Chương 1 CƠ SỞ LÝ THUYÉT VỀ TỶ GIÁ VÀ LÝ THUYÉT MÔ HÌNH DỰ BAO TỶ GIÁ 1. KHÁI NIỆM, CHỨC NĂNG VÀ VAI TRÒ CỦA TỶ GIÁ 1. Khái niệm Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thé giới, vai trò của thương mại quốc tế ngày càng được nâng cao, nhất là trong giai đoạn hiện nay khi mà phân công lao động quốc tế đã đạt đến giai đoạn cao và mang tính toàn cầu, thương mại quốc tế trở thành va đề sống còn với mỗi quốc gia va là mối quan tâm hàng đầu đối với các tô chức kinh tế thế giới. Khi đó, các quan hệ tín dụng, quan hệ thanh toán trong giao dich ngoại thương giữa các bên đòi hỏi phải sử dụng don vị tiền tệ của một trong hai nước và cũng có thể là đồng tiền của nước thứ ba.
Vì vậy van đề chuyền đổi đồng tiền nước này sang nước khác dé định giá trị giao dịch, thanh toán có ý nghĩa rất quan trọng. Đề có thé thực hiện việc chuyển đổi đó phải dựa vào một mức quy đổi xác định. Từ đó hình thành khái niệm tỷ giá hối đoái. Karl Mark (1818-1883) là người đầu tiên đưa ra khái niệm tỷ giá hối đoái trong bộ “Tư ban”(1858): “Ty giá hối đoái là một phạm trù kinh tế lịch sử, gắn với giai đoạn phat triển sản xuất của xã hội, tinh chat, cường độ tác động của nó phụ thuộc vào trình độ phát triển thị trường và các giai đoạn cụ thé trong lưu thông tiền tệ thế giới”.
Đây là một khái niệm khá phức tạp mang nặng tính lý luận hơn nghiên cứu thực tế song cũng đã thé hiện được phần nào tính lịch sử cũng như sự vận động của tỷ giá. Sau Mark, ty giá hối đoái đã được hiểu đơn giản hơn và có nhiều khái niệm khác nhau như: Theo Paul Anthony Samuelson-Nhà kinh tế học người Mỹ: “tỷ giá hối đoái là ty giá dé đôi lay đồng tiền của một nước khác”. Theo Nguyễn Đăng Nhòn, 2009, Thanh toán quốc tế, nhà xuất bản DH Quốc gia TP.HCM: “tỷ giá hối đoái là quan hệ tỷ lệ so sánh giữa đồng tiền nước này với đồng tiền nước khác trên cơ sở hàm lượng vàng hoặc sức mua của các đồng tiền đó”. Theo điều 4 mục 3.5 nghị định của Chính phủ về quản lý ngoại hối ngày 17/8/1998 quy định: tỷ giá hối đoái là giá một đơn vị tiền tệ nước ngoài tính bằng đơn vị tiền tệ Việt Nam * Theo PGS.TS Nguyễn Văn Tiến — Học viện Ngân hàng, năm 2008, giáo 11174543- Nguyễn Thị Linh Thư 4 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Toán Tài Chính trình thanh toán quốc tế, NXB Thống kê có 2 cách yết tỷ giá: + Yết giá trực tiếp: phương pháp thê hiện giá nội tệ của một đơn vị ngoại tệ.
+ Yết giá gián tiếp: phương pháp thê hiện giá ngoại tệ của một đơn vị nội tệ. Chức năng của tỷ giá s* Chức năng so sánh sức mua giữa các dong tiên Tất cả các hoạt động và tính toán trong ngoại thương như tính toán hiệu quả của các quan hệ kinh tế với nước ngoài, phân công lao động với các nước khác, quyết định tham gia hợp tác kinh tế nhận các nguồn đầu tư nước ngoài hay đầu tư liên doanh với nước ngoài,. đều thê hiện qua don vi tién té, thé hién qua viéc so sánh giá trị đồng tiền trong nước với đồng tiền nước ngoài. Vì vay,dé đảm bảo được tính ngang giá sức mua thì phải thông qua tỷ giá.
Như vậy, tỷ giá phản ánh chân thật khách quan và đúng chức năng thước đo giá trị của đồng tiền. % Chức năng khuyến khích Tỷ giá cao hay thấp đều có ảnh hưởng lớn đến doanh thu và thu nhập của nhà xuất nhập khẩu. Cụ thể tỷ giá cao tức là đồng nội tệ giảm giá và đồng ngoại tệ tăng giá, đồng nội tệ rẻ một cách tương đối so với ngoại tệ, kích thích người nước ngoài mua hàng hóa trong nước từ đó kích thích nền sản xuất trong nước, tăng xuất khâu ra quốc tế. Ngược lại tỷ giá thấp tức nội tệ tăng giá và ngoại tệ giảm giá, hàng hóa trong nước đắt hơn tương đối so với hàng hóa quốc tế từ đó kích thích gia tăng hàng nhập khâu.
Vi vậy thông qua hoạt động điều chỉnh tỷ giá, nhà nước có thé khuyến khích các ngành hàng hoá tham gia hoạt động kinh tế đối ngoại, kiểm soát, tác động đến cơ câu xuât nhập khâu, nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quôc tê. ¢ Chức năng phân phối Chức năng phân phối của ty giá được thé hiện thông qua sự thay đổi thu nhập của các nền kinh tế quốc dân nói chung và ngành kinh tế đối ngoại nói riêng. Nhờ chức năng này Nhà nước đã sử dụng tỷ giá hối đoái như một công cụ quan trong dé phân phối lại thu nhập giữa các ngành hàng hóa, giũa các nước có quan hệ kinh tế với nhau. Khi một nước phá giá nội tệ với tỷ lệ lớn làm tăng khả năng xuất khẩu, phân phối lại một phần thu nhập của nhà nhập khẩu.
Ngược lại, khi một nước nâng giá nội tệ với ty lệ lớn, làm cho hàng hóa trong nước đắt hơn tương đối so với nước ngoài, làm tăng thêm thu nhập cho nhà nhập khâu. 11174543- Nguyễn Thị Linh Thư 5 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Toán Tài Chính 1. Vai trò của tỷ giá trong nền kinh tế mở Tất cả các hoạt động và tính toán trong ngoại thương như tính toán hiệu quả của các quan hệ kinh tế với nước ngoài, quyết định tham gia hợp tác kinh tế, phân công lao động với các nước khác, nhận các nguồn dau tư của nước ngoài hay đầu tư liên doanh với nước ngoài,. đều thé hiện qua đơn vi tiền tệ, qua việc so sánh giá trị đồng tiền trong nước với nước ngoài.
Dé đảm bảo được tính ngang giá sức mua thì phải thông qua tỷ giá. Vì thế, tỷ giá phản ánh thật khách quan và đúng chức năng thước do giá tri của tiên. Tỷ giá là một loại giá cả trong nền kinh tế có tầm quan trọng lớn, liên quan đến mọi hoạt động kinh tế vĩ mô. Về kinh tế, tỷ gia được coi là một loại giá ca quốc tế có tác động toàn diện đến mọi hoạt động kinh tế đối ngoại của các quốc gia và do đó tác động mạnh tới các hoạt động kinh tế đối nội.
Về chính trị, tỷ giá thể hiện chủ quyền quốc gia về mặt tiền tệ. Trong nền kinh tế mở, tỷ giá luôn đóng vai tro quan trọng nhất, được sử dụng dé phuc vu chiến lược hương mại quốc tế, làm tăng vị thế cạnh tranh của quốc gia. Sự biến động của tỷ giá sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả hàng hoá xuất nhập khâu. Chang hạn, khi ty giá hối đoái tăng, đồng nội tệ mat giá, su biến động này có lợi cho hoạt động xuất khẩu với điều kiện giá cả hàng hoá và dịch vụ nước đó vẫn giữ ồn định trên thị trường nội địa.
Sự mat gia của đồng nội tệ góp phan làm tăng khả năng cạnh tranh của hang hoá, dich vụ nước đó. Và một số nước khi thâm hụt cán cân thương mại thường sử dụng chính sách phá giá đồng nội tệ để hạn chế nhập khẩu, tăng cường xuất khâu. Ngược lại khi giá trị đồng tiền một nước tăng so với đồng tiền khác có tác dụng làm tăng giá tương đối hàng hoá dịch vụ so với nước ngoài, hàn hoá xuất khẩu của nước đó sẽ trở nên đắt hơn còn hàng nhập khẩu lại trở nên rẻ hơn một cách tương đối. Điều này sẽ làm cho cán cân thương mại dịch chuyền về phía thâm hụt.
Tỷ giá tác động tới cán cân vốn thông qua việc tạo môi trường cho các nhà đầu tư. Một sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái theo hướng tăng giá đồng nội tệ có tác động thúc day và tạo điều kiện cho các nhà đầu tư trong nước đây mạnh đầu tư ra nước ngoài. Những tác động của tỷ giá đến các mối quan hệ trong cán cân thanh toán tương tác lẫn nhau, làm thay đổi cân đối trong và ngoài nền kinh tế. Một số nước đã thành công khi sử dụng tỷ giá hối đoái là công cụ đề tăng vị thế quốc gia.
Mặt khác, từ tác động tới xuất nhập khẩu, tỷ giá cũng tác động trực tiếp vào GDP của nên kinh tế do xuất nhập khẩu là một thành phan quan trọng trong GDP của một nền kinh tế mở. Nếu cán cân thương mại thang dư thì thu nhập rong của một quốc gia sẽ tăng tương đối. Ngoài ra tỷ giá còn tác động gián tiếp tới GDP thông qua 11174543- Nguyễn Thị Linh Thư 6 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Toán Tài Chính mức lạm phát của nền kinh tế. Tỷ giá không chỉ tác động tới mức giá thông qua giá các mặt hàng nhập khẩu trên thị trường trong nước mà còn tác động vào tat cả các mặt hàng, chính vì vậy trong nhiều trường hợp tỷ giá là một công cụ kiềm chế lạm phát hữu hiệu và được sử dụng phô biến ơn nhiều so với một số công cụ liên quan đên chính sách tiên tệ.
PHƯƠNG PHÁP DU BAO TỶ GIÁ 1. Phân tích cơ bản 1. Khái niệm Phân tích cơ bản là một phương pháp phân tích tỷ giá băng cách xác định giá trị nội tại của nó. Phải xem xét các yếu tố: GDP,đầu tư, tiết kiệm, sản lượng, lạm phát, lãi suất cán cân thanh toán va quan điểm chính sách của Ngân hang Trung ương (NHTW).
Những phân tích này chỉ mang tính định tính nhằm xác định tác động của nhân tố này đến xu hướng biến động dài hạn của tỷ giá. Mục đích ; Mục tiêu chính trong phân tích cơ bản là tim ra những nhân tô quan trọng ảnh hưởng đến sự biến động của tỷ giá trong dài hạn. Xác định đúng xu hướng tăng giảm của tỷ giá dé có những quyết định dau tư kinh doanh.Phương pháp s* Phân tích tình hình vĩ mô Môi trường vĩ mô luôn có những tác động nhất định đối với thị trường ngoại hối. Việc thay đổi trong các chính sách cũng như các yếu tố vĩ mô thường có tác động khá mạnh (cả tích cực và tiêu cực) lên thị trường ngoại hối và tâm lý của các nhà đầu tư.
Khi phân tích vĩ mô, nhà phân tích sẽ xem xét các yếu tô chủ yêu như môi trường chính trị - xã hội, môi trường kinh tế tài chính, môi trường pháp luật, môi trường hợp tác và hội nhập kinh tế quốc tế.