Phân tích công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại huyện quảng trạch tỉnh quảng bình giai đoạn 2017 2019

Đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) đóng vai trò then chốt trong việc kiến tạo cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế, đặc biệt… 86 trang · Đại học Huế · 2021.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Ly
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thái Phán
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế hoạch - Đầu tư
• Đề tài: Phân Tích Quản Lý Vốn Đầu Tư Xây Dựng Tại Huyện Quảng Trạch
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• MỤC LỤC
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Tổng quan về đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.2. Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.3. Đặc điểm, vai trò và các giai đoạn đầu tư
• 1.3.1. Đặc điểm
• 1.3.2. Vai trò đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.3.3. Các giai đoạn của đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.4. Ngân sách nhà nước
• 1.5. Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
• 1.5.1. Khái niệm vốn đầu tư
• 1.5.2. Khái niệm vốn đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.5.3. Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 1.5.4. Phân loại vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 1.6. Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN
• 1.6.1. Khái niệm, đặc điểm công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
• 1.6.2. Nội dung quản lý vốn đầu tư XDCB
• 1.6.3. Nguyên tắc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 1.6.4. Các chỉ tiêu đánh giá hoạt động quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.6.5. Các nhân tố ảnh hưởng vốn đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.7. Cơ sở thực tiễn
• 1.7.1. Tình hình thực hiện
• 1.7.2. Kinh nghiệm từ một số địa phương
• 1.7.3. Bài học rút ra cho Huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN QUẢNG TRẠCH - TỈNH QUẢNG BÌNH
• 2.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 2.1.3. Đánh giá thuận lợi và khó khăn của vùng
• 2.2. Thực trạng công tác đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Quảng Trạch giai đoạn 2017 – 2019
• 2.2.1. Tình hình thu chi ngân sách nhà nước
• 2.2.2. Nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại huyện Quảng Trạch
• 2.3. Thực trạng công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Quảng Trạch
• 2.3.1. Quản lý công tác lập và giao kế hoạch vốn đầu tư
• 2.3.2. Quản lý công tác lập, thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư
• 2.3.3. Công tác đấu thầu và lựa chọn nhà thầu
• 2.3.4. Công tác giải ngân vốn đầu tư
• 2.3.5. Công tác thanh tra, giám sát tình hình thực hiện vốn đầu tư
• 2.3.6. Công tác quản lý nợ đọng
• 2.4. Đánh giá chung về công tác quản lý vốn đầu tư XDCB tại huyện Quảng Trạch
• 2.4.1. Đánh giá về mức độ cung cấp VĐT XDCB từ NSNN
• 2.4.2. Những hạn chế trong công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
• 3. CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẢNG TRẠCH
• 3.1. Một số kết quả đạt được trong công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
• 3.2. Định hướng về phát triển kinh tế xã hội
• 3.2.1. Mục tiêu, định hướng phát triển kinh tế xã hội huyện Quảng Trạch
• 3.2.2. Định hướng đầu tư xây dựng cơ bản và hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Quảng Trạch giai đoạn 2017 – 2019
• 3.3. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Quảng Trạch
• 3.3.1. Hoàn thiện bộ máy quản lý sử dụng vốn đầu tư cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 3.3.2. Hoàn thiện công tác quy hoạch, lập kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước
• 3.3.3. Nâng cao chất lượng lập báo cáo đầu tư, lập dự án, thẩm định dự án
• 3.3.4. Tăng cường kỷ cương trong công tác đấu thầu và lựa chọn nhà thầu
• 3.3.5. Nâng cao chất lượng công tác giải ngân, quyết toán vốn
• 3.3.6. Giải quyết tình trạng nợ đọng
• 3.3.7. Nâng cao chất lượng công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Đối với UBND huyện Quảng Trạch
• Đối với các địa phương có dự án
• Đối với người dân
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Vốn Đầu Tư Xây Dựng Quảng Trạch 2024

Đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) đóng vai trò then chốt trong việc kiến tạo cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế, đặc biệt quan trọng đối với các huyện đang phát triển như Quảng Trạch. Hoạt động này không chỉ tạo ra tài sản cố định mà còn thúc đẩy đổi mới công nghệ và tăng năng suất lao động. Trong bối cảnh đó, việc quản lý vốn đầu tư xây dựng hiệu quả, đặc biệt từ nguồn ngân sách nhà nước, trở thành yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của huyện. Tuy nhiên, công tác này còn tồn tại nhiều thách thức từ khâu lập kế hoạch đến thực hiện và kiểm soát. Theo Nguyễn Huy Chí (2011), đầu tư xây dựng cơ bản là một trong những hoạt động có vai trò quan trọng trong việc tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế.

1.1. Khái niệm và vai trò của đầu tư xây dựng cơ bản

Đầu tư xây dựng cơ bản là hoạt động đầu tư nhằm tạo ra các công trình xây dựng theo mục đích của nhà đầu tư, tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội. Vai trò chính của nó bao gồm tạo ra tài sản cố định, đổi mới công nghệ trong các ngành kinh tế, và xây dựng cơ sở hạ tầng. Đầu tư XDCB đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng và dịch chuyển cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

1.2. Đặc điểm của vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

Vốn đầu tư XDCB từ ngân sách nhà nước mang những đặc điểm riêng biệt. Do nguồn vốn là của nhà nước, việc quản lý và sử dụng hiệu quả trở nên phức tạp, dễ phát sinh thất thoát, lãng phí. Quyền sở hữu vốn không trùng khớp với quyền sử dụng và quản lý, làm giảm trách nhiệm trong việc sử dụng vốn. Ngoài ra, các dự án thường ít nhắm đến mục tiêu lợi nhuận trực tiếp, mà phục vụ lợi ích chung của nền kinh tế.

II. Thách Thức Quản Lý Vốn Đầu Tư Xây Dựng Tại Quảng Trạch

Quảng Trạch, sau khi chia tách với thị trấn Ba Đồn, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển hạ tầng. Mặc dù công tác đầu tư XDCB được chú trọng, vẫn còn tồn tại những hạn chế cần khắc phục. Tình trạng đầu tư dàn trải, thất thoát, lãng phí trong quá trình thực hiện dự án gây ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công. Việc hệ thống cơ sở lý luận và phân tích thực trạng quản lý vốn đầu tư là yếu tố then chốt để đưa ra các giải pháp hiệu quả. Theo báo cáo của Nguyễn Thị Phương Ly, cần hệ thống những cơ sở lý luận cần thiết và phân tích thực trạng của công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước.

2.1. Thực trạng phân bổ và sử dụng vốn đầu tư xây dựng

Thực tế cho thấy, việc phân bổ vốn đầu tư xây dựng vẫn còn tình trạng dàn trải, thiếu tập trung vào các dự án trọng điểm. Quá trình giải ngân vốn thường chậm trễ, gây ảnh hưởng đến tiến độ thi công và hiệu quả sử dụng vốn. Bên cạnh đó, công tác thẩm định dự án còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng dự án kém hiệu quả, đội vốn, gây lãng phí cho ngân sách nhà nước.

2.2. Rủi ro và thất thoát trong quản lý vốn đầu tư xây dựng

Trong quá trình quản lý vốn đầu tư, tồn tại nhiều rủi ro tiềm ẩn, từ khâu lập kế hoạch đến thi công và nghiệm thu. Các hình thức thất thoát phổ biến bao gồm: nâng khống khối lượng công việc, sử dụng vật liệu kém chất lượng, thông đồng đấu thầu... Điều này đòi hỏi cần có các biện pháp kiểm soát và giám sát chặt chẽ để ngăn chặn các hành vi tiêu cực.

2.3. Tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản

Tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản vẫn là một vấn đề nan giải tại nhiều địa phương, trong đó có Quảng Trạch. Điều này gây khó khăn cho các nhà thầu, ảnh hưởng đến uy tín của địa phương và làm giảm hiệu quả đầu tư. Cần có giải pháp cụ thể để giải quyết dứt điểm tình trạng này.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Vốn Đầu Tư Quảng Trạch

Để nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư xây dựng tại Quảng Trạch, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp từ hoàn thiện quy trình, nâng cao năng lực cán bộ đến tăng cường giám sát và kiểm tra. Việc đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của công tác này là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu đề ra. Các giải pháp phải đảm bảo tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và có tính bền vững. Theo nghiên cứu, để đạt được các mục tiêu, cần sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu như phương pháp thu thập số liệu, phương pháp phân tích, xử lý số liệu, phương pháp so sánh, phương pháp toán kinh tế.

3.1. Hoàn thiện quy trình lập kế hoạch và thẩm định dự án

Cần xây dựng quy trình lập kế hoạch đầu tư xây dựng khoa học, bài bản, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Nâng cao chất lượng công tác thẩm định dự án, đảm bảo tính khách quan, minh bạch và hiệu quả. Quá trình thẩm định dự án phải xem xét kỹ lưỡng các yếu tố về kỹ thuật, kinh tế, xã hội và môi trường.

3.2. Tăng cường kiểm soát chi phí và giám sát chất lượng công trình

Thiết lập hệ thống kiểm soát chi phí chặt chẽ, từ khâu lập dự toán đến thanh quyết toán, nhằm ngăn chặn tình trạng đội vốn, lãng phí. Tăng cường công tác giám sát chất lượng công trình, đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về chất lượng công trình.

3.3. Đẩy mạnh công tác thanh tra kiểm tra và công khai minh bạch

Tăng cường tần suất và chất lượng công tác thanh tra, kiểm tra các dự án đầu tư xây dựng, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm. Đảm bảo công khai, minh bạch thông tin về các dự án, tạo điều kiện cho người dân tham gia giám sát, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Quản Lý Vốn

Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư xây dựng cần được triển khai đồng bộ trên địa bàn huyện Quảng Trạch. Việc đánh giá hiệu quả thực tế của các dự án sau khi hoàn thành là yếu tố quan trọng để điều chỉnh và hoàn thiện các chính sách đầu tư. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để các cơ quan chức năng tham khảo và áp dụng vào thực tiễn, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Đề tài đã hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn cơ bản về vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước, công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản.

4.1. Mô hình quản lý vốn đầu tư hiệu quả tại Quảng Trạch

Xây dựng mô hình quản lý vốn đầu tư phù hợp với đặc điểm của huyện Quảng Trạch, có sự tham gia của các bên liên quan, từ chính quyền địa phương, nhà thầu đến cộng đồng dân cư. Mô hình này cần đảm bảo tính linh hoạt, dễ áp dụng và có khả năng nhân rộng.

4.2. Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng

Tiến hành đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng dựa trên các tiêu chí cụ thể, như: tiến độ thi công, chất lượng công trình, hiệu quả kinh tế - xã hội, tác động đến môi trường. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để điều chỉnh kế hoạch đầu tư và phân bổ vốn hợp lý.

4.3. Giải pháp sử dụng vốn đầu tư công hiệu quả

Sử dụng vốn đầu tư công hiệu quả mang lại sự phát triển chung của tỉnh và cả nước. Cần đưa ra những kiến nghị và đề xuất dành cho UBND, địa phương về việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư công tại Quảng Trạch.

V. Kết Luận và Tương Lai Quản Lý Vốn Đầu Tư Xây Dựng

Công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của huyện Quảng Trạch. Các giải pháp được đề xuất trong nghiên cứu này cần được triển khai đồng bộ và liên tục, có sự tham gia của các bên liên quan. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện các mô hình quản lý vốn đầu tư phù hợp với điều kiện thực tế, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự phát triển kinh tế - xã hội. Đề tài đã đưa ra một số kiến nghị và đề xuất dành cho UBND, địa phương để sử dụng hiệu quả vốn đầu tư.

5.1. Tầm quan trọng của quản lý vốn đầu tư trong phát triển kinh tế

Quản lý vốn đầu tư hiệu quả đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, nâng cao đời sống người dân. Việc sử dụng vốn hợp lý sẽ góp phần xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ, hiện đại, tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững.

5.2. Định hướng phát triển quản lý vốn đầu tư xây dựng

Trong tương lai, cần tập trung vào việc xây dựng hệ thống quản lý vốn đầu tư thông minh, ứng dụng công nghệ thông tin, đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và bền vững. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, các nhà thầu và cộng đồng dân cư.

5.3. Kiến nghị đối với các cơ quan quản lý nhà nước

Đưa ra các kiến nghị cụ thể đối với các cơ quan quản lý nhà nước, như: hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đảm bảo sử dụng vốn đầu tư hiệu quả, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện Quảng Trạch.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đầu tư xây dựng cơ bản giữ vai trò nòng cốt trong việc kiến tạo cơ sở vật chất kỹ thuật, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hội. Đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, nguồn vốn từ ngân sách nhà nước dành cho xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng lớn và được kỳ vọng mang lại mức tăng trưởng cao. Tuy nhiên, thực tiễn quản lý đầu tư công thời gian qua còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn, từ khâu quy hoạch, lập kế hoạch, phân bổ vốn cho đến cơ chế thanh tra, giám sát. Tình trạng đầu tư dàn trải, thi công kéo dài và sai phạm trong quản lý gây thất thoát, lãng phí nguồn lực công vẫn là thách thức lớn.

Tại huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình, tháng 12 năm 2013, thực hiện Nghị quyết của Chính phủ, huyện thực hiện chia tách địa giới hành chính với thị xã Ba Đồn. Sau chia tách, huyện Quảng Trạch có 18 xã (sau này điều chỉnh thành 17 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc), diện tích tự nhiên gần 448 km² và dân số trên 108.000 người. Dù mang tên gọi cũ, hệ thống cơ sở vật chất, trụ sở làm việc và nguồn nhân lực của huyện đa số phải xây dựng mới. Nhu cầu huy động và sử dụng vốn ngân sách nhà nước để đầu tư hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông, thủy lợi, giáo dục và y tế là rất cấp bách. Mặc dù các cơ quan chức năng của huyện đã triển khai nhiều biện pháp nhằm tăng cường quản lý nguồn vốn, công tác này vẫn tồn tại những hạn chế về tiến độ giải ngân, kiểm soát nợ đọng xây dựng cơ bản và thủ tục đền bù giải phóng mặt bằng. Xuất phát từ bối cảnh đó, tác giả Nguyễn Thị Phương Ly thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Kế hoạch - Đầu tư với đề tài: "Phân tích công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại huyện Quảng Trạch – Tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2017-2019".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn liên quan đến công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước.
2. Đánh giá thực trạng công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn 2017 - 2019.
3. Đề xuất các nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả và chất lượng công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại huyện Quảng Trạch trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước.
• Phạm vi nội dung: Các khâu nghiệp vụ quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước, bao gồm lập và giao kế hoạch vốn, lập, thẩm định và phê duyệt dự án, công tác đấu thầu, giải ngân, thanh tra, giám sát và xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản.
• Phạm vi không gian: Địa bàn huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu trong giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2019.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận vấn đề nghiên cứu dựa trên các khái niệm, quy định pháp luật và kinh nghiệm thực tiễn quản lý vốn đầu tư công:

• Khái niệm và bản chất: Tác giả dẫn chiếu quan điểm của Bùi Mạnh Cường, xác định đầu tư xây dựng cơ bản là hoạt động đầu tư nhằm tạo ra các công trình xây dựng theo mục đích của người đầu tư, thuộc lĩnh vực sản xuất vật chất tạo ra tài sản cố định và cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội. Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước là một bộ phận của vốn đầu tư phát triển, do Nhà nước huy động và phân bổ để xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi vốn trực tiếp. Vốn này gồm vốn xây lắp, vốn mua sắm thiết bị và các chi phí đầu tư cơ bản khác.
• Khung văn bản quy phạm pháp luật: Đề tài căn cứ vào Điểm 14, Điều 4 của Luật Ngân sách nhà nước số 83/2015/QH13; Nghị quyết số 36/2004/QH11 ngày 03/12/2004 của Quốc hội về công tác đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng vốn nhà nước; Quyết định số 390/QĐ-TTg ngày 17/4/2008 của Thủ tướng Chính phủ về điều hành kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản và chi tiêu ngân sách nhà nước; Thông tư số 19/2011/TT-BTC ngày 14/02/2011 và Thông tư số 09/2016/TT-BTC ngày 18/01/2016 của Bộ Tài chính quy định về quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước.
• Nguyên tắc quản lý: Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản phải tuân thủ 4 nguyên tắc cơ bản: nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả; nguyên tắc kết hợp hài hòa các lợi ích; nguyên tắc tập trung dân chủ; và nguyên tắc kết hợp quản lý theo ngành với quản lý theo vùng.
• Quy trình đầu tư dự án: Gồm 3 giai đoạn chặt chẽ: chuẩn bị đầu tư (nghiên cứu tiền khả thi, khả thi, lập, thẩm định và phê duyệt dự án); thực hiện đầu tư (thiết kế, lập tổng dự toán, đấu thầu, ký kết hợp đồng, thi công xây lắp, chạy thử, nghiệm thu và quyết toán); đưa công trình vào khai thác và sử dụng.
• Chỉ tiêu đánh giá: Khóa luận áp dụng chỉ tiêu tỷ lệ giải ngân vốn xây dựng cơ bản: $$\text{Tỷ lệ giải ngân XDCB (%)} = \frac{\text{Tổng số vốn đã giải ngân}}{\text{Tổng số vốn thông báo kế hoạch năm}} \times 100$$
• Bài học thực tiễn: Khóa luận phân tích bài học từ thành phố Đà Nẵng về công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng theo phương châm "Nhà nước và nhân dân cùng làm", kết hợp vai trò chỉ đạo của cán bộ chủ chốt; và bài học từ tỉnh Thừa Thiên Huế về việc chủ động điều hòa vốn đầu tư công, tập trung tháo gỡ mặt bằng và tạo nguồn thu từ quỹ đất.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Quảng Trạch, Niên giám thống kê huyện Quảng Trạch giai đoạn 2017 - 2019, Báo cáo quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện và các văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân huyện.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua điều tra khảo sát bằng bảng hỏi đối với mẫu gồm 50 cán bộ, công chức đang công tác tại các cơ quan quản lý nhà nước và ban ngành thuộc huyện Quảng Trạch.
• Phương pháp phân tích và xử lý số liệu: Đề tài sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh (so sánh số tuyệt đối và tương đối qua các năm 2017, 2018, 2019), phương pháp tổng hợp, phương pháp chuyên gia (phỏng vấn, xin ý kiến cán bộ chuyên môn) và ứng dụng công cụ toán kinh tế thông qua phần mềm Microsoft Excel 2013 cùng SPSS 20 để tổng hợp, xử lý dữ liệu.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước

Nội dung chương 1 tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về vốn và quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước. Tác giả phân tích các đặc trưng cơ bản của nguồn vốn này: gắn liền với quyền lực công, mang tính bao cấp xã hội, phục vụ các công trình công cộng phi lợi nhuận và tiềm ẩn nguy cơ thất thoát nếu thiếu cơ chế kiểm soát chặt chẽ do quyền sở hữu vốn và quyền sử dụng bị tách rời.

Chương này làm rõ 6 nội dung trọng tâm trong quản lý nhà nước đối với vốn đầu tư xây dựng cơ bản:

1. Quản lý công tác quy hoạch và kế hoạch hóa vốn đầu tư: Đảm bảo dự án phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch sử dụng đất của địa phương.
2. Quản lý công tác lập, thẩm định và phê duyệt dự án: Kiểm tra tính khả thi, đánh giá hiệu quả kinh tế - kỹ thuật và quy mô tổng mức đầu tư.
3. Quản lý công tác đấu thầu và lựa chọn nhà thầu: Thực hiện theo các hình thức đấu thầu rộng rãi, hạn chế, chỉ định thầu, chào hàng cạnh tranh hoặc tự thực hiện theo quy định pháp luật.
4. Quản lý công tác giải ngân vốn: Kiểm soát việc cấp phát, thanh toán khối lượng hoàn thành qua hệ thống Kho bạc Nhà nước.
5. Thẩm tra, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành: Tuân thủ Thông tư số 09/2016/TT-BTC để xác định giá trị tài sản hình thành và nghĩa vụ thanh toán dứt điểm.
6. Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Ngăn ngừa tình trạng sai phạm thiết kế, kéo dài tiến độ và gây lãng phí ngân sách.

Bên cạnh đó, chương 1 phân tích các nhân tố chi phối như điều kiện kinh tế - xã hội, hệ thống cơ chế chính sách, năng lực và phẩm chất đạo đức của cán bộ quản lý, cùng thực trạng thực hiện Nghị quyết 36/2004/QH11 trên phạm vi cả nước. Từ kinh nghiệm quản lý của Đà Nẵng và Thừa Thiên Huế, tác giả rút ra 5 bài học cho huyện Quảng Trạch về hoàn thiện thủ tục, giải phóng mặt bằng, công khai minh bạch thông tin và nâng cao năng lực chủ đầu tư.

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại huyện Quảng Trạch - tỉnh Quảng Bình

Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội và đi sâu phân tích thực trạng quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại địa bàn nghiên cứu trong giai đoạn 2017 - 2019.

Huyện Quảng Trạch nằm ở phía Bắc tỉnh Quảng Bình, có đường Quốc lộ 1A dài 34 km đi qua và bờ biển dài 35 km (đoạn trực tiếp qua địa bàn 24,4 km). Đến năm 2019, tổng diện tích đất tự nhiên của huyện là 44.506,40 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 79,27% (35.279,21 ha), đất phi nông nghiệp chiếm 16,58% (7.378,80 ha) và đất chưa sử dụng chiếm 4,15% (1.848,39 ha). Dân số trung bình năm 2019 đạt 107.971 người, lực lượng lao động chiếm 61.272 người. Kinh tế huyện duy trì đà tăng trưởng, tổng giá trị sản xuất năm 2019 đạt 6.398,21 tỷ đồng, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 10,51%, thu nhập bình quân đầu người đạt 34,2 triệu đồng/năm.

Bộ máy tham mưu quản lý vốn đầu tư của huyện là Phòng Tài chính - Kế hoạch, gồm 1 Trưởng phòng, 2 Phó Trưởng phòng (phụ trách kế hoạch và phụ trách tài chính) với 7 bộ phận chuyên môn: Bộ phận kế hoạch và đầu tư; Bộ phận quyết toán vốn đầu tư hoàn thành; Bộ phận thẩm định dự án giá và công sản; Bộ phận đăng ký cấp giấy phép kinh doanh; Bộ phận quản lý ngân sách huyện; Bộ phận quản lý ngân sách giáo dục; Bộ phận quản lý ngân sách xã.

Về tình hình tài chính công, tác giả phân tích bảng cân đối thu chi ngân sách huyện qua 3 năm:

Chỉ tiêu	Năm 2017 (tỷ đồng)	Cơ cấu (%)	Năm 2018 (tỷ đồng)	Cơ cấu (%)	Năm 2019 (tỷ đồng)	Cơ cấu (%)	So sánh 2018/2017 (%)	So sánh 2019/2018 (%)
1. Tổng thu ngân sách	305,08	100,00	335,51	100,00	395,33	100,00	+9,97	+17,83
- Thu ngân sách trên địa bàn	69,84	22,89	90,90	27,09	70,84	17,92	+30,15	-22,07
- Thu bổ sung từ ngân sách tỉnh	235,24	77,11	244,61	72,91	324,49	82,08	+3,98	+32,66
2. Tổng chi ngân sách	294,85	100,00	321,44	100,00	345,79	100,00	+9,02	+7,58

Số liệu phản ánh quy mô thu ngân sách huyện tăng đều, song nguồn thu phát sinh trên địa bàn còn khiêm tốn và biến động mạnh (năm 2019 giảm 22,07% so với năm 2018). Ngân sách địa phương phụ thuộc phần lớn vào nguồn bổ sung từ ngân sách cấp tỉnh (năm 2019 chiếm tới 82,08% tổng thu).

Đối với nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản, huyện Quảng Trạch đã nỗ lực huy động các nguồn lực phát triển kết cấu hạ tầng:

Nội dung chỉ tiêu	Năm 2017 (tỷ đồng)	Năm 2018 (tỷ đồng)	Năm 2019 (tỷ đồng)	So sánh 2018/2017 (%)	So sánh 2019/2018 (%)
Tổng vốn đầu tư phát triển KT-XH	464,21	476,53	500,56	+2,65	+5,04
- Ngân sách trung ương, tỉnh	105,59	114,85	121,54	+8,77	+5,82
- Ngân sách huyện	178,42	182,46	192,48	+2,26	+5,49
- Ngân sách xã	80,33	79,12	84,53	-1,51	+6,84
- Nguồn vốn ODA	99,87	100,10	102,01	+0,23	+1,91
Tổng vốn đầu tư xây dựng cơ bản	284,36	296,10	312,95	+4,13	+5,69
- Ngân sách cấp tập trung	29,85	30,47	32,04	+2,08	+5,15
- Thu cấp quyền sử dụng đất	35,08	36,01	37,28	+2,65	+3,53
- Nguồn vốn từ bổ sung	109,21	113,67	117,10	+4,08	+3,02
- Ghi thu - ghi chi từ đấu giá quyền SDĐ	70,71	75,83	83,58	+7,24	+10,22
- Nguồn vốn từ các hoạt động khác	39,51	40,12	42,95	+1,54	+7,05
Tỷ lệ vốn ĐT XDCB / Vốn ĐT phát triển KT-XH (%)	61,26	62,14	62,52	+1,44	+0,62
Tỷ lệ chi XDCB / Tổng chi NSNN (%)	96,44	92,12	90,50	-4,49	-1,75

Phân tích chuyên sâu về từng khâu quản lý vốn tại địa phương chỉ ra:

• Lập và giao kế hoạch vốn: Huyện đã chủ động cân đối danh mục ưu tiên, tuy nhiên việc bố trí vốn đôi lúc còn dàn trải, chưa đón đầu được quy hoạch trung hạn.
• Lập, thẩm định và phê duyệt dự án: Chất lượng hồ sơ báo cáo kinh tế - kỹ thuật ở một số công trình cấp xã chưa cao, công tác khảo sát thực địa thiếu chặt chẽ dẫn đến việc phải điều chỉnh thiết kế và phát sinh dự toán.
• Đấu thầu: Thực hiện theo quy định của Luật Đấu thầu, nhưng tỷ lệ tiết kiệm qua đấu thầu chưa cao; năng lực của một số nhà thầu địa phương còn hạn chế.
• Giải ngân và thanh quyết toán: Tỷ lệ giải ngân năm 2019 có tiến triển nhưng vẫn gặp khó khăn trong khâu hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu; tồn tại tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản kéo dài qua các năm.
• Khảo sát thực tế: Kết quả điều tra 50 cán bộ chỉ ra sự cần thiết phải kiện toàn bộ máy, nâng cao năng lực thẩm định và tăng cường giám sát cộng đồng tại các xã.

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao chất lượng quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn huyện Quảng Trạch

Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng và định hướng phát triển kinh tế - xã hội huyện Quảng Trạch, tác giả đề xuất 7 nhóm giải pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản:

1. Hoàn thiện bộ máy quản lý sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản: Nâng cao trình độ nghiệp vụ cho cán bộ Phòng Tài chính - Kế hoạch và Ban Quản lý dự án huyện; phân định rõ trách nhiệm giữa chủ đầu tư, cơ quan thẩm định và đơn vị thụ hưởng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong lưu trữ hồ sơ và theo dõi tiến độ dự án.
2. Hoàn thiện công tác quy hoạch, lập kế hoạch đầu tư: Nâng cao chất lượng dự báo nguồn thu; chỉ lập kế hoạch vốn khi đã xác định rõ nguồn; chấm dứt tình trạng bố trí vốn phân tán, dàn đều; ưu tiên nguồn lực cho các công trình trọng điểm về giao thông, trường học và phòng chống bão lũ.
3. Nâng cao chất lượng lập báo cáo đầu tư, lập và thẩm định dự án: Thực hiện nghiêm túc công tác khảo sát địa chất, thủy văn trước khi lập dự án; thẩm định chặt chẽ sự phù hợp về đơn giá, định mức và công nghệ; kiên quyết loại bỏ các dự án không khả thi hoặc thiếu tính liên kết vùng.
4. Tăng cường kỷ cương trong công tác đấu thầu và lựa chọn nhà thầu: Thực hiện công khai, minh bạch thông tin mời thầu; kiểm tra thực chất năng lực tài chính, máy móc thiết bị và kinh nghiệm thi công của nhà thầu; xử lý nghiêm các trường hợp thông thầu, chuyển nhượng thầu trái quy định.
5. Nâng cao chất lượng công tác giải ngân và quyết toán vốn: Phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư và Kho bạc Nhà nước trong kiểm soát thủ tục tạm ứng, thanh toán theo khối lượng; đẩy nhanh tiến độ thẩm tra, phê duyệt quyết toán vốn dự án hoàn thành theo Thông tư 09/2016/TT-BTC, tránh tình trạng chậm trễ hồ sơ sau khi công trình đã bàn giao.
6. Xử lý triệt để tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản: Ưu tiên bố trí ngân sách hàng năm để thanh toán nợ đọng cho các công trình đã hoàn thành nghiệm thu trước khi khởi công công trình mới; kiểm soát chặt chẽ việc phê duyệt kế hoạch vốn của các xã khi chưa tự cân đối được ngân sách.
7. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát: Kết hợp kiểm tra định kỳ với kiểm tra đột xuất hiện trường thi công; phát huy vai trò giám sát cộng đồng của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và người dân tại địa bàn xây dựng công trình để kịp thời phát hiện sai phạm, thất thoát.

Chương 3 khép lại với các kiến nghị cụ thể gửi đến Ủy ban nhân dân huyện Quảng Trạch, các địa phương trực tiếp có dự án và các tầng lớp nhân dân nhằm tạo sự đồng thuận trong giải phóng mặt bằng và bảo vệ tài sản công trình.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những kết quả và đóng góp thực tiễn sau:

• Tổng hợp hệ thống dữ liệu kinh tế: Khóa luận phản ánh bức tranh tài chính công cấp huyện giai đoạn 2017 - 2019, ghi nhận tổng thu ngân sách huyện tăng từ 305,08 tỷ đồng lên 395,33 tỷ đồng; tổng chi ngân sách tăng từ 294,85 tỷ đồng lên 345,79 tỷ đồng. Tỷ lệ chi xây dựng cơ bản trên tổng chi ngân sách luôn ở mức cao (96,44% năm 2017; 92,12% năm 2018; 90,50% năm 2019).
• Phân tích cơ cấu nguồn vốn xây dựng cơ bản: Làm rõ tổng nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản tăng từ 284,36 tỷ đồng (2017) lên 312,95 tỷ đồng (2019), chiếm tỷ trọng chi phối (61,26% - 62,52%) trong tổng vốn đầu tư phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Trong cơ cấu này, nguồn bổ sung từ cấp trên chiếm tỷ trọng lớn nhất (khoảng 37,42% - 38,41%), theo sau là nguồn ghi thu - ghi chi từ đấu giá quyền sử dụng đất (tăng từ 70,71 tỷ đồng năm 2017 lên 83,58 tỷ đồng năm 2019).
• Đóng góp khoa học và thực tiễn: Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản áp dụng cho mô hình cấp huyện vừa chia tách hành chính; đánh giá trực diện các tồn tại về thẩm định dự án, giải ngân và nợ đọng thông qua số liệu thứ cấp kết hợp điều tra 50 cán bộ; từ đó đề xuất hệ thống 7 nhóm giải pháp gắn liền với thẩm quyền của chính quyền cấp huyện.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có những điểm hạn chế nhất định xuất phát từ phạm vi nghiên cứu:

• Giới hạn thời gian và không gian: Dữ liệu nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2017 - 2019 trên địa bàn huyện Quảng Trạch, chủ yếu phản ánh giai đoạn củng cố hạ tầng sau chia tách hành chính; chưa cập nhật kịp thời các quy định mới của Luật Đầu tư công sửa đổi năm 2019 (có hiệu lực từ năm 2020).
• Quy mô mẫu điều tra sơ cấp: Khảo sát được thực hiện trên mẫu 50 cán bộ quản lý đang công tác tại huyện, chưa mở rộng điều tra sâu đối với các nhà thầu thi công xây lắp hoặc cộng đồng dân cư thụ hưởng công trình.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng theo dõi công tác quản lý vốn đầu tư công giai đoạn 2020 - 2025; đánh giá tác động lan tỏa của các công trình hạ tầng trọng điểm; và nghiên cứu chuyên sâu về hiệu quả kinh tế - xã hội sau đầu tư.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho các đối tượng sau:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Kế hoạch - Đầu tư, Tài chính công và Kinh tế phát triển: Cung cấp khung phương pháp luận rõ ràng, phương thức tiếp cận và phân tích chuỗi số liệu tài chính cấp huyện, cũng như cách thiết kế mẫu bảng hỏi khảo sát cán bộ quản lý.
• Cán bộ công chức Phòng Tài chính - Kế hoạch, Ban Quản lý dự án cấp huyện: Tham khảo mô hình phân công bộ máy tổ chức, quy trình thẩm định, giải ngân, xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản và bảng danh mục các chỉ tiêu đánh giá đầu tư công.
• Phần đáng tham khảo nhất: Bảng phân tích chi tiết cơ cấu nguồn vốn đầu tư công (Bảng 2.6) và hệ thống 7 nhóm giải pháp nghiệp vụ ở Chương 3.

Câu hỏi thường gặp

1. Bối cảnh chia tách địa giới hành chính ảnh hưởng như thế nào đến nhu cầu vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Quảng Trạch?
Tháng 12/2013, huyện Quảng Trạch chia tách địa giới hành chính với thị xã Ba Đồn. Dù giữ tên gọi cũ, toàn bộ cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và trụ sở làm việc của các cơ quan ban ngành đa số phải đầu tư mới hoàn toàn. Điều này đặt ra áp lực rất lớn lên ngân sách nhà nước nhằm cung ứng vốn kiến thiết hạ tầng đồng bộ cho 17 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc.

2. Nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Quảng Trạch giai đoạn 2017 - 2019 chủ yếu hình thành từ đâu?
Nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện hình thành chủ yếu từ nguồn vốn bổ sung của cấp trên (chiếm từ 37,42% đến 38,41%) và nguồn vốn ghi thu - ghi chi từ đấu giá quyền sử dụng đất (tăng từ 70,71 tỷ đồng năm 2017 lên 83,58 tỷ đồng năm 2019, chiếm 26,71%). Nguồn ngân sách cấp tập trung chỉ chiếm khoảng 10,24% - 10,50%.

3. Cơ cấu tổ chức của Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Quảng Trạch được bố trí như thế nào?
Phòng gồm 1 Trưởng phòng và 2 Phó Trưởng phòng (1 phụ trách kế hoạch, 1 phụ trách tài chính). Bộ máy chuyên môn được chia thành 7 bộ phận: Bộ phận kế hoạch và đầu tư; Bộ phận quyết toán vốn đầu tư hoàn thành; Bộ phận thẩm định dự án giá và công sản; Bộ phận đăng ký cấp giấy phép kinh doanh; Bộ phận quản lý ngân sách huyện; Bộ phận quản lý ngân sách giáo dục; và Bộ phận quản lý ngân sách xã.

4. Khóa luận sử dụng các phương pháp thu thập và xử lý số liệu nào?
Tác giả thu thập dữ liệu thứ cấp từ Phòng Tài chính - Kế hoạch, Niên giám thống kê huyện, báo cáo kinh tế - xã hội; kết hợp dữ liệu sơ cấp thông qua điều tra bằng phiếu khảo sát 50 cán bộ tại huyện. Dữ liệu được tổng hợp, so sánh, phân tích qua phương pháp thống kê mô tả, phương pháp chuyên gia và xử lý toán kinh tế bằng phần mềm Excel 2013 và SPSS 20.

5. Tác giả đề xuất biện pháp gì để xử lý triệt để tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản tại địa phương?
Tác giả đề xuất Ủy ban nhân dân huyện phải kiểm soát chặt chẽ việc khởi công mới; chỉ phê duyệt dự án khi đã xác định rõ nguồn vốn; ưu tiên phân bổ ngân sách hàng năm để thanh toán dứt điểm khối lượng hoàn thành của các công trình đã nghiệm thu trước đó; đồng thời siết chặt kỷ luật ngân sách đối với cấp xã khi chưa cân đối được nguồn vốn tự có.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Phương Ly đã phân tích toàn diện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước tại huyện Quảng Trạch giai đoạn 2017 - 2019. Thông qua việc kết hợp chuỗi dữ liệu tài chính thứ cấp với kết quả khảo sát 50 cán bộ chuyên trách, nghiên cứu đã làm sáng tỏ vai trò chủ đạo của nguồn vốn nhà nước cũng như chỉ ra các điểm nghẽn trong công tác lập dự toán, giải ngân và xử lý nợ đọng. Các giải pháp và kiến nghị được xây dựng có tính khả thi cao, góp phần hỗ trợ chính quyền địa phương hoàn thiện kết cấu hạ tầng kỹ thuật và nâng cao hiệu quả chi tiêu công trong giai đoạn phát triển mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Tổng quan về đầu tư xây dựng cơ bản 1. Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản Theo Bùi Mạnh Cường (nguyên là Phó viện trưởng viện kiểm soát nhân dân tối cao) đầu tư XDCB là hoạt động đầu tư nhằm tạo ra các công trình xây dựng theo mục đích của người đầu tư, là lĩnh vực sản xuất vật chất tạo ra các tài sản cố định và tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội. Đầu tư XDCB là một hoạt động kinh tế.

Đầu tư XDCB của nhà nước có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Trong những năm qua nhà nước đã dành hàng chục ngàn tỷ đồng mỗi năm cho đầu tư XDCB. Đầu tư XDCB của nhà nước chiếm tỷ trọng lớn và giữ vai trò quan trọng trong toàn bộ hoạt động đầu tư XDCB của nền kinh tế Việt Nam. Đầu tư XDCB của nhà nước đã tạo ra nhiều công trình, nhà máy, đường giao thông.quan trọng, đưa lại nhiều lợi ích kinh tế xã hội thiết thực.

Tuy nhiên nhìn chung hiệu quả đầu tư XDCB của nhà nước ở nước ta còn thấp thể hiện trên nhiều khía cạnh như: đầu tư khép kín, đầu tư dàn trải, thất thoát, lãng phí, tiêu cực,… 1. Đặc điểm, vai trò và các giai đoạn đầu tư 1. Đặc điểm Trong đầu tư XDCB của nhà nước, vốn là vốn của nhà nước mà không phải của tư nhân do vậy rất khó quản lý sử dụng, dễ xảy ra thất thoát, lãng phí, tham nhũng. Ở đây quyền sở hữu về vốn không trùng hợp với quyền sử dụng và quản lý vì thế trách nhiệm quản lý vốn không cao.

Động lực cá nhân đối với việc sử dụng hiệu quả đồng vốn không rõ ràng, mạnh mẽ như nguồn vốn tư nhân. Vì vậy quản lý hiệu quả vốn trong đầu tư XDCB của nhà nước rất khó khăn, phức tạp. 5 Về lĩnh vực đầu tư, đầu tư XDCB của nhà nước thường nhằm vào lĩnh vực ít được thương mại hóa, không thu hồi vốn ngay, ít có cạnh tranh. Về mục tiêu đầu tư, đầu tư XDCB của nhà nước thường ít nhắm tới mục tiêu lợi nhuận trực tiếp.

Nó phục vụ lợi ích của cả nền kinh tế, trong khi đầu tư XDCB của tư nhân và đầu tư nước ngoài thường đề cao lợi nhuận. Về mục tiêu đầu tư, đầu tư XDCB của nhà nước thường diễn ra trong môi trường thiếu vắng sự cạnh tranh. Và nếu có thì cũng ít khốc liệt hơn. Vai trò đầu tư xây dựng cơ bản.

Đầu tư xây dựng cơ bản tạo ra các tài sản cố định. Đây là hoạt động đầu tư để sản xuất của cải vật chất và đặc biệt là tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật ban đầu cho xã hội. Đầu tư xây dựng cơ bản là quá trình giúp cho các ngành kinh tế có điều kiện đổi mới công nghệ, xây dựng mới để tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất. Do đó, đầu tư xây dựng cơ bản, xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế, tạo điều kiện cho các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy sự tăng trưởng và dịch chuyển cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Đầu tư XDCB là công cụ kinh tế để Nhà nước trực tiếp tác động đến quá trình phát triển kinh tế xã hội, điều tiết vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giữ vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước. Đầu tư XDCB được nhà nước sử dụng như một công cụ về hạ tầng kỹ thuật. Bên cạnh đó, đầu tư còn có tác dụng giải quyết mất cân đối về phát triển giữa các vùng, xóa đói giảm nghèo, phát huy lợi thế so sánh về tài nguyên, địa thế, kinh tế chính trị của những vùng có khả năng phát triển nhanh để làm đầu tàu cho những vùng phát triển chậm hơn. Các giai đoạn của đầu tư xây dựng cơ bản Trình tự cơ bản thực hiện dự án đầu tư gồm 3 giai đoạn: Giai đoạn 1: Chuẩn bị đầu tư Nghiên cứu về sự cần thiết phải đầu tư và quy mô đầu tư 6 Nghiên cứu tiền khả thi: Tiến hành thăm dò, xem xét thị trường xác định nhu cầu tiêu thụ, tìm nguồn cung ứng thiết bị, vật tư cho sản xuất, xem xét khả năng về nguồn vốn đầu tư và lựa chọn hình thức đầu tư Nghiên cứu khả thi: Tiến hành điều tra, khảo sát, lựa chọn địa điểm xây dựng.

Lập dự án đầu tư Thẩm định và phê duyệt dự án: Gửi hồ sơ dự án và văn bản trình đến cơ quan có thẩm quyền quyết định đầu tư, tổ chức cho vay vốn đầu tư và cơ quan có chức năng thẩm định dự án đầu tư. Giai đoạn 2: Thực hiện đầu tư Thiết kế lập tổng dự toán Ký kết hợp đồng, xây dựng, thiết bị Thi công xây lắp công trình Chạy thử, nghiệm thu và quyết toán Giai đoạn 3: Đưa vào khai thác và sử dụng Việc thực hiện các trình tự, đầu tư xây dựng có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến chất lượng công trình, chi phí xây dựng sau khi hoàn thành và đưa vào sử dụng, do đó việc chấp hành trình tự và xây dựng có ảnh hưởng lớn vì có tính chất quyết định đối với chất lượng công trình. Tuy nhiên cũng tùy thuộc vào từng điều kiện cụ thể và yêu cầu kỹ thuật của dự án, người quyết định đầu tư quyết định có thể điều chỉnh thời gian các bước sao cho hợp lý, tiết kiệm tránh lãng phí, thất thoát và đem lại hiệu quả cao nhất. Ngân sách nhà nước 1.

Khái niệm Tại Điểm 14, Điều 4, Luật số 83/2015/QH13 Luật Ngân sách nhà nước định nghĩa: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước trong dự toán đã được cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước quyết định và thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nước” 7 Ngân sách nhà nước bao gồm: ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Ngân sách địa phương gồm ngân sách của các cấp chính quyền địa phương.Đặc điểm ngân sách Nhà nước: - Hoạt động thu chi của NSNN luôn gắn với quyền lực kinh tế - chính trị của nhà nước, và thực hiện các chức năng của nhà nước, được nhà nước tiến hành trên cơ sở những Luật lệ nhất định; - Hoạt động NSNN là hoạt động phân phối lại các nguồn tài chính, nó thể hiện ở hai lĩnh vực thu chi của nhà nước; - Ngân sách nhà nước luôn gắn chặt với chủ sở hữu nhà nước, luôn chứa đựng những lợi ích chung, lợi ích cộng đồng. - Ngân sách nhà nước cũng có những đặc điểm như các quỹ tiền tề khác. Nét khác biệt của NSNN với tư cách là một quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước, nó được chia thành nhiều quỹ nhỏ có tác dụng riêng, sau đó mới được dùng cho những mục đích đã định - Hoạt động thu chi NSNN được thực hiện theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu.Vai trò của ngân sách nhà nước - NSNN có vai trò gắn liền với vai trò của Nhà nước theo từng giai đoạn nhất định.

Đối với nền KTTT, NSNN được đảm nhận vai trò quản lý vĩ mô đối với toàn bộ nền kinh tế, xã hội: + Huy động các nguồn tài chính để đảm bảo nhu cầu chi tiêu nhà nước, vai trò xuất phát từ bản chất kinh tế của NSNN, để đảm bảo cho hoạt động của nhà nước trong lĩnh vực chính trị, KT-XH đòi hỏi phải có nguồn tài chính nhất định. Những nguồn này được hình thành từ các khoản thu thuế và các khoản thu ngoài thuế, đây là vai trò lịch sử của NSNN mà trong bất kỳ chế độ xã hội nào, cơ chế kinh tế NSNN đều phải thực hiện. 8 + Ngân sách nhà nước là công cụ điều tiết thị trường, bình ổn giá và chống lạm phát: đặc điểm nổi bật của nền KTTT là sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp nhằm đạt được lợi nhuận tối đa, các yếu tố cơ bản thị trường là cung cầu và giá cả thường xuyên tác động lẫn nhau và chi phối hoạt động thị trường. + Ngân sách nhà nước là công cụ định hướng phát triển sản xuất, định hướng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhà nước sử dụng công cụ thuế các mức thuế suất khác nhau sẽ góp phần kích thích sản xuất phát triển và hướng dẫn các nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư vào những vùng, lĩnh vực cần thiết để hình thành cơ cấu kinh tế theo hướng đã định.

+ Ngân sách nhà nước là công cụ điều chỉnh thu nhập giữa các tầng lớp dân cư: nền KTTT với những khuyết tật của nó sẽ dẫn đến sự phân hóa giàu nghèo giữa các tầng lớp dân cư, nhà nước phải có một chính sách phân phối lại thu nhập hợp lý nhằm giảm bớt khoảng cách chênh lệch về thu nhập trong dân cư. NSNN là công cụ tài chính hữu hiệu được nhà nước sử dụng để điều tiết thu nhập, với các loại thuế, vừa tạo nguồn thu cho ngân sách vừa điều tiết một phần thu nhập. Ngoài công cụ thuế, các khoản chi của NSNN như chi trợ cấp, chi phúc lợi xã hội cho các chương trình: phòng chống dịch bệnh, phổ cập giáo dục, dân số kế hoạch hóa… là nguồn bổ sung thu nhập cho các tầng lớp dân cư thu nhập thấp. Với những vai trò trên của NSNN cho thấy đây là công cụ quản lý hữu ích, toàn diện và có hiệu quả đối với toàn bộ nền kinh tế.

Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước. Khái niệm vốn đầu tư VĐT là toàn bộ chi phí đầu tư xây dựng của dự án được xác định phù hợp với thiết kế cơ sở và các nội dung khác của báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng. Khái niệm vốn đầu tư xây dựng cơ bản. VĐT xây dựng cơ bản là toàn bộ những chi phí để đạt được mục đích đầu tư bao gồm chi phí cho việc khảo sát thiết kế, xây dựng, mua sắm, lắp đặt máy móc thiết bị và các chi phí khác được ghi trong tổng dự toán, gồm: 9 - Vốn đầu tư xấy lắp là phần vốn đầu tư cơ bản dành cho công tác xây dựng và lắp đặt thiết bị, máy móc, gồm: vốn đầu tư dành cho xây dựng mới, mở rộng và xây dựng là nhà cửa; vốn đầu tư để lắp đặt thiết bị, máy móc.