CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DOANH THU VÀ PHÂN TÍCH DOANH THU TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề cơ bản về doanh thu 1. Khái niệm về doanh thu Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Các khoản bên thứ ba không phải là nguồn lợi kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu.
Doanh thu của doanh nghiệp gồm có: doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính. - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho khách hàng gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có). - Doanh thu hoạt động tài chính là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được từ hoạt động tài chính kinh doanh về vốn trong kỳ kế toán. Thu nhập khác là các khoản thu nhập phát sinh từ các hoạt động riêng biệt khác mà doanh nghiệp không dự kiến trước hoặc không thể dự kiến trước như: thu từ thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, thu tiền phạt hàng do vi phạm hợp đồng.
Vai trò của doanh thu - Đối với xã hội: Việc tăng doanh thu góp phần thỏa mãn tốt hơn các nhu cầu tiêu dùng hàng hóa cho toàn xã hội. Doanh thu tăng tức là doanh nghiệp đã đáp ứng các nhu cầu về cải thiện đời sống và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động. ngoài ra khi doanh thu tăng doanh nghiệp có thể đóng góp vào Ngân sách Nhà nước thông qua thuế thu nhận doanh nghiệp và các loại thuế , phí, lệ phí khác giúp nhà nước có điều kiện thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình. Khi doanh nghiệp thực hiện hoạt động kinh doanh của mình là doanh nghiệp đã tham gia vào khâu lưu chuyển hàng hóa, lưu chuyển tiền tệ của toàn xã hội do vậy sản GVHD: ThS.
Đặng Thị Thư 5 SVTH: Lê Thị Thuận Luan van Khóa luận tốt nghiệp Khoa Kế toán – Kiểm toán phẩm hàng hóa của doanh nghiệp cũng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định cung cầu, bình ổn giá cả thị trường. Ngoài ra tăng doanh thu còn thúc đẩy sản xuất, làm cho nền kinh tế phát triển mạnh mẽ, thực hiện tốt chu kỳ tái sản xuất. Doanh thu tăng đồng nghĩa với lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường tăng góp phần mở rộng giao lưu kinh tế giữa các vùng, miền trong và ngoài nước. - Đối với doanh nghiệp: Doanh thu là nguồn tài chính quan trọng giúp doanh nghiệp trang trải các khoản chi phí trong sản xuất kinh doanh đảm bảo hoạt động của doanh nghiệp diễn ra liên tục và tạo ra doanh thu.
Tăng doanh thu tạo điều kiện cho thu hồi và luôn chuyển vốn nhanh do vậy doanh nghiệp có khả năng tự chủ về vốn, không bị phụ thuộc vào nguồn vốn bên ngoài và làm giảm chi phí lãi vay khi vay vốn. Doanh thu tăng sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ của mình và đạt được kết quả mà mình đạt ra là tối đa hóa lợi nhuận. tăng doanh thu là một trong những điều kiện cơ bản để tái sản xuất mở rộng và cải thiện đời sống vật chất tinh thần cho cán bộ nhân viên. Doanh thu là cơ sở quan trọng để xác định kết quả kinh doanh tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ với Nhà nước và là chỉ tiêu để đánh giá tình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Tăng doanh thu chứng tỏ uy tín và vị thế của doanh nghiệp trên thị trường củng cố vị thế vững chắc, duy trì sự tồn tại và phát triển cho doanh nghiệp. Ý nghĩa của việc tăng doanh thu - Đối với doanh nghiệp: tăng doanh thu là điều kiện để doanh nghiệp thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ kinh doanh, thu hồi vốn nhanh, bù đắp các chi phí sản xuất kinh doanh, tạo những điều kiện để đầu tư mở rộng hoặc đầu tư chiều sâu cho hoạt động kinh doanh, thực hiện tốt nghĩa vụ với Nhà nước. Đồng thời, tăng doanh thu bán hàng sẽ ảnh hưởng tăng lợi nhuận, tạo điều kiện tăng thu nhập cho người lao động. - Đối với xã hội: tăng doanh thu góp phần thỏa mãn tốt hơn các nhu cầu tiêu dùng hàng hóa cho xã hội, thúc đẩy sản xuất phát triển, đảm bảo cân đối cung cầu, ổn định giá cả thị trường và mở rộng giao lưu kinh tế giữa các vùng, miền và với các nước trong khu vực và thế giới.
Doanh thu là một chỉ tiêu phản ánh kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của GVHD: ThS. Đặng Thị Thư 6 SVTH: Lê Thị Thuận Luan van Khóa luận tốt nghiệp Khoa Kế toán – Kiểm toán một doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định. Do vậy, phân tích tình hình doanh thu là một nội dung quan trọng trong phân tích hoạt động kinh tế doanh nghiệp. Các chỉ tiêu phản ánh doanh thu - Tổng doanh thu: là tổng các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kế toán phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, tổng doanh thu góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.
- Doanh thu thuần về bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ: là tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch cụ sau khi đã trừ đi các khoản giảm trừ doanh thu và các loại thuế gián thu Doanh thu thuần = Doanh thu tổng thể - Chiết khấu bán hàng – Hàng bán bị trả lại – Giảm giá hàng bán – Thuế gián thu Chiết khấu hàng bán bao gồm: Chiết khấu thanh toán là khoản tiền thưởng chấp thuận cho khách hàng đã thanh toán trước thời hạn cho phép. Chiết khấu thương mại là khoản tiền giảm trừ cho khách hàng tình trên tổng số các nghiệp vụ đã thực hiện trong một thời gian nhất định, khoản giảm trừ trên giá bán thông thường vì lý do mua hàng với số lượng lớn. Các khoản chiết khấu bán hàng được coi như một khoản chi phí làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp. Các khoản chiết khấu hàng bán được coi như một khoản chi phí làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp.
Hàng bán bị trả lại là số hàng hóa, thành phẩm, dịch vụ đã tiêu thụ bị khách hàng trả lại do không phù hợp với yêu cầu của người mua, do vi phạm hợp đồng kinh tế, vi phạm cam kết, kém phẩm chất không đúng chủng loại quy cách. Giảm giá hàng bán là khoản giảm trừ được chấp nhận một cách đặc biệt, hiện nay thuế doanh thu được thay bằng thuế VAT. Thuế doanh thu: Tiền thuế được cấu thành trong giá bán của sản phẩm nhằm góp một phần thu nhập của người tiêu dùng vào NSNN. Thuế suất thuế doanh thu được Nhà nước quy định theo từng ngành nghề từng nhóm hàng và mặt hàng.
Thuế tiêu thụ đặc biệt: chỉ thu vào một số mặt hàng, sản phẩm cần thuộc diện cần hướng dẫn sản xuất hoặc điều tiết thu nhập của người tiêu dùng cho NSNN. Thuế giá trị gia tăng (VAT): thuế giá trị gia tăng (GTGT) là loại thuế gián thu GVHD: ThS. Đặng Thị Thư 7 SVTH: Lê Thị Thuận Luan van Khóa luận tốt nghiệp Khoa Kế toán – Kiểm toán đánh vào giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ qua quá trình sản xuất và lưu thông. Thuế GTGT cơ sở kinh doanh phải nộp được tình theo một trong hai phương pháp: phương pháp thuế khấu trừ và phương pháp tình thuế trưc tiếp.
Các nhân tố ảnh hưởng đến doanh thu của doanh nghiệp 1. Các nhân tố định tính Nhân tố định tính bao gồm: nhân tố khách quan và nhân tố chủ quan. - Nhân tố khách quan: là những nhân tố thuộc môi trường kinh doanh bên ngoài mà doanh nghiệp không thể làm chủ được. Thị trường: Nếu doanh nghiệp hoạt động kinh doanh trong địa phương có tình hình kinh tế phát triển tăng trưởng và mức thu nhập của cư dân tăng thì nhu cầu sức mua tăng, do vậy sẽ ảnh hưởng tăng doanh thu bán hàng và ngược lại.
Môi trường chính trị, pháp luât: sự tác động này chi phối khá nhiều đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp thông qua sự tác động, can thiệp bằng văn bản, luật định của các chủ thể quản lý kinh tế vĩ mô. Sự ổn định của chính trị có thể làm tăng sản lượng hàng hóa, dịch vụ bán ra. Môi trường văn hóa – xã hội: ảnh hưởng đến hành vi mua sắm của người tiêu dùng, qua đó ảnh hưởng đến doanh thu tiêu thụ của các nhóm dân cư, từ đó sẽ hình thành nên các thói quen, thị hiếu và cách ứng xử cảu người tiêu dùng trên thị trường mà buộc các doanh nghiệp phải thích ứng. - Nhân tố chủ quan: Mặt hàng kinh doanh: là nhân tố quan trọng quyết định sự thắng – bại của mỗi doanh nghiệp.
Việc lựa chọn kinh doanh đúng mặt hàng xem mặt hàng kinh doanh của mình có đáp ứng được nhu cầu, thị hiếu của khách hàng hay không điều này ảnh hưởng rất lớn đến lượng tiêu thụ hàng hóa của doanh nghiệp cũng như doanh thu của doanh nghiệp. Thị trường mục tiêu: việc hoạch định một kênh phân phối hiệu quả phải bắt đầu bằng việc xác đinh rõ thị trường trọng điểm. Nếu xác định chệch hướng thị trường mục tiêu tức là sản phẩm, dịch vụ của mình đã cung cấp nhầm chỗ như vậy lượng hàng hóa tiêu thụ cũng như doanh thu thu về cũng bị ảnh hưởng rất lớn. Cơ sở vật chất và vốn của doanh nghiệp: bao gồm nhà xưởng, văn phòng, kho bãi, cửa hàng,.
nếu cơ sở vật chất kỹ thuật được trang bị đầy đủ phù hợp với mục đích kinh doanh sẽ góp phần đẩy mạnh hoạt động bán hàng tăng lượng doanh thu thu về. Đặng Thị Thư 8 SVTH: Lê Thị Thuận Luan van Khóa luận tốt nghiệp Khoa Kế toán – Kiểm toán Người lao động: Chính người lao động với năng lực thật của họ mới lựa chọn đúng cơ hội và sử dụng sức mạnh khác mà họ đã và sẽ có: vốn, tài sản, công nghệ kỹ thuật,. một cách có hiệu quả để khai thác và vượt qua cơ hội kinh doanh. Người lao động nếu có năng suất, có khả năng phân tích và sáng tạo thì sẽ đáp ứng được yêu cầu của hoạt động kinh doanh, tăng doanh thu cho doanh nghiệp.