MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong giai đoạn hiện nay, trƣớc một cơ chế thị trƣờng cạnh tranh gay gắt, mỗi doanh nghiệp để tồn tại và đứng vững trên thị trƣờng thì cần phải có những biện pháp và chính sách phù hợp. Một trong những vấn đề quan trọng, cấp bách là doanh nghiệp phải sử dụng vốn kinh doanh nhƣ thế nào cho hiệu quả. Thực tế đã chứng minh khi các doanh nghiệp cạnh tranh bình đẳng, doanh nghiệp nào “trƣờng vốn” thì doanh nghiệp đó sẽ có nhiều cơ hội và ƣu thế hơn trên con đƣờng đạt tới mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận.
Chính vì vậy, để đảm bảo lợi nhuận cao nhất mà vẫn đảm bảo đƣợc chất lƣợng, uy tín, vững vàng trong cạnh tranh, nhiệm vụ tất yếu đặt ra cho các doanh nghiệp hiện nay là phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Trong những năm gần đây (giai đoạn từ năm 2012 – 2014), chỉ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu của 500 công ty lớn nhất việt nam có xu hƣớng giảm dần đều. Đặc biệt, tuy hiệu quả sử dụng vốn bị sụt giảm nhƣng các doanh nghiệp lớn ở Việt Nam vẫn chú trọng tăng vốn, tăng quy mô thay vì tập trung nâng cao hiệu quả và năng suất của đồng vốn tại doanh nghiệp. Không chỉ các doanh nghiệp lớn, mà các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng đang gặp vấn đề về sử dụng hiệu quả nguồn vốn.
Năng lực sử dụng vốn của các doanh nghiệp ở tất cả các ngành đều có xu hƣớng giảm. Trên thực tế thời gian qua cũng cho thấy, các doanh nghiệp Việt Nam phụ thuộc quá nhiều vào nguồn vốn vay, nhiều doanh nghiệp không kiểm soát đƣợc dòng tiền thu về do chạy theo chỉ tiêu doanh thu và dùng vốn ngắn hạn để đầu tƣ trung hạn, dẫn đến sự mất cân đối về nguồn vốn. Trong khi đó, một bộ phận không nhỏ doanh nghiệp dùng quá nhiều vốn tự có nên hạn chế về vốn, khó tiếp cận các dự án lớn. Chính vì vậy, trong điều kiện nền kinh tế 1 cạnh tranh ngày càng gay gắt nhƣ hiện nay, việc tăng cƣờng và chú trọng hơn nữa trong công tác quản lý và sử dụng vốn kinh doanh sao cho có hiệu quả giúp các doanh nghiệp ổn định và phát triển là hết sức cần thiết.
Công ty cổ phần Sông Đà 2 là công ty hoạt động theo mô hình công ty cổ phần, đây là loại hình doanh nghiệp điển hình và phổ biến nhất trên thế giới hiện nay. Công ty CP Sông Đà 2 hoạt động trong lĩnh vực xây dựng và là doanh nghiệp duy nhất trong phân khúc xây dựng hạ tầng giao thông và dân dụng công nghiệp của Tổng công ty Sông Đà. Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của nguồn vốn, trong nhiều năm qua, công ty CP Sông Đà 2 đã chú trọng đến việc quản lý và sử dụng nguồn vốn. Tuy nhiên việc quản lý và sử dụng vốn của công ty chủ yếu mới chỉ đạt kết quả về tăng quy vốn vốn chứ chƣa thực sự hiệu quả trong việc mang lại lợi nhuận.
Công tác quản lý vốn chủ sở hữu, nợ phải trả, vốn lƣu động, tài sản cố định,… vẫn còn những hạn chế nhƣ: các vốn bị chiếm dụng lớn làm các khoản phải thu luôn ở mức cao và có xu hƣớng tăng lên; giá trị dở dang quá nhiều làm lƣợng hàng tồn kho rất lớn; máy móc thiết bị cũ kỹ và không đủ đáp ứng yêu cầu SXKD, năng lực máy móc thiết bị yếu làm hiệu quả sử dụng tài sản cố định chƣa cao; đầu tƣ tài chính dài hạn không hiệu quả;. Bên cạnh đó để thực hiện đƣợc mục tiêu tái cấu trúc doanh nghiệp và chiến lƣợc kinh doanh đã đề ra nhằm đƣa Sông Đà 2 trở thành một đơn vị mạnh trong khối Sông Đà, là nhà thầu xây lắp chuyên nghiệp và khẳng định vị thế của mình trên thị trƣờng xây dựng, điều cốt lõi là công ty CP Sông Đà 2 phải lành mạnh hóa và tăng cƣờng nguồn lực tài chính, trong đó cần chú trọng đến vấn đề phân bổ và sử dụng nguồn vốn. Với mong muốn Công ty ngày càng sử dụng nguồn vốn hiệu quả hơn nữa trong giai đoạn phát triển mới, tôi đã lựa chọn đề tài “Phân tích hiệu quả sử dụng vốn tại Công ty cổ phần Sông Đà 2” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sỹ của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu: - Làm rõ thực trạng hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của công ty CP Sông Đà 2.
Câu hỏi nghiên cứu: Trong quá trình nghiên cứu đề tài, luận văn đặt ra những câu hỏi chính nhƣ sau: - Vốn kinh doanh của doanh nghiệp là gì? Vai trò của vốn kinh doanh đối với doanh nghiệp nhƣ thế nào? - Các chỉ tiêu nào đánh giá hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của doanh nghiệp? - Trong giai đoạn (2012-2014), thực trạng hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của Công ty CP Sông Đà 2 nhƣ thế nào? - Công ty CP Sông Đà 2 đã đạt đƣợc những kết quả gì, còn tồn tại hạn chế nào trong việc quản lý và sử dụng vốn kinh doanh ? - Giải pháp nào để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của Nhiệm vụ nghiên cứu: Để trả lời những câu hỏi trên, luận văn đặt ra những nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể dƣới đây: - Hệ thống hóa những lý luận cơ bản về vốn kinh doanh và hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của doanh nghiệp. - Nghiên cứu thực trạng sử dụng vốn kinh doanh của công ty cổ phần Sông Đà 2 trong giai đoạn (2012-2014). - Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh tại công ty cổ phần Sông Đà 2. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Đối tƣợng nghiên cứu của Luận văn là hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của doanh nghiệp, trong đó áp dụng nghiên cứu thực tiễn hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh tại Công ty cổ phần Sông Đà 2.
Phạm vi nghiên cứu: - Về không gian: Đề tài nghiên cứu về hiệu quả sử dụng vốn kinh doaanh của công ty cổ phần Sông Đà 2, có so sánh trung bình ngành, một số doanh nghiệp cùng ngành đƣợc niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, một số doanh nghiệp cùng ngành trong nội bộ khối Sông Đà. - Về thời gian nghiên cứu: Việc thu thập và phân tích hiệu quả sử dụng vốn của công ty đƣợc thực hiện trong 3 năm, từ năm 2012 đến năm 2014. Tài liệu tổng quan đƣợc thu thập là những đề tài đã đƣợc thực hiện từ năm 2002 đến nay. Kết cấu của luận văn: Ngoài phần giới thiệu vấn đề nghiên cứu và kết luận, luận văn đƣợc thiết kế với kết cấu gồm có bốn chƣơng, cụ thể nhƣ sau: - Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của doanh nghiệp - Chƣơng 2: Phƣơng pháp luận và thiết kế nghiên cứu - Chƣơng 3: Thực trạng hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của Công ty cổ phần Sông Đà 2 - Chƣơng 4: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh tại Công ty cổ phần Sông Đà 2 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨUVÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1.
Tổng quan nghiên cứu Vốn là yếu tố quan trọng trong kinh doanh, giúp cho những ý tƣởng kinh doanh thành hiện thực. Trên thƣơng trƣờng các nhà quản lý cần có đƣợc những cách thức huy động vốn phù hợp từ nhiều nguồn khác nhau cũng nhƣ cần sử dụng nguồn vốn một cách hiệu quả. Vốn và hiệu quả sử dụng vốn đƣợc đề cập đến trong nhiều bài báo, công trình nghiên cứu khoa học. Nghiên cứu nhiều bài báo và công trình nghiên cứu khoa học, tác giả nhận thấy một số công trình nghiên cứu khoa học đã viết từ nhiều năm trƣớc theo cơ sở lý luận cũ, một số bài báo và công trình nghiên cứu khoa học phân tích đơn lẻ vốn cố định hoặc vốn lƣu động và không có sự so sánh với trung bình ngành cũng nhƣ các doanh nghiệp cùng ngành, một số công trình nghiên cứu khoa học đề cập tới các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhƣng chƣa gắn chặt với đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp,… - Luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Thị Minh Tâm (1999), Phân tích hiệu quả sử dụng vốn trong ngành công nghiệp dệt may Việt Nam; Luận văn thạc sỹ của tác giả Phạm Thị Chanh (2002), Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Công ty công trình giao thông 208 thuộc Tổng giao thông 4 – Bộ giao thông vận tải; Luận văn tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hằng (2006), Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh tại Công ty cổ phần xây dựng Ba Vì: Những đề tài này đã đƣợc thực hiện từ giai đoạn năm 1999-2006, đến nay đã có nhiều thay đổi cả về cơ sở lý luận và thực tiễn, đòi hỏi phải có những nghiên cứu khác cập nhật những thay đổi này.
- Bài báo đăng Tạp chí Tài chính số 10-2012 của Tiến sỹ Hoàng Thị Thu, Nguyễn Hải Hành (2012), về nâng cao hiệu quả vốn lƣu động của các 5 doanh nghiệp tại khu công nghiệp Sông Công tỉnh Thái Nguyên; Luận văn tốt nghiệp của tác giả Phùng Thị Kim Duyên (2010), Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố định tại Công ty cổ phần Điện tử và truyền hình cáp Việt Nam: Những đề tài này tập trung phân tích riêng lẻ vốn cố định và vốn lƣu động nên chƣa đánh giá đƣợc tổng thể về hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của doanh nghiệp. - Luận văn thạc sỹ của tác giả Hà Thị Thanh Huyền (2012), Hiệu quả sử dụng vốn tại Công ty cổ phần liên doanh Tƣ vấn và xây dựng – COFEC; Luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Vƣơng Vinh (2013), Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh tại Công ty cổ phần Hamin Việt Nam: Các đề tài đã hệ thống đƣợc các chỉ tiêu cần thiết để phân tích hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của doanh nghiệp cũng nhƣ phân tích chi tiết các chỉ tiêu đánh giá này.