PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Phân tích tài chính DN là quá trình vận dụng tổng thể các phương pháp phân tích khoa học để đánh giá tình hình tài chính của DN, từ đó dự báo những tiềm năng và những rủi ro trong tương lai của DN. Phân tích tài chính DN thu hút sự quan tâm của nhiều đối tượng khác nhau từ những nhà quản trị DN đến các nhà đầu tư, các nhà cho vay, các nhà cung cấp vật tư, người lao động trong DN và cơ quan của Chính phủ liên quan đến quản lý DN.v…Mỗi đối tượng theo đuổi các mục tiêu khác nhau, vì vậy mỗi đối tượng sử dụng phân tích tài chính để đưa ra các quyết định nhằm thực hiện mục tiêu của mình. Đối với các nhà quản trị DN, việc phân tích tài chính DN là vấn đề cực kỳ quan trọng nó giúp cho các nhà quản trị thấy được những điểm mạnh, những điểm yếu để đưa ra những quyết định điều chỉnh về đầu tư, về tài trợ, về quản lý và sử dụng vốn một cách có hiệu quả.
Phân tích tài chính còn là công cụ kiểm soát các hoạt động của DN và là cơ sở các dự báo tài chính. Trong những năm gần đây, ngành nhựa Việt Nam đã có sự phát triển mạnh mẽ, vào giai đoạn 2015 - 2020 ngành nhựa là một trong số những ngành có tăng trưởng cao nhất Việt Nam. Các DN nhựa ở Việt Nam đang đứng trước các cơ hội lớn từ việc hội nhập, đặc biệt là việc thực thi những hiệp định thương mại: Hiệp định thương mại tự do Việt - Liên minh Châu Âu (EVFTA), Hiệp định Đối tác kinh tế Toàn diện khu vực (RCEP)… sẽ mở ra cơ hội lớn xuất khẩu các sản phẩm nhựa cho DN Việt Nam. Tuy vậy, hiện nay một phần lớn các DN nhựa Việt Nam còn hạn chế về năng lực tài chính và công nghệ dẫn đến sự hạn chế trong năng lực cạnh tranh.
Thực tế cho thấy, hiệu suất sử dụng vốn kinh doanh trong giai đoạn 2012 – 2020 tại các DN nhựa chưa cao (<1), doanh thu bán hàng có xu hướng giảm liên tục từ năm 2019 với tỷ lệ giảm bình quân 6,7%/năm, điều này kéo theo sự giảm sút khả năng sinh lời với giá trị hệ số sinh lời cơ bản vốn kinh doanh BEP giảm bình quân 7,4%/năm. Việc sử dụng đòn bẩy tài chính không hợp lý tại một số doanh nghiệp trong điều kiện BEP giảm khiến hệ số sinh lời ròng vốn chủ sở hữu ROE sụt giảm. Có thể thấy một DN mạnh, có năng lực cạnh tranh cao cũng là DN có năng lực tài chính lớn, tình hình tài chính lành mạnh và hiệu quả kinh doanh cao. Điều đó, đòi hỏi các nhà quản trị DN ngành nhựa nhất là các nhà quản trị tài chính phải thực hiện tốt việc phân tích tài chính DN để từ đó tiếp tục phát huy được những điểm mạnh và khắc phục những điểm yếu trong tài chính góp phần tích cực nâng cao năng lực cạnh tranh của DN mình.
Từ thực trạng trên, nhận thấy việc nghiên cứu, đề xuất giải pháp góp phần cải thiện tình hình tài chính của các DN nhựa niêm yết tại Việt Nam trong thời gian tới là một đòi hỏi cấp thiết, mặc dù số các công ty nhựa niêm yết tại Việt Nam là không nhiều, nhưng việc thực hiện hiệu quả hoạt động phân tích tài chính từ đó giúp các DN phát hiện ra những hạn chế còn tồn tại, nguyên nhân hạn chế sẽ làm cải thiện luan an 2 tình hình tài chính của các DN nói riêng và toàn ngành nhựa Việt Nam nói chung, đưa các DN niêm yết trở thành những DN mũi nhọn, thúc đẩy sự phát triển của toàn ngành. Để có những giải pháp hữu hiệu cải thiện tình hình tài chính tại các công ty cổ phần nhựa trong giai đoạn hiện nay thì cần thiết phải phân tích tài chính tại các công ty này. Chính vì vậy, việc thực hiện đề tài luận án “Phân tích tài chính của các DN nhựa niêm yết tại Việt Nam” có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2.
Mục tiêu tổng quát Mục tiêu tổng quát: Sử dụng khoa học phân tích để đánh giá tài chính tại các DN nhựa niêm yết và đề xuất giải pháp cải thiện tình hình tài chính của các DN nhựa niêm yết tại Việt Nam. Mục tiêu chi tiết Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận án bao gồm: - Một là, nghiên cứu cơ sở lý luận về tài chính DN, phân tích tài chính; các giải pháp cải thiện tình hình tài chính; các nghiên cứu về các DN nhựa niêm yết trong và ngoài nước; kinh nghiệm cải thiện tình hình tài chính từ các nước trên thế giới từ đó rút ra nội dung có thể kế thừa và chỉ ra những khoảng trống để tiếp tục nghiên cứu. - Hai là, sử dụng các phương pháp phân tích tài chính và mô hình hồi qui kinh tế lượng để đánh giá thực trạng tài chính tại các DN nhựa niêm yết; từ đó chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân dẫn đến hạn chế về tình hình tài chính DN. - Ba là, đề xuất hệ thống các giải pháp cải thiện tình hình tài chính tại các DN nhựa niêm yết bên cạnh đó đưa ra kiến nghị với các cơ quan quản lý nhà nước nhằm tạo điều kiện thực hiện cải thiện tình hình tài chính của các DN nhựa niêm yết.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài - Đối tượng nghiên cứu: Tài chính của các DN nhựa niêm yết - Phạm vi nghiên cứu: Về nội dung: Phân tích tài chính phục vụ quản trị tài chính tại doanh nghiệp nhựa niêm yết Về không gian: nghiên cứu tại 14 DN nhựa niêm yết hoạt động trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh ngành nhựa bao bì tại Việt Nam. Về thời gian: nghiên cứu thực trạng tài chính doanh nghiệp nhựa niêm yết trong khoảng thời gian từ năm 2012 - 2020 và khuyến nghị giải pháp từ giai đoạn 2021 trở đi. Xác định khung nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu Để thực hiện đề tài trên cơ sở nghiên cứu, tác giả sử dụng tổng hợp nhiều phương pháp khác nhau, có thể mô tả qua sơ đồ sau: luan an 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Phương pháp phân tích hiện trạng Phương pháp luận Duy vật biện chứng Duy vật lịch sử Thực Phương pháp Tổng hợp số liệu thứ cấp hiện thu thập dữ liệu Phương pháp định lượng Nghiên cứu thực trạng Đề Xử lý và Phương pháp định tính xuất phân tích dữ giải Nghiên cứu pháp liệu Phương pháp phân loại và hệ thống cơ sở lý luận hoá lý thuyết Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết Nghiên cứu tổng quan Sơ đồ 1: Phương pháp nghiên cứu luận án (Nguồn: Tác giả tổng hợp) Theo sơ đồ, phương pháp duy vật biện chứng và phương pháp duy vật lịch sử được dùng làm phương pháp luận, chỉ đạo việc sử dụng các phương pháp hệ. Theo đó, tác giả nghiên cứu DN trong quá trình vận động, phát triển không ngừng đặt trong bối cảnh tình hình kinh tế xã hội thực tế; xem xét tài chính DN trong mối quan hệ với các sự vật, hiện tượng liên quan; xem xét sự phát triển của khoa học công nghệ, kinh tế tri thức trong mối quan hệ với quá trình sản xuất, phân phối lợi nhuận.
Phương pháp hệ là nhóm các phương pháp bao gồm các phương pháp cụ thể, được sử dụng phối hợp để thực hiện quá trình nghiên cứu. Trong luận án, tác giả sử dụng hai phương pháp hệ: (1) phương pháp thu thập dữ liệu; (2) phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu. - Phương pháp thu thập dữ liệu: - Các số liệu về tài chính chi tiết dựa trên cơ sở những số liệu thực tế trong quá trình hoạt động của các DN nhựa niêm yết, được lấy từ các thông tin công bố trên website như báo cáo tài chính đã được kiểm toán, báo cáo thường niên, báo cáo quản trị của các DN, các tài liệu nội bộ của các DN. - Việc chọn giai đoạn nghiên cứu từ 2012 – 2020 vì những năm này cùng chung bối cảnh tái cơ cấu nền kinh tế đi liền với việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế.
Hơn nữa, trong giai đoạn này giá trị sản phẩm nhựa xuất khẩu của Việt Nam liên tục tăng trưởng, là một trong những ngành có tốc độ tăng trưởng cao nhất. luan an 4 - Thu thập số liệu thứ cấp từ các tạp chí nghiên cứu khoa học, các văn bản pháp quy liên quan đến nội dung nghiên cứu, các công trình liên quan được lưu ở Thư viện quốc gia. - Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu Trên cơ sở dữ liệu đã thu thập được, tác giả tiến hành xử lý và phân tích dữ liệu bằng việc sử dụng các phương pháp phù hợp, cụ thể: Trong nghiên cứu tổng quan và nghiên cứu cơ sở lý luận, tác giả sử dụng kết hợp “Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết” với “Phương pháp phân loại và hệ thống hoá lý thuyết” để đánh giá các nghiên cứu đã công bố có liên quan đến đề tài đã giải quyết được vấn đề gì, còn vấn đề gì chưa giải quyết được từ đó rút ra khoảng trống nghiên cứu của đề tài. Trong nghiên cứu cơ sở lý luận, tác giả hệ thống hoá các vấn đề lý luận thuộc phạm vi nghiên cứu, từ đó rút ra quan điểm cá nhân để làm rõ hơn lý luận vấn đề nghiên cứu.
Trong nghiên cứu tài chính của các DN nhựa niêm yết, tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng. Phương pháp nghiên cứu định tính: Luận án sử dụng các phương pháp như diễn giải, quy nạp, phân tích, tổng hợp, so sánh để mô tả số liệu thống kê về tài chính của các DN nhựa niêm yết tại Việt Nam. Phương pháp này được tác giả sử dụng để đối chiếu về mặt định lượng của các chỉ tiêu liên quan đến thực trạng tài chính của DN. Qua đó, thấy được xu thế, sự biến động của các chỉ tiêu phân tích qua các con số về số tuyệt đối và số tương đối.
Ngoài ra, tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính để lựa chọn các biến trong mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới các chỉ tiêu tài chính trong các công trình nghiên cứu đã được công bố.