CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT VÀ KINH DOANH. Sự cần thiết phải tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh.1 Ý nghĩa tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. Muốn tồn tại và phát triển được trong nền kinh tế như hiện nay thì các doanh nghiệp cần phải tìm cách nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã để phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng. Điều đó đồng nghĩa với việc họ phải lựa chọn phương án có chi phí thấp nhưng đem lại hiệu quả cao nhất nhằm tìm kiếm một mức giá hấp dẫn .Việc đưa ra mức giá hấp dẫn sẽ tạo ưu thế cho doanh nghiệp trong cạnh tranh, tiêu thụ sản phẩm, thu hồi vốn nhanh và thu lợi nhuận lớn.2 Yêu cầu quản lý kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.1 Sự cần thiết phải quản lý chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong nền kinh tế thị trường.
Trong thời đại cung nhiều hơn cầu, việc quản lý kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm một cách hợp lý, khoa học sẽ giúp doanh nghiệp nhìn nhận đúng đắn thực trạng quá trình sản xuất, cung cấp những thông tin cần thiết và kịp thời cho nhà quản trị để từ đó đưa ra được các biện pháp tốt nhất. Các nhân tố tác động đến chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm - Nhân tố khách quan: thị trường lao động, thị trường nguyên vật liệu, thị trường vốn, đầu ra của sản phẩm,… - Nhân tố chủ quan như: trình độ sử dụng nguyên vật liệu, trình độ sử dụng lao động, trình độ tổ chức sản xuất,. SV: Phạm Thị Thùy Dương 6 Lớp: CQ50/21.13 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1. Biện pháp quản lý chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm.
- Áp dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật và công nghệ mới vào sản xuất. - Quản lý và sử dụng lao động có hiệu quả - Quản lý bố trí các khâu sản xuất cũng như sử dụng chi phí hợp lý.2 Nhiệm vụ kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm; Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.1 Chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất.1 Khái niệm, bản chất chi phí sản xuất Chi phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã chi ra trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh trong một kỳ nhất định. Như vậy bản chất của chi phí sản xuất là: + Những phí tổn (hao phí) về các yếu tố đầu vào trong quá trình sản xuất gắn liền với mục đích kinh doanh. + Lượng chi phí phụ thuộc vào khối lượng các yếu tố sản xuất đã tiêu hao trong kỳ và giá cả của một đơn vị yếu tố sản xuất đã hao phí.
+ Chi phí sản xuất được đo lường bằng thước đo tiền tệ và được xác định trong một khoảng thời gian xác định 1.2 Phân loại chi phí sản xuất Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích, công dụng kinh tế (theo khoản mục chi phí). Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất được chia thành: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp - Chi phí nhân công trực tiếp - Chi phí sản xuất chung (Gồm: Chi phí nhân viên phân xưởng, Chi phí vật liệu, Chi phí dụng cụ, Chi phí khấu hao TSCĐ, Chi phí dịch vụ mua SV: Phạm Thị Thùy Dương 7 Lớp: CQ50/21.13 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính ngoài, Chi phí khác bằng tiền). Cách phân loại này phục vụ cho việc ghi sổ kế toán trên tài khoản, xác định giá thành sản phẩm và xác định kết quả hoạt động kinh doanh. Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế (theo yếu tố chi phí).
Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất được chia thành: - Chi phí nguyên liệu và vật liệu - Chi phí nhân công - Chi phí khấu hao máy móc thiết bị - Chi phí dịch vụ mua ngoài - Chi phí khác bằng tiền Cách phân loại này thể hiện các thành phần ban đầu của chi phí bỏ vào sản xuất, tỷ trọng từng loại chi phí trong tổng số. Làm cơ sở cho việc kiểm tra tình hình thực hiện dự toán chi phí, lập kế hoạch cung ứng vật tư, tính nhu cầu vốn và thuyết minh báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ giữa chi phí với khối lượng hoạt động.Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất được chia thành: - Chi phí biến đổi (biến phí) - Chi phí cố định (định phí) - Chi phí hỗn hợp Cách phân loại này giúp ta trong công việc xác định phương án đầu tư, xác định điểm hoà vốn cũng như tính toán phân tích tình hình tiết kiệm chi phí và định ra những biện pháp thích hợp để phấn đấu hạ thấp chi phí cho doanh nghiệp. Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ với quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm: Gồm chi phí cơ bản và chi phí chung.
Phân loại chi phí sản xuất theo khả năng quy nạp chi phí vào các đối tượng tập hợp chi phí: Gồm chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp. SV: Phạm Thị Thùy Dương 8 Lớp: CQ50/21.13 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1.2 Giá thành sản phẩm và phân loại giá thành sản phẩm.1 Khái niệm, bản chất giá thành sản phẩm Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ những hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí khác được tính trên một khối lượng sản phẩm lao vụ, dịch vụ hoàn thành nhất định. Như vậy bản chất của giá thành sản phẩm là giá trị của các yếu tố chi phí được chuyển dịch vào những sản phẩm đã hoàn thành.2 Phân loại giá thành sản phẩm Phân loại giá thành sản phẩm theo cơ sở số liệu và thời điểm tính giá thành - Giá thành kế hoạch: là giá thành được tính toán trên cơ sở chi phí kế hoạch và số lượng sản phẩm sản xuất kế hoạch. - Giá thành định mức: là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở các định mức chi phí hiện hành và chỉ tính cho một đơn vị sản phẩm.
- Giá thành sản phẩm thực tế: là giá thành sản phẩm được tính toán và xác định trên cơ sở số liệu chi phí sản xuất thực tế phát sinh và tập hợp được trong kỳ cũng như số lượng sản phẩm thực tế đã sản xuất và tiêu thụ trong kỳ. Phân loại giá thành theo phạm vi tính toán, nội dung chi phí cấu thành - Giá thành sản xuất sản phẩm: bao gồm các chi phí liên quan đến quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm. - Giá thành toàn bộ sản phẩm tiêu thụ: gồm giá thành sản xuất tính cho số sản phẩm tiêu thụ cộng với CPBH , CPQLDN phát sinh trong kỳ có liên quan. Ngoài ra, có thể phân loại theo phạm vi tính toán chi phí chi tiết hơn: - Giá thành sản xuất toàn bộ (giá thành sản xuất đầy đủ) - Giá thành sản xuất theo biến phí - Giá thành sản xuất có phân bổ hợp lý định phí sản xuất SV: Phạm Thị Thùy Dương 9 Lớp: CQ50/21.13 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1.3 Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.
Xét về mặt bản chất, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là biểu hiện hai mặt của quá trình sản xuất kinh doanh, đều là biểu hiện bằng tiền của những hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã chi ra. Tuy nhiên, chúng lại khác nhau về mặt phạm vi và về mặt lượng. + Về mặt phạm vi: nói đến chi phí sản xuất là xét các hao phí trong một thời kỳ nhất định, không phân biệt cho loại sản phẩm nào, đã hoàn thành hay chưa, còn nói đến giá thành sản phẩm là xác đinh một lượng chi phí sản xuất nhất định, tính cho một đại lượng kết quả hoàn thành nhất định. + Về mặt lượng: giá thành sản phẩm hoàn thành trong kỳ gồm chi phí sản xuất của kỳ trước chuyển sang và một phần của chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ Giá thành CPSX dở dang CPSX phát sinh CPSX dở dang = + - sản xuất đầu kỳ trong kỳ cuối kỳ 1.4 Vai trò, nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.
Trong công tác quản lý kinh doanh, việc tổ chức đúng đắn, hạch toán chính xác chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm giúp cho bộ máy quản lý doanh nghiệp thường xuyên nắm được tình hình thực hiện kế hoạch, cung cấp tài liệu cho việc chỉ đạo sản xuất kinh doanh, phân tích đánh giá hiệu quả kinh doanh. Đồng thời chỉ tiêu giá thành còn là cơ sở để xây dựng giá bán hợp lý. Để phát huy vai trò của kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong điều kiện hiện nay kế toán phải thực hiện các nhiệm vụ sau: - Xác định đúng đối tượng tập hợp chi phí sản xuất, đối tượng tính giá thành và lựa chọn phương pháp tập hợp chi phí, phương pháp tính giá thành phù hợp. SV: Phạm Thị Thùy Dương 10 Lớp: CQ50/21.13 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính - Ghi chép chính xác, đầy đủ các khoản chi phí thực tế phát sinh trong kỳ - Tính chính xác, kịp thời giá thành sản phẩm, công việc, lao vụ hoàn thành - Thực hiện phân tích tình hình chi phí, giá thành sản phẩm.3 Đối tượng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.1 Đối tượng kế toán chi phí sản xuất và căn cứ xác định.
- Đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất là phạm vi và giới hạn để tập hợp chi phí sản xuất theo các phạm vi và giới hạn đó. - Khi xác định đối tượng kế toán chi phí sản xuất phải căn cứ vào: + Mục đích sử dụng của chi phí + Đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh, quản lý sản xuất kinh doanh, quy trình công nghệ sản xuất, loại hình sản xuất sản phẩm + Khả năng, trình độ và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp - Đối tượng kế toán chi phí sản xuất có thể là: Từng sản phẩm, chi tiết sản phẩm, nhóm sản phẩm, đơn đặt hàng;.