tiết kiệm chi phí xây dựng trạm, tiết kiệm nhân sự trạm thu phí, tiết kiệm chi phí in vé giấy; đối với chủ phương tiện giúp tiết kiệm thời gian, nhiên liệu và tăng tuổi thọ xe, ngoài ra việc áp dụng hình thức thu phí không dừng còn giúp giảm ùn tắc, ô nhiễm, giẩm 20% số lượng tan nạn giao thông mỗi năm và giảm số lượng người tham gia giao thông thanh toán bằng tiền mặt qua các trạm thu phí, đáp ứng đúng chủ chương của chính phủ đặt ra.
Vậy có thể thấy việc áp dụng hình thức thu phí không dừng là viêc làm rất có ý nghĩa trong cuộc sống hiện đại ngày nay. Đỗ Thị Nga- K20HTTTB 5 Khóa luận tốt nghiệp Phân tích, thiết kế hệ thống thanh toán phí giao thông qua app ví Epay Việt Nam hiện có hai công ty tham gia cung cấp giải pháp cho phép người dùng thực hiện thanh toán phí giao thông không dừng đó là công ty TNHH thu phí tự động VETC và Công ty cổ phần Giao thông số Việt Nam (VDTC) thuộc Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel). Sau hơn 4 năm triển khai dịch vụ của VETC từ tháng 7/2016 (giai đoạn 1) gồm 56 trạm và hơn 4 tháng kết hợp với VDTC (giai đoạn 2) gồm 35 trạm từ ngày 29/12/2020 nâng tổng số trạm lên con số 91 tương ứng gần 40% trên tổng số trạm thu phí trên toàn quốc đã mang lại rất nhiều lợi ích cho các bên tham về mặt kinh tế, xã hội, môi trường nhưng vẫn còn tồn tại không ít những bất cập cần được sửa đổi để đem lại hiệu quả một cách tối đa. Theo nhận định của (Đặng Tiến, 2021) có rất nhiều lỗi trong quá trình sử dụng dịch vụ cụ thể là lỗi đọc thẻ (xe dán thẻ đủ điều kiện nhưng barie không mở) đặc biệt gặp nhiều tại các trạm do nhà đầu tư BOT lắp đặt thiết bị Front-end (đầu-cuối) kết nối với Công ty cổ phần Giao thông số Việt Nam (VDTC), một số xe dán thẻ thu phí tự động không dừng đi qua trạm thu phí gặp tình trạng không giao dịch được, lỗi hệ thống khi thanh toán khiến cho tài xế phải chuyển qua phương thức thanh toán sử dụng tiền mặt, lỗi khiến tài xế bị trừ tiền hai lần.
Cùng đó, một số xe dán thẻ VDTC thu sai mệnh giá (theo thống kê có khoảng 100 xe loại 5 nhưng mức giá là xe loại 1), nguyên nhân gây lỗi là do nhân viên phát hành thẻ kích hoạt sai loại phương tiện. Các phương tiện dán thẻ VDTC kết nối ViettelPay thường bị lỗi khi qua các trạm của Công ty TNHH Thu phí tự động (VECT) quản lý (dù việc kết nối giữa hai giai đoạn đã được bộ GTVT yêu cầu kết nối chặt chẽ với nhau để thực hiện đồng nhất ETC trên toàn quốc tại tất cả các trạm thu phí BOT triển khai). Qua kiểm tra, Vụ PPP (Vụ Đối tác công tư - Bộ Giao thông Vận tải) cũng chỉ ra có hiện tượng xe không qua trạm nhưng bị trừ tiền, nguyên nhân lỗi này do dự án nhà cung cấp dịch vụ sử dụng thêm giải pháp đọc biển số, tuy nhiên do xác suất đọc biển hoặc nhân viên nhập biển có sai sót nhầm biển số dẫn đến xe không qua trạm vẫn bị trừ tiền. Hơn nữa còn tồn tại bất cập khi sử dụng hai giải pháp nên khách hàng bắt buộc phải có tài khoản chuyên dụng để thanh toán phí giao thông.
Bài toán đặt ra ở đây là xây dựng được một giải pháp thu phí giao thông giúp giảm thiểu tình trạng lỗi từ hệ thống thu phú tự động từ đó giúp cho phương tiện lưu Đỗ Thị Nga- K20HTTTB 6 Khóa luận tốt nghiệp Phân tích, thiết kế hệ thống thanh toán phí giao thông qua app ví Epay thông qua các trạm diễn ra một cách thuận tiện nhất. Thứ hai là khách hàng không cần phải có một tài khoản thu phí chuyên dụng mà chỉ cần có những phương thức thanh toán phổ biến hiện nay như ví điện tử, thẻ ngân hàng cũng có thể sử dụng được dịch vụ.3 Xác định bài toán cần thực hiện Dựa vào những khảo sát, tìm hiểu về nhu cầu thực tế ta thấy bài toán đặt ra là cung cấp giải pháp giúp cho việc thanh toán phí giao thông không dừng diễn ra nhanh chóng, thuận tiện và đảm bảo an toàn cho khách hàng, không còn để xảy ra tính trạng trừ tiền nhưng xe không được qua hay hệ thống gặp lỗi. Vì vậy, ví điện tử Epay ra đời với tính năng quan trọng là thanh toán phí giao thông không dừng giúp cho người dùng dễ dàng thao tác, thưc hiện một số chức năng như đăng ký sử dụng dịch vụ, tra cứu lịch sử giao dịch và đăng ký dịch vụ xuất hóa đơn để đảm bảo an toàn khi có bất kỳ lỗi hệ thống nào xảy ra, tra cứu thông tin trạm dịch vụ và đặc biệt là có thể mua vé theo tháng hoặc quý. Không như những giải pháp thanh toán phí giao thông không dừng hiện nay khi bắt buộc phải có tài khoản chuyên dụng để thu phí với việc sử dụng ví điện tử Epay người dùng có thể thực hiện việc thanh toán thông qua ví điện tử, thẻ ngân hàng mà không cần phải đăng ký một tài khoản chuyên dùng để thu phí nào cả.
Với ý tưởng trên, khi sử dụng hệ thống người tham gia giao thông sẽ phải đăng ký dán thẻ RFID để nhận dạng xe, có tài khoản ví Epay đủ điều kiện hoạt động, sau đó thực hiện đăng ký thông tin xe để thực hiện thanh toán thu phí không dừng. Sau khi hoàn tất các thủ tục đăng ký và tài khoản đảm bảo đủ số dư khi đi qua trạm thu phí BOT hệ thống sẽ tiến hành quét sóng nhận diện phương tiện thông qua thẻ RFID khi đó ngay lập tức tiền trong tài khoản ví sẽ bị trừ theo đúng mức phí phải trả nếu số dư trong ví còn đủ, barrier sẽ tự động mở để xe dễ dàng qua trạm và biên nhận thanh toán được gửi về ví. Để thực hiện được ý tưởng trên công ty phối hợp cùng trung gian thanh toán Epay thực hiện một số công việc sau: - Khảo sát các nhu cầu thực tế tại Việt Nam, các trạm BOT trên toàn quốc. - Làm việc với cục đường bộ để nghiên cứu đưa ra những giải pháp phù hợp nhất.
Đỗ Thị Nga- K20HTTTB 7 Khóa luận tốt nghiệp Phân tích, thiết kế hệ thống thanh toán phí giao thông qua app ví Epay - Liên hệ với các bên liên quan để thực hiện ký kết hợp đồng hợp tác. - Kết nối hệ thống app ví với hệ thống server của các trạm BOT để thực hiện xuyên suốt quá trình từ đọc tài khoản nhận dạng, trừ tiền ví và tự động mở barie cho xe đi qua. Hệ thống đã đưa ra một giải pháp thanh toán phí giao thông không dùng tiền mặt giúp xe lưu thông qua trạm diễn ra nhanh chóng hơn, giảm thiểu những tình trạng tồn tại khi sử dụng tiền mặt. Việc thanh toán phí giao thông không dừng còn giải quyết được vấn đề minh bạch, tiện lợi và an toàn thông tin.
Tính năng thanh toán phí giao thông không dùng tiền mặt được xây dựng trên ví điện tử Epay còn mong muốn làm giảm số lượng người tham gia giao thông thanh toán bằng tiền mặt qua các trạm thu phí, đáp ứng đúng chủ chương của chính phủ đặt ra.4 Đề xuất, kiến nghị Để hoạt động của hệ thống diễn ra một cách trơn tru nhất thì hiện tại em có một số ý kiến đóng góp: - Đối với trạm thu phí: cần thực hiện tốt việc hợp tác với những bên liên quan như tổng cục đường bộ, các công ty cung cấp giải pháp thanh toán để xe qua trạm một cách tiện lợi, an toàn nhất. - Đối với Tổng cục đường bộ: cần có sự giám sát kỹ càng hơn nữa tới việc tổng hợp giao dịch trong một ngày, đưa ra những giải pháp cho những bài toán khó phát sinh.