Phân tích quy trình nhập khẩu bia tại Công ty TNHH Trung Việt Logistics

Khóa luận: Phân tích quy trình nhập khẩu bia tại Công ty TNHH Trung Việt Logistics giai đoạn 2022-2025

• Tác giả: Đỗ Kim Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Trần Hạnh Lợi
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Logistics và quản lý chuỗi cung ứng
• Đề tài: Phân tích quy trình nhập khẩu bia tại Công ty TNHH Trung Việt Logistics
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan quy trình nhập khẩu bia tại Trung Việt Logistics

Hoạt động nhập khẩu đồ uống có cồn đòi hỏi quy trình vận hành nghiêm ngặt. Công ty TNHH Trung Việt Logistics đảm nhận vai trò cầu nối dịch vụ giao nhận quốc tế tại khu vực miền Trung. Doanh nghiệp cung cấp giải pháp vận tải đa phương thức kết hợp thông quan chuyên nghiệp. Quy trình nhập khẩu bia bắt đầu từ giai đoạn tiếp nhận yêu cầu báo giá của khách hàng. Bộ phận kinh doanh tiến hành kiểm tra thông tin mặt hàng, xuất xứ và điều kiện giao hàng theo Incoterms. Doanh nghiệp lập tức liên hệ các hãng tàu để xác nhận lịch trình vận chuyển đường biển về cảng Tiên Sa. Hồ sơ pháp lý được chuẩn bị kỹ lưỡng nhằm đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kiểm tra an toàn thực phẩm. Đội ngũ nhân sự theo dõi sát sao tình trạng hàng hóa suốt hành trình di chuyển trên biển. Việc kết nối chặt chẽ giữa các bộ phận giúp hạn chế phát sinh chi phí lưu kho bãi. Dịch vụ logistics trọn gói đảm bảo sản phẩm bia duy trì chất lượng tốt nhất khi phân phối ra thị trường nội địa.

1.1. Cơ sở pháp lý và điều kiện nhập khẩu mặt hàng bia

Mặt hàng bia thuộc nhóm đồ uống có cồn chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản quy phạm pháp luật. Doanh nghiệp nhập khẩu phải sở hữu giấy phép phân phối rượu bia hợp lệ theo quy định nhà nước. Sản phẩm bắt buộc thực hiện thủ tục tự công bố chất lượng và đăng ký kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm. Nhãn hàng hóa phải hiển thị đầy đủ thông tin tiếng Việt theo nghị định hiện hành. Thuế tiêu thụ đặc biệt cùng thuế nhập khẩu tạo nên rào cản chi phí lớn đối với mặt hàng này. Đơn vị dịch vụ logistics cần nắm vững mã HS để áp mức thuế suất chính xác. Việc chuẩn bị chứng nhận xuất xứ giúp doanh nghiệp tận dụng các ưu đãi thuế quan theo hiệp định thương mại tự do.

1.2. Năng lực tiếp nhận và hạ tầng dịch vụ tại Đà Nẵng

Cảng Tiên Sa đóng vai trò cửa ngõ tiếp nhận hàng hóa trọng điểm tại miền Trung. Trung Việt Logistics khai thác triệt để vị trí chiến lược này để vận hành dịch vụ thông suốt. Doanh nghiệp thiết lập mối liên kết chặt chẽ với các bãi bốc dỡ container cảng Đà Nẵng. Hệ thống phương tiện vận tải đường bộ chuyên dụng luôn sẵn sàng phục vụ việc kéo container rỗng và cont đầy. Các tuyến giao hàng kết nối trực tiếp đến khu công nghiệp Hòa Cầm, Hòa Khánh và Liên Chiểu. Mức phí nâng hạ và phí xếp dỡ được công ty cập nhật minh bạch theo biểu giá quy định. Hạ tầng kho bãi đạt chuẩn vệ sinh giúp bảo quản hàng bia nguyên vẹn trước điều kiện khí hậu nhiệt đới.

II. Phân tích thực trạng nhập khẩu bia tại Trung Việt Logistics

Thực tế triển khai nghiệp vụ nhập khẩu bia bộc lộ nhiều điểm nghẽn kỹ thuật và chi phí. Công ty chịu ảnh hưởng trực tiếp từ sự biến động giá cước tàu biển quốc tế. Phụ phí hãng tàu tại cảng đến gồm phí xếp dỡ THC, phí lệnh giao hàng DO và phí mất cân đối vỏ container tăng cao. Thời gian thông quan hàng hóa thường bị kéo dài do khâu lấy mẫu kiểm định vệ sinh an toàn thực phẩm. Biến động tỷ giá hối đoái gây rủi ro tài chính lớn cho các đơn hàng thanh toán ngoại tệ. Năng lực xoay vòng vốn lưu động của doanh nghiệp chịu áp lực khi khách hàng trả chậm chi phí dịch vụ. Cơ sở hạ tầng bãi chứa container cảng Tiên Sa vào mùa cao điểm thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải cục bộ. Tình trạng kẹt xe trên các trục giao thông dẫn vào cảng làm chậm tiến độ giao hàng. Nhân sự chuyên trách đôi khi thiếu linh hoạt khi xử lý sự cố tờ khai phân luồng vàng hoặc đỏ. Những hạn chế này làm tăng tổng chi phí logistics và giảm tỷ suất lợi nhuận ròng.

2.1. Rào cản chi phí địa phương và phụ phí hãng tàu

Các loại phí địa phương (local charges) chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu giá vốn dịch vụ. Biểu phí xếp dỡ THC cho mỗi container dao động từ 3,2 triệu đồng đến hơn 4,8 triệu đồng tùy kích thước cont. Chi phí lấy lệnh giao hàng DO và phí vệ sinh container tạo thêm gánh nặng cho khách hàng. Đáng chú ý, phụ phí mất cân đối vỏ container (CIC) thường xuyên áp dụng trong các giai đoạn lệch luồng vận tải. Khoản phí nâng hạ container tại bãi cảng Tiên Sa dao động gần một triệu đồng mỗi lượt. Sự thiếu minh bạch hoặc thay đổi phụ phí đột ngột từ các hãng tàu quốc tế gây khó khăn cho khâu báo giá. Bộ phận kinh doanh phải liên tục cập nhật bảng cước để bảo vệ biên lợi nhuận hoạt động.

2.2. Khó khăn trong khâu kiểm định chất lượng và hải quan

Quy trình kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với bia ngoại nhập đòi hỏi nhiều bước xét nghiệm. Cơ quan kiểm định cần lấy mẫu ngẫu nhiên trực tiếp tại cảng biển hoặc kho bãi chỉ định. Thời gian chờ kết quả thử nghiệm vi sinh và nồng độ cồn thường kéo dài từ ba đến năm ngày làm việc. Quá trình này làm phát sinh chi phí lưu kho bãi và phí lưu container (DEM/DET). Khi tờ khai hải quan rơi vào luồng đỏ, việc kiểm hóa vật lý 100% lô hàng gây nguy cơ trầy xước thùng carton và vỡ chai bia. Sai sót nhỏ trong việc đối chiếu nhãn phụ hoặc thông tin vận đơn cũng khiến thủ tục thông quan bị đình trệ. Doanh nghiệp logistics cần nguồn nhân lực am hiểu nghiệp vụ để giám sát chặt chẽ từng khâu.

III. Giải pháp tối ưu quy trình nhập khẩu bia Trung Việt Logistics

Hoàn thiện quy trình nhập khẩu đòi hỏi công ty triển khai các biện pháp đồng bộ từ quản trị đến công nghệ. Trung Việt Logistics cần chủ động ứng dụng phần mềm quản lý vận tải và kho bãi hiện đại. Việc số hóa toàn bộ chứng từ xuất nhập khẩu giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hải quan. Doanh nghiệp cần xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược lâu dài với các hãng tàu quốc tế lớn. Cam kết sản lượng vận chuyển đều đặn sẽ giúp công ty đàm phán mức giá cước ưu đãi và kéo dài hạn miễn phí lưu container. Công tác đào tạo chuyên môn định kỳ cho nhân viên khai báo hải quan cần được ưu tiên hàng đầu. Đội ngũ nhân sự phải cập nhật thường xuyên các thông tư mới về kiểm tra chuyên ngành và mã phân loại HS. Doanh nghiệp cũng cần thiết lập quỹ dự phòng biến động tỷ giá và lãi suất ngân hàng. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa phòng vận tải và phòng chứng từ loại bỏ nguy cơ chậm trễ giao nhận.

3.1. Tự động hóa thủ tục chứng từ và đăng ký kiểm tra trước

Doanh nghiệp cần áp dụng mô hình khai báo từ xa và chuẩn bị hồ sơ trước khi tàu cập cảng. Nhân viên chứng từ thực hiện kiểm tra chéo vận đơn đường biển, hóa đơn thương mại và phiếu đóng gói hàng hóa ngay khi nhận bản thảo. Việc đăng ký kiểm tra an toàn thực phẩm trên cổng thông tin một cửa quốc gia giúp tiết kiệm nhiều giờ hành chính. Doanh nghiệp có thể phối hợp trung tâm giám định lấy mẫu kiểm tra ngay tại mạn tàu hoặc kho ngoại quan. Giải pháp này hạn chế tối đa thời gian lưu bãi tại cảng Tiên Sa. Tốc độ giải phóng hàng hóa nhanh chóng giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí bốc dỡ và lưu kho.

3.2. Nâng cấp đội xe vận tải và tối ưu hóa tuyến đường giao nhận

Công ty cần mở rộng quy mô đội xe đầu kéo và rơ-moóc chuyên dụng chở container bia. Việc gắn thiết bị định vị GPS trên từng xe giúp điều phối viên giám sát lộ trình vận chuyển theo thời gian thực. Doanh nghiệp cần xây dựng thuật toán sắp xếp tuyến giao nhận hợp lý từ cảng Tiên Sa đến các khu công nghiệp Tam Thăng, Điện Nam - Điện Ngọc và VSIP Quảng Ngãi. Lịch trình di chuyển tránh giờ cao điểm giúp giảm hao phí nhiên liệu và hạn chế va chạm giao thông. Đội ngũ tài xế cần được bồi dưỡng kỹ năng chằng buộc hàng hóa và bảo quản sản phẩm dễ vỡ. Sự chuyên nghiệp trong vận tải mặt đất củng cố uy tín dịch vụ của Trung Việt Logistics.

IV. Kết luận về hiệu quả nhập khẩu bia tại Trung Việt Logistics

Nâng cao hiệu quả nhập khẩu bia đóng vai trò chiến lược đối với sự phát triển của Trung Việt Logistics. Doanh nghiệp đã khẳng định vị thế đơn vị giao nhận uy tín tại thị trường miền Trung thông qua năng lực xử lý thủ tục linh hoạt. Việc chuẩn hóa quy trình giúp giảm thiểu chi phí phát sinh và đảm bảo giao hàng đúng cam kết. Khả năng kiểm soát rủi ro pháp lý và kỹ thuật kiểm định chất lượng tạo dựng lòng tin vững chắc nơi đối tác thương mại. Bài học thực tiễn từ hoạt động nhập khẩu bia mang lại giá trị ứng dụng cao cho nhiều nhóm hàng thực phẩm đóng gói khác. Doanh nghiệp cần kiên định theo đuổi định hướng chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực logistics. Sự phối hợp đồng bộ giữa năng lực tài chính và hạ tầng kho vận sẽ thúc đẩy tăng trưởng doanh thu bền vững. Mô hình vận hành này cung cấp góc nhìn thực tiễn hữu ích cho các nghiên cứu chuyên ngành chuỗi cung ứng.

4.1. Khả năng nhân rộng mô hình cho các nhóm hàng tiêu dùng

Quy trình nhập khẩu bia tạo tiền đề chuẩn mực để xử lý các loại đồ uống và thực phẩm đóng chai nhập khẩu. Doanh nghiệp hoàn toàn có thể áp dụng các bước khai báo và kiểm định này cho mặt hàng nước giải khát hoặc rượu vang. Quy trình xử lý hồ sơ chứng từ chuẩn mực giúp giảm sai sót nghiệp vụ khi tiếp nhận mặt hàng mới. Mạng lưới xe đầu kéo và bãi container hiện có đáp ứng linh hoạt yêu cầu phân phối đến các trung tâm bán buôn. Việc tối ưu hóa mô hình mang lại lợi ích quy mô rõ nét cho Trung Việt Logistics. Khách hàng doanh nghiệp được thụ hưởng gói dịch vụ chất lượng cao với chi phí cạnh tranh nhất trên thị trường.

4.2. Khuyến nghị thực tiễn cho hoạt động quản trị chuỗi cung ứng

Các doanh nghiệp thương mại nhập khẩu cần chủ động chia sẻ kế hoạch đặt hàng với công ty logistics ngay từ đầu quý. Việc trao đổi sớm giúp đơn vị vận tải lập phương án điều phối vỏ container và đặt chỗ tàu biển thuận lợi. Doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến tính nhất quán của bộ chứng từ xuất nhập khẩu để tránh phát sinh chi phí điều chỉnh. Việc đầu tư hệ thống theo dõi đơn hàng tích hợp mang lại sự minh bạch cho toàn bộ các khâu trung gian. Doanh nghiệp logistics cần tiếp tục củng cố năng lực tài chính nhằm tăng khả năng thanh toán tạm ứng cho khách hàng. Mối quan hệ hợp tác tin cậy giữa chủ hàng và nhà cung cấp dịch vụ logistics tạo nên lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, kể từ dấu mốc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2006, hoạt động xuất nhập khẩu đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mở rộng thị trường và thu hút đầu tư công nghệ. Cùng với sự dịch chuyển của cán cân thương mại, ngành đồ uống và sản xuất bia tại Việt Nam giữ một vai trò đáng kể trong nền kinh tế vĩ mô. Hằng năm, toàn ngành đồ uống và bia đóng góp vào ngân sách nhà nước khoảng 60 nghìn tỷ đồng, với hệ thống gần 400 nhà máy bia trên cả nước, giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động trực tiếp và gián tiếp trong các chuỗi cung ứng dịch vụ, nhà hàng, khách sạn và dịch vụ giải trí.

Mặc dù có tiềm năng thương mại lớn, thị trường bia tại Việt Nam chịu sự biến động phức tạp dưới tác động của chính sách quản lý nhà nước và bối cảnh kinh tế. Trong giai đoạn 2022–2023, theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, Việt Nam xuất khẩu bia đạt trị giá 82,5 triệu USD (tập trung tại các thị trường Hoa Kỳ, Singapore, Thái Lan), trong khi kim ngạch nhập khẩu chỉ đạt 27,4 triệu USD. Đại dịch COVID-19 cùng các quy định pháp luật kiểm soát nồng độ cồn khi tham gia giao thông (như Nghị định 100/2019/NĐ-CP) và chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt đã khiến mức tiêu thụ bia toàn quốc năm 2021 giảm 22% so với năm 2019.

Tại khu vực miền Trung, thành phố Đà Nẵng đóng vai trò là cửa ngõ logistics quan trọng thông qua hệ thống cảng biển Tiên Sa. Công ty TNHH Trung Việt Logistics là doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics tổng hợp, khai báo hải quan và vận tải nội địa hàng hóa xuất nhập khẩu. Năm 2023, công ty ghi nhận kim ngạch nhập khẩu hàng bia đạt 5,7 tỷ VNĐ; tuy nhiên bước sang năm 2024, con số này sụt giảm xuống còn 4,6 tỷ VNĐ (tương ứng mức giảm 19,3%). Thực trạng này đặt ra yêu cầu phải khảo sát toàn diện quy trình giao nhận, thủ tục hải quan và kiểm tra chuyên ngành nhằm nhận diện điểm nghẽn, tối ưu hóa chi phí vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác lập cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Phân tích, đánh giá thực trạng quy trình nhập khẩu bia tại Công ty TNHH Trung Việt Logistics giai đoạn 2022–2024 (định hướng 2025), từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện quy trình nghiệp vụ.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn liên quan đến quy trình xuất nhập khẩu hàng hóa và hoạt động nhập khẩu bia qua đường biển.
  2. Phân tích, đánh giá chi tiết thực trạng quy trình, thủ tục và tình hình nhập khẩu bia tại Công ty TNHH Trung Việt Logistics.
  3. Định hướng và đề xuất các nhóm giải pháp nhằm khắc phục hạn chế, hoàn thiện quy trình nhập khẩu bia của doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Toàn bộ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến quy trình nghiệp vụ nhập khẩu mặt hàng bia bằng đường biển.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu tập trung tại Công ty TNHH Trung Việt Logistics (địa chỉ: Tầng 6, tòa nhà Trang Lâm Phát, 771 Ngô Quyền, phường An Hải Bắc, quận Sơn Trà, TP. Đà Nẵng) và hoạt động giao nhận qua Cảng Đà Nẵng (Cảng Tiên Sa).
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu hoạt động trong giai đoạn từ năm 2022 đến năm 2024, đưa ra định hướng và giải pháp áp dụng cho năm 2025.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các khái niệm chuẩn mực về thương mại quốc tế, vận tải biển và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành của Việt Nam:

• Khái niệm nhập khẩu và vận tải biển: Căn cứ Điều 28 Luật Thương mại năm 2005; Khoản 5 Điều 2 Thông tư 54/2018/TT-BGTVT; Khoản 2 Điều 3 Nghị định 160/2016/NĐ-CP về vận tải biển quốc tế; Khoản 2 Điều 148 Luật Hàng hải năm 2015 quy định về vận đơn đường biển; Thông tư 31/2022/TT-BTC ban hành Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam.
• Quy định kiểm tra chuyên ngành đối với mặt hàng bia nhập khẩu:
  • Nghị định 15/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm: Yêu cầu bắt buộc về kiểm nghiệm sản phẩm, hồ sơ tự công bố sản phẩm và cấp giấy kiểm tra chất lượng an toàn thực phẩm.
  • Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 6-3:2010/BYT của Bộ Y tế: Quy chuẩn kỹ thuật đối với đồ uống có cồn, kiểm soát các chỉ tiêu vi sinh, hóa lý và nồng độ cồn tại các phòng thử nghiệm đạt chuẩn ISO 17025.
  • Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP: Quy định về ghi nhãn hàng hóa và thể hiện nhãn phụ bằng tiếng Việt bắt buộc đối với hàng nhập khẩu lưu thông nội địa.
  • Luật Đầu tư năm 2020: Quy định thủ tục đối với các tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
• Chính sách thuế đối với bia nhập khẩu:
  • Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt (Luật số 27/2008/QH12 sửa đổi, bổ sung qua các năm 2014, 2016, 2022): Áp dụng thuế suất 35% đối với bia có độ cồn dưới 20 độ và 65% đối với bia có độ cồn từ 20 độ trở lên. Thuế TTĐB = (Giá nhập khẩu + Thuế nhập khẩu) × Thuế suất TTĐB.
  • Thuế nhập khẩu: Tính theo Biểu thuế xuất nhập khẩu hiện hành; áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt 0% khi có Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) Form E đối với các lô hàng nhập từ Trung Quốc theo hiệp định thương mại tự do.
  • Luật Thuế Giá trị gia tăng năm 2024 (Luật số 48/2024/QH15): Áp dụng mức thuế suất 10% tính trên tổng giá trị hàng nhập khẩu đã bao gồm thuế nhập khẩu và thuế tiêu thụ đặc biệt.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa nghiên cứu bàn giấy và khảo sát thực tế:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu nội bộ được thu thập trực tiếp từ phòng kế toán, phòng vận tải và phòng chứng từ của Công ty TNHH Trung Việt Logistics (thông qua cán bộ nghiệp vụ chứng từ Phúc Kim), bao gồm các hợp đồng mua bán ngoại thương (Sales Contract), hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), vận đơn (Bill of Lading), phiếu đóng gói (Packing List), thông báo hàng đến (Arrival Notice), lệnh giao hàng điện tử (EDO) và các báo cáo tài chính từ năm 2022 đến 2024. Dữ liệu bên ngoài được tổng hợp từ số liệu của Tổng cục Hải quan, Tổng cục Thống kê, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cùng tài liệu nghiên cứu hành vi tiêu dùng rượu bia của Đại học Kinh tế Quốc dân (PGS.TS Lưu Bích Ngọc, 2018).
• Phương pháp phỏng vấn chuyên gia: Thực hiện phỏng vấn sâu trực tiếp ông Nguyễn Doãn Tú – Giám đốc đại diện Công ty TNHH Trung Việt Logistics theo bảng hỏi xây dựng sẵn nhằm xác định các khó khăn nghiệp vụ, thời gian thông quan thực tế và các phát sinh chi phí tại cảng.
• Phương pháp phân tích và xử lý số liệu: Sử dụng kỹ thuật thống kê mô tả, so sánh đối chiếu số liệu tài chính qua các năm, kết hợp mô hình phân tích ma trận SWOT (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức) để đánh giá quy trình dịch vụ logistics của doanh nghiệp.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận của quy trình nhập khẩu bia

Chương 1 hệ thống hóa các khái niệm nền tảng về thương mại quốc tế, hình thức nhập khẩu (nhập khẩu trực tiếp, ủy thác nhập khẩu, tạm nhập tái xuất) và phân tích vai trò của vận tải biển đối với hàng bách hóa cồng kềnh. Tác giả phân tích cấu trúc bộ chứng từ nhập khẩu hàng hóa gồm Hợp đồng, Invoice, B/L, Packing List, C/O, A/N, D/O và bảo hiểm vận tải.

Nội dung trọng tâm của chương là làm rõ các điều kiện pháp lý nghiêm ngặt khi nhập khẩu mặt hàng bia vào thị trường Việt Nam. Bia thuộc nhóm hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) nhưng đồng thời là hàng hóa quản lý chuyên ngành nhạy cảm, dễ vỡ do đóng chai thủy tinh, dễ biến tính hương vị hoặc phồng nắp lon khi chịu nền nhiệt độ cao từ 35°C–38°C tại miền Trung. Chương này cũng phân tích thực trạng tiêu thụ rượu bia tại Việt Nam dựa trên các khảo sát xã hội học:

Chỉ tiêu tiêu thụ rượu bia	Số liệu công bố	Nguồn trích dẫn trong văn bản
Mức tiêu thụ cồn bình quân năm 2010	6,6 lít/người	Báo cáo của tác giả Nam Phương (2024)
Mức tiêu thụ cồn bình quân năm 2019	9,3 lít/người	Báo cáo của tác giả Nam Phương (2024)
Tiêu thụ bình quân người lớn (≥15 tuổi) năm 2018	8,66 lít/người (xếp thứ 2 ASEAN, sau Lào 20,72 lít)	Nghiên cứu của Bộ Y tế / WHO
Tỷ lệ nam giới và nữ giới sử dụng rượu bia	Nam: 86,8% ; Nữ: 31,6% (gần 60% dân số chung)	Điều tra quốc gia về tiêu dùng rượu bia
Tỷ lệ người dân sử dụng rượu bia theo vùng	Tây Nguyên: 73,4%; Đồng bằng sông Hồng: 65%; Miền núi phía Bắc: 61%; ĐBSCL: 52%	PGS.TS Lưu Bích Ngọc (2018), ĐH Kinh tế Quốc dân
Sản lượng bia toàn ngành năm 2019 so với 2020	2019: 4.559 tỷ lít; 2020: 3.955 tỷ lít (giảm 13,3%)	Báo cáo ngành đồ uống

Chương 2: Phân tích quy trình nhập khẩu bia của Công ty TNHH Trung Việt Logistics

Chương 2 trình bày hồ sơ doanh nghiệp thành lập ngày 07/12/2019, mã số thuế 0401966094, do ông Nguyễn Doãn Tú làm đại diện pháp luật. Về nguồn lực, công ty có cơ cấu nhân sự gồm 51 người (1 Giám đốc, 5 Trưởng phòng, 15 Nhân viên văn phòng có trình độ đại học/cao đẳng, và 30 Lái xe có bằng lái F và C). Cơ sở vật chất gồm văn phòng 70 m², bãi đỗ xe container 1.000 m², và đội xe 25 sơ mi rơ-moóc với giá trị trang thiết bị văn phòng, máy móc đạt 1.345 triệu đồng. Đội phương tiện được phân chia linh hoạt: xe đầu kéo đã qua sử dụng của Mỹ (mua từ Hải Phòng, Sài Gòn) dùng cho tuyến ngắn; xe đầu kéo mới của Trung Quốc (Howo, Chenglong) phục vụ các tuyến đường dài. Khách hàng thân thiết gồm các đơn vị: Dệt may Hòa Thọ, Hyosung Quảng Nam, May mặc ABLE Việt Nam, Frit Huế, KCN VSIP Quảng Ngãi.

Kết quả tài chính và kinh doanh của doanh nghiệp qua 3 năm được tác giả tổng hợp từ báo cáo kế toán:

Chỉ tiêu tài chính (Đơn vị: triệu đồng)	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024	So sánh 2024/2023 (%)	So sánh 2024/2022 (%)
Doanh thu thuần cung cấp dịch vụ	90.980	62.195	68.000	+9,33%	-25,26%
Giá vốn dịch vụ cung cấp	86.895	56.364	59.858	+6,22%	-31,21%
Lợi nhuận gộp	4.085	5.831	8.142	+39,63%	+99,31%
Chi phí tài chính	1.045	900	1.527	+69,67%	+46,12%
Chi phí quản lý doanh nghiệp	3.995	4.044	4.500	+11,27%	+12,64%
Lợi nhuận trước thuế	-953	889	2.234	+151,29%	+334,42%
Chi phí thuế TNDN hiện hành	0	177,8	424,6	+138,81%	-
Lợi nhuận sau thuế	-953	711,2	1.651,4	+132,19%	+273,28%

Trong cơ cấu doanh thu vận tải giai đoạn 2023–2024, mảng vận chuyển nội địa chiếm tỷ trọng chi phối (năm 2024 đạt 38.706 triệu đồng), dịch vụ đại lý hãng tàu và cước biển đạt 25.780 triệu đồng, và dịch vụ khai báo hải quan đạt 515 triệu đồng (tăng 8,26% so với 480 triệu đồng năm 2023). Doanh nghiệp chi 125 triệu đồng/năm cho hoạt động marketing tìm kiếm khách hàng (tương đương khoảng 8% lợi nhuận sau thuế năm 2023), trong đó hiệu quả tiếp cận cao nhất đến từ việc tham gia các sàn logistics nội địa và quốc tế (tiếp cận 570 khách hàng/năm với chi phí 30 triệu đồng).

Quy trình nhập khẩu bia tại Công ty Trung Việt Logistics được vận hành qua 8 bước liên hoàn:

1. Tìm kiếm khách hàng và tiếp nhận nhu cầu vận chuyển, làm thủ tục hải quan.
2. Đàm phán thương mại và ký kết hợp đồng dịch vụ logistics ủy thác.
3. Chuẩn bị bộ chứng từ ngoại thương và pháp lý chuyên ngành.
4. Kiểm nghiệm an toàn thực phẩm tại trung tâm kiểm nghiệm và lập hồ sơ tự công bố sản phẩm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
5. Tiến hành truyền tờ khai hải quan điện tử qua phần mềm hải quan.
6. Thanh toán các khoản phụ phí hãng tàu (local charges) để nhận lệnh giao hàng điện tử (EDO).
7. Thực hiện thủ tục thông quan hàng hóa tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Cảng Đà Nẵng.
8. Tổ chức kéo container từ bãi cảng Tiên Sa và vận chuyển bàn giao về kho của khách hàng.

Biểu cước vận tải container từ Cảng Tiên Sa đi các khu công nghiệp (KCN) và các phụ phí cảng áp dụng năm 2024 được ghi nhận trong nghiên cứu:

Tuyến đường vận chuyển từ Cảng Tiên Sa	Cước cont 20 feet (nghìn VNĐ)	Cước cont 40 feet (nghìn VNĐ)
Cảng Tiên Sa – KCN Hòa Cầm (Đà Nẵng)	1.600	1.900
Cảng Tiên Sa – KCN Hòa Khánh (Đà Nẵng)	1.700	2.100
Cảng Tiên Sa – KCN Liên Chiểu (Đà Nẵng)	1.900	2.300
Cảng Tiên Sa – KCN Điện Nam – Điện Ngọc (Quảng Nam)	1.700	2.100
Cảng Tiên Sa – KCN Tam Thăng (Quảng Nam)	2.800	3.400
Cảng Tiên Sa – KCN VSIP (Quảng Ngãi)	3.600	4.500

Loại phụ phí tại Cảng Đà Nẵng (Local Charges)	Mức thu cont 20 feet (nghìn VNĐ)	Mức thu cont 40 feet (nghìn VNĐ)
Phí bốc dỡ tại cảng (THC)	2.200	3.200
Phí cấp lệnh giao hàng (D/O)	1.000	1.000
Phí vệ sinh container	200	200
Phụ phí mất cân đối vỏ container (CIC)	1.100	1.560
Phí nâng hạ container tại bãi cảng (gồm VAT)	999	1.497

Chương 3: Định hướng và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình nhập khẩu bia của Công ty TNHH Trung Việt Logistics

Dựa trên kết quả phân tích quy trình và ma trận SWOT ở chương 2, tác giả đề xuất 6 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Giải pháp về hệ thống thông tin: Ứng dụng phần mềm quản lý vận tải tích hợp định vị GPS, đồng bộ cơ sở dữ liệu khách hàng trên phần mềm MISA, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong khâu rà soát độ trùng khớp của bộ chứng từ trước khi truyền tờ khai hải quan.
2. Giải pháp về nhân sự: Định kỳ đào tạo nâng cao nghiệp vụ cho 15 nhân viên văn phòng và 30 lái xe; xây dựng quy chế an toàn vận hành, kiểm soát chặt chẽ quy trình bốc xếp hàng bia trong kho bãi và thực hiện nghiêm chính sách bảo hiểm xã hội, đãi ngộ để giữ chân nhân sự có kinh nghiệm.
3. Giải pháp tìm kiếm tàu và tuyến vận chuyển: Thiết lập mối quan hệ hợp tác trực tiếp với các hãng tàu vận tải quốc tế và công ty forwarder uy tín để lấy chỗ trống (space) ổn định, đàm phán mức giá cước cạnh tranh nhằm hạn chế rủi ro biến động phụ phí đường biển.
4. Giải pháp trong kỹ thuật vận chuyển: Do bia là mặt hàng dễ vỡ và nhạy cảm với nhiệt độ, công ty cần trang bị bạt cách nhiệt, vật tư chèn lót chống sốc, hướng dẫn tài xế chạy đúng tốc độ, kiểm soát nhiệt độ thùng xe để tránh hiện tượng nổ lon bia, phồng nắp chai trong mùa nắng nóng.
5. Giải pháp về kiểm tra ATTP và hồ sơ tự công bố: Phối hợp sớm với đơn vị nhập khẩu để lấy mẫu kiểm nghiệm trước tại các phòng thử nghiệm đạt tiêu chuẩn ISO 17025; hoàn thiện hồ sơ tự công bố sản phẩm và duyệt bản thiết kế tem nhãn phụ tiếng Việt theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP và 111/2021/NĐ-CP trước khi tàu cập cảng nhằm rút ngắn thời gian lưu bãi.
6. Giải pháp về tài chính: Nâng cao năng lực quản trị dòng tiền, đôn đốc thu hồi công nợ từ khách hàng sử dụng dịch vụ trả chậm, cân đối kế hoạch vay vốn tín dụng đầu tư phương tiện mới nhằm bảo đảm khả năng thanh toán chi phí nhiên liệu (PV Oil) và phí hãng tàu.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã đạt được những kết quả cụ thể gắn liền với số liệu thực tế tại doanh nghiệp:

• Phản ánh trung thực tình hình tài chính của Công ty Trung Việt Logistics: Doanh nghiệp đã vượt qua giai đoạn lỗ sau dịch COVID-19 (-953 triệu đồng năm 2022) để phục hồi mạnh mẽ với lợi nhuận sau thuế năm 2023 đạt 711,2 triệu đồng và năm 2024 đạt 1.651,4 triệu đồng. Doanh thu mảng vận tải nội địa tăng trưởng tốt, đạt 38.706 triệu đồng trong năm 2024.
• Làm rõ thực trạng sụt giảm của mặt hàng bia nhập khẩu: Kim ngạch nhập khẩu mặt hàng bia qua công ty giảm từ 5,7 tỷ VNĐ (năm 2023) xuống còn 4,6 tỷ VNĐ (năm 2024), tương đương mức giảm 19,3%. Nghiên cứu đã bóc tách nguyên nhân từ sự sụt giảm nhu cầu tiêu thụ chung và sự siết chặt của các quy định pháp luật (Nghị định 100/2019/NĐ-CP, thuế tiêu thụ đặc biệt).
• Đóng góp thực tiễn của đề tài: Tác giả đã sơ đồ hóa chi tiết 8 bước nghiệp vụ nhập khẩu bia đường biển tại khu vực Cảng Đà Nẵng, hệ thống hóa toàn bộ biểu cước vận chuyển thực tế đi 6 khu công nghiệp lớn tại Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, cùng bảng kê chi tiết các phụ phí local charges và thủ tục kiểm tra an toàn thực phẩm. Đây là nguồn dữ liệu thực tế giúp công ty chuẩn hóa quy trình giao nhận và loại bỏ các chi phí lưu kho bãi phát sinh do chậm trễ chứng từ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn tồn tại một số giới hạn do điều kiện nghiên cứu:

• Hạn chế về thời gian và phạm vi dữ liệu: Đề tài được thực hiện trong thời gian thực tập 3 tháng tại doanh nghiệp; nguồn số liệu khảo sát chủ yếu tập trung nội bộ tại Công ty TNHH Trung Việt Logistics và Chi cục Hải quan Cảng Đà Nẵng, chưa mở rộng đối sánh với các doanh nghiệp logistics đa quốc gia khác trên cùng địa bàn.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Tiếp tục nghiên cứu tác động của lộ trình điều chỉnh tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với đồ uống có cồn dự kiến áp dụng từ năm 2026 đến chuỗi cung ứng logistics bia nhập khẩu.
  • Mở rộng phân tích các mô hình logistics xanh và chuỗi cung ứng lạnh (cold chain) chuyên biệt phục vụ vận chuyển đồ uống cao cấp bằng đường biển.

---

Giá trị tham khảo

Nghiên cứu có giá trị thực tiễn đối với nhiều đối tượng:

• Đối với sinh viên chuyên ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, Kinh doanh quốc tế, Kinh tế phát triển: Khóa luận là tài liệu tham khảo điển hình về một đồ án tốt nghiệp chuyên ngành vận tải - hải quan, cung cấp phương pháp tiếp cận từ lý luận đến thực tiễn xử lý chứng từ ngoại thương.
• Đối với nhân viên chứng từ, nhân viên hiện trường (ops) tại các công ty logistics và forwarder: Cung cấp hướng dẫn chi tiết về hồ sơ kiểm tra an toàn thực phẩm, trình tự lập hồ sơ tự công bố sản phẩm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP, cách tính các loại thuế (NK, TTĐB, GTGT) và lưu ý kỹ thuật bảo quản bia chai, bia lon đóng container trong điều kiện khí hậu miền Trung.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khi nhập khẩu mặt hàng bia về Việt Nam, doanh nghiệp phải nộp những loại thuế nào và cách tính ra sao?

Doanh nghiệp nhập khẩu bia phải chịu 3 loại thuế chính:

• Thuế nhập khẩu: Tính theo công thức Thuế NK = Giá tính thuế NK × Thuế suất NK. Đối với bia có xuất xứ từ các quốc gia tham gia hiệp định thương mại tự do đáp ứng quy tắc xuất xứ (như Form E từ Trung Quốc), mức thuế suất nhập khẩu có thể được hưởng ưu đãi 0%.
• Thuế tiêu thụ đặc biệt: Tính theo công thức Thuế TTĐB = (Giá tính thuế NK + Thuế NK) × Thuế suất TTĐB. Theo Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt hiện hành, bia có nồng độ cồn từ 20 độ trở lên chịu thuế suất 65%, dưới 20 độ chịu thuế suất 35%.
• Thuế giá trị gia tăng (VAT): Áp dụng mức thuế suất 10% theo Luật Thuế GTGT 2024 số 48/2024/QH15, tính trên cơ sở: Giá tính thuế GTGT = Giá tính thuế NK + Thuế NK + Thuế TTĐB + Thuế bảo vệ môi trường (nếu có).

2. Thủ tục kiểm tra chuyên ngành và công bố chất lượng đối với bia nhập khẩu gồm những bước nào?

Căn cứ Nghị định 15/2018/NĐ-CP và Quy chuẩn QCVN 6-3:2010/BYT, doanh nghiệp phải thực hiện:

• Bước 1: Gửi mẫu thử nghiệm đến phòng kiểm nghiệm đạt chuẩn ISO 17025 để phân tích các chỉ tiêu vi sinh, hóa lý, nồng độ cồn (phiếu kiểm nghiệm có giá trị trong 12 tháng).
• Bước 2: Nộp hồ sơ tự công bố sản phẩm tại cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền (Ban Quản lý An toàn thực phẩm) và chịu trách nhiệm toàn bộ về chất lượng công bố.
• Bước 3: Đăng ký kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với lô hàng nhập khẩu trước khi thông quan.
• Bước 4: Hoàn thiện nhãn mác hàng hóa, in và dán nhãn phụ bằng tiếng Việt theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP trước khi đưa sản phẩm ra lưu thông.

3. Quy mô phương tiện và nhân sự của Công ty TNHH Trung Việt Logistics năm 2024 như thế nào?

Theo báo cáo nội bộ năm 2024, công ty có tổng cộng 51 nhân sự, bao gồm: 1 Giám đốc, 5 Trưởng phòng nghiệp vụ, 15 Nhân viên văn phòng và 30 Lái xe có bằng F và C. Về cơ sở vật chất, công ty sở hữu bãi đỗ xe container 1.000 m², văn phòng làm việc 70 m², đội xe gồm 25 sơ mi rơ-moóc với giá trị trang thiết bị thống kê đạt 1.345 triệu đồng. Đội xe được cơ cấu gồm dòng xe Mỹ đã qua sử dụng phục vụ cung đường ngắn và dòng xe Howo, Chenglong mới phục vụ cung đường dài.

4. Tình hình kinh doanh và kim ngạch nhập khẩu bia của công ty giai đoạn 2022–2024 biến động ra sao?

Hoạt động kinh doanh chung của công ty phục hồi tích cực sau đại dịch: Doanh thu thuần năm 2024 đạt 68.000 triệu đồng; lợi nhuận sau thuế chuyển từ mức âm 953 triệu đồng (năm 2022) lên dương 711,2 triệu đồng (năm 2023) và đạt 1.651,4 triệu đồng (năm 2024). Tuy nhiên, riêng mặt hàng bia nhập khẩu lại ghi nhận xu hướng sụt giảm kim ngạch: năm 2023 đạt 5,7 tỷ VNĐ nhưng sang năm 2024 giảm 19,3% xuống còn 4,6 tỷ VNĐ do sức mua giảm và tác động của các chính sách kiểm soát nồng độ cồn khi lái xe.

5. Những khoản phụ phí hãng tàu (local charges) chủ yếu phát sinh tại Cảng Đà Nẵng đối với container bia là gì?

Khi làm thủ tục nhận container tại Cảng Đà Nẵng, doanh nghiệp phải chi trả các khoản local charges cơ bản gồm: Phí bốc dỡ tại cảng (THC: 2.200 nghìn VNĐ/cont 20' và 3.200 nghìn VNĐ/cont 40'), Phí lệnh giao hàng (D/O: 1.000 nghìn VNĐ), Phí vệ sinh container (200 nghìn VNĐ), Phụ phí mất cân đối vỏ container (CIC: 1.100 nghìn VNĐ/cont 20' và 1.560 nghìn VNĐ/cont 40'), cùng chi phí nâng hạ container tại bãi cảng (999 nghìn VNĐ/cont 20' và 1.497 nghìn VNĐ/cont 40' đã bao gồm thuế VAT).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Kim Ngọc đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận và khung pháp lý điều chỉnh hoạt động nhập khẩu mặt hàng bia bằng đường biển tại Việt Nam. Thông qua việc khai thác hệ thống dữ liệu thực tế tại Công ty TNHH Trung Việt Logistics giai đoạn 2022–2024, nghiên cứu đã phân tích chi tiết quy trình nghiệp vụ 8 bước, làm rõ thực trạng doanh thu và biến động kim ngạch nhập khẩu bia qua Cảng Tiên Sa. Các giải pháp được đề xuất về hạ tầng thông tin, an toàn bảo quản hàng nhạy cảm, tối ưu thủ tục an toàn thực phẩm và quản trị chi phí mang tính khả thi cao, đóng góp thiết thực vào việc hoàn thiện quy trình giao nhận logistics cho doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I, Luật Thương mại (2005): “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” Tại Khoản 5, Điều 2, Thông tư 54/2018/TT-BGTVT: “Hàng hóa xuất khẩu là hàng hóa có nới gửi hàng (gốc) ở Việt Nam và có nơi nhận hàng (đích) ở nước ngoài” Hoạt động nhập khẩu là hoạt động mua hàng hóa ở các quốc gia khác về cho nước mình để tái sản xuất, kinh doanh hoặc đáp ứng nhu cầu cho người tiêu dùng. Như vậy, nó sẽ trở nên phức tạp hơn việc mua hàng hóa trong nước vì nó liên quan giữa hai quốc gia với nhau: từ việc phong tục, tập quán, chính sách, thanh toán, và bất kỳ hàng hóa nào muốn vào tại thị trường Việt Nam đều phải khai báo hải quan, đóng các loại thuế, tuân thủ theo quy định pháp luật. Việc nhập khẩu hàng hóa sẽ phải dựa theo danh mục hàng hóa được phép nhập khẩu do pháp luật quy định, mã hàng hóa. Thực hiện đầy đủ các giấy tờ, chứng từ để phục vụ cho hàng hóa và tiến hành khai báo hải quan, đóng thuế để tiến hành nhập khẩu một loại hàng hóa nào đó (Theo đó, danh mục hàng hóa xuất khẩu nhập khẩu Việt Nam mới nhất được quy định tại Phụ lục 1 ban hành kèm theo Thông tư 31/2022/TT-BTC).

Theo tổng cục thống kê năm 2024: tính chung cả năm 2024, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 786,29 tỷ USD, tăng 15,4% so với năm trước, trong đó nhập khẩu tăng 16,7% ( theo Bảo Linh” Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu của Việt Nam năm 2024” báo thông tin của bộ kế hoạch-đầu tư,6/1/2025). Vai trò của nhập khẩu - Đối với nền kinh tế: Nhập khẩu là 1 phần không thể thiếu trong việc phát triển nền kinh tế, XNK được ví như là mạch máu của mỗi quốc gia, làm tăng khả năng thanh toán quốc tế liên quan đến tỷ giá khi nhập khẩu chẳng hạn như đồng nội tệ tăng các doanh Đỗ Kim Ngọc – K55A Logistics Niên khóa 2021 - 2025 Trường ĐH Kinh tế 14 Khóa luận tốt nghiệp nghiệp sẽ tiến hành nhập khẩu nhiều hơn và ngược lại. Ngoài ra, việc nhập khẩu giúp cho mối quan hệ của hai nước trở nên thân thiết hơn. Nhưng nó sẽ gây ra nhiều cạnh tranh đối với hàng hóa trong nước: như cạnh tranh về giá, rào cản về công nghệ hay kỹ thuật, làm ảnh hưởng đến cán cân thương mại, tác động tiêu cực đến tỷ giá hối đoái của một quốc gia.

- Đối với sản xuất: Việc nhập khẩu sẽ giúp cho quá trình sản xuất trở nên trơn tru hơn, đa dạng về nguồn nguyên liệu hàng hóa và cũng là quá trình ảnh hưởng đến chi phí đầu vào, nguyên vật liệu sản xuất. - Đối với con người: Khi GDP tăng, nhu cầu nhập khẩu cũng tăng theo. Đồng thời, nhu cầu nhập khẩu cũng bị tác động bởi giá bán hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu sẽ đưa ra được nhiều lựa chọn cho người tiêu dùng. Mục tiêu của việc nhập khẩu: Là cầu nối giữa nền kinh tế, đáp ứng và cung ứng kịp thời cho sản xuất, mở rộng được thị trường,tạo ra được công ăn việc làm cho người lao động.

Giúp cho đất nước tiếp cận được nhiều công nghệ tiên tiến khi tiến hành nhập khẩu và còn giúp điểu chính cán cân thương mại đảm bảo ổn định kinh tế.2 Khái niệm về vận tải biển Tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 160/2016/NĐ-CP” vận tải biển quốc tế là việc vận chuyển hàng hóa, hành khách, hành lý bằng tàu biển giữa cảng biển Việt Nam và cảng biển nước ngoài hoặc giữa các cảng biển nước ngoài.