Khóa luận giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không tại Công ty Hợp Nhất Quốc Tế - TP.HCM

Giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không là một chuỗi các hoạt động phức tạp, bao gồm vận chuyển, gom hàng, lưu kho… 83 trang · Đại Học Kinh Tế Huế · 2021.

• Tác giả: Phùng Thị Diệu Huê
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Phương Thanh
• Trường học: Đại Học Kinh Tế Huế
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Phân Tích Giao Nhận Hàng Hóa Nhập Khẩu Bằng Đường Hàng Không Tại Công Ty Hợp Nhất Quốc Tế
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Quy trình nghiên cứu
• 1.6. Thiết kế nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 2. PHẦN 2: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG
• 2.1. Tổng quan về giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không
• 2.1.1. Định nghĩa giao nhận hàng hóa và người giao nhận
• 2.1.1.1. Khái niệm về giao nhận hàng hóa nhập khẩu
• 2.1.1.2. Khái niệm về người giao nhận
• 2.1.2. Quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm của người giao nhận
• 2.1.2.1. Quyền hạn và nghĩa vụ của người giao nhận
• 2.1.3. Phương thức và nguyên tắc giao nhận
• 2.1.4. Cơ sở pháp lý của giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không
• 2.1.5. Quy trình giao nhận hàng hóa
• 2.1.6. Các tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu
• 2.1.6.1. Doanh thu, lợi nhuận - Tốc độ tăng trưởng doanh thu lợi nhuận
• 2.1.6.2. Doanh thu, lợi nhuận
• 2.1.6.3. Tốc độ tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận
• 2.1.6.4. Chất lượng dịch vụ khách hàng
• 2.1.6.5. Mức độ an toàn của hàng hóa giao nhận
• 2.1.6.6. Thị phần của doanh nghiệp trong lĩnh vực giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không
• 2.1.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không
• 2.1.7.1. Nhân tố bên ngoài doanh nghiệp
• 2.1.7.1.1. Quan hệ hợp tác giữa các nước
• 2.1.7.1.2. Đối thủ cạnh tranh
• 2.1.7.2. Nhân tố bên trong doanh nghiệp
• 2.1.7.2.1. Nhân tố con người
• 2.1.7.2.2. Nhân tố vật chất
• 2.1.7.2.3. Nhân tố tài chính
• 2.1.8. Các tổ chức quốc tế về giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không
• 2.1.8.1. Các tổ chức hàng không dân dụng
• 2.1.8.2. Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế
• 2.1.8.3. Liên đoàn các hiệp hội giao nhận hàng hóa quốc tế
• 2.1.9. Các chứng từ liên quan đến giao nhận hàng hóa
• 2.1.9.1. Hóa đơn thương mại
• 2.1.9.2. Phiếu đóng gói hàng hóa
• 2.1.9.3. Tờ khai hàng hóa nhập khẩu
• 2.1.9.4. Tờ khai vận chuyển (OLA)
• 2.1.9.5. Mã vạch hải quan
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG DỊCH VỤ GIAO NHẬN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG TẠI HNC
• 2.1. Giới thiệu về quá trình giao nhận hàng hóa tại HNC
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển của HNC
• 2.3. Triết lý về công ty HNC
• 2.4. Mô hình tổ chức của HNC
• 2.5. Văn hóa con người ở HNC
• 2.6. Thực trạng hoạt động dịch vụ giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không tại HNC
• 2.7. Tình hình kết quả kinh doanh những năm gần đây của HNC
• 2.8. Đánh giá thực trạng giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không
• 2.9. Quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không
• 2.10. Quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu
• 2.11. Những rủi ro tiềm ẩn mà công ty gặp phải khi giao nhận hàng hóa nhập khẩu
• 2.12. Phân tích thị trường hoạt động giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không tại HNC
• 2.12.1. Phân tích thị trường
• 2.12.2. Phân tích đối thủ cạnh tranh
• 2.13. Đánh giá chung về kết quả kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG TẠI HNC
• 3.1. Phương hướng phát triển trong thời gian tới của HNC
• 3.2. Triển vọng phát triển dịch vụ giao nhận bằng đường hàng không ở Việt Nam
• 3.3. Phương hướng phát triển
• 3.4. Một số biện pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không tại HNC
• 3.4.1. Biện pháp về thị trường
• 3.4.2. Biện pháp về cơ sở vật chất
• 3.4.3. Các biện pháp hỗ trợ từ nhà nước
• 3.4.3.1. Hỗ trợ về mặt tài chính
• 3.4.3.2. Cần có chính sách hỗ trợ kỹ thuật tốt trong quá trình giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không
• 4. PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Đối với Công Ty Cổ Phần Hợp Nhất Quốc Tế - Chi Nhánh Tại TP. Hồ Chí Minh
• 4.2. Đối với cơ quan quản lý Nhà nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giao Nhận Hàng Hóa Nhập Khẩu Bằng Đường Hàng Không

Giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không là một chuỗi các hoạt động phức tạp, bao gồm vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói, phân phối, và tư vấn liên quan đến các dịch vụ này. Nó bao gồm cả các thủ tục hải quan, tài chính, mua bảo hiểm và thanh toán. Theo Luật Thương mại Việt Nam, đây là một hành vi thương mại, trong đó người giao nhận nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, làm thủ tục giấy tờ và giao hàng cho người nhận theo ủy thác. Hiện nay dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường hàng không thường do đại lý hàng hóa hàng không và người giao nhận hàng không thực hiện. Công ty Hợp Nhất Quốc Tế (HNC) cũng tham gia vào thị trường này, tập trung vào hiệu quả và giảm thiểu rủi ro trong quy trình nhập khẩu hàng không.

1.1. Định Nghĩa Về Giao Nhận Hàng Hóa Quốc Tế Và Vai Trò

Theo FIATA, giao nhận hàng hóa là bất kỳ dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan. Luật Thương mại Việt Nam định nghĩa giao nhận hàng hoá là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự uỷ thác. Điều này nhấn mạnh vai trò trung gian của người giao nhận, người chịu trách nhiệm đảm bảo hàng hóa đến đích an toàn và đúng hẹn.

1.2. Sự Khác Biệt Giữa Đại Lý Hàng Hóa Hàng Không Và Người Giao Nhận

Đại lý hàng hóa hàng không đóng vai trò trung gian giữa hãng hàng không và chủ hàng, thường là đại lý IATA. Để trở thành đại lý IATA, cần chứng minh khả năng phát triển kinh doanh, có đội ngũ nhân viên đủ trình độ, cơ sở vật chất kỹ thuật và tiềm lực tài chính. Người giao nhận hàng không có thể là đại lý IATA hoặc không, dịch vụ chính là gom hàng. Đại lý hàng hóa IATA được các hãng hàng không chỉ định và cho phép thay mặt họ.

II. Quyền Hạn Và Trách Nhiệm Của Người Giao Nhận Hàng Hóa Quốc Tế

Người giao nhận có quyền hưởng tiền công và các khoản thu nhập hợp lý khác. Họ có nghĩa vụ thực hiện đầy đủ các điều khoản trong hợp đồng, và nếu có lý do chính đáng, có thể thực hiện khác với chỉ dẫn của khách hàng nhưng phải thông báo ngay lập tức. Ngoài ra, người giao nhận phải chịu trách nhiệm về những tổn thất hoặc hư hỏng hàng hóa do lỗi của mình gây ra. Điều 167 Luật Thương mại quy định rõ những quyền và nghĩa vụ này nhằm bảo vệ quyền lợi của cả người giao nhận và khách hàng.

2.1. Quyền Và Nghĩa Vụ Của Người Giao Nhận Hàng Hóa Nhập Khẩu

Điều 167 Luật Thương mại quy định người giao nhận được hưởng tiền công và các khoản thu nhập hợp lý khác, phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo hợp đồng, và có thể thực hiện khác với chỉ dẫn của khách hàng nếu có lý do chính đáng, nhưng phải thông báo ngay cho khách hàng. Điều này đảm bảo sự linh hoạt trong quá trình thực hiện dịch vụ, đồng thời bảo vệ quyền lợi của cả hai bên.

2.2. Trách Nhiệm Pháp Lý Của Người Giao Nhận Hàng Không

Người giao nhận phải chịu trách nhiệm về những tổn thất hoặc hư hỏng hàng hóa do lỗi của mình gây ra, trừ khi chứng minh được không có lỗi. Trách nhiệm này bao gồm cả việc lựa chọn phương tiện vận chuyển, tuyến đường và các biện pháp bảo quản hàng hóa. Người giao nhận cũng phải chịu trách nhiệm về việc thực hiện các thủ tục hải quan và các thủ tục pháp lý khác liên quan đến hàng hóa.

III. Phân Tích Quy Trình Nhập Khẩu Hàng Không Tại Công Ty Hợp Nhất

Quy trình nhập khẩu hàng không tại HNC bao gồm nhiều bước, từ tiếp nhận yêu cầu của khách hàng, chuẩn bị chứng từ, làm thủ tục hải quan, vận chuyển hàng hóa đến kho, và giao hàng cho khách hàng. Mỗi bước đều cần được thực hiện một cách cẩn thận và chính xác để đảm bảo hàng hóa được thông quan nhanh chóng và an toàn. Việc phân tích quy trình này giúp HNC xác định các điểm nghẽn và cải thiện hiệu quả hoạt động.

3.1. Chi Tiết Các Bước Trong Quy Trình Giao Nhận Hàng Hóa

Quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không bao gồm các bước cơ bản như tiếp nhận yêu cầu từ khách hàng, kiểm tra chứng từ, làm thủ tục hải quan, vận chuyển hàng hóa từ sân bay về kho, và giao hàng cho khách hàng. Mỗi bước đều cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận liên quan để đảm bảo tính chính xác và kịp thời. Sơ đồ quy trình giúp hình dung rõ ràng các bước cần thực hiện.

3.2. Rủi Ro Tiềm Ẩn Trong Giao Nhận Hàng Hóa Quốc Tế

Trong quá trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu, có nhiều rủi ro tiềm ẩn như mất mát, hư hỏng hàng hóa, chậm trễ trong thủ tục hải quan, hoặc sai sót trong chứng từ. Các rủi ro này có thể gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp, vì vậy cần có các biện pháp phòng ngừa và quản lý rủi ro hiệu quả. Phân tích thị trường và đối thủ cạnh tranh giúp HNC đưa ra các quyết định kinh doanh sáng suốt.

3.3. Các Chứng Từ Quan Trọng Trong Quy Trình Nhập Khẩu Hàng Không

Một số chứng từ quan trọng cần có trong quá trình nhập khẩu hàng không bao gồm hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, tờ khai hàng hóa nhập khẩu, tờ khai vận chuyển và mã vạch hải quan. Các chứng từ này cần được chuẩn bị đầy đủ và chính xác để đảm bảo quá trình thông quan diễn ra suôn sẻ.

IV. Thực Trạng Kinh Doanh Dịch Vụ Giao Nhận Hàng Hóa Quốc Tế Tại HNC

HNC đã đạt được những thành công nhất định trong lĩnh vực giao nhận hàng hóa quốc tế, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua. Phân tích tình hình kinh doanh những năm gần đây cho thấy sự tăng trưởng về doanh thu và lợi nhuận, nhưng đồng thời cũng cho thấy sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ khác. Để duy trì và phát triển, HNC cần tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ, mở rộng thị trường và đầu tư vào công nghệ.

4.1. Đánh Giá Kết Quả Kinh Doanh Dịch Vụ Giao Nhận Hàng Không

Việc đánh giá kết quả kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng không của HNC cần dựa trên các chỉ số như doanh thu, lợi nhuận, thị phần, và mức độ hài lòng của khách hàng. So sánh các chỉ số này qua các năm giúp HNC nhận biết được những điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra các giải pháp cải thiện.

4.2. Phân Tích Thị Trường Và Đối Thủ Cạnh Tranh Trong Ngành Logistics

Phân tích thị trường giúp HNC hiểu rõ hơn về nhu cầu của khách hàng, xu hướng phát triển của ngành logistics, và các cơ hội kinh doanh mới. Phân tích đối thủ cạnh tranh giúp HNC xác định được những điểm khác biệt của mình và đưa ra các chiến lược cạnh tranh hiệu quả. SF Express và HANJIN là những đối thủ cạnh tranh đáng gờm trong ngành.

4.3. Quản Lý Rủi Ro Trong Giao Nhận Hàng Hóa Nhập Khẩu Tại HNC

Việc quản lý rủi ro hiệu quả giúp HNC giảm thiểu thiệt hại do các sự cố bất ngờ gây ra. Các biện pháp quản lý rủi ro bao gồm xác định các rủi ro tiềm ẩn, đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng rủi ro, và xây dựng các kế hoạch ứng phó phù hợp.

V. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Giao Nhận Hàng Hóa Nhập Khẩu Tại HNC

Để nâng cao chất lượng dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu, HNC cần tập trung vào các giải pháp như cải thiện quy trình làm việc, đào tạo nâng cao trình độ nhân viên, đầu tư vào cơ sở vật chất và công nghệ, và tăng cường quan hệ hợp tác với các đối tác. Bên cạnh đó, HNC cũng cần chú trọng đến việc xây dựng thương hiệu và nâng cao uy tín trên thị trường.

5.1. Đề Xuất Các Biện Pháp Về Thị Trường Và Marketing

Các biện pháp về thị trường bao gồm nghiên cứu thị trường, xác định phân khúc khách hàng mục tiêu, và xây dựng các chương trình marketing phù hợp. Các biện pháp marketing bao gồm quảng cáo, khuyến mãi, và xây dựng mối quan hệ với khách hàng. Cần có các biện pháp nghiên cứu thị trường một cách toàn diện để hiểu rõ nhu cầu khách hàng.

5.2. Đầu Tư Cơ Sở Vật Chất Công Nghệ Trong Vận Tải Hàng Không

Việc đầu tư vào cơ sở vật chất và công nghệ giúp HNC nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng. Các khoản đầu tư này bao gồm mua sắm trang thiết bị hiện đại, xây dựng kho bãi đạt tiêu chuẩn, và ứng dụng các phần mềm quản lý logistics tiên tiến.

VI. Triển Vọng Và Phương Hướng Phát Triển Dịch Vụ Giao Nhận Hàng Không

Thị trường vận tải hàng không quốc tế tại Việt Nam đang có nhiều tiềm năng phát triển, nhờ vào sự tăng trưởng của nền kinh tế và xu hướng hội nhập quốc tế. Để tận dụng cơ hội này, HNC cần xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh, và chủ động thích ứng với những thay đổi của thị trường. Triển vọng cho ngành logistics nói chung và giao nhận hàng hóa nói riêng là rất lớn.

6.1. Dự Báo Về Tăng Trưởng Của Ngành Logistics Việt Nam

Dự báo cho thấy ngành logistics Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm tới, nhờ vào sự phát triển của thương mại điện tử, sự gia tăng của tầng lớp trung lưu, và các chính sách hỗ trợ của nhà nước. Điều này tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp logistics như HNC.

6.2. Vai Trò Của Nhà Nước Trong Hỗ Trợ Phát Triển Ngành Logistics

Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển ngành logistics, thông qua việc xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, cải cách thủ tục hành chính, và ban hành các chính sách ưu đãi. Sự hỗ trợ của nhà nước tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp logistics hoạt động và phát triển.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại, hoạt động xuất nhập khẩu giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Việc gia nhập các tổ chức thương mại và ký kết các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đã mở rộng thị trường, gia tăng lưu chuyển hàng hóa qua biên giới. Trong chuỗi logistics, phương thức vận tải và giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không đóng vai trò thiết yếu nhờ tốc độ vận chuyển cao, tính an toàn và khả năng đáp ứng nhu cầu giao nhận các lô hàng có giá trị lớn hoặc yêu cầu thời gian cấp bách.

Công ty Cổ phần Hợp Nhất Quốc Tế (HNC) – Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh là một trong những doanh nghiệp cung cấp dịch vụ giao nhận, chuyển phát nhanh và kho vận. Mặc dù hoạt động kinh doanh đạt được những kết quả nhất định, thực tiễn tại doanh nghiệp cho thấy khâu quản lý và tổ chức giao nhận hàng nhập khẩu bằng đường hàng không vẫn tồn tại một số bất cập, dẫn đến hiệu quả vận hành chưa đạt mức tối ưu. Đề tài khóa luận tốt nghiệp "Phân tích giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không tại Công ty Cổ phần Hợp Nhất Quốc Tế - Chi nhánh TP.HCM" do sinh viên Phùng Thị Diệu Huê thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Thị Phương Thanh (Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế, tháng 01/2021) nhằm khảo sát thực trạng và đưa ra giải pháp hoàn thiện công tác này.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định qua các mục tiêu cụ thể:

1. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá thực trạng hoạt động giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không tại Công ty Cổ phần Hợp Nhất Quốc Tế - Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất các giải pháp hợp lý nhằm nâng cao hiệu quả giao nhận hàng hóa nhập khẩu của công ty.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và cơ sở thực tiễn liên quan đến dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không.
   • Phân tích thực trạng hoạt động giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không tại HNC – Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2018–2020, nhận diện các rủi ro và hạn chế trong quy trình vận hành.
   • Đề xuất các nhóm giải pháp và kiến nghị nhằm đẩy mạnh và nâng cao chất lượng hoạt động giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không tại doanh nghiệp trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không tại Công ty Cổ phần Hợp Nhất Quốc Tế – Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Văn phòng Chi nhánh và kho hàng của HNC tại TP. Hồ Chí Minh (Tầng 8, Tòa nhà Athena, 146–148 Cộng Hòa, Phường 12, Quận Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh) cùng các địa điểm giám sát hải quan liên quan tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (kho TCS, kho SCSC).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp phục vụ phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh và sản lượng giao nhận được thu thập trong giai đoạn 2018–2020; các định hướng và giải pháp được đề xuất áp dụng cho các năm tiếp theo.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các chuẩn mực quốc tế và văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam về thương mại và vận tải:

• Khung lý thuyết và khái niệm: Tác giả trích dẫn Quy tắc mẫu của Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Quốc tế (FIATA) về dịch vụ giao nhận và Luật Thương mại Việt Nam. Khóa luận phân biệt rõ hai tư cách pháp lý của người giao nhận:
  • Khi là đại lý của chủ hàng (Agent): Người giao nhận thực hiện công việc theo ủy thác, tuân thủ các Điều kiện kinh doanh tiêu chuẩn (Standard Trading Conditions), hưởng tiền công/hoa hồng và chịu trách nhiệm về các sai sót do lỗi trực tiếp của mình (giao sai chỉ dẫn, sai nơi quy định, sai sót thủ tục hải quan...).
  • Khi là người chuyên chở (Principal): Người giao nhận đóng vai trò là nhà thầu độc lập (thực tế vận chuyển hoặc phát hành chứng từ vận tải riêng), chịu trách nhiệm về hành vi của người vận chuyển phụ như chính hành vi của mình theo các công ước quốc tế hoặc luật vận tải.
• Tiêu chuẩn đại lý hàng không: Đề tài phân tích tiêu chuẩn và điều kiện đăng ký trở thành đại lý của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), bao gồm năng lực tài chính, cơ sở vật chất và yêu cầu bắt buộc phải có tối thiểu 02 chuyên viên có chứng chỉ xử lý hàng nguy hiểm do IATA đào tạo.
• Hệ thống văn bản pháp lý: Đề tài viện dẫn Công ước Vienne 1980 về mua bán hàng hóa quốc tế, Bộ luật Hàng hải Việt Nam 1990, Luật Thương mại 1997, Nghị định 25/CP, Nghị định 200/CP, Nghị định 330/CP, Quyết định số 2106 (23/8/1997) của Bộ Giao thông Vận tải, cùng Thông tư 100/2010/TT-BTC và Thông tư 36/2011/TT-BTC của Bộ Tài chính về thủ tục hải quan chuyển phát nhanh.
• Bộ chứng từ giao nhận: Khóa luận phân tích cấu trúc và quy cách lập của 05 loại chứng từ cốt lõi trong giao nhận hàng nhập khẩu gồm Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), Phiếu đóng gói (Packing List), Tờ khai hàng hóa nhập khẩu điện tử, Tờ khai vận chuyển (OLA) và Mã vạch hải quan.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai theo định tính kết hợp phân tích số liệu thống kê mô tả, dựa trên quy trình nghiên cứu trong kinh doanh của Th.S Hồ Sĩ Minh (gồm 6 bước: Xác định vấn đề $\rightarrow$ Bình luận nghiên cứu liên quan $\rightarrow$ Thiết kế nghiên cứu $\rightarrow$ Thu thập dữ liệu $\rightarrow$ Phân tích dữ liệu $\rightarrow$ Viết báo cáo). Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua quan sát trực tiếp quy trình giao nhận thực tế tại kho HNC và khu vực giám sát hải quan sân bay Tân Sơn Nhất; tiến hành phỏng vấn trực tiếp nhân viên và cán bộ thuộc Phòng Thông quan Miền Nam của công ty.
• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo số lượng hàng hóa và nghĩa vụ thuế giai đoạn 2018–2020 do Phòng Kế toán - Tài vụ và Phòng Thông quan Miền Nam của HNC cung cấp; kết hợp các tài liệu tổng quan ngành logistics và vận tải hàng không tại Việt Nam.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng phương pháp so sánh số liệu tuyệt đối và tương đối qua các năm, kết hợp phương pháp phân tích - tổng hợp thống kê nhằm đánh giá tốc độ tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận, sản lượng hàng hóa và tỷ suất sinh lời.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các khái niệm nền tảng về dịch vụ giao nhận, quyền hạn và trách nhiệm của người giao nhận theo Điều 167 Luật Thương mại. Tác giả làm rõ đặc thù của phương thức vận tải hàng không: tuyến đường thẳng, tốc độ khai thác cao, độ an toàn vượt trội so với vận tải đường biển, đòi hỏi công nghệ cao và chứng từ được chuẩn hóa. Chương này cũng phân tích vai trò của ba tổ chức quốc tế lớn định hình ngành hàng không: Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO, thành lập ngày 07/12/1944 với khoảng 160 quốc gia thành viên), Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA, thành lập ngày 19/4/1945) và Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Quốc tế (FIATA, thành lập năm 1926). Ngoài ra, chương 1 giới thiệu chi tiết cấu trúc các chứng từ nghiệp vụ như vận đơn hàng không (AWB), tờ khai vận chuyển OLA để chuyển hàng từ kho giám sát hải quan sân bay (kho TCS, SCSC) về kho riêng của doanh nghiệp.

Chương 2: Phân tích hoạt động dịch vụ giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không tại HNC

Chương 2 giới thiệu quá trình hình thành và phát triển của HNC (thành lập từ năm 2001, thành lập HNC Quốc tế năm 2007), mạng lưới 63 tỉnh thành, 5 công ty con tại Mỹ, Đức, Anh, Nhật Bản, Trung Quốc và các đối tác chiến lược như OCS (Nhật Bản), City Link (Malaysia), SF Express (Trung Quốc), Hanjin (Hàn Quốc). Doanh nghiệp sử dụng phần mềm quản lý Fast Link trên nền tảng điện toán đám mây cùng các ứng dụng HNCcourier, HNCmua và HNCbooking.

Về kết quả tài chính, số liệu do tác giả tổng hợp cho thấy sự tăng trưởng liên tục về quy mô doanh thu và lợi nhuận của HNC:

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2018	Năm 2019	Năm 2020	So sánh 2019/2018	So sánh 2020/2019
Tổng doanh thu (Tỷ đồng)	880	980	1.200	+100	+220
Tổng nộp ngân sách (Tỷ đồng)	100	250	365	+150	+115
Lợi nhuận (Tỷ đồng)	200	350	486	+150	+136
Tỷ lệ Lợi nhuận/Doanh thu (%)	22,73%	35,71%	40,50%	+12,98%	+4,79%

Nghĩa vụ nộp ngân sách nhà nước của công ty qua các năm được thực hiện đầy đủ với cơ cấu cụ thể:

Khoản mục thuế nộp ngân sách	Năm 2018 (Tỷ đồng)	Năm 2019 (Tỷ đồng)	Năm 2020 (Tỷ đồng)
Thuế Giá trị gia tăng (GTGT)	85	98	95
Thuế Nhập khẩu (NK)	120	108	124
Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN)	60	70	80
Thuế vốn	50	50	50
Các khoản nộp khác	61	62	58
Tổng cộng	100	250	365

Về sản lượng giao nhận, khối lượng hàng hóa vận hành qua các năm có sự biến động:

Khối lượng hàng hóa giao nhận	Năm 2018	Năm 2019	Năm 2020	So sánh 2019/2018	So sánh 2020/2019
Tổng sản lượng giao nhận (Tấn)	6.045	8.046	7.480	+2.001	-566
Giao nhận hàng nhập khẩu (Tấn)	3.587	4.558	4.993	+971	+435

Sản lượng giao nhận chi tiết theo tháng và tuyến vận chuyển trong hai năm 2018 và 2019 đạt quy mô lớn:

• Năm 2018: Tổng sản lượng đạt 204.943 tấn. Trong đó, hàng quốc tế đạt 156.127 tấn (nhập khẩu: 70.933 tấn; xuất khẩu: 85.194 tấn); hàng quốc nội đạt 48.816 tấn (nhập: 25.924 tấn; xuất: 22.892 tấn). Mức tăng trưởng sản lượng chung năm 2018 so với 2017 đạt 10,10%.
• Năm 2019: Tổng sản lượng đạt 218.450 tấn. Trong đó, hàng quốc tế đạt 166.290 tấn (nhập khẩu: 72.781 tấn; xuất khẩu: 93.509 tấn); hàng quốc nội đạt 52.160 tấn (nhập: 27.667 tấn; xuất: 24.493 tấn).
• Mảng hàng không: Doanh thu dịch vụ hàng không đạt 81,32 triệu USD năm 2018. Sang năm 2019, doanh thu giao nhận hàng không đạt 32,97 triệu USD (ghi nhận mức giảm 3,48 triệu USD trong bối cảnh thị trường có biến động và bắt đầu chịu ảnh hưởng gián đoạn giao thương).

Tác giả mô tả chi tiết quy trình giao nhận hàng nhập khẩu thực tế tại HNC gồm 6 bước liên hoàn: $$\text{Hàng đến kho TCS/SCSC} \longrightarrow \text{HNC nhận Thông báo hàng đến (TBHĐ)} \longrightarrow \text{HNC lập Tờ khai thông quan (TKTQ)}$$ $$\longrightarrow \text{Bốc số, nộp phí, lấy phiếu xuất kho} \longrightarrow \text{Làm thủ tục hải quan nhận hàng} \longrightarrow \text{Vận chuyển và nhập hàng vào kho HNC}$$

Phân tích thực trạng bộc lộ hai điểm nghẽn nghiêm trọng trong tổ chức:

1. Thiếu hụt lao động bốc xếp tại kho HNC dẫn đến việc nhân viên Phòng Thông quan phải kiêm nhiệm cả hai khâu: vừa xử lý hồ sơ chứng từ hải quan, vừa trực tiếp bốc dỡ hàng và bàn giao hàng cho đối tác SF Express.
2. Sự cố kỹ thuật tại kho HNC Miền Bắc khiến toàn bộ hàng hóa bị chuyển hướng vào kho HNC Miền Nam trong thời gian 2 tháng, gây áp lực quá tải và làm chậm tiến độ giải phóng hàng hóa.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không tại HNC

Dựa trên các bảng số liệu dự báo thị trường vận tải và xuất nhập khẩu hàng hóa giai đoạn 2020–2025 và tầm nhìn đến 2035, tác giả đề xuất các nhóm giải pháp:

• Giải pháp thị trường: Phát huy tối đa vai trò đại lý hàng hóa IATA để hưởng chính sách giá cước ưu đãi; mở rộng mạng lưới thu gom hàng quốc tế; đẩy mạnh mảng logistics thương mại điện tử (E-commerce) từ 113 quốc gia qua nền tảng HNCmua.
• Giải pháp cơ sở vật chất và tổ chức nhân sự: Đầu tư mở rộng kho bãi; chấm dứt tình trạng kiêm nhiệm bằng cách tuyển dụng và bố trí riêng đội ngũ công nhân bốc xếp chuyên trách; nâng cấp hệ thống phần mềm Fast Link và các ứng dụng di động (HNCcourier, HNCbooking) để tự động hóa giám sát đơn hàng.
• Biện pháp hỗ trợ từ Nhà nước: Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật tại các cảng hàng không quốc tế, hiện đại hóa hệ thống thông quan điện tử và hỗ trợ cơ chế tài chính nhằm giảm bớt gánh nặng tạm ứng tiền thuế cho các doanh nghiệp giao nhận.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể:

• Phản ánh trung thực bức tranh tài chính và nghiệp vụ của HNC: Doanh thu tăng trưởng từ 880 tỷ đồng (2018) lên 1.200 tỷ đồng (2020), lợi nhuận tăng từ 200 tỷ đồng lên 486 tỷ đồng, đưa tỷ lệ Lợi nhuận/Doanh thu từ 22,73% lên 40,50%.
• Cung cấp số liệu chi tiết về sản lượng giao nhận hàng nhập khẩu đường hàng không, tăng trưởng từ 3.587 tấn (2018) lên 4.558 tấn (2019) và đạt 4.993 tấn (2020), bất chấp sự sụt giảm của tổng sản lượng chung trong năm 2020 do dịch bệnh Covid-19 (giảm từ 8.046 tấn xuống 7.480 tấn).
• Làm rõ cấu trúc dòng luân chuyển hàng hóa quốc tế và nội địa qua hệ thống thống kê 12 tháng của các năm 2018–2019, ghi nhận tổng sản lượng xử lý qua hệ thống đạt 204.943 tấn (2018) và 218.450 tấn (2019).
• Nhận diện đúng điểm nghẽn thực tiễn tại Chi nhánh HNC TP. Hồ Chí Minh: Sự chồng chéo nhiệm vụ giữa nhân viên thông quan và công nhân bốc xếp, cùng tính dễ bị tổn thương của chuỗi vận hành khi xảy ra sự cố kho bãi cục bộ.
• Đề xuất hệ thống giải pháp gắn liền với mô hình vận hành của HNC, bao gồm việc tái cấu trúc nhân sự kho, khai thác quyền đại lý IATA và hoàn thiện ứng dụng số hóa quy trình logistics.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu giới hạn phạm vi khảo sát thực tế tại Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh của Công ty Cổ phần Hợp Nhất Quốc Tế, chưa mở rộng so sánh chuyên sâu với các chi nhánh khác trong cùng tập đoàn HNC (như Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ) hoặc các đối thủ cạnh tranh trực tiếp trên thị trường chuyển phát nhanh quốc tế. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp chủ yếu dựa trên quan sát và phỏng vấn nội bộ, chưa thực hiện khảo sát diện rộng lấy ý kiến đánh giá từ phía khách hàng sử dụng dịch vụ.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phân tích sang hoạt động giao nhận hàng hóa xuất khẩu và các phương thức vận tải đa phương thức kết hợp (đường hàng không - đường bộ - đường biển); đánh giá tác động dài hạn của đại dịch Covid-19 và thương mại điện tử xuyên biên giới đối với biên lợi nhuận của mảng dịch vụ giao nhận hàng không.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên và học viên các ngành Kinh doanh thương mại, Quản trị kinh doanh, Quản trị Logistics và Chuỗi cung ứng, Kinh tế đối ngoại: Tài liệu cung cấp ví dụ thực tế về bộ chứng từ hải quan (Invoice, Packing List, Tờ khai OLA, mã vạch hải quan) và quy trình 6 bước nhận hàng nhập khẩu bằng đường hàng không tại sân bay Tân Sơn Nhất.
• Cán bộ quản trị và nhân viên vận hành logistics: Tham khảo mô hình phân tích chi phí, cơ cấu thuế nộp ngân sách, phương pháp theo dõi sản lượng và các bài học kinh nghiệm trong việc bố trí nhân lực kho bãi để tránh tình trạng quá tải và chậm trễ thông quan.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ sở pháp lý và điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp trở thành đại lý hàng hóa IATA theo trình bày của khóa luận là gì?
Theo nội dung khóa luận, để trở thành đại lý hàng hóa IATA, doanh nghiệp phải gửi đơn đến Ban quản lý IATA và chứng minh đủ 4 điều kiện: (1) Khả năng phát triển kinh doanh dịch vụ hàng không; (2) Đội ngũ nhân viên có trình độ, trong đó có ít nhất 02 chuyên viên đủ trình độ làm hàng nguy hiểm đã tốt nghiệp khóa học do IATA tổ chức; (3) Cơ sở vật chất kỹ thuật và nơi làm việc thích hợp; (4) Tiềm lực tài chính cần thiết để tiến hành tiếp thị, xử lý hàng hóa và phát hành chứng từ.

2. Quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không tại HNC Chi nhánh TP.HCM gồm những bước nào?
Quy trình gồm 6 bước: (1) Hàng về đến kho sân bay (TCS/SCSC); (2) Nhận chứng từ (Bill) và Thông báo hàng đến (TBHĐ); (3) HNC lập Tờ khai thông quan (TKTQ); (4) Bốc số, đóng lệ phí và lấy phiếu xuất kho tại kho sân bay; (5) Làm thủ tục hải quan nhận hàng tại sân bay; (6) Kéo hàng và hoàn tất thủ tục nhập hàng vào kho riêng của HNC.

3. Khó khăn nội bộ lớn nhất trong khâu giao nhận hàng nhập khẩu mà HNC Chi nhánh TP.HCM gặp phải là gì?
Khó khăn lớn nhất là tình trạng thiếu nhân viên bốc xếp tại kho HNC, dẫn đến việc nhân viên Phòng Thông quan phải kiêm nhiệm cả hai việc: làm thủ tục chứng từ thông quan và trực tiếp ra bốc dỡ hàng, bàn giao cho đối tác SF Express. Tình trạng này càng trở nên nghiêm trọng khi kho HNC Miền Bắc gặp sự cố, toàn bộ hàng hóa phải dồn về kho Miền Nam trong 2 tháng, gây chậm trễ tiến độ giao hàng.

4. Kết quả kinh doanh và sản lượng giao nhận của HNC biến động ra sao trong giai đoạn 2018–2020?
Doanh thu HNC tăng liên tục từ 880 tỷ đồng (2018) lên 980 tỷ đồng (2019) và 1.200 tỷ đồng (2020); lợi nhuận tăng từ 200 tỷ đồng lên 486 tỷ đồng. Về sản lượng, tổng lượng hàng giao nhận đạt đỉnh vào năm 2019 với 8.046 tấn rồi giảm xuống 7.480 tấn năm 2020 do ảnh hưởng của dịch bệnh; tuy nhiên riêng mảng giao nhận hàng nhập khẩu vẫn duy trì đà tăng trưởng liên tục qua các năm (3.587 tấn năm 2018; 4.558 tấn năm 2019; 4.993 tấn năm 2020).

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phùng Thị Diệu Huê đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về dịch vụ giao nhận hàng không và phân tích chi tiết thực trạng vận hành tại Công ty Cổ phần Hợp Nhất Quốc Tế – Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2018–2020. Dữ liệu thực chứng phản ánh sự tăng trưởng về doanh thu và sản lượng hàng nhập khẩu, đồng thời làm rõ những nút thắt trong công tác tổ chức nhân sự và điều phối kho bãi tại doanh nghiệp. Các nhóm giải pháp đề xuất về khai thác chứng chỉ đại lý IATA, đầu tư hạ tầng công nghệ và tách bạch chức năng nhân sự có tính thực tiễn cao, đóng góp cơ sở khoa học để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG 1. Tổng quan về giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường hàng không 1. Định nghĩa giao nhận hàng hóa và người giao nhận 1. Khái niệm về giao nhận hàng hóa nhập khẩu Theo quy tắc mẫu của FIATA về dịch vụ giao nhận, dịch vụ giao nhận được định nghĩa như là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hoá.

Theo luật thương mại Việt Nam thì giao nhận hàng hoá là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự uỷ thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc của người giao nhận khác. Giao nhận hàng không là tập hợp các nghiệp vụ liên quan đến quá trình vận tải hàng không nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng tới nơi nhận hàng. Giao nhận hàng không thực chất là tổ chức quá trình chuyên chở và giải quyết các thủ tục liên quan đến quá trình chuyên chở hàng hóa bằng đường hàng không. Người thực hiện dịch vụ giao nhận hàng không có thể là chủ hàng, các hãng hàng không, người giao nhận chuyên nghiệp hay bất kỳ một người nào khác.

Hiện nay dịch vụ giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không thường do đại lý hàng hóa hàng không và người giao nhận hàng không thực hiện.  Đại lý hàng hóa hàng không là bên trung gian giữa một bên là người chuyên chở (các hãng hàng không) và một bên là chủ hàng (người xuất khẩu hoặc SVTH: Phùng Thị Diệu Huê 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Thị Phương Thanh người nhập khẩu). Nói đến đại lý hàng hóa hàng không, người ta thường gọi là đại lý IATA vì đây là đại lý tiêu chuẩn nhất.

Đại lý hàng hoá IATA là một đại lý giao nhận được đăng ký bởi hiệp hội vận tải hàng không quốc tế, được các hãng hàng không là thành viên của IATA chỉ định và cho phép thay mặt họ. o Các điều kiện để trở thành một đại lý hàng hoá IATA Để có thể được đăng ký làm đại lý hàng hoá IATA, người giao nhận hoặc tổ chức giao nhận phải gửi đơn xin gia nhập, trong đó phải đưa ra các bằng chứng chứng minh có đủ các khả năng sau đây :  Chứng minh được khả năng phát triển kinh doanh dịch vụ hàng hóa hàng không mà đang đảm nhiệm.  Có đội ngũ nhân viên có trình độ, trong đó có ít nhất 2 chuyên viên đủ trình độ làm hàng nguy hiểm, đã tốt nghiệp lớp học do IATA tổ chức.  Có nguồn cơ sở vật chất kỹ thuật cần thiết kể cả cơ sở làm việc thích hợp.

 Có tiềm lực tài chính cần thiết để tiến hành các hoạt động tiếp thị, xử lý hàng hoá và cấp các chứng từ tài liệu kèm theo.  Đơn xin gia nhập IATA được gửi trực tiếp đến ban quản lý IATA.  Người giao nhận hàng không : Là người kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng không. Người giao nhận hàng không có thể là đại lý IATA hoặc không phải là đại lý IATA, dịch vụ mà người giao nhận thường làm chủ yếu là dịch vụ gom hàng.