CHƯƠNG 1 MỘT SỐ CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THANH TOÁN ĐIỆN TỬ 1. Một số khái niệm cơ bản: 1. Khái niệm về thương mại điện tử: Một số khái niệm về thương mại điện tử được định nghĩa bởi các tổ chức uy tín thế giới: Theo Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), "Thương mại điện tử bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình, cả các sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hoá thông qua mạng Internet". Theo Ủy ban Thương mại điện tử của Tổ chức Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) định nghĩa: "Thương mại điện tử liên quan đến các giao dịch thương mại trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữa các nhóm (cá nhân) mang tính điện tử chủ yếu thông qua các hệ thống có nền tảng dựa trên Internet." Các kỹ thuật thông tin liên lạc có thể là email, EDI, Internet và Extranet có thể được dùng để hỗ trợ thương mại điện tử.
Theo Ủy ban châu Âu: "Thương mại điện tử có thể định nghĩa chung là sự mua bán, trao đổi hàng hóa hay dịch vụ giữa các doanh nghiệp, gia đình, cá nhân, tổ chức tư nhân bằng các giao dịch điện tử thông qua mạng Internet hay các mạng máy tính trung gian (thông tin liên lạc trực tuyến). Thật ngữ bao gồm việc đặt hàng và dịch thông qua mạng máy tính, nhưng thanh toán và quá trình vận chuyển hàng hay dịch vụ cuối cùng có thể thực hiện trực tuyến hoặc bằng phương pháp thủ công." Theo nghĩa rộng, thương mại điện tử là toàn bộ chu trình và các hoạt động kinh doanh liên quan đến tổ chức hay cá nhân được tiến hành bằng cách sử dụng các phương tiện điện tử và công nghệ xử lí thông tin số hóa. Theo nghĩa hẹp, thương mại điện tử là việc mua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua các phương tiện điện tử và các mạng viễn thông, đặc biệt là máy tính và internet. Thương mại điện tử được viết tắt là E-Commerce, là hình thái hoạt động kinh doanh bằng các phương pháp điện tử; là việc trao đổi “thông tin” kinh doanh thông qua các phương tiện công nghệ điện tử.
Luan van 5 Tóm lại, thương mại điện tử chỉ xảy ra trong môi trường kinh doanh mạng Internet và các phương tiện điện tử giữa các nhóm (cá nhân) với nhau thông qua các công cụ, kỹ thuật và công nghệ điện tử. Ngoài ra, theo nghiên cứu tại đại học Texas, các học giả cho rằng thương mại điện tử và kinh doanh điện tử đều bị bao hàm bởi nền kinh tế Internet. Khái niệm về thanh toán điện tử: Một số khái niệm về thanh toán điện tử: Thanh toán điện tử ( electronic payment ) là việc thanh toán dựa trên nền tảng công nghệ thông tin, trong đó sử dụng máy tính nối mạng để truyền đi các thông điệp điện tử, chứng từ điện tử giúp cho các quá trình thanh toán nhanh chóng, an toàn và hiệu quả. Thanh toán điện tử là việc thanh toán qua thông điệp điện tử thay việc thanh toán tiền mặt.
Theo ủy ban Châu Âu (EU), thanh toán điện tử được hiểu là việc thực hiện các hoạt động thanh toán thông qua các phương tiện điện tửu dựa trên việc xử lí truyền dữ liệu điện tử. Theo nghĩa rộng: Thanh toán điện tử là việc thanh toán tiền thông qua các thông điệp điện tử thay cho việc trao tay tiền mặt( theo báo cáo quốc gia về Kỹ thuật thương mại điện tử của Bộ Thương mại) Theo nghĩa hẹp: Thanh toán trong thương mại điện tử có thể hiểu là việc trả tiền và nhận tiền hàng cho các hàng hóa và dịch vụ được mua bán trên Internet. Thanh toán điện tử (hay còn gọi là thanh toán trực tuyến) là một mô hình giao dịch không dùng tiền mặt đã phổ biến trên thế giới. Có rất nhiều hình thức thanh toán điện tử như: thông qua thẻ ATM, thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ, ví điện tử Payoo, payment gateway, thanh toán qua điện thoại vv… Thông qua thanh toán điện tử người dùng sẽ không sử dụng tiền mặt để thanh toán chi trả các hoạt động giao dịch mua bán của mình mà thay vào đó là sử dụng các loại thẻ tín dụng, các thẻ này đã được chứng thực và được sự bảo đảm của các Ngân hàng.
Điều này rất an toàn và tiện dụng, có tính bảo mật cao. Khi kinh doanh trên Internet ta có thể tiến hành và quản lý mọi giao dịch thông qua một hệ thống thanh toán mà ta chỉ cần một chiếc máy vi tính với một trình duyệt Luan van 6 và kết nối mạng.Toàn bộ quá trình từ lúc khách hàng đặt hàng, thanh toán cho đến khi nhận, gửi hàng, nhận tiền và cảm ơn khách hàng đều được tự động hóa. Ngoài áp dụng thanh toán qua Internet, hiện nay các ngân hàng cũng áp dụng hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng làm cơ sở cho phát triển hệ thống thanh toán điện tử ở Việt Nam. Yêu cầu của một hệ thống thanh toán điện tử: Để sử dụng hệ thống thanh toán điện tử ta phải có một tài khoản (Merchanht Account) và một cổng thanh toán (Payment Gateway).
Merchant account là một tài khoản ngân hàng đặc biệt, cho phép khi kinh doanh có thể chấp nhận thanh toán bằng thẻ tín dung. Việc thanh toán bằng thẻ tín dụng chỉ có thể thông qua dạng tài khoản này. Payment gateway là một chương trình phần mềm. Phần mềm này sẽ chuyển dữ liệu của các giao dịch từ website của người bán sang trung tâm thanh toán thẻ tín dụng để hợp thức hóa quá trình thanh toán thẻ tín dụng.
Đặc điểm của thanh toán điện tử: Tính độc lập: hầu hết các phương thức thanh toán điện tử đòi hỏi người bán hàng phải cài đặt phần cứng và phần mềm để có thể thực hiện thanh toán Tính tương tác và di chuyển: các hệ thống thương mại điện tử phải được liên kết với nhau và liên kết hệ thống thanh toán. Phương thức thanh toán phải phù hợp với hệ thống thương mại điện tửu và hạ tầng công nghệ thông tin. Tính an toàn và bảo mật: an toàn và bảo mật cho các giao dịch tài chính qua mạng mở như internet là hết sức quan trọng vì đây sẽ là mục tiêu tấn công của các loại tội phạm công nghệ cao, ăn cắp hoặc sử dụng thẻ tín dụng trái phép. Tính phân đoạn: hầu như người bán chấp nhận thẻ tín dụng cho các giao dịch có giới hạn, nếu giá trị giao dịch quá nhỏ hoặc quá lớn thì thẻ tín dụng không là phương thức thanh toán khả thi.
Tính dễ sử dụng: bất kì ai, mọi doanh nghiệp hay khách hàng đều có thể sử dụng Tính tiết kiệm: chi phí cho mỗi giao dịch là rất nhỏ, đặc biệt là giao dịch có giá trị thấp. Tính hoán đổi: có thể chuyển đồi hình thức thanh toán này sang hình thức thanh toán khác. Luan van 7 Tính linh hoạt: có nhiều phương pháp thanh toán tiện lợi cho mọi đối tượng. Lợi ích của việc sử dụng thanh toán điện tử: Thanh toán điện tử không bị hạn chế về mặt không gian và thời gian.
Thanh toán điện tử là hệ thống thanh toán thông qua mạng máy ính viễn thông để đạt được tốc độ thanh toán với thời gian thực. Thông qua mạng WAN, internet cho phép thực hiện thanh toán trên phạm vi toàn cầu, trong suốt 24/24, 7 ngày / 1 tuần. Khi bị mất phương tiện thanh toán mà tiền vẫn không bị mất do được giữ trong tài khoản. Tiết kiệm thời gian, đơn giản hóa quá trình thanh toán: khi áp dụng thanh toán điện tử khách hàng cũng như doanh nghiệp sẽ đơn giản hóa quá trình thanh toán của mình chỉ cần có mạng internet mà không cần phải dùng đến nhiều giấy tờ, thủ tục.
Tính an toàn cao: vì khi thanh toán chúng ta không cần mang tiền mặt nên cũng tránh được các rủi ro về vận chuyển tiền như mất cắp,. Phân loại các loại hình thanh toán: 1. Thanh toán bằng thẻ: Thẻ thanh toán là do ông Frank Mc Namara, một doanh nhân người Mỹ, phát minh vào năm 1949. Những tấm thẻ thanh toán đầu tiên có tên là “Diner’s Club”.
Các khái niệm về thẻ thanh toán: Thẻ thanh toán (thẻ chi trả) là một phương tiện thanh toán tiền mua hàng hoá, dịch vụ hoặc có thể được dùng để rút tiền mặt tại các Ngân hàng đại lý hoặc các máy rút tiền tự động. Thẻ thanh toán là một loại thẻ giao dịch tài chính được phát hành bởi Ngân hàng, các Tổ chức tài chính hay các công ty. Thẻ thanh toán là một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt mà người chủ thẻ có thể sử dụng để rút tiền mặt hoặc thanh toán tiền mua hàng hoá, dịch vụ tại các điểm chấp nhận thanh toán bằng thẻ. Thẻ thanh toán là phương thức ghi sổ những số tiền cần thanh toán thông qua máy đọc thẻ phối hợp với hệ thống mạng máy tính kết nối giữa Ngân hàng/Tổ chức tài chính với các điểm thanh toán (Merchant).
Nó cho phép thực hiện thanh toán nhanh chóng, thuận lợi và an toàn đối với các thành phần tham gia thanh toán. Luan van 8 Tóm lại: các cách diễn đạt trên đều phản ánh lên đây là một phương thức thanh toán mà người sở hữu thẻ có thể dùng để thanh toán tiền mua hàng hoá dịch vụ hay rút tiền mặt tự động thông qua máy đọc thẻ hay các máy rút tiền tự động. Hiện nay trên thị trường có nhiều loại thẻ khác nhau, các loiaj thẻ sau đây được sử dụng phổ biến bao gồm: Thẻ tín dụng (Creadit Card): là loại thẻ được dùng khá phổ biến vì cho phép người sử dụng khả năng chi tiêu trước trả tiền sau. Khoảng thời gian từ khi thẻ được dùng để thanh toán tiền mua hàng hóa, dịch vụ tới lúc chủ thẻ trả tiền cho ngân hàng phụ thuộc vào từng loại thẻ tín dụng của các tổ chức khác nhau.
Nếu chủ thẻ thanh toán toàn bộ số dư nợ vào ngày đến hạn, thời gian này sẽ trở thành thời gian ân hạn và chủ thẻ hoàn toàn được miễn lãi đối với số dư nợ cuối kỳ. Tuy vậy, nếu hết thời gian này mà toàn bộ số dư nợ cuối kỳ chưa được thanh toán cho ngân hàng thì chủ thẻ sẽ chịu những khoản phí và lãi trả chậm. Khi toàn bộ số tiền phát sinh được hoàn trả cho ngân hàng, hạn mức tín dụng của chủ thẻ được khôi phục như ban đầu. Đây là tính chất “tuần hoàn” (revolving) của thẻ tín dụng.