ĐẶT VẤN ĐỀ Vào cuối năm 2019, thế giới phát hiện ca nhiễm SARC-CoV 2 đầu tiên trên thế giới tại Vũ Hán, Trung Quốc. Cho đến thời điểm hiện tại (12/2021), cả nước đã ghi nhận hơn 1.5 triệu người nhiễm, riêng thành phố Hồ Chí Minh chiếm gần 500 nghìn người. Thời điểm tôi thực hiện đề tài này cũng là thời điểm cả nước đang đồng lòng chống lại đợt dịch lớn nhất từ trước đến giờ. Cả nước nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng đã triển khai nhiều biện pháp ứng phó dịch COVID- 19 bao gồm: giãn cách xã hội toàn thành phố theo Chỉ thị 16; tăng cường công tác xét nghiệm; thành lập các bệnh viện dã chiến từ thành phố đến quận huyện, chuyển đổi công năng và nâng cao năng lực điều trị của các cơ sở khám, chữa bệnh; triển khai mô hình trạm y tế lưu động; chăm sóc và quản lý người bệnh COVID-19 tại nhà … trên cơ sở tận dụng các nguồn lực xã hội với sự tham gia của cả hệ thống y tế bao gồm cơ sở khám chữa bệnh công lập và ngoài công lập, hệ thống các cơ sở kinh doanh dược, vật tư trang thiết bị, oxy y tế… trong đó bao gồm cả hệ thống cơ sở bán lẻ thuốc (nhà thuốc).
Các cơ sở bán lẻ thuốc thường là lựa chọn đầu tiên của người dân khi mắc các bệnh thông thường. Đồng thời, nhà thuốc là nơi cung cấp dịch vụ và thông tin chăm sóc sức khỏe được đa số người dân ưa chuộng. Với xu hướng hiện nay tại Việt Nam, nhà thuốc là nơi đầu tiên người dân tiếp cận khi có nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Chính vì thế thuốc được bán ra tại các cơ sở này phản ánh mô hình bệnh tật tại cộng đồng, cho thấy hành vi bán thuốc của người bán cũng như nhu cầu và thói quen mua thuốc của người dân.
Sử dụng thuốc có trách nhiệm trong cộng đồng sẽ góp phần kiểm soát tình trạng kháng thuốc và giảm gánh nặng cho hệ thống điều trị, trong đó vai trò của người dược sĩ cộng đồng là rất quan trọng. 1 Việt Nam đang được xếp vào nhóm nước có ngành dược mới nổi, bên cạnh đó dân số Việt Nam đang trong quá trình già hóa và tốc độ già hóa nhanh nhất từ trước đến nay dẫn đến nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân tăng cao; thị trường ngành dược nói chung phát triển và hoạt động một cách sôi động và quyết liệt. Đối với thị trường bán lẻ, bên cạnh những nhà thuốc là các hộ kinh doanh cá thể, các nhà thuốc tư nhân còn có sự phát triển và cạnh trạnh khốc liệt giữa các chuỗi nhà thuốc như Long Châu, Pharmacity, An Khang, Phano,…có quy mô cũng như tiềm lực lớn. Chính vì vậy, người bán thuốc luôn bị áp lực bởi lợi ích kinh tế và tính cạnh tranh cao giữa các cơ sở bán lẻ khi kinh doanh thuốc.
Để đảm bảo sự phát triển và hoạt động kinh doanh một cách hiệu quả trong tình hình cạnh tranh gay gắt mà vẫn giữ được đạo đức nghề nghiệp, tính nhân văn của ngành nghề “Thầy thuốc như mẹ hiền” mỗi dược sĩ bên cạnh việc trau dồi cập nhật kiến thức chuyên môn hằng ngày còn cần phải nắm bắt nhu cầu và xu thế của thị trường. Những nghiên cứu, khảo sát thống kê là cực kỳ cần thiết để người dược sĩ có một cái nhìn toàn diện về hiệu quả trong đầu tư kinh doanh nhà thuốc từ đó vận dụng, sáng tạo để đưa ra các định hướng, chiến lược phù hợp nhằm đạt được mục tiêu kinh doanh đề ra. Nhà thuốc Thịnh Phát thuộc huyện Bình Chánh là một nhà thuốc đã hoạt động tại khu vực từ năm 2015. Với định hướng trở thành một địa chỉ bảo vệ, chăm sóc sức khỏe uy tín cho người dân trong khu vực – nhà thuốc Thịnh Phát luôn đặt yếu tố chuyên môn, thái độ tư vấn, chăm sóc lên hàng đầu cũng như thực hiện các chiến lược kinh doanh phù hợp để có thể đưa nguồn thuốc tới cho người dân với chi phí hợp lý nhất.
Cùng mong muốn nhìn rõ thực trạng kinh doanh ở thời điểm hiện tại, đặc biệt là trong thời kỳ COVID-19 có nhiều biến động. Tôi đã nhận được sự đồng ý để thực hiện đề tài: “Phân tích hoạt động kinh doanh của nhà thuốc Thịnh Phát tại huyện Bình Chánh, thành phố Hồ Chí Minh năm 2021” nhằm mục tiêu chính sau đây: 2 1. Phân tích kết quả kinh doanh của nhà thuốc Thịnh Phát tại huyện Bình Chánh, thành phố Hồ Chí Minh năm 2021 2. Phân tích cơ cấu danh mục thuốc đã bán ra của nhà thuốc Thịnh Phát tại huyện Bình Chánh, thành phố Hồ Chí Minh năm 2021 Từ đó xác định được xu hướng kinh doanh của nhà thuốc theo các tháng, quý trong năm cũng như các nhóm mặt hàng có lợi nhuận tốt, nhóm hàng tiềm năng để từ đó có điều chỉnh đầu tư phù hợp trong hoạt động kinh doanh cho nhà thuốc đưa nhà thuốc Thịnh Phát phát triển theo tiêu chí chất lượng và bền vững.
HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM 1. Lịch sử phát triển của nhà thuốc tại Việt Nam Nhà thuốc đầu tiên ở nước ta được mở vào đầu năm 1865 tại Sài Gòn. Trong những năm 1980, nhà thuốc đóng một vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe. Đặc biệt các nhà thuốc của nhà nước là nguồn cung chính, hoạt động theo cơ chế điều phối thuốc trong hệ thống công ty dược từ trung ương đến địa phương và nhà thuốc, quầy thuốc lẻ trực thuộc công ty địa phương.
Kể từ cuối thập niên 80 của thế kỷ 20, dịch vụ chăm sóc sức khỏe đầu tiên phát triển. Bác sĩ và dược sĩ lần đầu tiên có quyền mở bệnh viện tư nhân và nhà thuốc tư nhân. Sau những năm 90 hệ thống xã hội chủ nghĩa có nhiều biến động lên nền kinh tế cũng như cơ chế chuyển mình cho phù hợp với nhu cầu hiện đại. Kinh tế y tế tại Việt Nam chuyển đổi nhanh chóng từ một hệ thống mà vận hành hoàn toàn bởi nhà nước chuyển dịch sang kinh tế tư nhân.
Dưới sự thay đổi về cơ chế quản lý mở ra nhiều cơ hội cho sự phát triển hoạt động kinh doanh về dược nhằm đáp ứng dịch vụ cung ứng thuốc tốt hơn. Kết quả là bên cạnh các nhà thuốc công được quản lý bởi nhà nước, đã có một số lượng đáng kể nhà thuốc tư nhân được mở ra. Cải cách đã thay đổi hệ thống y tế trong hai thập kỷ qua và nhà thuốc tư nhân hiện nay phần lớn bao gồm cả thuốc không kê đơn và thuốc kê đơn. Nhà thuốc đóng một vai trò quan trọng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam và chính phủ đang nỗ lực chỉ đạo các khu vực tư nhân theo hướng đóng góp nhiều những cải thiện sức khỏe cho cộng đồng.
Song song với sự kiện các cửa hàng bán thuốc ra đời, các luật lệ hành nghề dược xuất hiện, những qui chế nhằm để đảm bảo thuốc dùng chữa bệnh có chất lượng cao, giá cả hợp lý, tổ chức thanh tra về dược hình thành và tăng cường hoạt động [10], [27], [28]. Vai trò của nhà thuốc cộng đồng tại Việt Nam Mạng lưới cung ứng thuốc của Việt Nam phát triển khá mạnh và rộng khắp trên toàn quốc từ thành thị đến nông thôn, vùng sâu vùng xa giúp cho người dân có thể tiếp cận được thuốc một cách dễ dàng. Số lượng các cơ sở bán lẻ cũng có sự gia tăng nhanh chóng từ 36.172 cơ sở bán lẻ (năm 2011) và 41. Tuy nhiên, sự phân bố và quy mô của các cơ sở bán lẻ này không giống nhau giữa các khu vực, giữa thành thị và nông thôn [20].
Nhà thuốc là nơi cung cấp dịch vụ và thông tin chăm sóc sức khỏe được đa số người dân ưa chuộng. Với xu hướng hiện nay tại Việt Nam, nhà thuốc là nơi đầu tiên người dân tiếp cận khi có nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Đặc biệt trong những năm gần đây, tình hình diễn tiến dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus SARS-CoV2 vai trò của nhà thuốc càng thể hiện mạnh mẽ trong vấn đề cung ứng thuốc cũng tư vấn chăm sóc sức khỏe cho người dân. Các nhà thuốc tham gia phòng, chống dịch COVID-19 với 03 nhóm hoạt động chính, đó là: - Hoạt động 1: Cung ứng đầy đủ và đúng theo quy định các vật dụng và thuốc cần thiết cho công tác chăm sóc sức khỏe tại nhà cho người mắc COVID-19 - Hoạt động 2: Truyền thông, tư vấn chăm sóc sức khoẻ tại nhà cho người F0 - Hoạt động 3: Tham gia làm cầu nối giữa người F0 với các trạm y tế, trạm y tế lưu động, tổ chăm sóc COVID-19 tại cộng đồng 1.
Hành nghề Dược tư nhân ở Việt Nam Môi trường xung quanh luôn tác động đến cuộc sống và lao động của con người. Những tác động đó ảnh hưởng đến sức khỏe, sự phát triển của mỗi cá thể và cộng đồng. Từ xưa đến nay, sức khỏe luôn là một yếu tố quan trọng bậc 5 nhất được đặt lên hàng đầu đối với con người. Để tồn tại và phát triển con người đã tìm ra những biện pháp nhằm chống lại, hạn chế những tác động của thiên nhiên và môi trường ảnh hưởng đến sức khỏe của mình.
Trong đó việc phòng bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ngày càng được người dân quan tâm và chú trọng [9]. Hoạt động của HNDTN có nhiều sự thăng trầm qua việc thực hiện các chính sách lớn của Đảng và Nhà nước trong các thời kỳ lịch sử. Theo tài liệu lịch sử thì NTTN hay hiệu bào chế thuốc tây tại Hà Nội vào năm 1886 do một dược sĩ người Pháp - Ông Julien Blanc làm chủ. Những năm giữa thế kỷ 20, khi cải cách công thương nghiệp tư bản tư doanh tở Hà Nội có trên 20 NTTN, toàn Miền Bắc có trên 100 đại lý thuốc tây và sau khi thống nhất đất nước (1975), ở Miền Nam có khoảng 2200 NTTN, 636 tiệm trữ Dược (Đại lý thuốc tây) và 71 tiệm bào chế tư nhân về dược phẩm (gồm 9 viện lớn, 24 viện nhỡ, 38 viện nhỏ).
Sau khi tiến hành cải tạo thì việc sản xuất và bán thuốc tân dược do hệ thống Dược phẩm quốc doanh đảm nhiệm, tư nhân không được phép hành nghề. Đến năm 1986, Thủ tướng Chính phủ bạn hành Nghị định 66 cho phép tư nhân được phép tham gia kinh doanh thuốc tân dược. Sau đó, Bộ Y tế ban hành những văn bản hướng dẫn những điều cơ bản cho phép tư nhân tham gia vào việc kinh doanh thuốc chữa bệnh cho người.