Khảo Sát Chất Lượng Mùi Thơm Của Một Số Giống Lúa Thơm Ở ĐBSCL

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu Khảo sát một vài đặc điểm hóa sinh và phân tích chất lượng mùi thơm của một số giống lúa thơm ở, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Phạm Đình Chương
• Người hướng dẫn: TS. Phan Phước Hiền (NLU)
• Trường học: Nong Lam University, HCMC
• Chuyên ngành: Biotechnology
• Đề tài: Phân Tích Chất Lượng Mùi Thơm Của Giống Lúa Thơm Ở ĐBSCL Bằng Phương Pháp SPME-GC
• Loại tài liệu: Graduation Thesis
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT KHÓA LUẬN
• 1. PHẦN 1: LỜI MỞ ĐẦU
• 1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.2. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ CÂY LÚA
• 2.1.1. Phân loại
• 2.1.2. Nguồn gốc và phân bố
• 2.1.3. Đặc điểm hạt lúa
• 2.2. GIỚI THIỆU VỀ CÁC GIỐNG LÚA THƠM
• 2.2.1. Lúa thơm trên thế giới
• 2.2.1.1. Lúa thơm ở Ấn Độ và Pakistan: giống lúa Basmati 370
• 2.2.1.2. Lúa thơm Thái Lan: giống lúa Khao Dawk Mali (KĐML)
• 2.2.1.3. Giống lúa thơm ở Mỹ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Chất Lượng Mùi Thơm Của Giống Lúa Thơm

Phân tích chất lượng mùi thơm của giống lúa thơm ở ĐBSCL là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng. Việc hiểu rõ về các hợp chất tạo nên mùi thơm sẽ giúp nâng cao giá trị thương phẩm của lúa gạo. Đặc biệt, phương pháp SPME-GC đã được chứng minh là hiệu quả trong việc phân tích các hợp chất bay hơi trong lúa. Nghiên cứu này không chỉ giúp cải thiện chất lượng giống lúa mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

1.1. Giới Thiệu Về Giống Lúa Thơm Ở ĐBSCL

Giống lúa thơm ở ĐBSCL có nhiều loại, mỗi loại mang những đặc điểm riêng biệt. Các giống như Tám Xoan, ST8, và Jasmine 85 được ưa chuộng nhờ hương vị đặc trưng. Việc phân tích chất lượng mùi thơm của các giống này sẽ giúp xác định giống nào có tiềm năng phát triển tốt nhất.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Mùi Thơm Trong Nông Nghiệp

Mùi thơm không chỉ là yếu tố quyết định trong việc tiêu thụ mà còn ảnh hưởng đến giá trị xuất khẩu. Các giống lúa thơm có thể mang lại lợi nhuận cao hơn cho nông dân. Do đó, việc nghiên cứu và phát triển giống lúa thơm là cần thiết để nâng cao giá trị kinh tế.

II. Vấn Đề Trong Phân Tích Chất Lượng Mùi Thơm Của Lúa

Mặc dù có nhiều giống lúa thơm, nhưng việc phân tích chất lượng mùi thơm vẫn gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như điều kiện môi trường, phương pháp thu hoạch và chế biến đều ảnh hưởng đến chất lượng mùi thơm. Việc thiếu thông tin về các hợp chất bay hơi trong lúa cũng là một vấn đề lớn.

2.1. Thách Thức Trong Việc Xác Định Hợp Chất Bay Hơi

Việc xác định các hợp chất bay hơi trong lúa thơm là một thách thức lớn. Các hợp chất như 2-acetyl-1-pyrroline (2AP) có vai trò quan trọng trong việc tạo nên mùi thơm. Tuy nhiên, việc phân tích chính xác các hợp chất này đòi hỏi kỹ thuật cao và thiết bị hiện đại.

2.2. Ảnh Hưởng Của Điều Kiện Môi Trường

Điều kiện môi trường như độ ẩm, nhiệt độ và loại đất có thể ảnh hưởng đến chất lượng mùi thơm của lúa. Các nghiên cứu cho thấy rằng lúa trồng trong điều kiện tốt sẽ có mùi thơm mạnh hơn. Do đó, việc kiểm soát điều kiện trồng trọt là rất quan trọng.

III. Phương Pháp SPME GC Trong Phân Tích Mùi Thơm Của Lúa

Phương pháp SPME-GC (vi chiết xuất pha rắn - sắc ký khí) đã được áp dụng rộng rãi trong việc phân tích chất lượng mùi thơm của lúa. Phương pháp này cho phép tách và phân tích các hợp chất bay hơi một cách hiệu quả, giúp xác định chính xác các thành phần tạo nên mùi thơm.

3.1. Nguyên Tắc Của Phương Pháp SPME GC

Phương pháp SPME-GC hoạt động dựa trên nguyên tắc vi chiết xuất các hợp chất bay hơi từ mẫu lúa. Sau đó, các hợp chất này được phân tích bằng sắc ký khí để xác định thành phần và nồng độ. Đây là một phương pháp nhanh chóng và hiệu quả.

3.2. Lợi Ích Của Vi Chiết Xuất Pha Rắn

Vi chiết xuất pha rắn giúp giảm thiểu thời gian và chi phí trong quá trình phân tích. Phương pháp này cũng cho phép thu được kết quả chính xác hơn so với các phương pháp truyền thống. Điều này rất quan trọng trong việc nghiên cứu chất lượng mùi thơm của lúa.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chất Lượng Mùi Thơm Của Giống Lúa

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các giống lúa thơm như Tám Xoan và Jasmine 85 có nồng độ 2AP cao, mang lại mùi thơm đặc trưng. Việc phân tích chất lượng mùi thơm đã giúp xác định được các giống lúa có tiềm năng phát triển tốt nhất trong tương lai.

4.1. So Sánh Nồng Độ 2AP Giữa Các Giống Lúa

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng nồng độ 2AP trong các giống lúa thơm khác nhau có sự chênh lệch rõ rệt. Giống Tám Xoan có nồng độ 2AP cao nhất, cho thấy tiềm năng lớn trong việc phát triển giống lúa thơm chất lượng cao.

4.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Trong Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong việc phát triển các giống lúa thơm mới. Các nhà nghiên cứu có thể sử dụng thông tin này để cải thiện chất lượng giống lúa, từ đó nâng cao giá trị thương phẩm và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết Luận Về Phân Tích Chất Lượng Mùi Thơm Của Lúa

Phân tích chất lượng mùi thơm của giống lúa thơm ở ĐBSCL bằng phương pháp SPME-GC đã mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành nông nghiệp. Việc nghiên cứu và phát triển giống lúa thơm không chỉ giúp nâng cao giá trị kinh tế mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Việt Nam.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Lúa Thơm

Nghiên cứu về chất lượng mùi thơm của lúa sẽ tiếp tục được mở rộng trong tương lai. Các công nghệ mới sẽ được áp dụng để nâng cao độ chính xác trong phân tích. Điều này sẽ giúp phát triển các giống lúa thơm chất lượng cao hơn.

5.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phát triển các giống lúa thơm mới với chất lượng cao hơn. Đồng thời, cần nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của điều kiện môi trường đến chất lượng mùi thơm của lúa.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Lúa gạo là cây lương thực chủ lực của châu Á, nơi sản xuất 90% tổng sản lượng và tiêu thụ phần lớn trong nội địa. Gạo cung cấp 21% năng lượng và 15% protein cho loài người (Eggum, 1989). Từ năm 1989, Việt Nam trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới; năm 2001, lượng xuất khẩu đạt 4,0 triệu tấn, đứng sau Thái Lan (6,4 triệu tấn). Tuy vậy, chất lượng và giá gạo xuất khẩu của Việt Nam vẫn thấp hơn Thái Lan, Mỹ và Úc, đặc biệt ở phân khúc gạo đặc sản và gạo cao cấp.

Gạo thơm được người tiêu dùng ưa chuộng tại nhiều thị trường, đặc biệt là vùng Vịnh Pecsic và Đông Nam Á, với giá bán cao hơn gạo thường từ 2 đến 3 lần. Các giống gạo thơm như Basmati 370 (Ấn Độ), Khao Dawk Mali 105 (Thái Lan) và Jasmine 85 (Mỹ) đã có thương hiệu vững chắc trên thị trường quốc tế. Trong khi đó, Việt Nam dù có nhiều giống lúa thơm lâu đời như Tám Xoan, Nàng Thơm Chợ Đào, nhưng hầu hết bị lẫn tạp với tỷ lệ 4–12%, thậm chí trên 20%, làm giảm chất lượng và tính đồng nhất. Thương hiệu gạo đặc sản Việt Nam trên thị trường quốc tế gần như chưa có.

Một điểm thiếu hụt nổi bật là các kết quả nghiên cứu mô tả bản chất hợp chất thơm cũng như so sánh chất lượng mùi thơm giữa các giống lúa thơm Việt Nam gần như không tồn tại vào thời điểm thực hiện đề tài. Điều này cản trở công tác chọn tạo giống và xây dựng thương hiệu.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Xây dựng phương pháp tối ưu để phân tích mùi thơm trong các loại lúa thơm bằng kỹ thuật SPME – GC.
2. Đề xuất các giống lúa thơm chất lượng cao dựa trên kết quả phân tích hàm lượng 2AP.
3. Khảo sát một số đặc điểm hóa sinh (hàm lượng protein, độ bền thể gel) của các giống lúa thơm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Các giống lúa thơm trồng phổ biến ở Đồng bằng sông Cửu Long (Sóc Trăng, Long An, Tiền Giang) và Nam Định, cùng một số mẫu gạo nhập khẩu từ Ấn Độ, Ý và Pháp. Đề tài thực hiện từ tháng 4 đến tháng 8 năm 2006, tại Trung tâm Phân tích Thí nghiệm Hóa Sinh, Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm cơ bản:

Khóa luận dựa trên hệ thống đánh giá chất lượng gạo của Juliano (1985) gồm 4 nhóm chỉ tiêu: hình thức hạt, chất lượng xay xát, chất lượng cơm và chất lượng dinh dưỡng. Trong đó, hàm lượng amylose và độ bền thể gel được xem là chỉ tiêu trọng tâm để đánh giá chất lượng cơm. Về chất thơm, hợp chất 2-acetyl-1-pyrroline (2AP) được xác định là chất đặc trưng nhất của gạo thơm, có ngưỡng phát hiện bằng mũi người ở 0,007 ppm và trong nước ở 0,1 µg/L (Buttery và CS., 1983a). Nồng độ 2AP trong gạo chà dao động từ 0,006 ppm đến 0,09 ppm tùy giống.

Để phân tích 2AP, khóa luận áp dụng phương pháp SPME (Solid Phase Micro Extraction) được Pawliszyn và cộng sự phát minh năm 1989, kết hợp với sắc ký khí (GC) đầu dò FID và sắc ký khí ghép khối phổ (GC/MS). Hợp chất 2AP không có sẵn trên thị trường nên tác giả sử dụng 2,4,6-trimethylpyridine (collidine) làm chuẩn ngoại thay thế để xác định hệ số phản hồi (Response Factor – RF). Gạo thơm chuẩn Giano 96/6 (Ý) được dùng để kiểm chứng RF theo hàm lượng 2AP thực.

Phương pháp thực nghiệm:

Phân tích	Phương pháp	Số mẫu	Số lần lặp
Hàm lượng protein thô	Kjeldahl	17 mẫu	2
Độ bền thể gel	Khush và CS. (1979)	15 mẫu	2
Hàm lượng 2AP	SPME – GC	53 mẫu	2

Điều kiện chiết SPME: 1,5 g gạo + 200 µl nước khử ion, ủ ở 80°C trong 5 phút, hấp phụ 15 phút. Cột GC sử dụng: Agilent 19091J-113 HP-5 (5% Phenyl Methyl Siloxane, 30 m × 320 µm × 0,50 µm). Chương trình nhiệt: khởi đầu 40°C, tăng 3°C/phút đến 115°C, tăng 30°C/phút đến 220°C, giữ 5 phút; tổng thời gian 38 phút 30 giây.

Nguồn dữ liệu: 53 mẫu lúa và gạo thu thập từ vụ mùa khô 2005–2006 do CIRAD (Pháp), Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Sóc Trăng, cùng các siêu thị tại Pháp cung cấp.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1 – Lời mở đầu và mục đích, yêu cầu

Đặt vấn đề về khoảng cách chất lượng giữa gạo thơm Việt Nam và các đối thủ cạnh tranh quốc tế. Mục đích và yêu cầu nghiên cứu được phân tách rõ: xây dựng quy trình phân tích tối ưu và khảo sát tính chất hóa sinh.

Phần 2 – Tổng quan tài liệu

Trình bày hệ thống phân loại lúa (Oryza sativa) với các nhóm Indica, Japonica và Javanica; đặc điểm hạt lúa theo tiêu chuẩn IRRI (2002). Giới thiệu chi tiết các giống lúa thơm quốc tế (Basmati 370, KĐML 105, Jasmine 85) và giống Việt Nam (nhóm Tám, Dự, Nàng Thơm, các dòng ngắn ngày nhập nội). Tổng hợp các nghiên cứu về hợp chất bay hơi trong gạo thơm từ Yajima (1979), Buttery (1983, 1988), Widjaja (1996). Phần lý thuyết về sắc ký khí và kỹ thuật SPME được trình bày đầy đủ, bao gồm nguyên tắc hoạt động của detectơ FID, cột WCOT và PLOT, cơ chế chiết headspace (HS-SPME) và nhúng trực tiếp (DI-SPME).

Phần 3 – Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

Mô tả chi tiết 53 mẫu (Bảng thống kê gồm 8 mẫu Jasmine 85, 9 mẫu VD20, 9 mẫu OM3536, 4 mẫu Nàng Thơm Chợ Đào, 9 mẫu Tám Xoan, 8 dòng ST, cùng các mẫu Basmati, Giano và gạo nhập khẩu). Trình bày quy trình vô cơ hóa mẫu Kjeldahl 4 bước nhiệt độ, đo độ bền thể gel theo chiều dài (mm), và quy trình SPME từng bước từ cân mẫu đến giải hấp nhiệt trên cột GC.

Phần 4 – Kết quả và thảo luận

Trình bày quá trình thiết lập phương pháp: xác định thời gian lưu trung bình của collidine (13,815 phút) qua 5 nồng độ khác nhau; xác định thời gian lưu của 2AP (9,255 phút) dựa trên các mảnh ion phân tử đặc trưng m/z 43, 55, 83, 111 từ GC/MS. Lý giải sự sai lệch thời gian lưu so với phòng thí nghiệm CIRAD tại Pháp (6–10 phút) do chiều dài cột (30 m so với 60 m) và độ tinh sạch khí (99% so với 99,9999%). Kết quả định lượng 2AP được trình bày theo từng nhóm giống: STWS05, Tám Xoan, các dòng ST, NTĐP và gạo nước ngoài.

Phần 5 – Kết luận và đề nghị

Tóm lược kết quả hóa sinh và kết quả phân tích 2AP; đưa ra kiến nghị cho nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả hàm lượng protein:

Hàm lượng protein của 17 mẫu gạo biến thiên từ 5,509% (gạo Thái Lan) đến 8,478% (Taroari Basmati). Các giống lúa thơm Việt Nam như Tám Xoan, ST8, dòng 313 (Jasmine 85), dòng 122 (VD20), dòng 231 (OM3536) và NTĐPIII đạt hàm lượng protein ở mức khá cao trong nhóm khảo sát.

Kết quả độ bền thể gel:

Độ bền thể gel biến thiên từ 65 mm (STWS05-231) đến 96 mm (Khao Dawk Mali 105 – Tiền Giang). Theo thang phân loại IRRI (2002), hầu hết các mẫu thuộc nhóm mềm (61–100 mm), cho thấy hàm lượng amylose từ thấp đến trung bình — đặc điểm có lợi cho chất lượng cơm dẻo.

Kết quả phân tích 2AP:

Chỉ tiêu	Giá trị
Thời gian lưu trung bình collidine	13,815 phút
Thời gian lưu 2AP	10,163 phút (theo GC FID)
Nồng độ 2AP cao nhất (Việt Nam)	Dòng 122 – VD20: 1047,41 µg/kg
Nồng độ 2AP thấp nhất (Việt Nam)	Dòng 112 – Jasmine 85: 135,37 µg/kg

Đóng góp: Đây là một trong những nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam áp dụng phương pháp SPME – GC để định lượng hợp chất thơm 2AP trên quy mô nhiều giống lúa thơm ĐBSCL, thiết lập điều kiện thực nghiệm phù hợp với trang thiết bị và nguồn khí trong nước.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Văn bản đề cập một số hạn chế về điều kiện phòng thí nghiệm: độ tinh sạch khí N₂, H₂ tại Việt Nam chỉ đạt 99% so với 99,9999% tại CIRAD Pháp, ảnh hưởng đến thời gian lưu và độ tái lặp. Hợp chất 2AP không bền và không có sẵn trên thị trường nên phải dùng collidine làm chuẩn thay thế — đây là giải pháp thực tế nhưng có thể ảnh hưởng đến độ chính xác tuyệt đối của kết quả định lượng. Phạm vi thu mẫu giới hạn trong một vụ mùa khô (2005–2006), chưa phản ánh biến động giữa các vụ và điều kiện canh tác khác nhau. Hướng tiếp theo phù hợp là mở rộng số lượng giống, đa vụ, đồng thời xây dựng phương pháp tổng hợp hoặc nhập khẩu chuẩn 2AP thực để nâng cao độ chính xác định lượng.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận phù hợp để tham khảo cho:

• Sinh viên ngành Công nghệ Sinh học, Khoa học Cây trồng, Công nghệ Thực phẩm thực hiện đề tài về phân tích hương liệu, kiểm tra chất lượng nông sản hoặc ứng dụng kỹ thuật sắc ký.
• Sinh viên và nghiên cứu viên cần tìm hiểu quy trình thiết lập phương pháp SPME – GC từ đầu trong điều kiện phòng thí nghiệm trong nước.
• Nhà chọn tạo giống lúa thơm quan tâm đến dữ liệu nồng độ 2AP của các giống đang lưu hành tại ĐBSCL.

Phần Tổng quan tài liệu (Phần 2) có giá trị tra cứu tốt về đặc điểm nông học và lịch sử các giống lúa thơm thế giới. Phần Vật liệu và phương pháp (Phần 3) cung cấp quy trình chi tiết của cả ba phân tích (Kjeldahl, gel consistency, SPME–GC) để tham khảo khi thiết kế thực nghiệm tương tự.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao thời gian lưu của collidine tại Việt Nam (13,815 phút) khác với tại Pháp (21,280 phút)? Sự chênh lệch 7–8 phút được lý giải bởi hai nguyên nhân chính: cột GC tại Việt Nam dài 30 m trong khi tại CIRAD Pháp là 60 m, và độ tinh sạch khí N₂ tại Việt Nam chỉ đạt 99% so với 99,9999% tại Pháp.

2. Vì sao tác giả sử dụng collidine thay vì 2AP làm chất chuẩn? Hợp chất 2AP không bền về mặt hóa học, tồn tại ở nồng độ rất thấp và không được sản xuất thương mại. Điều kiện phòng thí nghiệm tại thời điểm nghiên cứu chưa đủ để tự tổng hợp, vì vậy collidine (2,4,6-trimethylpyridine) được chọn làm chuẩn ngoại thay thế.

3. Giống nào trong các giống Việt Nam có nồng độ 2AP cao nhất và thấp nhất? Trong nhóm các giống trồng tại Việt Nam, dòng 122 (VD20) có nồng độ 2AP cao nhất (1047,41 µg/kg), còn dòng 112 (Jasmine 85) có nồng độ thấp nhất (135,37 µg/kg).

4. Giống lúa nào có độ bền thể gel cao nhất trong 15 mẫu khảo sát? Gạo Khao Dawk Mali 105 lấy tại Tiền Giang có độ bền thể gel cao nhất (96 mm), xếp loại mềm theo thang IRRI (2002). Giống có độ bền thể gel thấp nhất là STWS05-231 với 65 mm.

5. Điều kiện tối ưu của quy trình SPME để phân tích 2AP là gì? Theo Grimm và cộng sự (2000) được tác giả áp dụng: nhiệt độ chiết 80°C (tăng gấp đôi lượng 2AP thu được so với 60°C), thời gian hấp phụ 15 phút, thêm 200 µl nước khử ion vào mẫu để tăng hiệu suất chiết và giảm nhu cầu nghiền mẫu. Fiber SPME sử dụng phương pháp headspace (HS-SPME).

---

Kết luận

Khóa luận thiết lập thành công quy trình phân tích hợp chất thơm 2AP trong gạo thơm bằng phương pháp SPME – GC phù hợp với điều kiện trang thiết bị trong nước, đồng thời cung cấp dữ liệu so sánh hàm lượng protein và độ bền thể gel của nhiều giống lúa thơm ĐBSCL và quốc tế. Kết quả cho thấy dòng VD20 nổi bật với nồng độ 2AP cao nhất trong các giống Việt Nam được khảo sát, trong khi Khao Dawk Mali 105 dẫn đầu về độ bền thể gel. Đề tài đặt nền tảng kỹ thuật quan trọng cho các nghiên cứu chọn tạo giống và xây dựng thương hiệu gạo thơm Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Lúa là cây lương thực chính cho nhiều người và đồng thời lúa gạo cũng tham gia vào các hoạt động kinh tế quan trọng nhất trên thế giới. Châu Á là nơi sản xuất 90% tổng sản lượng và cũng là nơi tiêu thụ lúa gạo nhiều nhất. Khoảng 85% sản lượng gạo, 72% lúa mì và 19% ngô được con người tiêu thụ trực tiếp (IRRI, 2002). Lúa gạo cung cấp 21% năng lượng và 15% protein cho loài người (Eggum, 1989).

Từ 1989 trở lại đây, Việt Nam trở thành một trong những nước xuất khẩu gạo hàng đầu trên thế giới. Năm 2001 các nước xuất khẩu gạo chính (tính theo triệu tấn) bao gồm: Thái Lan (6,4), Việt Nam (4,0), Trung Quốc (3,0), Mỹ (2,8) (USDA, 2001). 14 năm qua, cây lúa đặc biệt là ở ĐBSCL đã đóng góp cho đất nước gần 8 tỷ USD trị giá xuất khẩu và đã góp phần to lớn cho công cuộc đổi mới ở Việt Nam. Tuy sản xuất với số lượng nhiều nhưng chất lượng và giá gạo xuất khẩu của Việt Nam thường thấp hơn so với một số nước như Thái Lan, Mỹ, Úc, đặc biệt có sự chênh lệch lớn ở loại gạo đặc sản và gạo cao cấp.

Năm 2002, Thái Lan xuất khẩu 7,245 triệu tấn gạo trong đó gạo thơm (KĐML) chiếm 20,27% và tấm thơm chiếm 10%, như vậy lượng gạo thơm và tấm thơm chiếm trên 30% tổng lượng gạo và giá trị xuất khẩu gạo của Thái Lan (Hiệp hội Lương thực Việt Nam, 2003). Trong số các chủng loại chính, gạo thơm được sự chú ý của nhiều người tiêu dùng, đặc biệt ở các nước vùng vịnh Pecsic và một số nước Đông Nam Á. Tại đây, loại gạo này có giá cao hơn 2 – 3 lần so với loại gạo thường. Các giống lúa thơm Basmati 370 của Ấn Độ, Khao Dawk Mali 105 của Thái Lan, Jasmine 85 của Mỹ là những giống lúa gạo quen thuộc trên thị trường thế giới.

Việt Nam có các giống lúa Tám Thơm, Dự Thơm ở Bắc bộ, Nàng Hương, Nàng Thơm Chợ Đào ở Nam bộ đã được sản xuất từ lâu đời và được nhiều người ưa chuộng. Các loại gạo thơm đặc sản ngày càng được nhiều người tiêu thụ hơn và đã được một số công ty lương thực Long An, An Giang, Tiền Giang, Hải Dương kinh doanh đạt lợi nhuận cao so với loại gạo thường. Hiện nay, hầu hết các giống đã bị lẫn tạp nhiều, chất lượng cơm gạo, đặc biệt là độ thơm dẻo và năng suất bị giảm. Thương hiệu gạo đặc sản của nước ta trên thị trường quốc tế chưa có, đây cũng là trở ngại lớn trên con đường nâng cao sức cạnh tranh của lúa gạo Việt Nam.

Các kết quả nghiên cứu về mô tả bản chất của các hợp chất thơm cũng như so sánh chất lượng mùi thơm của các giống lúa thơm ở Việt Nam hiện nay hầu như không có. Vì vậy, việc nghiên cứu bản chất các hợp chất thơm, so sánh chất lượng mùi thơm của một số giống lúa thơm sẽ hữu ích cho các nhà tạo giống trong việc phát triển các giống lúa thơm mới cũng như thiết lập nên những nguồn đặc trưng cho các giống lúa thơm chứng minh được chất lượng cao là công việc rất có ý nghĩa thiết thực. Với những lý do đã kể trên, được sự phân công của bộ môn Công Nghệ Sinh Học, dưới sự hướng dẫn của TS. Phan Phước Hiền (NLU), TS.

Fréderic Gay và TS. Christian Mestres (CIRAD), chúng tôi thực hiện đề tài “Khảo sát một vài đặc điểm hóa sinh và phân tích chất lượng mùi thơm của một số giống lúa thơm ở ĐBSCL bằng phương pháp SPME – GC”. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU 1.