Lê Thị Đỗ Quyên: Phân Tích Hiệu Quả Quản Lý Tương Tác Thuốc Chống Chỉ Định Trên Bệnh Nhân Nội Trú

Tài liệu Phân tích hiệu quả quản lý tương tác thuốc chống chỉ định tại bệnh việ tổng hợp lý thuyết và thực hành, phục vụ học tập ngành

• Tác giả: Lê Thị Đỗ Quyên
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thành Hải
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược lý và Dược lâm sàng
• Đề tài: Phân Tích Hiệu Quả Quản Lý Tương Tác Thuốc Chống Chỉ Định Tại Bệnh Viện Bệnh Nhiệt Đới Trung Ương
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Hiệu Quả Quản Lý Tương Tác Thuốc Chống Chỉ Định

Quản lý tương tác thuốc chống chỉ định là một phần quan trọng trong thực hành lâm sàng, đặc biệt tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới Trung Ương. Việc phân tích hiệu quả của quản lý này không chỉ giúp nâng cao chất lượng điều trị mà còn bảo vệ sức khỏe bệnh nhân. Tương tác thuốc có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, do đó, việc phát hiện và xử lý kịp thời là rất cần thiết.

1.1. Định Nghĩa Tương Tác Thuốc Và Tác Động Của Nó

Tương tác thuốc - thuốc xảy ra khi nhiều thuốc được sử dụng đồng thời, làm thay đổi tác dụng dược lý hoặc độc tính của một trong những thuốc đó. Việc hiểu rõ định nghĩa này giúp các bác sĩ và dược sĩ nhận diện và quản lý tốt hơn các tình huống có thể xảy ra.

1.2. Ý Nghĩa Của Quản Lý Tương Tác Thuốc Trong Lâm Sàng

Quản lý tương tác thuốc không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân mà còn nâng cao hiệu quả điều trị. Việc này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh bệnh nhân nội trú tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới Trung Ương, nơi có nhiều bệnh nhân mắc bệnh lý phức tạp.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Quản Lý Tương Tác Thuốc Chống Chỉ Định

Mặc dù có nhiều phương pháp quản lý, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc phát hiện và xử lý tương tác thuốc. Các yếu tố như số lượng thuốc sử dụng, đặc điểm bệnh nhân và sự phối hợp giữa các bác sĩ có thể ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tương Tác Thuốc

Nhiều yếu tố như tuổi tác, giới tính, và bệnh lý mắc kèm có thể làm tăng nguy cơ tương tác thuốc. Việc nhận diện các yếu tố này là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân.

2.2. Thách Thức Trong Việc Phát Hiện Tương Tác Thuốc

Sự phức tạp trong việc kê đơn thuốc và thiếu thông tin đầy đủ về bệnh nhân có thể dẫn đến việc bỏ sót các tương tác thuốc. Điều này đòi hỏi sự chú ý và nỗ lực từ cả bác sĩ và dược sĩ.

III. Phương Pháp Quản Lý Tương Tác Thuốc Chống Chỉ Định Hiệu Quả

Để quản lý hiệu quả tương tác thuốc, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc xây dựng danh mục tương tác thuốc và sử dụng hệ thống hỗ trợ quyết định lâm sàng là những giải pháp khả thi.

3.1. Xây Dựng Danh Mục Tương Tác Thuốc Chống Chỉ Định

Danh mục tương tác thuốc chống chỉ định cần được xây dựng dựa trên các nghiên cứu và dữ liệu thực tế. Điều này giúp bác sĩ có công cụ hữu ích trong việc kê đơn thuốc an toàn cho bệnh nhân.

3.2. Sử Dụng Hệ Thống Hỗ Trợ Quyết Định Lâm Sàng

Hệ thống hỗ trợ quyết định lâm sàng (CDSS) có thể giúp phát hiện sớm các tương tác thuốc và đưa ra cảnh báo kịp thời cho bác sĩ. Việc tích hợp CDSS vào quy trình điều trị là một bước tiến quan trọng trong quản lý tương tác thuốc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Bệnh Viện Bệnh Nhiệt Đới Trung Ương

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các phương pháp quản lý tương tác thuốc đã mang lại hiệu quả tích cực. Tỷ lệ phát hiện và xử lý các tương tác thuốc đã được cải thiện đáng kể.

4.1. Kết Quả Từ Việc Xây Dựng Danh Mục Tương Tác

Việc xây dựng danh mục tương tác thuốc đã giúp các bác sĩ dễ dàng nhận diện và xử lý các tình huống nguy hiểm. Kết quả cho thấy tỷ lệ tương tác thuốc được phát hiện đã giảm đáng kể.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Của Hệ Thống Hỗ Trợ Quyết Định

Hệ thống hỗ trợ quyết định lâm sàng đã chứng minh được vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng điều trị. Các bác sĩ đã có thể đưa ra quyết định chính xác hơn nhờ vào thông tin kịp thời từ hệ thống.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Quản Lý Tương Tác Thuốc Chống Chỉ Định

Quản lý tương tác thuốc chống chỉ định là một lĩnh vực quan trọng trong y học hiện đại. Việc tiếp tục nghiên cứu và cải tiến các phương pháp quản lý sẽ giúp nâng cao chất lượng điều trị và bảo vệ sức khỏe bệnh nhân.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Liên Tục

Nghiên cứu liên tục về tương tác thuốc sẽ giúp cập nhật thông tin mới và cải thiện quy trình quản lý. Điều này là cần thiết để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Trong Quản Lý Tương Tác Thuốc

Hướng tới việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình làm việc sẽ là chìa khóa để nâng cao hiệu quả quản lý tương tác thuốc trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI LÊ THỊ ĐỖ QUYÊN PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ TRONG QUẢN LÝ TƯƠNG TÁC THUỐC CHỐNG CHỈ ĐỊNH TRÊN BỆNH NHÂN NỘI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN BỆNH NHIỆT ĐỚI TRUNG ƯƠNG LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I CHUYÊN NGÀNH: DƯỢC LÝ VÀ DƯỢC LÂM SÀNG MÃ SỐ : 60720405 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thành Hải Nơi thực hiện: Trường ĐH Dược Hà Nội Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương HÀ NỘI, NĂM 2022 LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy Hiệu trưởng, Ban giám hiệu, Phòng Sau đại học, Bộ môn Dược lâm sàng, và các Thầy Cô trường Đại học Dược Hà Nội, đã tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi được học tập và hoàn thành luận văn. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy PGS. Nguyễn Thành Hải – Giảng viên bộ môn Dược lâm sàng, Trường Đại học Dược Hà Nội. Người thầy đã rất tận tâm, tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, động viên và truyền đạt cho tôi những kiến thức, kinh nghiệm quý báu trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Có thể với mọi người, kết quả của nghiên cứu này không hẳn là một công trình khoa học lớn lao mang tính hàn lâm đồ sộ. Nhưng với tôi, đây là một đề tài có tính ứng dụng cao, hết sức thiết thực với công việc hàng ngày của tôi và có thể với rất nhiều đồng nghiệp của tôi. Nó là một bộ công cụ hữu ích trong thực thi nhiệm vụ hàng ngày – như lời chia sẻ của một đồng nghiệp. Tôi rất trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc, khoa Dược, các kĩ sư công ty phần mềm VNPT-HIS đã động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài. Cuối cùng, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp luôn động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Học viên Lê Thị Đỗ Quyên MỤC LỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH ĐẶT VẤN ĐỀ.Tổng quan về tương tác thuốc . Định nghĩa tương tác thuốc .Phân loại tương tác thuốc - thuốc. Các yếu tố ảnh hưởng đến tương tác thuốc .Dịch tễ tương tác thuốc .Ý nghĩa của tương tác thuốc . Tổng quan về quản lý tương tác thuốc trong thực hành lâm sàng . Phát hiện tương tác thuốc . Phân tích - biện giải tương tác thuốc. Xử trí/quản lý tương tác thuốc trong thực hành lâm sàng . Các nghiên cứu về quản lý về tương tác thuốc trong thực hành lâm sàng. Các nghiên cứu trên thế giới . Các nghiên cứu ở Việt Nam . Giới thiệu Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương và hoạt động dược lâm sàng tại Bệnh viện.20 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Mục tiêu 1: Xây dựng danh mục tương tác thuốc – thuốc chống chỉ định trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương. Đối tượng nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Mục tiêu 2: Bước đầu đánh giá hiệu quả quản lý tương tác thuốc – thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện thông qua hệ thống cảnh báo tương tác trên phần mềm VNPT- HIS và hoạt động dược lâm sàng.1 Giai đoạn 1: Tầm soát hồi cứu các cặp tương tác thuốc chống chỉ định trên bệnh án điện tử điều trị nội trú trong khoảng thời gian từ 01/01/2020 đến 31/8/2021 thông qua phần mềm Navicat đã được cài đặt danh mục TTT CCĐ của Bệnh viện ban hành. Giai đoạn 2: Tập huấn trao đổi chuyên môn, in ấn các cặp tương tác thuốc chống chỉ định xảy ra trên bệnh án điều trị nội trú. Cài đặt danh mục tương tác thuốc chống chỉ định đã được phê duyệt lên hệ thống cảnh báo trên phần mềm VNPT - HIS. Giai đoạn 3: Đánh giá hiệu quả quản lý tương tác thuốc – thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện thông qua giám sát lưu vết trên phần mềm VNPT – HIS và hoạt động dược lâm sàng.29 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Xây dựng danh mục tương tác thuốc – thuốc chống chỉ định trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương . Bước đầu đánh giá hiệu quả của hoạt động quản lý tương tác thuốc – thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện thông qua hệ thống cảnh báo tương tác trên phần mềm VNPT- HIS và hoạt động dược lâm sàng. Giai đoạn 1: Tầm soát hồi cứu các cặp tương tác thuốc chống chỉ định trên bệnh án điện tử điều trị nội trú trong khoảng thời gian từ 01/01/2020 đến 31/8/2021 thông qua phần mềm Navicat đã được cài đặt danh mục TTT CCĐ của Bệnh viện ban hành. Giai đoạn 2: Tập huấn trao đổi chuyên môn, in ấn các cặp tương tác thuốc chống chỉ định xảy ra trên bệnh án điều trị nội trú. Cài đặt danh mục tương tác thuốc chống chỉ định đã được phê duyệt lên hệ thống cảnh báo trên phần mềm VNPT - HIS. Giai đoạn 3: Đánh giá hiệu quả quản lý tương tác thuốc – thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện thông qua giám sát lưu vết trên phần mềm VNPT – HIS và hoạt động dược lâm sàng.42 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN . Xây dựng danh mục tương tác thuốc – thuốc chống chỉ định trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương . Bước đầu đánh giá hiệu quả của hoạt động quản lý tương tác thuốc – thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện thông qua hệ thống cảnh báo tương tác trên phần mềm VNPT- HIS và hoạt động dược lâm sàng. Tầm soát hồi cứu các cặp tương tác thuốc chống chỉ định trên bệnh án điện tử điều trị nội trú trong khoảng thời gian từ 01/01/2021 đến 31/8/2022 thông qua phần mềm Navicat đã được cài đặt danh mục TTT CCĐ của Bệnh viện ban hành . Tập huấn trao đổi chuyên môn, in ấn các cặp tương tác thuốc chống chỉ định xảy ra trên bệnh án điều trị nội trú. Cài đặt danh mục tương tác thuốc chống chỉ định đã được phê duyệt lên hệ thống cảnh báo trên phần mềm VNPT - HIS. Đánh giá hiệu quả của hoạt động dược lâm sàng trong quản lý tương tác thuốc – thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện thông qua hệ thống lưu vết trên phần mềm VNPT – HIS trong khoảng thời gian từ 01/01/2022 đến 31/03/2022. Ưu – nhược điểm của nghiên cứu .57 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.62 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT BN Bệnh nhân BNF British National Formulary CCĐ Chống chỉ định CDSS Hệ thống hỗ trợ quyết định lâm sàng (Clinical decision support system) CSDL Cơ sở dữ liệu DDI Tương tác thuốc - thuốc (Drug-drug interactions) DĐH Dược động học DIF Drug Interaction Facts DLH Dược lực học DRP Các vấn đề liên quan tới thuốc (Drug-related problems) DSLS Dược sĩ lâm sàng eMC Compendium Electronic Medicines HDSD Hướng dẫn sử dụng HIS Phần mềm quản lý thông tin bệnh viện (Hospital Information System) MM Drug interactions- Micromedex Solutions NT Nghiêm trọng QĐ Quyết định STT Số thứ tự TT Tương tác TTT Tương tác thuốc DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Các yếu tố ảnh hưởng đến tương tác thuốc .2: Một số cơ sở dữ liệu tra cứu tương tác thuốc thường dùng.3: Một số nghiên cứu trên thế giới về hiệu quả can thiệp của dược sĩ lâm sàng liên quan tới phát hiện và quản lý tương tác thuốc .4: Một số nghiên cứu tại Việt Nam về hiệu quả can thiệp của dược sĩ lâm sàng liên quan tới phát hiện và quản lý tương tác thuốc . Phân loại các cặp TTT sau khi thống nhất 2 danh mục .6: Danh mục các cặp TTT CCĐ trong nội trú tại Bệnh viện .7: Danh mục các cặp TTT CCĐ có điều kiện trong nội trú tại BV .8: Tỷ lệ các cặp TTT CCĐ phát hiện trên bệnh nhân nội trú .9: Tỷ lệ các cặp TTT CCĐ có điều kiện phát hiện trên BN nội trú.10: Tỷ lệ khoa/phòng xuất hiện TTT chống chỉ định rà soát thông qua phần mềm Navicat .11: Đặc điểm chung của các bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu .12: Tần suất TTT chống chỉ định xuất hiện trên hệ thống .13: Tần suất TTT chống chỉ định có điều kiện xuất hiện trên hệ thống .14: Quản lý cặp TT CCĐ trong thực hành lâm sàng .15: Quản lý cặp TT CCĐ có điều kiện trong thực hành lâm sàng .46 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.1: Giao diện phần mềm tầm soát tương tác thuốc Navicat .2: Mô tả hoạt động phối hợp giữa CDSS với EHR và CPOE. Sơ đồ đánh giá hiệu quả quản lý TTT CCĐ tại bệnh viện .4: Sơ đồ Quy trình xây dựng danh mục TTT Chống chỉ định.5: Cửa sổ cập nhật thông tin tương tác thuốc trên hoạt chất .41 ĐẶT VẤN ĐỀ Trong thực hành lâm sàng, việc phối hợp thuốc là không thể tránh khỏi, nhất là trong điều kiện đa bệnh lý, đa triệu chứng. Đó chính là nguyên nhân làm cho nguy cơ tương tác thuốc bất lợi dễ dàng xảy, làm giảm hiệu quả điều trị, tăng tỷ lệ gặp tác dụng không mong muốn hoặc độc tính của thuốc thậm chí có thể đe dọa tính mạng của người bệnh [4], [52]. Tỷ lệ tương tác thuốc tăng theo cấp số nhân với số lượng thuốc phối hợp, có nghĩa là nguy cơ rủi ro, thất bại cũng tăng theo. Các phản ứng có hại gây ra bởi tương tác thuốc có thể phòng tránh được [62]. Do đó, việc phát hiện, xử trí và quản lý tương tác thuốc đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế tối đa nguy cơ do tương tác thuốc gây ra. Có nhiều cách tiếp cận khác nhau để giảm thiểu tỷ lệ gặp tương tác thuốc trong thực hành lâm sàng. Một trong những cách là xây dựng danh mục tương tác thuốc bất lợi đồng thuận với các bác sĩ lâm sàng, sau đó tích hợp danh mục này lên hệ thống hỗ trợ quyết định lâm sàng (Clinical Decision Support System - CDSS) cấp độ 2 đã được quy định trong thông tư 54/2017/TT-BYT ngày 29/12/2017 của Bộ Y tế. Một cách tiếp cận nữa để quản lý tương tác thuốc trong thực hành lâm sàng là dược sỹ lâm sàng cần sớm phát hiện, đánh giá thông tin và đề xuất biện pháp xử trí phù hợp với bác sĩ lâm sàng. Các can thiệp của dược sỹ lâm sàng về các vấn đề liên quan đến thuốc trong đó có tương tác thuốc đạt được tỷ lệ chấp thuận cao từ các bác sỹ [37], [53].