Luận văn mối quan hệ giữa xuất khẩu ngành thủy sản và tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 1997 - 2008

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh relationship between sectoral exports and economic growth a time series analysis for vietnamese, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyen Anh Tram
• Người hướng dẫn: Dr. Nguyen Minh Duc
• Trường học: University Of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Economics Of Development
• Đề tài: Relationship Between Sectoral Exports And Economic Growth- A Time Series Analysis For Vietnamese Fishery Sector 1997 - 2008
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• ABSTRACT
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1.1. LIST OF TABLES
• 1.2. LIST OF FIGURES
• 1.3. SCOPE OF THE STUDY
• 1.4. METHODOLOGY AND DATA COLLECTION
• 1.5. THE STRUCTURE OF THE THESIS
• 1.6. THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND TRADE
• 1.7. THEORETICAL AND EMPIRICAL BACKGROUNDS OF SECTORAL EXPORTS
• 1.8. WHY FISHERY SECTOR WAS CHOSEN FOR THIS STUDY?
• 1.9. AN OVERVIEW OF VIETNAM FISHERY SECTOR
• 1.10. BILATERAL TRADE AGREEMENT, THE UNITED STATES ANTI-DUMPING MEASURES AND VIETNAM FISHERY EXPORTS IN THE PERIOD 1997-2008
• 1.11. THE EXCHANGE RATE REGIME AND VIETNAM FISHERY EXPORTS 1997-2008
• 1.12. CPI (CONSUMER PRICE INDEX) AND VIETNAM FISHERY EXPORTS 1997-2008
• 1.13. EMPIRICAL ESTIMATION RELATED TO EFFECTS OF FISHERY EXPORTS ON ECONOMIC GROWTH
• 1.14. DATA FOR VARIABLES
• 1.15. RESULTS AND DISCUSSION
• 1.15.1. Stationary testing of real variables
• 1.15.2. Unit root tests for log(YGNP)
• 1.15.3. Unit root tests for log(REXR)
• 1.15.4. Unit root test for log(XGNP)
• 1.15.5. Two stage least square regression
• 1.16. CONCLUSIONS AND SUGGESTIONS

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Xuất Khẩu Ngành Thủy Sản và Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam

Mối quan hệ giữa xuất khẩu ngành thủy sản và tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 1997-2008 đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu. Ngành thủy sản không chỉ đóng góp vào GDP mà còn tạo ra hàng triệu việc làm cho người dân. Sự phát triển của ngành này đã góp phần quan trọng vào việc cải thiện đời sống và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này và đưa ra những kết luận quan trọng.

1.1. Tình Hình Xuất Khẩu Ngành Thủy Sản Tại Việt Nam

Ngành thủy sản Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc trong xuất khẩu, với kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng mạnh mẽ từ năm 1997 đến 2008. Các sản phẩm như tôm, cá tra đã trở thành hàng hóa chủ lực trên thị trường quốc tế, đóng góp đáng kể vào tổng thu nhập quốc dân.

1.2. Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam Giai Đoạn 1997 2008

Giai đoạn 1997-2008 chứng kiến sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ của Việt Nam, với GDP tăng trưởng trung bình hàng năm đạt khoảng 7%. Sự phát triển này không chỉ nhờ vào các ngành công nghiệp mà còn nhờ vào sự phát triển của xuất khẩu thủy sản.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Xuất Khẩu Ngành Thủy Sản

Mặc dù xuất khẩu thủy sản mang lại nhiều lợi ích, nhưng ngành này cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như chất lượng sản phẩm, rào cản thương mại và biến động giá cả đã ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của ngành. Nghiên cứu sẽ chỉ ra những thách thức chính và cách thức mà ngành thủy sản có thể vượt qua.

2.1. Chất Lượng Sản Phẩm Xuất Khẩu

Chất lượng sản phẩm là yếu tố quyết định trong xuất khẩu thủy sản. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế là cần thiết để duy trì thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm. Các nhà sản xuất cần cải thiện quy trình sản xuất và chế biến để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

2.2. Rào Cản Thương Mại và Chính Sách

Rào cản thương mại, bao gồm thuế quan và các quy định về an toàn thực phẩm, đã gây khó khăn cho xuất khẩu thủy sản. Chính sách của các nước nhập khẩu có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế.

III. Phương Pháp Phân Tích Mối Quan Hệ Giữa Xuất Khẩu và Tăng Trưởng Kinh Tế

Để phân tích mối quan hệ giữa xuất khẩu thủy sản và tăng trưởng kinh tế Việt Nam, nghiên cứu sử dụng các phương pháp kinh tế lượng hiện đại. Các mô hình hồi quy và kiểm định đồng liên kết sẽ được áp dụng để xác định tác động của xuất khẩu đến GDP.

3.1. Mô Hình Kinh Tế Lượng Sử Dụng

Mô hình hồi quy tuyến tính sẽ được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa xuất khẩu thủy sản và GDP. Các biến kiểm soát như tỷ giá hối đoái và chỉ số giá tiêu dùng cũng sẽ được đưa vào mô hình để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

3.2. Kiểm Định Đồng Liên Kết

Kiểm định đồng liên kết sẽ giúp xác định mối quan hệ lâu dài giữa xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế. Phân tích này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách mà xuất khẩu thủy sản ảnh hưởng đến nền kinh tế Việt Nam trong dài hạn.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa xuất khẩu thủy sản và tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Sự gia tăng trong giá trị xuất khẩu thủy sản có thể dẫn đến sự gia tăng GDP. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc cải thiện chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường là cần thiết để duy trì sự phát triển này.

4.1. Tác Động Tích Cực Đến GDP

Nghiên cứu cho thấy rằng một sự gia tăng 10% trong xuất khẩu thủy sản có thể dẫn đến sự gia tăng 7% trong GDP. Điều này chứng tỏ rằng ngành thủy sản đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam.

4.2. Đề Xuất Chính Sách Phát Triển Ngành Thủy Sản

Để tối ưu hóa lợi ích từ xuất khẩu thủy sản, các chính sách cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, cải thiện quy trình sản xuất và mở rộng thị trường xuất khẩu. Điều này sẽ giúp ngành thủy sản phát triển bền vững và đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế.

V. Kết Luận và Triển Vọng Tương Lai Của Ngành Thủy Sản

Ngành thủy sản Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có những chiến lược phát triển rõ ràng và hiệu quả. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan mà còn đưa ra những khuyến nghị thiết thực cho các nhà hoạch định chính sách.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Ngành Thủy Sản Trong Kinh Tế

Ngành thủy sản không chỉ là nguồn thu nhập quan trọng mà còn góp phần vào an ninh lương thực và phát triển bền vững. Việc phát triển ngành này sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm và cải thiện đời sống cho người dân.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Cho Ngành Thủy Sản

Trong tương lai, ngành thủy sản cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ cũng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của ngành.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thương mại quốc tế và hoạt động xuất khẩu từ lâu đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia đang phát triển. Trong tiến trình hội nhập toàn cầu, độ mở thương mại của Việt Nam đã gia tăng mạnh mẽ từ mức 84,5% năm 1999 lên xấp xỉ 170% vào năm 2009. Cùng với dầu thô và dệt may, thủy sản giữ vị thế là một trong ba ngành hàng xuất khẩu mũi nhọn của nền kinh tế. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đã tăng trưởng vượt bậc từ 1,351 tỷ USD năm 1997 lên hơn 3,4 tỷ USD vào năm 2006, chiếm tỷ trọng ổn định từ 9% đến 12% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia.

Mặc dù đóng góp trực tiếp của ngành thủy sản vào GDP dao động quanh mức 6,1% trong năm 2006 và tạo sinh kế cho hơn 4 triệu lao động, nhưng mối quan hệ định lượng dài hạn giữa xuất khẩu ngành thủy sản và tăng trưởng GDP vẫn chưa được đánh giá một cách toàn diện qua các mô hình kinh tế lượng hiện đại. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là xác định liệu xuất khẩu thủy sản có thực sự tạo ra tác động nhân quả bền vững tới GDP thực tế hay không, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế trải qua nhiều cú sốc ngoại cảnh như khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, Hiệp định Thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ năm 2001, các biện pháp thuế chống bán phá giá năm 2003 và khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là lượng hóa mối quan hệ tương hỗ giữa xuất khẩu thủy sản và tăng trưởng kinh tế, đồng thời kiểm tra tính ổn định của các tác động này qua từng chu kỳ mùa vụ. Phạm vi nghiên cứu bao quát chuỗi số liệu theo quý từ quý 1 năm 1997 đến quý 4 năm 2008 trên phạm vi toàn quốc. Kết quả định lượng mang ý nghĩa quan trọng: trong dài hạn, khi giá trị xuất khẩu thủy sản tăng gấp đôi (100%) thì GDP thực tế tăng thêm 7%, và ngược lại, khi GDP tăng 10% sẽ thúc đẩy xuất khẩu thủy sản tăng tương ứng 5,2%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết thương mại quốc tế cổ điển và tân cổ điển của Adam Smith và David Ricardo về lợi thế so sánh, kết hợp với mô hình kinh tế hai khu vực của W. Arthur Lewis. Theo mô hình của Lewis, khu vực xuất khẩu hiện đại đóng vai trò thu hút nguồn lao động dư thừa từ khu vực nông nghiệp truyền thống, tái đầu tư lợi nhuận và mở rộng quy mô kinh tế.

Đặc biệt, luận văn áp dụng khung phân tích ngoại tác xuất khẩu của Feder (1982) và phương pháp hàm sản xuất mở rộng của Balassa. Mô hình giả định rằng năng suất biên của các yếu tố sản xuất trong khu vực xuất khẩu cao hơn khu vực phi xuất khẩu nhờ hiệu quả quy mô, chuyển giao công nghệ và kỹ năng quản lý tiên tiến. Các khái niệm cốt lõi được vận hành trong nghiên cứu gồm: Tăng trưởng kinh tế thực tế (Real GDP tính theo giá cố định năm 1994), Xuất khẩu thủy sản thực tế bình quân đầu người (XGNP), Tỷ giá hối đoái thực (REXR), Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và Ngoại tác liên kết ngược - xuôi (Backward and Forward Linkages) của chuỗi giá trị thủy sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu chuỗi thời gian gồm 48 quan sát theo quý, trải dài liên tục từ quý 1 năm 1997 đến quý 4 năm 2008. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ (comprehensive time series sampling) được áp dụng nhằm bao quát toàn bộ các biến động kinh tế vĩ mô trong 12 năm then chốt. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thức từ Tổng cục Thống kê (GSO) cho các chỉ tiêu GDP, CPI và lực lượng lao động; Bộ Thủy sản và Trung tâm Tin học Thủy sản (FISTENET) cho kim ngạch xuất khẩu; Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ (BLS) cho chỉ số CPI của Mỹ; và hệ thống OANDA cho tỷ giá danh nghĩa VND/USD.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích chuỗi thời gian hiện đại xuất phát từ thực tế hầu hết các chuỗi số liệu kinh tế vĩ mô đều có xu hướng phi dừng, nếu áp dụng hồi quy OLS thông thường sẽ dẫn đến hiện tượng hồi quy giả mạo (spurious regression). Nghiên cứu tiến hành quy trình phân tích gồm các bước: kiểm định tính dừng thông qua kiểm định Dickey-Fuller (DF), Augmented Dickey-Fuller (ADF) và DF-GLS; xử lý hiện tượng đồng thời bằng phương pháp hồi quy Bình phương tối thiểu hai giai đoạn (2SLS); kiểm định đồng liên kết Johansen để xác định mối quan hệ cân bằng dài hạn; và xây dựng Mô hình hiệu chỉnh sai số dạng vectơ (VECM) nhằm phân tích động thái điều chỉnh trong ngắn hạn và tính mùa vụ. Toàn bộ các ước lượng kinh tế lượng được thực hiện trên phần mềm EViews.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kiểm định đồng liên kết Johansen và mô hình VECM xác nhận tồn tại mối quan hệ nhân quả hai chiều và đồng liên kết bền vững trong dài hạn giữa xuất khẩu thủy sản và tăng trưởng GDP của Việt Nam. Ước lượng thực nghiệm cho thấy độ co giãn dài hạn có ý nghĩa thống kê cao: khi giá trị xuất khẩu thủy sản tăng 100% thì GDP thực tế của Việt Nam tăng trưởng 7%. Ở chiều ngược lại, sự gia tăng 10% của GDP tạo nền tảng nội lực thúc đẩy xuất khẩu thủy sản tăng 5,2%.

Thứ hai, sản lượng và kim ngạch thủy sản ghi nhận bước nhảy vọt cơ cấu. Tổng sản lượng thủy sản toàn quốc năm 2006 đạt 3.695.927 tấn, trong đó nuôi trồng thủy sản chiếm 1.694.276 tấn (chiếm 46% tổng sản lượng, tăng mạnh từ mức 26% năm 2000). Hai mặt hàng xuất khẩu chủ lực là tôm đông lạnh và cá tra, basa chiếm lần lượt 44% và 22% tổng doanh thu xuất khẩu thủy sản năm 2006. Ngành thủy sản đã đóng góp trực tiếp 7.100 việc làm mới mỗi năm trong suốt giai đoạn 1997-2008, riêng chuỗi giá trị cá tra năm 2003 đã thu hút hơn 500.000 lao động và 50.000 hộ gia đình nuôi trồng tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Thứ ba, nghiên cứu làm rõ tác động của các cú sốc chính sách thương mại. Việc ký kết Hiệp định BTA năm 2001 đã cắt giảm thuế quan trung bình từ 40% xuống khoảng 4%, đưa thị trường Hoa Kỳ tăng trưởng ngoạn mục lên 730 triệu USD năm 2003. Tuy nhiên, phán quyết áp thuế chống bán phá giá của Bộ Thương mại Hoa Kỳ vào tháng 6 năm 2003 với mức thuế từ 36,84% đến 63,88% đã khiến kim ngạch xuất khẩu cá tra đông lạnh sang Mỹ giảm đột ngột từ mức trên 10 triệu USD/tháng xuống dưới 2 triệu USD/tháng. Dù vậy, tổng kim ngạch toàn ngành vẫn duy trì mức tăng trưởng dương nhờ các doanh nghiệp nhanh chóng chuyển hướng và đa dạng hóa thành công sang hơn 120 thị trường quốc tế như Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ tích cực giữa xuất khẩu thủy sản và GDP được giải thích bởi hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong chuỗi cung ứng. Ngành thủy sản sở hữu các liên kết ngược (backward linkages) sâu rộng với ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi, chế tạo giống, vận tải hậu cần và liên kết xuôi (forward linkages) với công nghiệp đóng gói, chế biến sâu và dịch vụ thương mại. Khi xuất khẩu mở rộng, toàn bộ mạng lưới sản xuất phụ trợ được kích hoạt, tạo việc làm và gia tăng giá trị thặng dư nội địa.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế về xuất khẩu theo ngành, tiêu biểu như nghiên cứu của Awokuse (2003) tại Canada và Thompson (2009) về ngành du lịch tại Hy Lạp. Điểm khác biệt mang tính thực tiễn tại Việt Nam là tính mùa vụ của ngành thủy sản rất rõ nét: quý 3 và quý 4 hàng năm luôn ghi nhận kim ngạch xuất khẩu và mức đóng góp GDP cao hơn đáng kể so với quý 1 và quý 2 do chu kỳ thu hoạch và nhu cầu tiêu thụ dịp lễ hội tại các nước nhập khẩu.

Để phục vụ công tác phân tích trực quan, các chuỗi số liệu kinh tế lượng trong luận văn có thể được biểu diễn hiệu quả qua hệ thống đồ thị và bảng biểu:

• Biểu đồ đường kép (Dual-axis Line Chart) thể hiện xu hướng đồng vận động giữa tốc độ tăng trưởng GDP thực tế và kim ngạch xuất khẩu thủy sản hàng quý giai đoạn 1997-2008, làm nổi bật các điểm gãy cấu trúc khi có biến cố thuế chống bán phá giá năm 2003.
• Bảng ma trận đồng liên kết Johansen và bảng hệ số ước lượng VECM thể hiện rõ ràng các giá trị kiểm định Trace Statistic, sai số chuẩn và tốc độ hiệu chỉnh sai số ngắn hạn về trạng thái cân bằng dài hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đổi mới công nghệ chế biến và nâng cấp chuỗi logistics bảo quản lạnh: Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cùng các doanh nghiệp chế biến cần tập trung nguồn vốn hiện đại hóa 100% hệ thống kho lạnh và dây chuyền chế biến đạt tiêu chuẩn quốc tế HACCP, ISO 22000. Mục tiêu nâng tỷ trọng sản phẩm thủy sản chế biến giá trị gia tăng cao từ mức 34,2% lên trên 55% tổng kim ngạch trong lộ trình 3 đến 5 năm tới.

2. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và xây dựng thương hiệu quốc gia: Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) phối hợp với Bộ Công Thương đẩy mạnh xúc tiến thương mại tại các thị trường tiềm năng như EU, Nhật Bản, Trung Đông và Đông Á, giảm thiểu rủi ro tập trung vào một thị trường đơn lẻ. Phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng xuất khẩu ổn định từ 10% đến 12%/năm, chủ động đáp ứng các quy định khắt khe về rào cản kỹ thuật và phòng vệ thương mại.

3. Điều hành chính sách tỷ giá hối đoái linh hoạt và ổn định chi phí vĩ mô: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần duy trì cơ chế tỷ giá trung tâm linh hoạt, tránh định giá đồng nội tệ quá cao gây bất lợi cho sức cạnh tranh của thủy sản xuất khẩu. Đồng thời, kiểm soát lạm phát và ổn định chỉ số giá tiêu dùng CPI nhằm hạ nhiệt chi phí nguyên liệu đầu vào, giảm áp lực lãi suất vay vốn cho hơn 50.000 hộ nuôi trồng và doanh nghiệp chế biến.

4. Thiết lập quy chuẩn kiểm soát an toàn vệ sinh và truy xuất nguồn gốc: Ủy ban nhân dân các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long và ven biển cần siết chặt quản lý vùng nuôi, kiểm soát 100% việc sử dụng hóa chất và kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản. Triển khai cấp mã số vùng nuôi điện tử và chứng nhận chuỗi cung ứng bền vững theo tiêu chuẩn GlobalGAP, ASC trong vòng 24 tháng tới để vượt qua các rào cản kiểm dịch khắt khe từ thị trường nhập khẩu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Các cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách (Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Kế hoạch và Đầu tư): Cung cấp bằng chứng định lượng thực nghiệm để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế thủy sản bền vững, điều chỉnh chính sách xúc tiến thương mại và đàm phán các hiệp định song phương, đa phương.
• Hiệp hội ngành hàng và các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản (VASEP, các công ty xuất khẩu tôm, cá tra): Nắm bắt tác động của rủi ro tỷ giá, biến động CPI và các biện pháp phòng vệ thương mại quốc tế (thuế chống bán phá giá) để chủ động điều chỉnh chiến lược định giá và đa dạng hóa danh mục sản phẩm.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế học, Kinh tế phát triển và Kinh tế quốc tế: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về khung lý thuyết xuất khẩu theo ngành, kỹ thuật xử lý chuỗi thời gian kinh tế lượng với kiểm định DF-GLS, hồi quy 2SLS và mô hình VECM.
• Các tổ chức tín dụng và định chế tài chính thương mại: Ứng dụng kết quả phân tích chu kỳ mùa vụ và rủi ro chuỗi cung ứng thủy sản để thiết kế các gói sản phẩm tài trợ thương mại, cho vay chuỗi giá trị nuôi trồng và quản trị rủi ro tín dụng xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

Xuất khẩu thủy sản đóng góp định lượng như thế nào vào tăng trưởng GDP Việt Nam?

Theo kết quả phân tích mô hình cân bằng dài hạn VECM giai đoạn 1997-2008, xuất khẩu thủy sản có mối quan hệ đồng liên kết chặt chẽ với GDP thực tế. Cụ thể, khi giá trị xuất khẩu thủy sản tăng 100% thì GDP thực tế tăng thêm 7%, và khi GDP tăng trưởng 10% sẽ tạo lực đẩy giúp kim ngạch xuất khẩu thủy sản tăng 5,2%.

Vụ kiện chống bán phá giá năm 2003 của Mỹ tác động như thế nào đến ngành thủy sản?

Mức thuế chống bán phá giá từ 36,84% đến 63,88% áp lên cá tra phi lê đông lạnh đã khiến xuất khẩu sang Mỹ giảm từ trên 10 triệu USD/tháng xuống dưới 2 triệu USD/tháng. Tuy nhiên, điều này tạo động lực để ngành thủy sản tái cơ cấu, đa dạng hóa thị trường sang hơn 120 quốc gia và nâng cao tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu.

Vì sao nghiên cứu lựa chọn khoảng thời gian dữ liệu từ năm 1997 đến năm 2008?

Giai đoạn 1997-2008 là thời kỳ bản lề của kinh tế Việt Nam với 48 quý dữ liệu hoàn chỉnh, hội tụ các mốc lịch sử quan trọng: vượt qua khủng hoảng tài chính châu Á 1997, gia nhập APEC 1998, ký kết BTA 2001, các vụ kiện thương mại 2003, gia nhập WTO 2007 và khởi đầu khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008.

Phương pháp kinh tế lượng nào đã giải quyết được vấn đề chuỗi số liệu không dừng?

Luận văn đã kiểm tra tính dừng bằng các kiểm định nghiệm đơn vị DF, ADF và DF-GLS. Nhận diện các biến đều dừng ở sai phân bậc 1, nghiên cứu áp dụng phương pháp kiểm định đồng liên kết Johansen và Mô hình hiệu chỉnh sai số dạng vectơ (VECM) kết hợp hồi quy 2SLS để loại bỏ hiện tượng hồi quy giả mạo.

Biến động tỷ giá hối đoái VND/USD ảnh hưởng thế nào đến xuất khẩu thủy sản?

Tỷ giá hối đoái thực có mối tương quan chặt chẽ với năng lực cạnh tranh xuất khẩu. Sự điều chỉnh linh hoạt của tỷ giá giúp hạ giá thành sản phẩm tính bằng ngoại tệ, kích thích sức mua từ thị trường quốc tế, bù đắp áp lực chi phí nhập khẩu nguyên liệu và máy móc chế biến.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh xuất khẩu thủy sản là động lực nội sinh thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững của Việt Nam trong dài hạn với hệ số tác động 7% tăng trưởng GDP trên 100% mức tăng kim ngạch.
• Ngành thủy sản đóng vai trò giải quyết việc làm cho hơn 4 triệu lao động, tạo ra nguồn thu ngoại tệ vượt 3,4 tỷ USD năm 2006 và lan tỏa giá trị đến nhiều ngành công nghiệp phụ trợ.
• Các cú sốc thương mại quốc tế như thuế chống bán phá giá đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục nâng cao chất lượng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.
• Mô hình nghiên cứu cung cấp hệ thống phương pháp luận chuẩn xác về chuỗi thời gian thực nghiệm, hỗ trợ hiệu quả cho công tác hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô.
• Lộ trình tiếp theo cần tập trung đầu tư chế biến sâu, hoàn thiện chuỗi cung ứng lạnh và số hóa truy xuất nguồn gốc vùng nuôi trong vòng 3-5 năm tới.

Các nhà quản lý chính sách, lãnh đạo doanh nghiệp và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác chi tiết các mô hình định lượng và bộ tham số thực nghiệm trong toàn văn luận văn để ứng dụng vào công tác chuyên môn và nghiên cứu phát triển kinh tế ngành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM- THE NETHERLANDS PROJECT FOR M. ON DEVELOPMENT ECONOMICS RELATIONSHIP BETWEEN SECTORAL EXPORTS AND ECONOMIC GROWTH- A TIME SERIES ANALYSIS FOR .VIETNAMESE FISHERY SECTOR 1997 - 2008. BQ GIAO DVC £JAO TAO TRlJONG D~l HQC KINH r{rP.HCM 9 THU VIEN. l13 By NGUYEN ANH TRAM SUPERVISOR: DR.

NGUYEN MINH DUC MASTER OF ARTS IN ECONOMICS OF DEVELOPMENT HO CHI MINH CITY, DECEMBER 2009 UAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CERTIFICATION "I certify that the substance of this thesis has not already been submitted for any degree and has not been currently submitted for any other degree. I certify that the best of my knowledge and help received in preparing this thesis and all sources used have been acknowledged in this thesis." NGUYEN ANH TRAM Date: 16/12/2009 UAN VAN CHAT LUONG download ii : add [e-mail] ACKNOWLEDGMENTS No man is an island, entire of itself- John Donne The work of this thesis represents the concerted efforts of many individuals. One of the features is collaboration and certainly it required many acts of collaboration by quite a few people in order to come to fruition. Firstly, I am heartily thankful to my supervisor, Dr.

Nguyen Minh Due, whose encouragement, supervision, and support from the preliminary to the concluding level enabled me to develop an understanding ofthe subject. Secondly, I would like to thank Prof. Karen Jansen, Dr. Nguyen Trong Hoai, and Dr.

Tran Tien Khai for serving on my thesis committee, valuable suggestions, invaluable encouragement, insightful comments, and hard questions. I thank my friends, thirdly, for the stimulating discussions, and for all the help and fun we have had during the master course. Besides, I also give many thanks to all project teachers and staffs in Ho Chi Minh City. Further, I would like to express my sincere gratitude to my parents for patiently putting up with a daughter who could never get enough of school.

Lastly, I offer my regards and blessings to all of those who supported me in any respect during the completion of the project. UAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 111 ABSTRACT Numerous studies in literature have tried to test the relationship between exports, especially sectoral exports, and economic growth. This paper examines the relationship with evidence from fisheries exports of Vietnam during 1997 to 2008. The contribution of fishery sector in Vietnamese Gross Domestic Products (GDP) may be mathematically calculated with statistical figures.

However, the effects of fishery exports on the economic growth are yet to be thoroughly studied in an econometric approach. Descriptive and time series analyses in this thesis present positive effect of fishery exports on the Vietnamese economic growth in long run. The modern econometric approach with stationary and co-integration tests and vector error correction models used in this study also allows forecasting a persistence of the effects of fishery exports on Vietnamese GDP despite of different seasonal phase business. For the long run estimation, a double increase in its fishery exports value would raise the GDP by 7%; This has a great economic meaning in developing process of the economy.

In reverse side, Vietnamese fishery exports would increase by 5.2% with 10% increase in its GDP. Confirming the· role of fishery exports in economic growth, it is necessary for the sector to improve its competitive capacity. Firstly, it should continue to obey international standards, keep negotiating to get benefits from existing regulations, improve domestic institutional management to attract more foreign investment. Particularly, the stakeholders of Vietnamese fishery exports should concern some main problems such as product's quality, marketing strategy, production cost, trade barrier and tariff as well.

UAN VAN CHAT LUONG download IV : add [e-mail] ACRONYMS AND INITIALS ADF Augmented Dickey-Fuller APEC Asia-Pacific Economic Corporation APFIC Asia-Pacific Fishery Commission BTA Bilateral Trade Agreement CPI Consumer Price Index EU European Union FAO Food and Agriculture Organization FISTENET Fisheries Scientific Technological Economic Information GDP Gross Domestic Product GNP Gross National Product GSO General Statistical Office ICT Information & Communication Technology OLS Ordinary Least Squares SBV States Bank of Vietnam USD The United States Dollars VECM Vector Error Correction Modeling WTO World Trade Organization UAN VAN CHAT LUONG download v : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS LIST OF TABLES. vii LIST OF FIGURES. SCOPE OF THE STUDY. METHODOLOGY AND DATA COLLECTION.

THE STRUCTURE OF THE THESIS. THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND TRADE. THEORETICAL AND EMPIRICAL BACKGROUNDS OF SECTORAL EXPORTS. WHY FISHERY SECTOR WAS CHOSEN FOR THIS STUDY?.

AN OVERVIEW OF VIETNAM FISHERY SECTOR. BILATERAL TRADE AGREEMENT, THE UNITED STATES ANTI-DUMPING MEASURES AND VIETNAM FISHERY EXPORTS IN THE PERIOD 1997- 2008. THE EXCHANGE RATE REGIME AND VIETNAM FISHERY EXPORTS 1997-2008. CPI (CONSUMER PRICE INDEX) AND VIETNAM FISHERY EXPORTS 1997- 2008.

Consumer Price Index- CPI. Bilateral Trade Agreement (BTA). EMPIRICAL ESTIMATION RELATED TO EFFECTS OF FISHERY EXPORTS ON ECONOMIC GROWTH. Consumer Price Index.

DATA FOR VARIABLES. RESULTS AND DISCUSSION. Stationary testing of real variables. Unit root tests for log(YGNP).

Unit root tests for log (REXR). Unit root test for log (XGNP). Two stage least square regression. CONCLUSIONS AND SUGGESTIONS.

49 UAN VAN CHAT LUONG download Vl : add [e-mail] LIST OF TABLES Table 1.1 Total Imports And Exports Of Vietnam In U.1 Estimate Of Overseas Filipino Workers (December 2004) ••••••••.2 Vietnam Exports Of Tra And Basa Fish (Tons) .1 Descriptive Statistical Spreadsheet Of All Variables .2 Covariance Matrix Spreadsheet Of All Variables .3 Correlation Matrix Spreadsheet Of All Variables .4A DF-GLS UNIT ROOT TEST FOR LOG (YGNP) .4B ADF UNIT ROOT TEST FOR LOG (YGNP) .5ADF-GLS UNITROOTTESTFORLOG(REXR) .5B ADF UNIT ROOT TEST ON LOG (REXR) .6A DF-GLS UNIT ROOT TEST FOR LOG (XGNP) .6B ADF UNIT ROOT TEST FOR LOG (XGNP). 7 OLS of Log(YGNP) .8 The Regression Result For Equation 8 In The Second Stage ••••••••••••••• 41 Table 4.9 First Difference Regression For Log(YGNP) •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• 42 Table 4.10 First Difference Regression For Log(XGNP) .11 Johansen Cointegration Test Summary .12 Vector Error Correction Estimates •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• 44 UAN VAN CHAT LUONG download Vll : add [e-mail] LIST OF FIGURES Figure 2.1 Reported Aquaculture Production In China (From 1950) •••••••.2 Vietnam's Oil Production And Consumption, 1998- 2008* •.3 Top Asia - Pacific Oil Producers, 2006* .4 Vietnam's Primary Fishery Export Products In 2006 (Value Basis) .5 Vietnam's Fishery Products Export Market, 2006 (Value Basis) ••••••• 17 Figure 2.6 Time Line Of Standard US Antidumping Investigation ••••••••••••••••••••• 23 Figure 2. 7 Monthly Exports Of Frozen Fish Fillets To The US, •••.8 Values (US$ Millions), Rates Of Growth (Percentages), And Shares In Total Exports (Percentages) Of Vietnam's Exports To The U.1 GDP In Vietnam, 1997 - 2008 (Quarterly) .2 Fishery Exports In Vietnam, 1997 - 2008 (Quarterly) .3 Exchange Rate VND/USD, 1997 - 2008 (Quarterly) •••••••••••••••.4 Vietnam Consumer Price Index, 1997 - 2008 (Quarterly) •••••••••••••••••• 35 Figure 4.5 Us Consumer Price Index, 1997- 2008 (Quarterly). 35 UAN VAN CHAT LUONG download viii : add luanvanchat@agmail.

Problem statement World trade has been expanded more and more, with global exports growing from $84 billion USD in 1953 to $6,272 billion USD in 2002 (HM Treasury, 2004). The figures demonstrate an increasing economical interdependence in the world nowadays relative to fifty years ago. However, the most prominent role in the increase is of developing countries and emerging markets; exports from developing countries as a whole accounted for 29 percent of world trade in 2001. Economic theory and empirical evidence also showed that economies with trade more tend to grow faster.

Therefore, the fact that international trade or exports are always promoted by the Vietnam government is not an exception. Prior to the collapse of the Soviet Union, most of Vietnam's trade was with the former Soviet Union and Eastern European countries. Since 1991, the country's trade has diversified significantly. It has also expanded dramatically, reflecting a globalization process of the Vietnamese economy.

In 1999, its openness (exports plus imports divided by GDP) reached the level of 84.5 percent and now (2009) about 170 percent, a useful indicator for an increasing global integration of a country.1 Total imports and exports of Vietnam in U.S dollars Trade (expressed in millions of US$) : Vietnam Exports Imports 1994 4,054 5,825 1995 5,448 8,155 1996 7,255 11,144 1997 9,184 11,592 1998 9,360 11,494 Source: United Nations. Monthly Bulletin of Statistics (September, 2000) Although Vietnam has consistently had trade deficits, the amount has narrowed with the boom in Vietnamese exports. For example, in 1989 exports were only 73.7 percent of imports. In 1999, exports had risen to be 98.9 percent of imports.

In the period from 1997 to 2007, Vietnamese economy is prosperous in the context of global integration; especially Vietnam joined APEC at the .end of 1998 and signed the bilateral trade agreement with the United States in 2001. Since the milestones, UAN VAN CHAT LUONG download 1 : add [e-mail] Vietnam's exports has continuously grown, leading to a remarkable increase in its international trade and openness. However, the global economy began to have the indicators of a crisis from the early months of 2008. It was caused by regression of the real estate market in America, and created a serious financial crisis in the United States.

The crisis spread out over the world, from Europe, Latin America, Middle East, Russia, to Asia and Vietnam as well. Although Vietnam has been affected by the crisis later than the others, it stills has faced some problems because of its wide economic openness. An obvious effect of the global crisis is speedy decline of the world's import demand. That means Vietnam's exports in coming years will be suffer because Vietnam's economy is likely to follow an export-oriented growth.

In Vietnam's export structure, although crude oil still stand on the first position in export revenues, labor intensive products such as agricultural and fishery products are very important exported products of the country. In these products, fisheries are prominent because fish resources represent natural capital and are a potential source of sustainable wealth for Vietnam. This wealth provides the opportunity for such resources to make an ongoing contribution to economic growth, poverty alleviation and people livelihoods as well (Due, 2008a, 2009a). Fishery exports also make significant contributions to the national economy through the generation of foreign exchange derived from international trade.

Exports of fishery products have grown rapidly during last ten years. In fact, the aquatic products once contributed approximate 10% of whole national export revenues (Due, 2009a). Otherwise, income multiplier effects can potentially "trickle up" to the national economy ensuring that fisheries can support national economic growth through contributions to GDP. Although the Vietnamese fishery sector contributes to national GDP typically varied by 2.0 percent, it also generates a wide range of tax revenues, contributing to the national budget.

Moreover, the major share of fishery exports have strong backward linkages with the other sectors both in terms of primary and value added commodities. Unfortunately, with high fluctuation of prices and the 2008 global crisis, global demand for fishery products may decline, and in its tum fishery exports may affect Vietnamese GDP growth rate because the country relies much upon exports for economic growth. UAN VAN CHAT LUONG download 2 : add [e-mail] Therefore, there exist some questions to study such as how fishery exports effect Vietnam's economic growth in recent yeats and whether the effect is positive. To get answers, the research will start by estimating an econometric model in which fishery exports revenue is the interested explanatory variable and real GDP is the dependent variable.

Some other controlling variables are included, such as exchange rate, CPI, CPI of the US, labor force, and dummy variables representing for annual quarters, 2001 Bilateral Trade Agreement between the US and Vietnam, 2003 anti- dumping tariff levied on Vietnamese catfish exported to the US.