Phân Tích Lỗi Sai Dấu Câu Trong Tiếng Hán Của Sinh Viên Trường Đại Học Hải Phòng

Luận văn thạc sĩ VNU ULIS phân tích lỗi sai thường gặp về dấu câu trong tiếng Hán của sinh viên Đại học Hải Phòng, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Nguyễn Bằng An
• Người hướng dẫn: Ts Hà Lê Kim Anh
• Trường học: Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Hán ngữ giảng dạy pháp
• Đề tài: Phân tích lỗi sai thường gặp về dấu câu tiếng Hán của sinh viên trường Đại học Hải Phòng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT KIẾN THỨC
• 1.1. Về nghiên cứu tổng quan dấu câu tiếng Hán và phân tích lỗi sai
• 1.1.1. Nghiên cứu về dấu câu tiếng Hán và phân tích lỗi sai ở Trung Quốc
• 1.1.2. Nghiên cứu về dấu câu tiếng Hán và phân tích lỗi sai ở nước ngoài
• 1.1.3. Nghiên cứu về dấu câu tiếng Hán và phân tích lỗi sai ở Việt Nam
• 1.2. Kiến thức cơ bản về dấu câu tiếng Hán và tiếng Việt
• 1.2.1. Tác dụng và phân loại dấu câu tiếng Hán
• 1.2.2. Cách dùng dấu câu tiếng Hán
• 1.2.3. Cách dùng dấu câu tiếng Việt
• 1.2.4. So sánh dấu câu tiếng Hán và tiếng Việt
• 1.2.4.1. Bảng so sánh số lượng và hình thức viết dấu câu tiếng Hán và tiếng Việt
• 1.2.4.2. Sự khác biệt trong việc sử dụng dấu câu tiếng Hán và tiếng Việt
• 1.2.5. Hiện trạng giảng dạy dấu câu tiếng Hán tại Đại học Hải Phòng
• 1.2.6. Lý thuyết phân tích lỗi sai cơ bản
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH LỖI SAI DẤU CÂU TIẾNG HÁN CỦA SINH VIÊN ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG
• 2.1. Giới thiệu dữ liệu
• 2.1.1. Khảo sát
• 2.1.2. Thống kê dữ liệu
• 2.2. Phân tích lỗi sai trong việc viết dấu câu tiếng Hán của sinh viên Đại học Hải Phòng
• 2.2.1. Phân tích lỗi sai về hình thức viết dấu câu tiếng Hán
• 2.2.2. Phân tích lỗi sai về định dạng viết dấu câu tiếng Hán
• 2.3. Phân tích lỗi sai trong việc sử dụng chức năng dấu câu tiếng Hán
• 2.3.1. Phân tích lỗi sai chức năng sử dụng dấu chấm câu
• 2.3.2. Phân tích lỗi sai chức năng sử dụng dấu hỏi
• 2.3.3. Phân tích lỗi sai chức năng sử dụng dấu chấm than
• 2.3.4. Phân tích lỗi sai chức năng sử dụng dấu phẩy
• 2.3.5. Phân tích lỗi sai chức năng sử dụng dấu ngắt câu
• 2.3.6. Phân tích lỗi sai chức năng sử dụng dấu chấm phẩy
• 2.3.7. Phân tích lỗi sai chức năng sử dụng dấu hai chấm
• 2.3.8. Phân tích lỗi sai chức năng sử dụng dấu ngoặc kép
• 2.4. Nguyên nhân phát sinh lỗi sai dấu câu tiếng Hán
• 2.4.1. Ảnh hưởng chuyển giao ngôn ngữ mẹ đẻ
• 2.4.2. Hiện tượng khoảng trống ngôn ngữ
• 2.4.3. Vấn đề về giáo trình
• 2.4.4. Sự xem nhẹ của giáo viên đối với dấu câu
• 2.4.5. Yếu tố từ phía sinh viên
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT VÀ GIẢI PHÁP GIẢNG DẠY DẤU CÂU TIẾNG HÁN TẠI ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG
• 3.1. Đề xuất về thiết lập chương trình giảng dạy
• 3.2. Đề xuất về biên soạn giáo trình
• 3.3. Đề xuất về hoạt động giảng dạy thực tế
• 3.3.1. Giảng dạy theo trình độ sinh viên
• 3.3.2. Giảng dạy hệ thống hóa dấu câu tiếng Hán
• 3.3.3. Sửa chữa kịp thời các lỗi sai dấu câu không chính xác
• 3.3.4. Phân biệt đặc điểm hệ thống dấu câu tiếng Hán và tiếng Việt
• 3.4. Một số đề xuất dành cho giáo viên tiếng Hán tại Đại học Hải Phòng
• 3.5. Giải pháp sơ bộ giảng dạy dấu câu tiếng Hán tại Đại học Hải Phòng
• 3.5.1. Giải pháp giảng dạy lỗi sai viết dấu câu tiếng Hán
• 3.5.2. Giải pháp giảng dạy lỗi sai chức năng sử dụng dấu câu tiếng Hán
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về lỗi sai dấu câu trong tiếng Hán của sinh viên Đại học Hải Phòng

Lỗi sai dấu câu trong tiếng Hán là một vấn đề phổ biến mà sinh viên Đại học Hải Phòng thường gặp phải. Việc sử dụng dấu câu không chính xác không chỉ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp mà còn thể hiện sự thiếu hiểu biết về ngữ pháp và cấu trúc câu trong tiếng Hán. Nghiên cứu này nhằm phân tích các lỗi sai thường gặp và tìm ra nguyên nhân cũng như giải pháp khắc phục.

1.1. Đặc điểm của dấu câu trong tiếng Hán

Dấu câu trong tiếng Hán có vai trò quan trọng trong việc thể hiện ý nghĩa và cảm xúc của câu. Các loại dấu câu như câu hỏi, câu cảm thán, và câu khẳng định đều có cách sử dụng riêng biệt. Việc hiểu rõ đặc điểm này giúp sinh viên tránh được những lỗi sai cơ bản.

1.2. Tầm quan trọng của việc sử dụng đúng dấu câu

Sử dụng đúng dấu câu không chỉ giúp câu văn trở nên rõ ràng mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp trong giao tiếp. Đặc biệt, trong môi trường học thuật, việc viết đúng dấu câu là điều cần thiết để truyền đạt thông tin một cách chính xác.

II. Các lỗi sai dấu câu phổ biến của sinh viên Đại học Hải Phòng

Nghiên cứu cho thấy sinh viên Đại học Hải Phòng thường mắc phải hai loại lỗi sai chính: lỗi viết và lỗi sử dụng chức năng. Những lỗi này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng bài viết mà còn gây khó khăn trong việc hiểu nội dung.

2.1. Lỗi viết dấu câu

Lỗi viết dấu câu thường gặp bao gồm việc sử dụng sai hình thức của dấu câu, chẳng hạn như viết dấu chấm không đúng cách hoặc thiếu dấu câu cần thiết. Những lỗi này có thể dẫn đến việc hiểu sai ý nghĩa của câu.

2.2. Lỗi sử dụng chức năng của dấu câu

Lỗi sử dụng chức năng của dấu câu xảy ra khi sinh viên không biết cách sử dụng dấu câu phù hợp với ngữ cảnh. Ví dụ, việc sử dụng dấu hỏi trong câu khẳng định hoặc ngược lại có thể làm cho câu trở nên khó hiểu.

III. Nguyên nhân gây ra lỗi sai dấu câu trong tiếng Hán

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến lỗi sai dấu câu trong tiếng Hán của sinh viên, bao gồm cả yếu tố chủ quan và khách quan. Việc thiếu kiến thức về ngữ pháp và dấu câu là một trong những nguyên nhân chính.

3.1. Ảnh hưởng của ngôn ngữ mẹ đẻ

Ngôn ngữ mẹ đẻ của sinh viên có thể gây ra sự nhầm lẫn trong việc sử dụng dấu câu. Sự khác biệt giữa dấu câu trong tiếng Việt và tiếng Hán có thể dẫn đến việc sinh viên áp dụng sai quy tắc.

3.2. Thiếu tài liệu học tập

Việc thiếu tài liệu học tập đầy đủ và chính xác về dấu câu trong tiếng Hán cũng là một nguyên nhân quan trọng. Sinh viên thường không có đủ thông tin để hiểu rõ cách sử dụng dấu câu.

IV. Phương pháp giảng dạy hiệu quả để khắc phục lỗi sai dấu câu

Để khắc phục lỗi sai dấu câu, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiệu quả. Việc kết hợp lý thuyết và thực hành sẽ giúp sinh viên nắm vững kiến thức và cải thiện kỹ năng viết.

4.1. Giảng dạy lý thuyết về dấu câu

Cần cung cấp cho sinh viên kiến thức lý thuyết đầy đủ về các loại dấu câu và cách sử dụng chúng. Việc này giúp sinh viên hiểu rõ hơn về vai trò của dấu câu trong câu văn.

4.2. Thực hành viết và sửa lỗi

Thực hành viết và sửa lỗi là một phần quan trọng trong quá trình học. Sinh viên nên được khuyến khích viết nhiều và nhận phản hồi từ giảng viên để cải thiện kỹ năng sử dụng dấu câu.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ giúp sinh viên nhận thức rõ hơn về lỗi sai dấu câu mà còn cung cấp các giải pháp thực tiễn để cải thiện kỹ năng viết. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiệu quả có thể giảm thiểu đáng kể lỗi sai.

5.1. Kết quả khảo sát về lỗi sai dấu câu

Khảo sát cho thấy tỷ lệ sinh viên mắc lỗi sai dấu câu đã giảm sau khi áp dụng các phương pháp giảng dạy mới. Điều này chứng tỏ rằng việc cải thiện phương pháp giảng dạy là cần thiết.

5.2. Đề xuất giải pháp cho giảng dạy tiếng Hán

Đề xuất các giải pháp giảng dạy tiếng Hán hiệu quả hơn, bao gồm việc sử dụng tài liệu học tập phong phú và tổ chức các buổi thực hành viết thường xuyên để nâng cao kỹ năng cho sinh viên.

VI. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về lỗi sai dấu câu

Kết luận từ nghiên cứu này cho thấy việc phân tích lỗi sai dấu câu trong tiếng Hán là rất cần thiết. Tương lai của nghiên cứu này có thể mở ra nhiều hướng đi mới trong việc cải thiện chất lượng giảng dạy tiếng Hán tại các trường đại học.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp giảng dạy mới và hiệu quả hơn để giúp sinh viên cải thiện kỹ năng viết tiếng Hán.

6.2. Hướng đi mới trong giảng dạy tiếng Hán

Cần có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành trong giảng dạy tiếng Hán, nhằm giúp sinh viên nắm vững kiến thức và áp dụng vào thực tế một cách hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

河内国家大学下属外语大学 研究生系 阮朋安 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 PHÂN TÍ CH LỖI SAI THƯỜNG GẶP VỀ DẤU CÂU TIẾNG HÁN CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG 硕士学位论文 学科专业：汉语教学法 专业编号：60.10 2013 年 12 月于河内 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 河内国家大学下属外语大学 研究生系 NGUYỄN BẰNG AN 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 PHÂN TÍ CH LỖI SAI THƯỜNG GẶP VỀ DẤU CÂU TIẾNG HÁN CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG 硕士学位论文 学科专业：汉语教学法 专业编号：60.10 指导教师：TS Hà Lê Kim Anh 2013 年 12 月于河内 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 声明 本人声明硕士论文《海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析》是本 人在导师的指导下进行研究工作取得的成果。本人保证，除文中已经注明 引用的内容外，本文只根据自己调查所获的资料与数据进行分析和总结， 没有包含任何其他个人或集体已经发表或撰写过的作品成果。 特此声明 阮朋安 2013 年 12 月 导师签字 论文作者签字 何黎金英 博士„„„„„„„„„„ 阮朋安„„„„„„„„„„ 2013 年 12 月 25 日 2013 年 12 月 25 日 i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 致谢 本论文的完成离不开汉语教学法专业各位老师的指导，离不开同学们 的支持与帮助，我要特别感谢我的导师何黎金英博士的悉心指导。从论文 选题、内容开展到文章修改，在百忙之中她都尽量抽出时间过目并提出宝 贵意见，在她的热衷关怀和悉心的指导下我已经完成本论文。何老师的科 学态度，治学精神以及工作风格，已经深深地感染着我、激励着我。在学 业上她给我以精心指导，同时在思想、生活上也给我以无微不至的关怀， 在此谨向何老师致以诚挚的谢意和崇高的敬意。在此还要向各位老师和同 学们表示真挚的感谢。 阮朋安 2013 年 12 月 ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 摘要 汉语书面语表达里，标点符号不能说是可有可无，而一定要有的，因 为它不仅表示句子的停顿、意义及感情色彩等，而且还体现运用者的语言 能力及深藏之意。汉语标点符号体系与越南语的共存相同，又有差异，具 体为汉语的一些标点符号的书写特点及使用功能的区别性较强。正因如 此，越南学生包括本校海防大学生在内使用汉语标点符号时往往免不了出 错。本人通过调查发现，海防大学生汉语标点符号的常见偏误有两种：书 写偏误和使用功能偏误。就这些偏误进行分析研究，寻找其产生原因，本 人在这篇论文也对海防大学汉语标点符号教学提出一点建议及教学对策， 并希望能为克服本校学生汉语标点符号偏误做出一点贡献。 关键词：海防大学生、标点符号、偏误分析 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 目录 摘要 . iv 前言 . 1 1、选题理由 . 1 2、研究目的 . 2 3、研究任务 . 2 4、研究方法 . 2 5、研究对象及范围 . 3 6、论文结构 . 3 第一章 理论知识 .1 关于汉语标点符号及其偏误分析的研究综述 .1 中国关于汉语标点符号及其偏误分析的研究 .2 国外关于汉语标点符号及其偏误分析的研究 .3 越南关于汉语标点符号及其偏误分析的研究 .2 汉语越南语标点符号的基本知识 .1 汉语标点符号的作用及分类 .2 汉语标点符号的用法 .3 越南语标点符号的用法 .4 汉语和越南语标点符号的对比 .1 汉越语标点符号数量及书写形式的对比表 .2 汉越语标点符号使用的差异 .3 海防大学汉语教学中汉语标点符号教学的现状 .4 偏误分析及其基本理论 . 29 第二章 海防大学生汉语标点符号偏误分析 .1 语料说明 .1 问卷调查 .2 语料的统计 .2 海防大学生汉语标点符号书写的偏误分析 .1 汉语标点符号形式书写的偏误分析 .2 汉语标点符号格式书写的偏误分析 .3 海防大学生汉语标点符号使用的偏误分析 . 44 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 2.1 句号使用功能的偏误分析 .2 问号使用功能的偏误分析 .3 叹号使用功能的偏误分析 .4 逗号使用功能的偏误分析 .5 顿号使用功能的偏误分析 .6 分号使用功能的偏误分析 .7 冒号使用功能的偏误分析 .8 引号使用功能的偏误分析 .4 汉语标点符号偏误产生的原因 .1 母语的负迁移 .2 语言空位现象 .3 教材的问题 .4 教师对标点符号的忽视 .5 学生的因素 . 59 第三章 对海防大学汉语标点符号教学建议与对策 .1 对教学大纲设定的建议 .2 对教材编写的建议 .3 对实际教学活动的建议 .1 根据学生的年级进行教学 .2 对汉语标点符号进行系统化教学.3 对不准确的标点符号及时纠正.4 区别汉越语两种语言体系标点符号的特征 .4 对海防大学汉语教师的一点建议 .5 海防大学汉语标点符号教学的初步对策 .1 汉语标点符号书写偏误的教学对策.2 汉语标点符号功能使用偏误的教学对策 . 70 参考文献 . I v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 前言 1、选题理由 实际交际中，为了能够最佳地表达意义，为了能够达到交际目的，说 话者一定要依靠停顿、语气等语言手段。书面语表达时，没有停顿也没有 语气，我们怎么能准确地理解意义呢？我们非依靠标点符号不可。书面语 里的标点符号就是用来表示停顿、语气和需要标明的词语等。标点符号是 现代书面语里不是可有可无，而是一定要有。如果只靠文字来记录语言， 读起来一定非常吃力，有时会导致一个句子又有多种理解的现象。 汉语标点符号也属于汉语语法系统。汉语学习者学习研究汉语语法， 一定要掌握汉语的标点符号。但是在多年学习汉语，特别是现在在海防大 学从事汉语教学工作，本人发现海防大学汉语学习者在汉语标点符号的书 写及使用上的偏误仍然居多。偏误产生的原因，一面是从学习者的主观角 度，学习时不太仔细；另一面是从客观角度，就是汉语标点符号在越南的 研究的空位，汉语标点符号的教材的缺少，受越语母语的影响的要素等。 本人认为，弄清汉语标点符号的特点、作用及用法，将汉语标点符号和越 南语标点符号进行对比，指出两者的异同，将汉语标点符号书写及使用上 的偏误进行分析，找出偏误的根源等，这样对越南学生学习汉语标点符号 会有着一定的作用。 因为上面所述的理由，本人拟定选择“海防大学生汉语标点符号常见 的偏误分析”作为硕士论文课题。本人希望能够阐明现代汉语标点符号的 特点、作用及用法，进而考察海防大学生汉语标点符号书写及使用上常见 的偏误，对那些偏误进行分析，从而找出偏误根源，并对汉语标点符号教 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 学提出一点建议，同时也希望为越南汉语学习者和汉语教师提供一份参考 资料。 2、研究目的 本论文的研究目的是： 1. 弄清汉越语标点符号的特点、作用和用法等基本知识以及偏误分析 理论等。 2. 对海防大学生汉语标点符号书写及使用的偏误进行考察分析，从分 析结果找出偏误的根源。 3. 为汉语学习者和汉语教师提供一份参考资料。 3、研究任务 为了达到上述的研究目的，本论文要完成以下几项任务： 1. 综述一下儿有关标点符号的理论问题及其偏误分析理论。 2. 对海防大学生汉语标点符号书写及使用的偏误进行实际考察，经考 察结果分析指出其根源。 3. 对海防大学生汉语标点符号书写及使用的偏误提出一些建议及教学 对策。 4、研究方法 本论文主要采用调查法、统计法、分析法和对比法等研究方法。具体 如下： 1. 首先使用调查法，对海防大学生汉语标点符号书写及使用的偏误类 型及其频率进行调查。 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 2. 使用统计法，对调查结果进行统计。 3. 使用分析法，对海防大学生汉语标点符号书写及使用的偏误进行分 析。 4. 使用对比法将汉越语标点符号书写及使用特点、用法进行对比，指 出两者之间的异同。 除了以上所列的研究方法以外，本人还使用例证法、描写法、归纳法 等。 5、研究对象及范围 本文的研究对象主要是海防大学生汉语标点符号书写及使用的偏误， 汉语标点符号的特点、作用及用法等只是本人用来解释分析偏误的依据。 6、论文结构 本论文除了前言、结语、目录、参考文献及附录之外，一共分为三 章： 第一章：理论知识 第二章：海防大学生汉语标点符号偏误分析 第三章：对海防大学汉语标点符号教学建议与对策 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 第一章 理论知识 1.1 关于汉语标点符号及其偏误分析的研究综述 经过很长时间不断发展，汉语标点符号从无到有，从有到更完备，能 满足人们、社会发展对书面语表达的需求，同时能克服人们对以前汉语标 点符号的缺少和空位的不满。根据中国技术监督局 1995 年最新发布的《标 点符号用法》所界定的汉语标点符号，具体为： “是辅助文字记录语言的符 号，是书面语的有关组成部分，用来表示停顿、语气以及词语的性质和作 用。”不言而喻，在现代汉语书面表达形式上，标点符号是极为重要、不可 忽略的一部分。由此可见，研究汉语标点符号不仅是中国，而且是用汉语 之国以及全世界汉语学习者的关注。 1.1 中国关于汉语标点符号及其偏误分析的研究 在汉语作为普通话的中国，对汉语标点符号进行研究的学者及其著述 较为繁多，且所涉及的内容也很丰富。经统计划分，可归纳为五个方面： 一、汉语标点符号方案的制订及其推行的著述。反映个人制订标点符 号方案的代表性著述，要提到陈望道的系列性论文。从 1918 年开始, 陈 望道就先后发表了《标点之革新》、《横行与标点》、《新式标点》等一系列 论文，制订了数套标点符号方案, 并对其所涉及到的标点符号革新的动 因、名称的命定等问题作了讨论。至于反映团体或政府所制订标点符号方 案的著述，各时期政府颁布的标点符号使用方案，都有较好的代表。标点 符号方案推出之后，立即产生大量推行性的著述，对这个方案进行宣传、 说解。如 1990 年《标点符号用法》发布以后，标点符号修订组接着就编 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 写了《〈标点符号用法〉解说》，解答了数十个疑难问题。其后，凌远征等 编撰的《最近发布标点符号用法例解》，对标点符号的发展作了总体描述， 对每一个符号的由来和分歧意见都作了具体的阐述和说明；苏培实的《标 点符号用法讲话》则按照讲用法、解疑难、析病误的三分格局对标点符号 的使用及其存在着的问题进行了说解和讨论。 二、对存在着的规范问题所进行的探讨的著述。与对标点符号使用方 案的说解相类似，每一方案推出之后，都会发现大量规范性问题，从而出 现了大量相关的著述。如 1990 年《标点符号用法》发布以后，在该方面 出现的主要著述就有：苏培成的《新中国标点符号规范述略》 ，此书从标点 符号的名称、形式、顺序、定义和用法等几个方面对几十年来的标点符号 规范性研究进行了评介；胡中文的《标号的作用及其相关定义——谈谈国 标本标点符号用法中存在的一些问题》，认为标点符号的作用在于强调字、 词语、句子以及标明它们的性质、作用、相互间的关系。 三、对超规范用法以及新出现的标点符号形式所进行的概括和评议。 这方面的著述近些年来逐渐增多、仅 1990 年《标点符号用法》发布以 后，出现的主要著述即有：冯广艺的《标点符号的一种特殊用法》，对句中 不需要停顿的地方插入单个标点的超常用法作了概括和评议；吴直雄在 《标点符号的超常用法》，对标点符号的超常用法从总体上作了一定程度的 概括。 四、对标点符号发展史和研究史所进行的总结研究。较有代表牲的是 袁晖等的《汉语标点符号流变史》 ，书中用了近一半的篇幅第一次对二十世 纪以来汉语标点符号的发展史和研究史进行了较为全面的概括和评议；胡 士云的《标点符号的简短回顾》也运用回顾的形式对汉语新式标点符号的 发展作了简短的归纳。 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 五、对标点符号偏误分析的讨论研究逐渐形成和发展，对汉语标点符 号教学及研究起着促进的作用。如胡建刚、周健的《留学生标点符号书写 偏误分析》对外国留学生汉语标点符号书写时常犯的偏误进行分析，找出 偏误的原因及提出一些教学建议等。金燕燕的《留学生使用标点符号的偏 误分析》则对汉语标点符号使用的偏误进行分析。 总之，二十世纪以来中国汉语标点符号的研究，在标点符号方案的制 订及其推行、标点符号发展史两方面研究得较为充分，尤其是后者，对标 点符号整体的发展演变，对影响标点符号发展演变的社会观念层面的斗争 作了较为翔实的论述。它们为汉语标点符号方案的制订、推行和优化做出 了重大贡献，也为今天后续推进性研究提供了坚实的铺垫和多方面的启 示。但是，由于标点符号处于语言文字研究的边缘地带，因此，研究时投 入的人力和精力毕竟有限，所以汉语标点符号的研究从总体上看，并不太 充分，存在着不少问题。在内容上，有些关键的方面还存在着空缺，有待 更深入的探索和分析。 1.2 国外关于汉语标点符号及其偏误分析的研究 直到现在，国外学者对汉语标点符号进行专门研究的著述仍然是一个 空位。国外汉语学习研究者只能从英、美、法、德、俄等国家相对完善的 标点符号使用方案的研究著述，为汉语标点符号的研究提供一定参考和启 示的作用。在语言标点符号方面，学者们主要对标点符号功能进行研究， 同时对不同语言标点符号进行比较研究。代表学者及其著述有：苏联沙皮 罗（Shapiro）的《俄语标点原理》，从语义逻辑角度对标点符号功能进行 过探讨，认为：“标点的主要作用在于标示对理解话语很重要但不能用词汇 和句法手段表达的那些意义关系与感情色彩。„„但标点通常是作为与词 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 汇与句法平行的手段使用的，同词汇与句法相比是居第二位的。„„有助 于读者更快更准确地了解话语的句法结构以及写作者所赋予的意义。 ”苏联 的伊·维·费多罗夫娜（I.V Feodorovna）也对标点符号的功能进行了较 全面的概括研究，强调标点符号标示话语特定“节律——语调”的功能。 “标点首先反映话语的句法一语义切分。此外，标点还可附带表示话语的 某种意义或话语各部分的意义关系。最后，标点有时也用来标示话语的特 定的节律一语调因素。”苏联叶·奥·科斯捷卡娅（Y.O Kostetkaya）和 维·伊·卡尔达舍夫斯基（V.I Caldasevski）就俄语和法语的标点用法特 点做了比较，认为： “标点系统在法语主要以口语的自然停顿为基础，而在 俄语则主要以句子成分的意义关系为基础，因此这两种语言在标点用法方 面存在重大差异。 ” 另外，来华留学的留学生可以参考一些对外国留学生汉语标点符号书 写及使用时常犯偏误进行分析研究的论文。如孙乐飞研究了《外国留学生 汉语标点符号使用情况的偏误分析和习得研究》 ，马明艳在云南师范大学学 报分析了《韩国留学生标点符号使用偏误分析》 ，孙海平写了《日本留学生 的汉语标点符号偏误分析》，张丽艳比较了《俄汉标点符号之比较》，张端 芬写了《英汉标点符号之比较》，张晶晶分析了《高级阶段泰国留学生使用 汉语标点符号的偏误分析》等。这些研究在弄清汉语标点符号书写、使用 特点的同时，就汉语与其他语言的标点符号做了比较，指出其异同，最重 要的就是分析外国留学生的汉语标点符号偏误现象及产生原因等。 1.3 越南关于汉语标点符号及其偏误分析的研究 从古以来，越南汉语研究者已经对汉语的语音文字、语法、词汇等很 多方面进行既多又深的研究，但对汉语标点符号的研究则比较少。越南汉 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 语言学者研究汉语标点符号，主要弄清汉语标点符号的特点、用法，与越 南语标点符号进行对比研究或者越南汉语学习者汉语标点符号常见的偏误 分析等。如 Nguyễn Thị Kiều Oanh（阮氏桥莺）的《越南学生中级阶段汉 语标点符号习得偏误与教学对策研究》，指出并归类了越南学生汉语标点符 号的常见偏误，可总结为书写和使用两个方面的偏误，并对汉语标点符号 教学提出建议与对策。Hoàng Thị Thùy Linh（黄氏垂玲）的《现代汉语常 用 16 个标点符号》（与越南语标点符号对比） ，则弄清汉语标点符号常用的 16 个的特点，将其与越南语的标点符号做了对比，找出两者的异同等，特 别是作者已经寻找大量文学作品中使用的标点符号为证。 1.2 汉语越南语标点符号的基本知识 1.1 汉语标点符号的作用及分类 根据《现代汉语词典》的解释，标点符号就是“用来表明句读、语气 和专名的书写符号” 。 《辞海》则说： “书面语里用来表示停顿、语调以及词语的性质和作用 的符号，是书面语的有机组成部分。” 从上面两种解释可以简洁明了地概括标点符号的作用，就是用来表示 停顿、语气或者表示词语的性质，并且只用于书面语。郭沫若曾说过：“标 点之于言文有同等的重要，甚至有时还在其上。言文而无标点，在现今是 等于人而无眉目。”因此，可以肯定在书面语中，标点符号是必不可少的， 而且直接影响到意思的表达。标点符号用得准确，能够达到正确、完整、 自然、美妙的表达效果。否则用错了，意义也就改变了。 汉语标点符号从不同的角度可以有多种划分。按照其作用，可以分成 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 点号和标号两部分。点号主要用于表示行文中的种种停顿，有时也表示语 调，共有 7 种：句号、逗号、问号、叹号、顿号、分号、冒号。标号主要 用于表明句子或词语的性质和作用。它是对文章中引用别人的话和对所说 的话进行解释，对有的词语、句子需要强调或省略等用的符号，有 9 种： 括号、书名号、破折号、省略号、引号、连接号、间隔号、着重号、专名 号。 下面是汉语标点符号的分类及形状列表： （表一） 句末点号 句中点号 名称 句号 问号 叹号 逗号 顿号 分号 冒号 。 形状 ？ ！ ， 、 ； ： ． 破折 省略 书名 连接 间隔 着重 专名 名称 括号 引号 号 号 号 号 号 号 号 《》 “” 形状 —— （） „„ — · ． — 〈〉 ‘’ 1.2 汉语标点符号的用法 根据黄伯荣、廖序东《现代汉语》的介绍，汉语常用的十六个标点符 号为： 1、句号 句号的形式为（。 ），主要表示陈述句末尾的停顿。例如： (1) 他今年刚大学毕业。 (2) 河内秋天的风景很美丽。 也用在语气舒缓的祈使句、反问句末尾。例如： (3) 请你再念一遍。 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 (4) 你看，谁管过你啦。 （曹禺： 《雷雨》 ） 句号还有另一种形式，就是一个小小的圆点（.），一般用于科技文 献、汉语拼音和外文。 (5) Wǒ zhǔnbèi jǔxíng yígè wǎnhuì. Qǐng nǐmen lái cānjiā. 2、问号 问号（？）表示疑问句末尾的停顿。例如： (6) 你喝点水吗？ (7) 什么？他怎么住院？ 反问句用来发问而不需要对方回答，但这种句子也用疑问句形式，句 尾也要用问号。例如： (8) 你不是这个意思吗？ (9) 你怎么能这样对我？ 用于选择问句末尾，而其中间的停顿要用逗号。例如： (10) 小明，我们明天七点，还是八点出发？ (11) 你回家吃饭，还是在外吃呢？ 用“行不行、好不好”等肯定否定并列形式的提问格式表示的比较委 婉的祈使语气，也能用问号。例如： (12) 你帮我做一件事，行不行？ (13) 乖孩子，安静一下儿，好不好啊？ 有时，句子虽然有疑问代词或疑问格式，但是整个句子不是疑问语 气，不能用问号。例如： (14) 我为什么这么说，是因为有了证据。（不能用问号） 3、叹号 叹号（！ ）主要表示感叹句末尾的停顿。例如： 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 (15) 这真是个好办法！ (16) 那里的风景多么漂亮啊！ 在语气强烈的祈使句、反问句末尾，也要用叹号。例如： (17) 世上哪有男女平等！ (18) 加油！ 主语、状语等成分倒置的感叹句，以及呼语在感叹句句末，叹号必须 放在句末。例如： (19) 多么伟大啊，我国母亲！ (20) 晚安，玛丽！ 有的人在想表达强烈的感情的时候，喜欢连用两三个叹号。其实不该 这么用，因为感情轻重主要依靠句子里的词语。 4、逗号 逗号（， ）表示句子内部一般性停顿，其主要用法是： 用在主语和谓语之间，倒装的两个句子成分之间。例如： (21) 幸福，就是一种心理的满足。 (22) 干杯吧，大家！ (23) 许多外国留学生喜欢来华留学，从美国，从英国，从越南， 从五洲各地。 用在比较复杂的宾语之前，联合短语之间。例如： (24) 爸爸告诉我，这件深色毛衣，是妈妈亲手打给他的。 (25) 他的爱好很广泛，听音乐，看电影，唱歌，跳舞等等。 用在独立语的前面或后面，或前后都用。例如： (26) 依我看，这个问题要再思考吧。 (27) 在列宁诞生后的第二年，即 1871 年，出现了英勇的巴黎公社 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 起义。 用在句首状语之后，也可用在主语之后的状语后面。例如： (28) 妈妈临走时，再三嘱咐我要好好照顾自己。 (29) 突然，听见一个喊声。 5、顿号 顿号（、 ）表示语句内部较短的并列词语之间的停顿。例如： (30) 篮子里放满了香蕉、橘子、苹果、草莓等。 (31) 河内首都是越南政治、经济、文化交流的中心。 汉 字 次 序 语 之 后 也 用 顿 号 。 例 如 ： “ 一 、 „„ 二 、 „„” ， “甲、„„乙、„„”用阿拉伯数字来作次序语时不用顿号，可用下角 点、括号等。 用了连词“和”的地方，在“和”的前面就不能用顿号了。 6、分号 分号（；）主要表示复句内部并列的分句之间的停顿，起分清分句层 次的作用。简单的复句内，用逗号也能表示并列的关系。分句内部已用了 逗号，并列分句之间的停顿要用分号。例如： (32) 语言，人们用来抒情达意；文字，人们用来记言记事。(1) (33) 我素不知道天下有这许多新鲜事：海边有如许五色的贝壳； 西瓜有这样危险的经历，我先前单知道他在水果店里出卖罢了。 （鲁迅： 《故乡》 ） 分行列举的各项之间，行文简短，可用分号；最后一项末尾用句号。 例如: (34) 词大致可分三类： (1)《标点符号规范使用手册》 ，上海大学出版社，第 49 页 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 1）小令； 2）中调； 3）长调。 （王力： 《诗词格律》 ） 7、冒号 冒号（：）表示提示性话语后或总括话语前的停顿。用在“说、是、 证明、例如、如下”等动词后面，表示提起下文。例如： (35) 老师对我们说： “咱们上课，啊！ ” 用在书信、发言稿的开头的称呼语后面，用来提起下文。例如： (36) 各位领导，各位来宾： 晚上好！ （„„） 用在总说性话语的后边，表示引起下文的分说。 (37) 普通教育分为三级：小学、初中和高中。 用在需要解释的词语后边，表示引出解释或说明。 (38) 开会时间：2013 年 10 月 20 日 地点：国家大学大会堂春水路 1 号 时、分、秒的分隔符号要用冒号。例如：07：00（七时）。 冒号可用来隔开作者和其书名（或篇名）。例如：“鲁迅：《药》”。也 可不用冒号，如“吴承恩《西游记》” 。 8、引号 引号有双引号(“”)和单引号（‘’）两类。 通常用的是双引号，表示文中直接引用的话。例如 (39) 朋友鼓励她说： “别怕，啊！ ” 引用成语、谚语，用不用引号都可以，但通常不用。 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 有特定含义的或关键的词语，也可以放在引号里。例如: (40) 指南针是中国的“四大发明”之一。 引号里面又有引文，引文内部的引文要放在单引号。例如： (41) 父母什么时候都说：“办什么事都要有毅力，只有‘毅力’才 能战胜任何困难。 ” (42) 他问起老师：“老师，‘爱情’两个字，怎么写？” 9、括号 括号用来表明文中注释性的词语。常用的形式是圆括号“（）”。注 释句中一部分词语的叫句内括号，注释词语的末尾不用句末点号。例如： (43) 李白（公园 701-762 年）一生写诗 1000 余首。 (44) 我小的时候喜欢跟阿德（我的邻居，也是我的同学）到这里 玩玩。 注释全句的叫句外括号。句外注释放在句子之后，句外括号内如有 句末点号，应该保留。例如： (45) 所谓夏灵胥即是夏完淳了。（《完淳全集》注引作夏灵首，恐 误。 ） 括号还用在次序语的外面，如（一）（二） （三）， （甲） （乙）（丙） 。 此外，括号内还有括号时，最外面一层先用圆括号“（）”，以后可依 次用方括号“［］”、六角括号“〔〕”和方头括号“【】”。 10、破折号 破折号（——）用来表示文中解释说明的语句。例如： (46) 我想到中国——一个年轻而又古老的国家去看看。 表示语意的转换，语音的中断或话题突然转变，要用破折号。例如： (47) 我看你的性情好像没有大变——鲁贵像是个很不老实的人。 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 （曹禺： 《雷雨》 ） 11、省略号 规范的省略号（„„）是六个小圆点，占两个字的位置。表示文中省 略了的话，要用省略号。例如： (48) 参加阿德和阿云的婚礼，两方双亲、单位各级、亲朋好友、 同事伙伴„„人人都高兴。 说话断断续续或表示沉默，也用省略号。例如： (49) 真„„对不起„„你们，我„„知错„„了。 12、着重号 着重号（．）表示要求读者特别注意的字、词、语、句。例如： (50) 事业是干 ．出来的，不是吹 ．出来的。 (51) 这里一年四季 ．．．．都吸引着一大量游客。 13、连接号 连接号（－）用来把密切相关的名词（时间、地点、数目等的起止， 人或事物的某种联系）连成一个意义整体。连接号一般只占一个字的位 置。例如： (52) “北京－广州”特别快车就要开车了。 (53) 鲁迅（1881－1936）中国现代伟大的文学家、思想家和革命 家。 连接号还有另外两种形式，即半字线“-”和浪纹“～”，多用于连接 数字。 14、间隔号 间隔号（·）表示间隔或分界。用在月份和日期、音译的名和姓、书 名和篇名等的中间。例如： 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 (54) 巴拉克·胡赛因·奥巴马（Barack Hussein Obama Jr.）是 美国现任总统。 (55)《中国大百科全书·语言文字》 15、书名号 书名号分为双书名号（《》）和单书名号（〈〉）。用来表示书名、篇 名、报纸名、刊物名、歌曲名等。例如： (56) 我正在听流行歌《北京欢迎你》 。 (57) 他的发表词在《人民日报》上刊登了。 书名号内还要用书名号时，外层用双书名号，内层用单书名号。例 如： (58)《 〈中国工人〉发刊词》发表于 1940 年 2 月 7 日。 16、专名号 专名号是一条直线，标在字的下面，用于表示人名、地名、山名、河 名、国名、机关团体等的专有名称，一般只用在古籍或某些文史著作里 面。例如： (59)“司马相如者，汉 蜀郡 成都人也，字长卿。”（现代汉语， 203 页） (60) 河内名称的意思是红河内的土地。 1.3 越南语标点符号的用法 根据 Nguyễn Xuân Khoa（阮春科）《越南语标点符号及其教学法》对 越南语常用十个标点符号的介绍，具体如下： 1、句点 句点（.）用在陈述句末尾。例如： 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 海防大学生汉语标点符号常见的偏误分析 (61) Dòng sông lào xào vỗ sóng. Gió chạy loạt soạt trong cỏ, trăng đã lên cao, đêm đã khuya lắm. (Nguyễn Đình Thi) (62) Cả nhà ai nấy đều cố làm ra vẻ ngạc nhiên. 2、问号 问号（?）用在问句的句末，一般用于对话。例如： (63) Anh biế t, tại sao không khai báo? Tôi . do tôi … không … hiểu biế t. (64) Bạn chọn loại nào? Loại nhập khẩu. 3、叹号 叹号（!）用在感叹句或祈使句的末尾。例如： (65) Trời hôm nay đẹp quá! (66) Đừng hút thuốc! 4、省略号 省略号（…）可以出现在句首、句中或句尾，表示省略。例如： (67) Lũ làng đi rửa tay thật sạch rồi cầm lên từng thứ, coi