PHÂN TÍCH DANH MỤC THUỐC ĐÃ SỬ DỤNG TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN NINH HẢI - TỈNH NINH THUẬN NĂM 2022

Phân tích chi tiết danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải năm 2022. Nghiên cứu chuyên sâu về cơ cấu thuốc, phân loại và đánh giá hiệu quả.

• Tác giả: Trần Công Thiên An
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Song Hà
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Tổ chức Quản lý Dược
• Đề tài: Phân Tích Danh Mục Thuốc Đã Sử Dụng Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Ninh Hải - Tỉnh Ninh Thuận Năm 2022
• Loại tài liệu: Luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về danh mục thuốc sử dụng và các quy định về sử dụng thuốc trong cơ sở khám chữa bệnh
• 1.2. Khái niệm danh mục thuốc
• 1.3. Một số văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu đề tài
• 1.4. Một số phương pháp phân tích sử dụng thuốc
• 1.5. Thực trạng sử dụng thuốc tại các cơ sở khám chữa bệnh hiện nay
• 1.6. Về cơ cấu thuốc sử dụng theo một số chỉ tiêu
• 1.7. Về cơ cấu thuốc sử dụng theo phân tích ABC, VEN
• 1.8. Khái quát về Trung tâm y tế Ninh Hải và tính cấp thiết của đề tài
• 1.8.1. Tổng quan về Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải
• 1.8.2. Mô hình bệnh tật
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, thời gian, địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.3.2. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.3.3. Phương pháp thu thập số liệu. Biến số nghiên cứu
• 2.3.4. Xử lý và phân tích số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô tả cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận năm 2022
• 3.2. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo phân loại thuốc hóa dược và thuốc đông y, thuốc từ dược liệu
• 3.3. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý và y lý
• 3.4. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo thuốc sản xuất trong nước và thuốc nhập khẩu
• 3.5. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo thuốc đơn thành phần, thuốc đa thành phần
• 3.6. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo generic và thuốc biệt dược gốc
• 3.7. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo đường dùng
• 3.8. Phân tích danh mục thuốc đã sử dụng tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải năm 2022 theo phương pháp ABC, VEN và ma trận ABC/VEN
• 3.8.1. Phân tích danh mục thuốc đã sử dụng theo phương pháp ABC
• 3.8.2. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý và y lý hạng A
• 3.8.3. Phân tích danh mục thuốc đã sử dụng theo phương pháp VEN
• 3.8.4. Phân tích danh mục thuốc sử dụng theo ma trận ABC/VEN
• 3.8.5. Phân tích cơ cấu các thuốc thuộc phân nhóm AN
• 3.8.6. Phân tích cơ cấu các thuốc thuộc phân nhóm BN
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận năm 2022
• 4.2. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo phân loại thuốc hóa dược và thuốc đông y, thuốc từ dược liệu
• 4.3. Cơ cấu danh mục thuốc theo nhóm tác dụng dược lý và y lý
• 4.4. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo nhóm kháng sinh
• 4.5. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo thuốc sản xuất trong nước và thuốc nhập khẩu
• 4.6. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo thuốc đơn thành phần, thuốc đa thành phần
• 4.7. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo generic và thuốc biệt dược gốc
• 4.8. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo đường dùng
• 4.9. Phân tích danh mục thuốc đã sử dụng tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải năm 2022 theo phương pháp ABC, VEN và ma trận ABC/VEN
• 4.9.1. Phân tích danh mục thuốc đã sử dụng theo phương pháp ABC
• 4.9.2. Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý và y lý hạng A
• 4.9.3. Phân tích danh mục thuốc đã sử dụng theo phương pháp VEN
• 4.9.4. Phân tích danh mục thuốc sử dụng theo ma trận ABC/VEN
• 4.9.5. Phân tích danh mục các thuốc thuộc phân nhóm AN, BN
• 4.10. Một số hạn chế của đề tài
• 4.11. Về cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận năm 2022
• 4.12. Về phân tích danh mục thuốc đã sử dụng tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận theo phương pháp phân tích ABC, VEN và ma trận ABC/VEN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Danh Mục Thuốc 2022 Ninh Hải

Nghiên cứu danh mục thuốc sử dụng tại Trung Tâm Y Tế Ninh Hải năm 2022 có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả. Việc phân tích này giúp đánh giá thực trạng sử dụng thuốc, từ đó đưa ra các giải pháp tối ưu hóa chi phí thuốc, nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân. Hiện nay, thị trường thuốc ngày càng đa dạng, việc xây dựng danh mục thuốc phù hợp với nhu cầu điều trị và khả năng chi trả là một thách thức lớn đối với các cơ sở y tế. Nghiên cứu này cung cấp thông tin chi tiết về cơ cấu sử dụng thuốc, giúp Hội đồng thuốc và điều trị đưa ra quyết định chính xác hơn.

1.1. Khái niệm và vai trò của danh mục thuốc thiết yếu

Danh mục thuốc (DMT) là danh sách các thuốc được sử dụng thực tế hàng năm tại bệnh viện. DMT phản ánh chính xác nhất thực trạng sử dụng thuốc thực tế. Một DMT hiệu quả sẽ đem lại lợi ích lớn trong công tác khám chữa bệnh, giúp mua sắm, lưu trữ, đảm bảo chất lượng, cấp phát và kê đơn thuốc dễ dàng hơn, đồng thời giảm chi phí thuốc.

1.2. Các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý thuốc

Nghiên cứu này tuân thủ các quy định của Bộ Y tế về quản lý và sử dụng thuốc, bao gồm Thông tư 22/2011/TT-BYT về tổ chức và hoạt động của khoa Dược, Thông tư 21/2013/TT-BYT về tổ chức và hoạt động của HĐT&ĐT, Thông tư 23/2011/TT-BYT về hướng dẫn sử dụng thuốc trong cơ sở y tế có giường bệnh, Thông tư 30/2018/TT-BYT về thuốc bảo hiểm y tế, Thông tư 05/2015/TT-BYT về thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi thanh toán của quỹ BHYT và Thông tư 19/2018/TT-BYT về danh mục thuốc thiết yếu.

II. Thách Thức Quản Lý Danh Mục Thuốc Tại TTYT Ninh Hải

Mặc dù việc xây dựng danh mục thuốc hợp lý là rất quan trọng, nhiều bệnh viện, đặc biệt là các trung tâm y tế tuyến huyện, chưa thực sự quan tâm đến việc đánh giá và tối ưu hóa danh mục thuốc. Điều này có thể dẫn đến tình trạng sử dụng thuốc không hợp lý, lãng phí ngân sách và ảnh hưởng đến chất lượng điều trị. Tại Trung Tâm Y Tế Ninh Hải, việc chưa có nghiên cứu chuyên sâu về thực trạng sử dụng thuốc cũng là một thách thức lớn, đòi hỏi cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình.

2.1. Thực trạng sử dụng thuốc tại các cơ sở khám chữa bệnh

Trên thực tế, tại các cơ sở khám chữa bệnh trừ bệnh viện y học cổ truyền thì tỷ lệ sử dụng các thuốc đông y, thuốc từ dược liệu vẫn thấp hơn rất nhiều so với thuốc hóa dược. Thuốc hóa dược vẫn được ưu tiên lựa chọn vì một trong những lý do đó là thuốc hóa dược tác dụng và hiệu quả điều trị đã có nghiên cứu và chứng minh rõ ràng.

2.2. Sự cần thiết của phân tích ABC VEN trong quản lý thuốc

Phân tích ABC, VEN là các công cụ quan trọng giúp nhà quản lý xác định ưu tiên cho hoạt động mua sắm và tồn trữ thuốc. Phân tích ABC giúp xác định những thuốc chiếm tỷ lệ lớn trong ngân sách, từ đó có thể lựa chọn những thuốc thay thế có chi phí thấp hơn. Phân tích VEN giúp phân loại thuốc theo mức độ cần thiết (Vital, Essential, Non-Essential), từ đó ưu tiên mua sắm và dự trữ các thuốc quan trọng.

2.3. Các phương pháp phân tích sử dụng thuốc

Phương pháp phân tích cơ cấu thuốc sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý là phương pháp phân tích việc sử dụng thuốc dựa vào đánh giá số lượng sử dụng và giá trị tiền thuốc của các nhóm có cùng tác dụng dược lý. Giúp xác định các nhóm thuốc có cùng tác dụng dược lý có lượng tiêu thụ, chi phí cao nhất.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Danh Mục Thuốc Tại Ninh Hải

Để thực hiện nghiên cứu này, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học, bao gồm thu thập dữ liệu về danh mục thuốc sử dụng tại Trung Tâm Y Tế Ninh Hải năm 2022, phân tích cơ cấu thuốc theo các tiêu chí khác nhau, và đánh giá hiệu quả sử dụng thuốc. Các phương pháp phân tích ABC và VEN cũng sẽ được sử dụng để xác định các thuốc quan trọng và có chi phí cao, từ đó đưa ra các khuyến nghị về quản lý danh mục thuốc.

3.1. Đối tượng thời gian và địa điểm nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào danh mục thuốc đã sử dụng tại Trung Tâm Y Tế Ninh Hải trong năm 2022. Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ bệnh án, sổ sách thống kê dược và các báo cáo liên quan. Thời gian thực hiện nghiên cứu từ tháng ... đến tháng ... năm 2023.

3.2. Thiết kế nghiên cứu và phương pháp chọn mẫu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang để đánh giá cơ cấu danh mục thuốc và thực trạng sử dụng thuốc. Cỡ mẫu được chọn dựa trên ... và đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ danh mục thuốc sử dụng tại Trung Tâm Y Tế Ninh Hải.

3.3. Phương pháp thu thập xử lý và phân tích số liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua việc rà soát hồ sơ, phỏng vấn cán bộ dược, và sử dụng các phần mềm thống kê để xử lý. Các phương pháp phân tích thống kê mô tả được sử dụng để tính toán tỷ lệ, tần suất và các chỉ số khác liên quan đến danh mục thuốc.

IV. Kết Quả Phân Tích Danh Mục Thuốc TTYT Ninh Hải 2022

Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Trung Tâm Y Tế Ninh Hải năm 2022 cho thấy cơ cấu thuốc theo các nhóm tác dụng dược lý và y lý, tỷ lệ thuốc sản xuất trong nước và nhập khẩu, tỷ lệ thuốc generic và biệt dược gốc, và các đường dùng thuốc phổ biến. Phân tích ABC và VEN cũng giúp xác định các thuốc chiếm tỷ lệ lớn trong ngân sách và các thuốc thiết yếu cần được ưu tiên.

4.1. Cơ cấu danh mục thuốc theo phân loại và nhóm tác dụng

Kết quả cho thấy tỷ lệ thuốc hóa dược chiếm ưu thế so với thuốc đông y và thuốc từ dược liệu. Về nhóm tác dụng, các thuốc điều trị bệnh ... và bệnh ... chiếm tỷ lệ cao nhất trong danh mục thuốc.

4.2. Phân tích ABC về chi phí sử dụng thuốc

Phân tích ABC cho thấy ... thuốc chiếm 80% tổng chi phí thuốc, trong đó có các thuốc ... Điều này cho thấy cần tập trung quản lý và đánh giá hiệu quả sử dụng của các thuốc này.

4.3. Phân tích VEN về mức độ thiết yếu của thuốc

Phân tích VEN xác định ... thuốc thuộc nhóm Vital, ... thuốc thuộc nhóm Essential và ... thuốc thuộc nhóm Non-Essential. Cần đảm bảo dự trữ đầy đủ các thuốc Vital và Essential, đồng thời xem xét cắt giảm các thuốc Non-Essential.

V. Bàn Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Về Sử Dụng Thuốc

Kết quả nghiên cứu này cung cấp cơ sở để Trung Tâm Y Tế Ninh Hải đưa ra các giải pháp cải thiện quản lý thuốc và sử dụng thuốc hợp lý. Cần tăng cường công tác dược lâm sàng, đánh giá định kỳ danh mục thuốc, và xây dựng các hướng dẫn điều trị phù hợp với điều kiện thực tế. Việc sử dụng thuốc generic, thuốc sản xuất trong nước cũng cần được khuyến khích để giảm chi phí thuốc.

5.1. Đánh giá và so sánh với các nghiên cứu khác

So sánh kết quả nghiên cứu này với các nghiên cứu tương tự tại các trung tâm y tế khác cho thấy ... Có thể học hỏi kinh nghiệm từ các đơn vị khác để cải thiện quản lý thuốc.

5.2. Giải pháp cải thiện danh mục thuốc và sử dụng thuốc

Cần rà soát và loại bỏ các thuốc không cần thiết trong danh mục thuốc, đồng thời tăng cường sử dụng thuốc generic và thuốc sản xuất trong nước. Xây dựng các hướng dẫn điều trị dựa trên bằng chứng khoa học và phù hợp với mô hình bệnh tật tại địa phương.

5.3. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu này có một số hạn chế, như ... Cần thực hiện các nghiên cứu sâu hơn về ... để có cái nhìn toàn diện hơn về thực trạng sử dụng thuốc và tìm ra các giải pháp tối ưu.

VI. Tương Lai Nghiên Cứu Dược Lâm Sàng Tại Trung Tâm Y Tế

Việc nghiên cứu và phân tích danh mục thuốc không chỉ là một công việc định kỳ mà còn là một quá trình liên tục để cải thiện chất lượng dịch vụ y tế. Trong tương lai, cần tập trung vào việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuốc, xây dựng hệ thống theo dõi và đánh giá hiệu quả sử dụng thuốc, và tăng cường vai trò của dược sĩ lâm sàng trong việc tư vấn và hướng dẫn sử dụng thuốc cho bệnh nhân.

6.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuốc

Xây dựng phần mềm quản lý danh mục thuốc, theo dõi sử dụng thuốc, và báo cáo thống kê. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu và đưa ra các khuyến nghị về quản lý thuốc.

6.2. Vai trò của dược sĩ lâm sàng trong tư vấn và sử dụng thuốc

Dược sĩ lâm sàng cần tham gia tích cực vào quá trình xây dựng danh mục thuốc, tư vấn cho bác sĩ về lựa chọn thuốc hợp lý, và hướng dẫn bệnh nhân về cách sử dụng thuốc an toàn và hiệu quả.

6.3. Đề xuất cải tiến danh mục thuốc

Từ kết quả nghiên cứu đề xuất cho Hội đồng thuốc và điều trị loại bỏ thuốc, nhóm thuốc không cần thiết chiếm giá trị sử dụng cao, lựa chọn ưu tiên thuốc sản xuất trong nước đảm bảo chất lượng, đáp ứng yêu cầu và giảm chi phí điều trị nhằm tăng cường việc sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường thuốc ngày càng đa dạng về số lượng và chủng loại, việc xây dựng danh mục thuốc (DMT) hợp lý tại các cơ sở khám chữa bệnh trở thành yếu tố then chốt để đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và tiết kiệm chi phí. Tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận, chưa có nghiên cứu nào đánh giá thực trạng sử dụng thuốc, dẫn đến việc dự trù thuốc chưa sát với thực tế, chưa phù hợp với nguồn kinh phí và mô hình bệnh tật (MHBT) địa phương. Năm 2022, tổng số 248 số khoản mục (SKM) thuốc đã được sử dụng với tổng giá trị sử dụng (GTSD) khoảng 16.593 triệu đồng, trong đó thuốc hóa dược chiếm 80,6% về số lượng và giá trị.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm mô tả cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải năm 2022, phân tích theo các phương pháp ABC, VEN và ma trận ABC/VEN để phát hiện ưu nhược điểm trong quản lý và sử dụng thuốc. Nghiên cứu được thực hiện trong năm 2022 tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải, với phạm vi toàn bộ thuốc đã sử dụng trong năm. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc tư vấn Hội đồng thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) loại bỏ thuốc không cần thiết, ưu tiên thuốc sản xuất trong nước, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc, tiết kiệm chi phí và đáp ứng nhu cầu điều trị phù hợp với MHBT địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý dược phẩm trong bệnh viện, bao gồm:

• Chu trình cung ứng thuốc: Bao gồm các hoạt động chẩn đoán, kê đơn, cấp phát và tuân thủ điều trị, nhằm cung cấp thuốc đúng và kịp thời cho bệnh nhân.
• Phân tích ABC: Phân loại thuốc theo giá trị sử dụng, giúp xác định nhóm thuốc chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách, từ đó ưu tiên quản lý và thương lượng giá.
• Phân tích VEN: Phân loại thuốc theo mức độ cần thiết gồm Vital (V), Essential (E) và Non-essential (N), giúp ưu tiên mua sắm và dự trữ thuốc thiết yếu.
• Ma trận ABC/VEN: Kết hợp hai phương pháp trên để xác định các thuốc có giá trị cao nhưng không cần thiết, từ đó đề xuất cắt giảm hoặc thay thế.

Các khái niệm chính bao gồm: danh mục thuốc, nhóm tác dụng dược lý, thuốc hóa dược, thuốc đông y, thuốc đơn thành phần, thuốc đa thành phần, thuốc biệt dược gốc, thuốc generic, đường dùng thuốc.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt ngang, phân tích dữ liệu sử dụng thuốc năm 2022 tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải.
• Đối tượng nghiên cứu: Toàn bộ 248 SKM thuốc hóa dược và thuốc đông y, thuốc từ dược liệu đã sử dụng trong năm 2022.
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo sử dụng thuốc năm 2022 xuất từ phần mềm quản lý dược VNPT-His của Trung tâm.
• Phương pháp thu thập số liệu: Thu thập dữ liệu chi tiết về tên thuốc, hoạt chất, nhóm tác dụng, đơn giá, số lượng sử dụng, nguồn gốc, phân loại VEN, phân loại ABC.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phương pháp phân tích ABC, VEN và ma trận ABC/VEN để phân loại thuốc theo giá trị sử dụng và mức độ cần thiết. Số liệu được xử lý trên phần mềm Microsoft Excel 2016.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu trong năm 2023, dựa trên số liệu sử dụng thuốc năm 2022.

Cỡ mẫu toàn bộ 248 SKM thuốc, phương pháp chọn mẫu toàn bộ nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác trong phân tích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu danh mục thuốc theo loại thuốc: Trong tổng số 248 SKM, thuốc hóa dược chiếm 80,6% về số lượng và GTSD, thuốc đông y và thuốc từ dược liệu chiếm 19,4%. GTSD thuốc hóa dược đạt khoảng 13.993 triệu đồng, thuốc đông y khoảng 3.600 triệu đồng.

2. Phân bố theo nhóm tác dụng dược lý: Thuốc điều trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn chiếm 19,8% SKM và 21,6% GTSD; thuốc tim mạch chiếm 10,9% SKM và 14,5% GTSD; nhóm hocmon và các thuốc tác động vào hệ thống nội tiết chiếm 4,4% SKM và 12,3% GTSD; nhóm khoáng chất và vitamin chiếm 8,9% SKM và 12,1% GTSD.

3. Phân tích nhóm kháng sinh: Thuốc nhóm beta-lactam chiếm 40,8% SKM và 68,3% GTSD trong nhóm điều trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn; nhóm macrolid chiếm 8,2% SKM và 17,5% GTSD.

4. Phân tích ABC: Thuốc nhóm A chiếm khoảng 80% GTSD nhưng chỉ chiếm khoảng 20-37% SKM, thể hiện sự tập trung chi phí vào một số ít thuốc. Thuốc nhóm B và C chiếm phần lớn SKM nhưng giá trị sử dụng thấp hơn nhiều.

5. Phân tích VEN: Thuốc nhóm E (Essential) chiếm tỷ lệ cao nhất về SKM (56,8-69,9%) và GTSD (52,1-65,5%), nhóm V (Vital) chiếm tỷ lệ thấp nhất về GTSD (khoảng 0,6-11%), nhóm N (Non-essential) chiếm tỷ lệ đáng kể về SKM và GTSD, cho thấy cần kiểm soát chặt chẽ nhóm thuốc không thiết yếu.

6. Ma trận ABC/VEN: Nhóm thuốc AN (không thiết yếu, giá trị cao) chiếm tỷ lệ lớn về GTSD (khoảng 16,8-26,2%), cho thấy có thuốc không cần thiết nhưng chiếm ngân sách lớn, cần xem xét loại bỏ hoặc thay thế.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy danh mục thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải đã phản ánh tương đối sát với mô hình bệnh tật địa phương, đặc biệt nhóm thuốc điều trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn và tim mạch chiếm tỷ trọng lớn phù hợp với tỷ lệ bệnh hô hấp (36%) và tuần hoàn (20,1%) theo mã ICD10. Việc ưu tiên sử dụng thuốc hóa dược chiếm 80,6% GTSD phù hợp với xu hướng chung tại các cơ sở y tế tuyến huyện.

Phân tích ABC cho thấy sự tập trung chi phí vào nhóm thuốc A, tương tự các nghiên cứu tại các trung tâm y tế khác, cho phép tập trung quản lý và thương lượng giá thuốc hiệu quả. Tuy nhiên, tỷ lệ thuốc nhóm N chiếm GTSD đáng kể cho thấy còn tồn tại việc sử dụng thuốc không cần thiết, gây lãng phí ngân sách.

Phân tích VEN và ma trận ABC/VEN nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ưu tiên thuốc thiết yếu và quan trọng, đồng thời hạn chế thuốc không thiết yếu, nhất là các thuốc có giá trị sử dụng cao. Kết quả này phù hợp với các quy định của Bộ Y tế về quản lý danh mục thuốc và chính sách thuốc generic.

Việc sử dụng thuốc sản xuất trong nước chiếm tỷ lệ cao (khoảng 68,6-89,7% SKM và 53,2-85,4% GTSD) thể hiện sự ưu tiên chính sách "Người Việt Nam ưu tiên dùng thuốc Việt Nam", góp phần giảm chi phí điều trị và tăng tính chủ động trong cung ứng thuốc.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ SKM và GTSD theo nhóm thuốc, biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ thuốc nhóm A, B, C, và bảng ma trận ABC/VEN để minh họa rõ ràng các nhóm thuốc cần ưu tiên hoặc kiểm soát.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường rà soát và loại bỏ thuốc không cần thiết (nhóm AN): Hội đồng thuốc và điều trị cần xem xét loại bỏ hoặc thay thế các thuốc nhóm AN chiếm tỷ lệ lớn về GTSD trong vòng 6 tháng tới nhằm giảm chi phí không hợp lý.

2. Ưu tiên sử dụng thuốc sản xuất trong nước chất lượng cao: Đẩy mạnh lựa chọn thuốc sản xuất trong nước, đặc biệt các thuốc nhóm V và E, nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định và giảm chi phí điều trị trong 1 năm tới, do Ban Giám đốc và Khoa Dược thực hiện.

3. Tăng cường áp dụng chính sách thuốc generic: Khuyến khích sử dụng thuốc generic thay thế biệt dược gốc, đảm bảo tương đương sinh học, giảm chi phí thuốc cho bệnh nhân, thực hiện trong 12 tháng, do Khoa Dược phối hợp với các khoa lâm sàng.

4. Nâng cao năng lực quản lý và giám sát sử dụng thuốc: Đào tạo nhân viên y tế về phân tích ABC, VEN và ma trận ABC/VEN, giám sát chặt chẽ việc kê đơn và cấp phát thuốc, đặc biệt nhóm thuốc nhóm A và nhóm V, thực hiện liên tục, do Phòng Quản lý chất lượng và Khoa Dược đảm nhiệm.

5. Xây dựng kế hoạch dự trù thuốc sát với mô hình bệnh tật địa phương: Căn cứ vào số liệu sử dụng thuốc năm liền kề và MHBT ICD10, xây dựng danh mục thuốc phù hợp, đảm bảo đáp ứng nhu cầu điều trị và tiết kiệm chi phí, thực hiện hàng năm, do Ban Giám đốc và HĐT&ĐT chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban Giám đốc và Hội đồng thuốc và điều trị các bệnh viện, trung tâm y tế: Nhận diện các thuốc cần ưu tiên hoặc loại bỏ, tối ưu hóa danh mục thuốc, nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc.

2. Cán bộ quản lý dược và nhân viên khoa dược: Áp dụng phương pháp phân tích ABC, VEN và ma trận ABC/VEN trong quản lý thuốc, xây dựng kế hoạch mua sắm và dự trữ thuốc hợp lý.

3. Nhà hoạch định chính sách y tế và cơ quan quản lý dược: Tham khảo dữ liệu thực tế về sử dụng thuốc tại tuyến huyện, làm cơ sở xây dựng chính sách thuốc, thúc đẩy sử dụng thuốc generic và thuốc sản xuất trong nước.

4. Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành quản lý dược và y tế công cộng: Học tập phương pháp nghiên cứu, phân tích dữ liệu sử dụng thuốc, áp dụng vào các đề tài tương tự tại các cơ sở y tế khác.

Câu hỏi thường gặp

1. Phân tích ABC là gì và tại sao quan trọng trong quản lý thuốc?
   Phân tích ABC phân loại thuốc theo giá trị sử dụng, giúp xác định nhóm thuốc chiếm phần lớn ngân sách. Qua đó, quản lý tập trung vào nhóm thuốc A để tối ưu chi phí và hiệu quả sử dụng.

2. Phân tích VEN có vai trò gì trong lựa chọn thuốc?
   Phân tích VEN phân loại thuốc theo mức độ cần thiết (Vital, Essential, Non-essential), giúp ưu tiên mua sắm và dự trữ thuốc thiết yếu, tránh lãng phí ngân sách cho thuốc không cần thiết.

3. Tại sao cần kết hợp phân tích ABC và VEN thành ma trận ABC/VEN?
   Ma trận ABC/VEN giúp xác định các thuốc có giá trị sử dụng cao nhưng không cần thiết (nhóm AN), từ đó đề xuất cắt giảm hoặc thay thế, nâng cao hiệu quả quản lý thuốc.

4. Tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất trong nước tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải như thế nào?
   Tỷ lệ thuốc sản xuất trong nước chiếm khoảng 68,6-89,7% về số lượng và 53,2-85,4% về giá trị sử dụng, thể hiện sự ưu tiên chính sách "Người Việt Nam ưu tiên dùng thuốc Việt Nam".

5. Làm thế nào để xây dựng danh mục thuốc phù hợp với mô hình bệnh tật địa phương?
   Căn cứ vào số liệu sử dụng thuốc năm liền kề và phân loại bệnh theo mã ICD10, kết hợp với phân tích ABC, VEN để lựa chọn thuốc đáp ứng nhu cầu điều trị, tiết kiệm chi phí và phù hợp với mô hình bệnh tật.

Kết luận

• Danh mục thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Ninh Hải năm 2022 gồm 248 SKM, trong đó thuốc hóa dược chiếm 80,6% về số lượng và giá trị sử dụng.
• Nhóm thuốc điều trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn và tim mạch chiếm tỷ trọng lớn phù hợp với mô hình bệnh tật địa phương.
• Phân tích ABC, VEN và ma trận ABC/VEN cho thấy cần kiểm soát chặt chẽ thuốc nhóm N và nhóm AN để giảm chi phí không cần thiết.
• Tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất trong nước cao, thể hiện sự ưu tiên chính sách thuốc quốc gia.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng thuốc, xây dựng danh mục thuốc phù hợp với nhu cầu điều trị và nguồn lực tài chính.

Next steps: Triển khai rà soát danh mục thuốc theo kết quả nghiên cứu, đào tạo nhân viên quản lý thuốc, cập nhật kế hoạch mua sắm thuốc hàng năm.

Call-to-action: Các đơn vị y tế và nhà quản lý cần áp dụng phương pháp phân tích ABC/VEN để tối ưu hóa danh mục thuốc, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và tiết kiệm chi phí điều trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. TỔNG QUAN VỀ DANH MỤC THUỐC SỬ DỤNG VÀ CÁC QUY ĐỊNH VỀ SỬ DỤNG THUỐC TRONG CƠ SỞ KHÁM CHỮA BỆNH 1. Khái niệm danh mục thuốc Danh mục thuốc (DMT) sử dụng của bệnh viện chính là kết quả của các hoạt động trong chu trình cung ứng thuốc, đó là danh mục các thuốc được sử dụng thực tế hàng năm tại bệnh viện. Sử dụng thuốc là khâu chủ chốt trong chu trình cung ứng thuốc thể hiện kết quả của một chuỗi hoạt động đưa thuốc đến người bệnh.

Hoạt động sử dụng thuốc trong bệnh viện là một trong bốn bước của chu trình cung ứng thuốc. Hoạt động sử dụng thuốc là một chu trình khép kín gồm bốn hoạt động chính là chẩn đoán, kê đơn, cấp phát và tuân thủ điều trị. Mục tiêu của bất kỳ một hệ thống quản lý dược phẩm nào cũng là nhằm cung cấp cho bệnh nhân đúng thuốc mà họ cần. Tất cả các hoạt động lựa chọn, mua thuốc, cấp phát đều là những tiền đề cần thiết cho sử dụng thuốc hợp lý.

Vai trò của DMT sử dụng tại bệnh viện: DMT sử dụng tại bệnh viện sẽ phản ánh chính xác nhất thực trạng sử dụng thuốc thực tế tại bệnh viện. Qua đó giúp Hội đồng thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) nắm bắt được những thông tin mới nhất về tình hình sử dụng thuốc trong bệnh viện để có thể đưa ra kế hoạch xây dựng, lựa chọn, cũng như cấp phát sử dụng thuốc cho những năm tiếp theo nhằm đáp ứng cho nhu cầu sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả. Đối với mỗi bệnh viện, một DMT có hiệu quả sẽ đem lại lợi ích rất lớn trong công tác khám chữa bệnh. Trong lĩnh vực cung ứng thuốc, nó giúp cho việc mua sắm thuốc dễ dàng hơn, lưu trữ thuận tiện hơn, đảm bảo chất lượng hơn và cấp phát dễ dàng hơn.

Với việc kê đơn thì sẽ tập trung được nhiều kinh nghiệm hơn khi số lượng thuốc ít đi; sẽ không có các phương án thay thế thuốc bất hợp lý; việc thông tin thuốc được trọng tâm và xử trí ADR dễ dàng hơn. Chi phí thuốc sẽ 3 hợp lý hơn bởi giá cả thấp hơn và cạnh tranh hơn. Với việc tư vấn, giáo dục có trọng tâm và cải thiện được mức độ sẵn có giúp cho việc sử dụng thuốc trên người bệnh được tốt hơn [1]. Một số văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu đề tài - Thông tư 22/2011/TT-BYT ban hành ngày 10/6/2011 của Bộ Y tế (BYT) quy định tổ chức và hoạt động của khoa Dược bệnh viện.

Khoa Dược là khoa chuyên môn chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Giám đốc bệnh viện, có chức năng quản lý và tham mưu cho Giám đốc bệnh viện về toàn bộ công tác dược trong bệnh viện nhằm đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời thuốc có chất lượng và tư vấn, giám sát việc thực hiện sử dụng thuốc an toàn, hợp lý [2]. - Thông tư 21/2013/TT-BYT ban hành ngày 08/8/2013 của Bộ Y tế quy định về tổ chức và hoạt động của HĐT&ĐT trong bệnh viện. Hội đồng có chức năng tư vấn cho giám đốc bệnh viện về các vấn đề liên quan đến thuốc và điều trị bằng thuốc của bệnh viện, thực hiện tốt chính sách quốc gia về thuốc trong bệnh viện. Thông tư đề cập đến các nguyên tắc, tiêu chí lựa chọn thuốc và các bước xây dựng DMT bệnh viện [1].

- Thông tư 23/2011/TT-BYT ban hành ngày 10/6/2011 của Bộ Y tế hướng dẫn sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế có giường bệnh. Thông tư đưa ra hướng dẫn lựa chọn đường dùng thuốc cho bệnh nhân, chỉ dùng đường tiêm khi người bệnh không uống được thuốc hoặc khi sử dụng thuốc theo đường uống không đáp ứng được yêu cầu điều trị hoặc với thuốc chỉ dùng đường tiêm [3]. - Thông tư 30/2018/TT-BYT ban hành ngày 30/10/2018 của Bộ Y tế ban hành danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT). Danh mục ban hành kèm theo thông tư bao gồm 27 nhóm tác dụng dược lý, trong đó có 1.030 hoạt chất thuốc hóa dược, sinh phẩm và 59 hoạt chất thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế [4].

4 - Thông tư 05/2015/TT-BYT ban hành ngày 17/03/2015 của Bộ Y tế ban hành mục thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi thanh toán của quỹ BHYT. Danh mục ban hành kèm theo thông tư bao gồm 229 thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và 349 vị thuốc y học cổ truyền [5]. - Thông tư 19/2018/TT-BYT ban hành ngày 30/08/2018 của Bộ Y tế ban hành DMT thiết yếu. Thông tư đưa ra một số tiêu chí lựa chọn thuốc vào DMT thiết yếu, đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm ưu tiên lựa chọn các thuốc đơn thành phần, nếu là đa thành phần phải chứng minh được sự kết hợp đó có lợi hơn khi dùng từng thành phần riêng rẽ về tác dụng và độ an toàn [6].

- Công văn số 3968/BHXH-DVT ban hành ngày 28/8/2017 thống nhất tỷ lệ sử dụng biệt dược gốc tại các tuyến điều trị theo chỉ đạo của Chính phủ. Trong đó, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đề nghị Bộ Y tế thống nhất tỷ lệ sử dụng biệt dược gốc (BDG) năm 2018 với các bệnh viện hạng hai trực thuộc Sở y tế các tỉnh, thành phố và các cơ sở khám chữa bệnh tương đương là không quá 15% so với tổng chi thuốc [7]. Một số phương pháp phân tích sử dụng thuốc 1. Phương pháp phân tích cơ cấu thuốc sử dụng theo nhóm tác dụng - Phân tích nhóm tác dụng dược lý là phương pháp phân tích việc sử dụng thuốc dựa vào đánh giá số lượng sử dụng và giá trị tiền thuốc của các nhóm có cùng tác dụng dược lý.

- Giúp xác định các nhóm thuốc có cùng tác dụng dược lý có lượng tiêu thụ, chi phí cao nhất. - Trên cơ sở thông tin về mô hình bệnh tật (MHBT), xác định những vấn đề sử dụng thuốc bất hợp lý, xác định những thuốc bị lạm dụng hoặc mức tiêu thụ không mang tính đại diện. - Giúp HĐT & ĐT lựa chọn các thuốc có chi phí hiệu quả cao nhất trong các nhóm điều trị và lựa chọn thuốc cho các liệu pháp điều trị thay thế. Phương pháp phân tích ABC Khái niệm: Phân tích ABC là phương pháp phân tích tương quan giữa lượng thuốc tiêu thụ hàng năm và chi phí nhằm phân định ra những thuốc nào chiếm tỷ lệ lớn trong ngân sách cho thuốc của bệnh viện [1].

Vai trò và ý nghĩa của phương pháp phân tích ABC - Phân tích ABC cho thấy những thuốc được sử dụng thay thế với số lượng lớn mà có chi phí thấp trong danh mục hoặc có sẵn trên thị trường. Thông tin này được sử dụng để: + Lựa chọn những thuốc thay thế có chi phí điều trị thấp hơn + Tìm ra những liệu pháp điều trị thay thế + Thương lượng với nhà cung cấp để mua được thuốc với giá thấp hơn - Lượng giá mức độ tiêu thụ thuốc, phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cộng đồng và từ đó phát hiện những vấn đề chưa hợp lý trong sử dụng thuốc, bằng cách so sánh lượng thuốc tiêu thụ với MHBT. - Xác định phương thức mua các thuốc không có trong DMT thiết yếu của bệnh viện. - Phân tích ABC có thể ứng dụng các số liệu tiêu thụ thuốc cho chu kỳ trên 1 năm hoặc ngắn hơn.

Sau khi hoàn thành phân tích ABC, các thuốc đặc biệt là thuốc trong nhóm A cần phải được đánh giá lại và xem xét việc sử dụng những thuốc không có trong danh mục và thuốc đắt tiền, trên cơ sở đó lựa chọn những phác đồ điều trị có hiệu lực tương đương nhưng giá thành rẻ hơn. Như vậy, ưu điểm chính của phân tích ABC là giúp xác định xem phần lớn ngân sách được chi trả cho những thuốc nào [8]. Phương pháp phân tích VEN Khái niệm: Phân tích VEN là phương pháp giúp xác định ưu tiên cho hoạt động mua sắm và tồn trữ thuốc trong bệnh viện khi nguồn kinh phí không đủ để mua toàn bộ các loại thuốc như mong muốn. Trong phân tích VEN, các thuốc được phân chia thành 3 hạng mục cụ thể như sau [1]: 6 - Thuốc V (Vital drugs) - là thuốc dùng trong các trường hợp cấp cứu hoặc các thuốc quan trọng, nhất thiết phải có để phục vụ công tác khám bệnh, chữa bệnh của bệnh viện.

- Thuốc E (Essential drugs) - là thuốc dùng trong các trường hợp bệnh ít nghiêm trọng hơn nhưng vẫn là các bệnh lý quan trọng trong MHBT của bệnh viện. - Thuốc N (Non-Essential drugs) - là thuốc dùng trong các trường hợp bệnh nhẹ, bệnh có thể tự khỏi, có thể bao gồm các thuốc mà hiệu quả điều trị còn chưa được khẳng định rõ ràng hoặc giá thành cao không tương xứng với lợi ích lâm sàng của thuốc. Vai trò và ý nghĩa của phân tích VEN Phân tích VEN cho phép so sánh những thuốc có hiệu lực điều trị và khả năng sử dụng khác nhau, khác với phân tích ABC và phân tích nhóm điều trị chỉ có thể so sánh những nhóm thuốc có cùng chung hiệu lực điều trị [8]. Phân tích VEN là một phương pháp đặc biệt giúp cho nhà quản lý bệnh viện đưa ra ưu tiên cho việc lựa chọn, mua sắm và sử dụng thuốc trong bệnh viện, quản lý hàng tồn kho và xác định sử dụng thuốc với giá cả hợp lý [9].

- Về việc lựa chọn thuốc: Thuốc V, E nên được ưu tiên lựa chọn, đặc biệt khi kinh phí mua thuốc hạn hẹp. - Về mua sắm thuốc: Thuốc V và E cần phải được kiểm soát thường xuyên khi đặt hàng, tránh tình trạng thiếu hụt và phải ưu tiên dự trữ các thuốc này, giảm dự trữ thuốc N. Nếu kinh phí mua thuốc hạn hẹp thì phải đảm bảo ưu tiên mua sắm thuốc V, E trước. Ưu tiên lựa chọn những nhà cung cấp uy tính cho thuốc V, E.

- Về sử dụng thuốc: Từ kết quả phân tích VEN giúp đưa ra các kiến nghị sử dụng thuốc V và E, xem xét lại vấn đề sử dụng quá nhiều thuốc không thiết yếu N. - Về dự trữ thuốc: Chú ý đặc biệt lưu trữ các thuốc hạng mục V, E để tránh hết thuốc. 7 - Về kinh phí mua thuốc: Thuốc N có giá thành cao cần được xem xét cắt giảm hoặc thay thế để ưu tiên ngân sách cho thuốc V, E.