ĐẶT VẤN ĐỀ Xã hội ngày càng hiện đại và phát triển vì thế mà công tác bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ nhân dân cũng được chú trọng hơn. Trong đó, thuốc là một sản phẩm đặc biệt có nguồn gốc đa dạng liên quan đến sức khoẻ con người và là một trong những mắt xích quan trọng giữa người bệnh và dịch vụ chăm sóc sức khoẻ. Để hoàn thiện chiến lược quốc gia phát triển ngành Dược Việt Nam giai đoạn năm 2020 tầm nhìn đến 2030 là quản lý chặt chẽ, hiệu quả từ khâu sản xuất, nhập khẩu, phân phối, bảo quản, cấp phát đến sử dụng thuốc.Vì thế, việc đảm bảo tồn trữ thuốc đầy đủ với chất lượng tốt là nhiệm vụ hàng đầu của cơ sở khám chữa bệnh.[1] Trong các vấn đề liên quan đến quản lý và cung ứng thuốc trong bệnh viện như: lựa chọn, mua sắm thuốc đến cấp phát thuốc và quản lý sử dụng thuốc cho bệnh nhân thì việc quản lý tồn trữ thuốc là một phần quan trọng trong công tác quản lý và cung ứng thuốc trong bệnh viện. Tại bệnh viện, để thực hiện tốt công tác này thì phải đảm bảo tồn trữ thuốc sao cho thuốc luôn được cung cấp kịp thời khi cần, đảm bảo chất lượng và giảm thiểu được chi phí.
Nếu như tại bệnh viện số lượng thuốc tồn trữ quá lớn sẽ làm tăng chi phí bảo quản, tồn trữ thuốc. Vì thế muốn giảm thiểu chi phí tồn trữ, bệnh viện phải quản lý tồn trữ thuốc đến mức thấp, tuy nhiên tại mức thấp này sẽ có nhiều nguy cơ nếu không có thuốc kịp thời. Bệnh viện Truyền máu - Huyết học được thành lập từ năm 1975. Bệnh viện bao gồm trụ sở chính là Ngân hàng máu- Ngân hàng tế bào gốc và Chi nhánh khám chữa bệnh.
Hiện nay, bệnh viện truyền máu huyết học có diện tích 33.000 m2 với quy mô 33 khoa/phòng và có 300 giường bệnh nội trú khi cần có thể nâng công suất lên 450 giường bệnh. Bệnh viện được đầu tư cơ sở vật chất hiện đại, đầy đủ tiện nghi cùng dịch vụ hoàn hảo đáp ứng nhu cầu người bệnh. Trung bình 1 mỗi ngày đơn vị tiếp nhận hơn 400 bệnh ngoại trú và điều trị gần 300 bệnh nhân nội trú. Xuất phát từ những vấn đề nếu trên cùng với nhu cầu tìm hiểu, nhận thức rõ hơn về thực trạng tồn trữ của khoa dược bệnh viện Truyền máu-Huyết học, góp phần nâng cao chất lượng trong việc cung ứng thuốc phục vụ tốt công tác khám chữa bệnh, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Phân tích thực trạng tồn trữ thuốc tại Bệnh viện Truyền máu - Huyết TP HCM năm 2022” với các mục tiêu: 1.
Phân tích thực trạng bảo quản thuốc tại Kho lẻ Bệnh viện Truyền máu- Huyết học TP HCM năm 2022. Phân tích thực trạng dự trữ thuốc tại Kho lẻ Bệnh viện Truyền máu – Huyết học TP HCM năm 2022. Đề tài này thực hiện nhằm đưa ra những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác dự trữ và bảo quản thuốc tại Bệnh viện Truyền máu-Huyết học TP HCM cho những năm tiếp theo.1 Quy định về bảo quản thuốc Các quy định về bảo quản thuốc được nêu trong thông tư số 36/2018/TT- BYT với một số nội dung như sau: Bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc là việc cất giữ bảo đảm an toàn, chất lượng của thuốc, nguyên liệu làm thuốc, bao gồm cả việc đưa vào sử dụng và duy trì đầy đủ hệ thống hồ sơ tài liệu phục vụ bảo quản, xuất, nhập thuốc, nguyên liệu làm thuốc tại nơi bảo quản.1 Nhân sự Trình độ, kinh nghiệm Cơ sở bảo quản phải có đủ nhân viên với trình độ phù hợp để thực hiện các hoạt động liên quan đến xuất nhập, bảo quản, cấp phát thuốc và các hoạt động khác nhằm đảm bảo chất lượng thuốc. Trong đó: - Đối với thuốc không phải kiểm soát đặc biệt, thủ kho phải có trình độ, hiểu biết cần thiết về dược, về nghiệp vụ bảo quản.
Phải có trình độ tối thiểu là dược sĩ trung học. - Đối với thuốc phải kiểm soát đặc biệt: Nhân sự phải đáp ứng quy định tại Thông tư số 20/2017/TT-BYT ngày 10/5/2017 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định chi tiết một số điều của Luật dược và Nghị định số 54/2017/NĐ-CP ngày 08/5/2017 của Chính phủ về thuốc và nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt và các quy định khác có liên quan.[3] Phải có bản mô tả công việc xác định rõ nhiệm vụ và trách nhiệm có liên quan cho từng cá nhân, được người đứng đầu cơ sở phê duyệt. Cá nhân phải hiểu, nắm rõ nhiệm vụ và trách nhiệm được giao. Đào tạo 3 Tất cả nhân viên phải được đào tạo, cập nhật về thực hành tốt bảo quản thuốc, các quy định luật pháp, các quy trình thao tác, các quy định về vệ sinh, an toàn phù hợp với vị trí công việc.
Nhân viên tham gia vào các hoạt động tiếp nhận, bảo quản, đóng gói, đóng gói thuốc kiểm soát đặc biệt, các sản phẩm có nguy cơ gây cháy nổ (như các chất lỏng và chất rắn dễ bắt lửa, dễ cháy và các loại khí nén) phải được đào tạo cụ thể cho hoạt động này.[2] Yêu cầu khác Nhân viên và cán bộ làm việc trong kho phải được kiểm tra sức khỏe định kỳ theo quy định của pháp luật. Người mắc các bệnh về đường hô hấp, hoặc có vết thương hở không được làm việc trong khu vực bảo quản có trực tiếp xử lý thuốc có bao bì hở. Nhân viên làm việc trong khu vực bảo quản phải được trang bị và mặc trang phục bảo hộ phù hợp với hoạt động tại kho.2 Nhà xưởng, trang thiết bị Kho phải được xây dựng ở nơi cao ráo, an toàn, phải có hệ thống cống rãnh thoát nước, để đảm bảo thuốc tránh được ảnh hưởng của nước ngầm, mưa lớn và lũ lụt. Nhà kho phải được thiết kế, xây dựng, trang bị, sửa chữa và bảo trì một cách hệ thống sao cho có thể bảo vệ thuốc tránh được các ảnh hưởng bất lợi có thể có, như: sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm, chất thải và mùi, các động vật, sâu bọ, côn trùng và không ảnh hưởng tới chất lượng thuốc.
Trần, tường, mái nhà kho phải được thiết kế, xây dựng sao cho đảm bảo sự thông thoáng, luân chuyển của không khí, vững bền chống lại các ảnh hưởng của thời tiết như nắng, mưa, bão lụt. 4 Nền kho phải đủ cao, phẳng, nhẵn, đủ chắc, cứng và không được có các khe, vết nứt gãy. là nơi tích lũy bụi, trú ẩn của sâu bọ, côn trùng. Kho bảo quản phải có diện tích đủ rộng để bố trí các khu vực cho các hoạt động sau: - Tiếp nhận, kiểm nhập thuốc; - Bảo quản thuốc; - Bảo quản thuốc yêu cầu các điều kiện bảo quản đặc biệt; - Bảo quản thuốc phải kiểm soát đặc biệt hoặc phải bảo quản riêng biệt; - Biệt trữ hàng chờ xử lý (hàng trả về, hàng thu hồi, hàng bị nghi ngờ là hàng giả, hàng nghi ngờ về chất lượng, .) - Chuẩn bị, đóng gói và cấp phát thuốc; Các khu vực của kho phải có biển hiệu chỉ rõ công năng của từng khu vực, phải có diện tích và thể tích phù hợp.
Phải trang bị các phương tiện, thiết bị phù hợp để đảm bảo các điều kiện bảo quản (ví dụ: quạt thông gió, điều hòa không khí, nhiệt kế, xe nâng, ẩm kế, phòng lạnh, tủ lạnh, chỉ thị nhiệt độ vaccin, chỉ thị đông băng điện tử (Freeze Tag). Các thiết bị phải được kiểm tra, bảo trì, bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo hoạt động ổn định, chính xác. Các thiết bị đo phải được hiệu chuẩn định kỳ theo quy định của pháp luật về kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị đo. Phải có các phương tiện phát hiện và cảnh báo tự động (như chuông, đèn.) kịp thời về các sự cố, sai lệch về điều kiện bảo quản đối với các thuốc có yêu cầu đặc biệt về điều kiện bảo quản (nhiệt độ).
Kho phải được chiếu đủ sáng, cho phép tiến hành một cách chính xác và an toàn tất cả các hoạt động trong khu vực kho. Không được để ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp vào thuốc. 5 Có đủ các trang bị, giá, kệ để xếp hàng. Khoảng cách giữa các giá kệ, giá kệ với nền kho phải đủ rộng đảm bảo cho việc vệ sinh kho, kiểm tra đối chiếu và xếp, dỡ hàng hóa.
Phải có đủ các trang thiết bị phòng chữa cháy, bản hướng dẫn cần thiết cho công tác phòng chống cháy nổ. Nơi rửa tay, phòng vệ sinh phải được thông gió tốt và bố trí phù hợp (cách ly với khu vực tiếp nhận, bảo quản, xử lý thuốc). Có nội quy quy định việc ra vào khu vực kho, và phải có các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn việc ra vào của người không được phép.3 Các quy trình bảo quản Yêu cầu chung Thuốc phải được bảo quản trong điều kiện đảm bảo duy trì chất lượng và theo đúng quy định của pháp luật. Các lô thuốc phải được cấp phát theo nguyên tắc “Hết hạn trước xuất trước” (FEFO- First Expires First Out) hoặc nguyên tắc “Nhập trước xuất trước (FIFO- First In First Out).
Thuốc phải sắp xếp trên giá, kệ, tấm kê panel và được bảo quản ở vị trí cao hơn sàn nhà. Các bao, thùng thuốc có thể xếp chồng lên nhau nhưng phải đảm bảo không có nguy cơ đổ vỡ, hoặc gây hại tới bao bì, thùng thuốc bên dưới. Các khu vực giao, nhận hàng phải đảm bảo bảo vệ thuốc tránh khỏi tác động trực tiếp của thời tiết. Phải có biện pháp về an ninh, bảo đảm không thất thoát thuốc phải kiểm soát đặc biệt quy định tại Thông tư số 20/2017/TT-BYT và quy định sau: Khu vực bảo quản thuốc kiểm soát đặc biệt phải có biển thể hiện rõ từng loại thuốc kiểm soát đặc biệt tương ứng.[3] Các thuốc nhạy cảm với ánh sáng phải được bảo quản trong bao bì kín, tránh 6 ánh sáng, trong buồng kín hoặc trong phòng tối.
Các thuốc được biệt trữ ở các khu vực này phải có biển hiệu rõ ràng đối với từng tình trạng biệt trữ và chỉ những người được giao nhiệm vụ mới được phép tiếp cận khu vực này. Phải chuyển các thuốc bị vỡ, hỏng ra khỏi kho bảo quản và để tách riêng. Phải thu dọn các sản phẩm bị đổ vỡ, rò rỉ càng sớm càng tốt để tránh khả năng gây ô nhiễm,…. Phải có các quy trình bằng văn bản để xử lý các tình huống này.
Điều kiện bảo quản Các điều kiện bảo quản thuốc phải tuân thủ theo đúng thông tin trên nhãn đã được phê duyệt hoặc công bố theo quy định.