Luận Văn Thạc Sĩ Về Phần Mềm Dự Báo Các Chỉ Tiêu Kinh Tế Vĩ Mô

Chuyên đề nghiên cứu Phần Mềm Dự Báo Chỉ Tiêu Kinh Tế Vĩ Mô, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho chuyên gia kinh tế t

• Tác giả: Đỗ Thị Bích Lệ
• Người hướng dẫn: PTS. Lê Trường Tùng
• Trường học: Đại Học Quốc Gia TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công Nghệ Thông Tin
• Đề tài: Phần Mềm Dự Báo Chỉ Tiêu Kinh Tế Vĩ Mô
• Loại tài liệu: luận án thạc sĩ
• Năm xuất bản: 1998
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Phần mềm dự báo chỉ tiêu kinh tế vĩ mô đóng vai trò quan trọng trong việc phân tích dữ liệu kinh tế. Việc phân tích dữ liệu kinh tế giúp các nhà kinh tế đưa ra các dự báo chính xác hơn về tình hình kinh tế. Phần mềm này không chỉ hỗ trợ việc dự báo kinh tế mà còn giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về các mô hình kinh tế hiện có. Mục tiêu của việc phát triển phần mềm này là tạo ra một công cụ dễ sử dụng cho sinh viên và các nhà nghiên cứu không chuyên về kinh tế. Đặc biệt, phần mềm này được thiết kế để hỗ trợ việc dự báo chỉ tiêu kinh tế một cách nhanh chóng và hiệu quả, qua đó nâng cao khả năng phân tích và đánh giá tình hình kinh tế vĩ mô.

1.1. Tầm quan trọng của phần mềm dự báo

Phần mềm dự báo chỉ tiêu kinh tế vĩ mô không chỉ giúp trong việc dự báo xu hướng kinh tế mà còn cung cấp các công cụ cần thiết để phân tích và đánh giá các chỉ số kinh tế. Việc sử dụng phần mềm này sẽ giúp người dùng dễ dàng hơn trong việc xử lý và phân tích dữ liệu kinh tế, từ đó đưa ra các quyết định chính xác hơn. Các mô hình kinh tế như IS-LM và AS-AD được áp dụng để xây dựng các mô hình dự báo, giúp người dùng hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa các chỉ tiêu kinh tế. Qua đó, phần mềm này trở thành một công cụ không thể thiếu cho những người làm trong lĩnh vực kinh tế.

II. Các mô hình kinh tế vĩ mô

Mô hình IS-LM và AS-AD là hai trong số các mô hình kinh tế vĩ mô quan trọng được sử dụng để phân tích và dự báo tình hình kinh tế. Mô hình IS-LM thể hiện sự cân bằng giữa thị trường hàng hóa và thị trường tiền tệ, trong khi mô hình AS-AD phản ánh sự tương tác giữa tổng cung và tổng cầu trong nền kinh tế. Việc sử dụng các mô hình này trong phần mềm dự báo cho phép người dùng dễ dàng mô phỏng các kịch bản kinh tế khác nhau và đánh giá tác động của các chính sách kinh tế. Điều này đặc biệt hữu ích trong việc xây dựng các chiến lược phát triển kinh tế, giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định đúng đắn hơn.

2.1. Mô hình IS LM

Mô hình IS-LM được xây dựng dựa trên hai đường cong chính: đường IS (Investment-Saving) và đường LM (Liquidity Preference-Money Supply). Đường IS thể hiện sự cân bằng trong thị trường hàng hóa, trong khi đường LM thể hiện sự cân bằng trong thị trường tiền tệ. Việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hai đường này sẽ giúp người dùng hiểu rõ hơn về cách mà các chính sách tài chính và tiền tệ tác động đến nền kinh tế. Phần mềm dự báo sẽ sử dụng các phương trình từ mô hình IS-LM để tính toán và đưa ra các chỉ tiêu dự báo trong tương lai.

2.2. Mô hình AS AD

Mô hình AS-AD mở rộng mô hình IS-LM bằng cách xem xét sự ảnh hưởng của giá cả đến tổng cung và tổng cầu. Đường AD (Aggregate Demand) thể hiện tổng cầu trong nền kinh tế, trong khi đường AS (Aggregate Supply) thể hiện tổng cung. Sự dịch chuyển của các đường này cho phép người dùng phân tích các tác động của các yếu tố như chính sách tài khóa, lãi suất và các biến động bên ngoài đến tình hình kinh tế. Phần mềm dự báo sẽ tích hợp các mô hình này để cung cấp cái nhìn toàn diện về các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô.

III. Thiết kế và xây dựng phần mềm

Quá trình thiết kế phần mềm dự báo được thực hiện với mục tiêu tạo ra một công cụ thân thiện và dễ sử dụng cho người dùng không chuyên. Phần mềm được xây dựng dựa trên các mô hình toán học và kinh tế đã được nghiên cứu kỹ lưỡng. Các chức năng chính của phần mềm bao gồm khả năng nhập liệu, xử lý và phân tích dữ liệu, cũng như xuất kết quả dự báo. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong kinh tế là rất cần thiết, giúp nâng cao hiệu quả trong việc phân tích kinh tế vĩ mô và đưa ra các quyết định kịp thời.

3.1. Các bước thực hiện

Quá trình xây dựng phần mềm bao gồm nhiều bước khác nhau, từ việc khảo sát nhu cầu người dùng đến việc phát triển và thử nghiệm phần mềm. Đầu tiên, việc khảo sát các phần mềm hiện có giúp xác định các chức năng cần thiết. Sau đó, các mô hình toán học sẽ được áp dụng để xây dựng các thuật toán dự báo. Cuối cùng, phần mềm sẽ được thử nghiệm với bộ dữ liệu thực tế để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả trong việc dự báo. Việc này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dự báo mà còn tạo ra một công cụ hữu ích cho sinh viên và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực kinh tế.

IV. Đánh giá và ứng dụng thực tiễn

Phần mềm dự báo chỉ tiêu kinh tế vĩ mô không chỉ có giá trị trong việc giảng dạy mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc phân tích và dự báo tình hình kinh tế. Với khả năng xử lý và phân tích dữ liệu nhanh chóng, phần mềm này giúp các nhà hoạch định chính sách có được cái nhìn rõ ràng hơn về tình hình kinh tế hiện tại và tương lai. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng biến động. Phần mềm cũng có thể được sử dụng để mô phỏng các kịch bản khác nhau, từ đó đưa ra các chính sách kinh tế phù hợp.

4.1. Tác động đến quyết định chính sách

Việc sử dụng phần mềm dự báo giúp các nhà hoạch định chính sách có được dữ liệu chính xác và kịp thời để đưa ra quyết định. Các kịch bản mô phỏng cho phép họ đánh giá tác động của các chính sách khác nhau đến nền kinh tế, từ đó lựa chọn phương án tối ưu nhất. Phần mềm cũng giúp nâng cao khả năng phân tích của người dùng, giúp họ hiểu rõ hơn về các mối quan hệ kinh tế phức tạp và đưa ra các quyết định dựa trên dữ liệu thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 PHAN TICH HIEN TRANG A. CAC VAN DE CAN GIAI QUYET CUA KINH TE Vi MO Khi thực hiện đề tài, tôi đã tìm hiểu các vấn đề lớn mà kinh tế vĩ mô cần phải giải quyết, đó là : > Xây dựng các mô hình kinh tế vĩ mô nhằm mô tả sự hoạt động của nền kinh tế thị trường > Dựa vào các mô hình đó, phân tích và đưa ra các chính sách kinh tế phù hợp có cơ sở khoa học. Để xây dựng các mô hình kinh tế vĩ mô nhằm mô tả sự hoạt động của nền kinh tế thị trường, các nhà kinh tế phải đưa ra được mối liên hệ giữa các biến số kinh tế; rồi từ đó căn cứ vào các lý thuyết kinh tế tiến hành xây dựng mô hình mô phỏng. Muốn thiết lập mối liên hệ giữa các biến số phải ước lượng các tham số trong phương trình.

Việc dự báo các biến số có thể thực hiện cho từng phương trình riêng lẻ hoặc cho cả mô hình. Khi đã có mô hình rồi, các nhà kinh tế có thể dùng phương pháp mô phỏng để đặt ra những tình huống khác nhau; trên cơ sở đó phân tích, đánh Xây dựng phần mềm dự báo các cñï tiêu kinh tế vĩ mô giá sự tác động qua lại giữa các biến số và đưa ra các chính sách kinh tế phù hợp. Tùy vào mục tiêu nghiên cứu khác nhau mà các nhà kinh tế sẽ xây dựng các mô hình khác nhau. Việc đánh giá các mô hình phải do các chuyên gia về kinh tế.

Các mô hình kinh tế được xây dựng có thể là hoàn toàn mới nhưng cũng có thể phát triển dựa trên các mô hình kinh tế đã có. Tôi đã tìm hiểu nhiều mô hình kinh tế của Việt Nam cũng như các nước khác cũng như nhiều phần mềm có chức năng dự báo và xây dựng mô hình kinh tế, tuy nhiên vấn đề quan tâm ở đây không phải là đưa ra một mô hình kinh tế khác so với những mô hình kinh tế đã có mà là các phần mềm dự báo kinh tế vĩ mô. Vì vậy tôi sẽ trình bày một số phần mềm đã tìm hiểu, khảo sát ; còn các mô hình kinh tế được trình bày trong phần phụ lục B. Sau đây, tôi xin trình bày sáu phần mềm có chức năng hồi qui, dự báo, xây dựng mô hình trong số các phần mềm mà tôi đã tìm hiểu.

B MỘ PHẦN MỀM: 1 Phần mềm FP (Fair - Parke) của Mỹ (xem [17].[19],21]) Nhóm tác giả: - Ray C. Parke - Cac chuyén gia khác Xây dựng phần mềm dự báo các chỉ tiêu kính tế“ vĩ mô Phần mềm được xây dựng để ước lượng và phân tích các mô hình kinh tế vĩ mô vừa có thể ứng dụng trong nghiên cứu khoa học vừa có thể giảng dạy cho sinh viên các trường đại học ở Mỹ. Chương trình gồm có 105 lệnh, có thể giải các mô hình có tối đa 250 biến và đến 131 phương trình (tuyến tính và phi tuyến). Mô hình kinh tế của Mỹ (xem phụ lục B) được xây dựng trên phần mềm này.

Khi sử dụng phần mềm này để xây dựng mô hình kinh tế vĩ mô, người sử dụng phải nắm vững cú pháp, ý nghĩa các tham số của từng lệnh, từ đó mới tổ chức sắp xếp các lệnh theo thứ tự. nào đó để giải được bài toán đặt ra. Một chương trình mẫu mà FP cung cấp có thể lên đến vài chục trang và quả thật khó khăn cho ngay cả những người đã từng sử dụng phần mềm này. Ưu điểm : > Cung cấp một bộ các lệnh (105 lệnh) cần thiết để người dùng có thé xây dựng các mô hình kinh tế khác nhau dựa trên tập hợp số liệu có sẵn.

Mỗi lệnh có tác dụng thực hiện một nhiệm vụ nào đó trong một loạt các công việc để tiến hành xây dựng mô hình. Tôi xin nêu một số lệnh tiêu biểu : nạp dữ liệu vào chương trình (LOADDATA); thay đổi cỡ mẫu (SMPL); ước lượng (OLS); tạo một biến mới không thuộc mô hình (CREATE), phat sinh ra một biến mới thuộc mô hình (GENR), xác định Xây dựng phần mềm dự báo các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô các phương trình hành vi (EQ); đổi biến nội sinh thành biến ngoại sinh (EXOGENOUS); thay déi giá trị cho biến ngoại sinh (CHANGEVAR); vẽ đồ thị cho các biến (PLOTVAR): ngoại suy giá trị các biến (EXTRAPOLATTE); hiển thị các thông tin về mô hình đang chọn (LIST); in ma trận hệ số (PRINTCOEE); in ma trận hiệp phương sai (PRINTS); in danh sách các phương trình (PRINTMODEL) ; giải mô hình mô phỏng SOL.VE): nhóm các lệnh để định (setup) môi trường làm việc; thoát khỏi chương trình (QUILT hoặc EXIT). > Có thể giải hệ phương trình tuyến tính và phi tuyến > Cung cấp đầy đủ bộ số liệu và một số tập tin chương trình mẫu để người sử dụng tìm hiểu Hạn chế: ¥ >» Phần mềm được viết trên môi trường DOS nên giao diện không đẹp SD CÈ)NgườiNI sửVy) dụng phải2z thuộcx cú 4 phápe lệnh A "` ek oS và hiểu rõ ý nghĩa= của2 các“ tham số lệnh thì mới dùng phần mềm được. > Ngoài ra còn đòi hỏi người sử dụng phải có tư duy về lập trình mới có thể tổ chức được các lệnh cần sử dụng trong tập tin chương trình.

Äây dựng phần mềm dự báo các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô. 2 Phan mém SORITEC SAMPLER version 2.01 cua Sorites Group, Inc ( thang I/ 1990) (xem [21]) SORITEC SAMPLER - mét ngén ngif sinh (generation language) dùng cho phân tích kinh tế lượng - là sản phẩm phần mềm của Sorites Group, Inc. (SGI) Springfield, Virginia, USA. SORITEC SAMPLER 1a mét hé thống dự báo các mô hình kinh tế phức tạp; có thể được dùng để ước lượng các phương trình hồi qui, mô phỏng các mô hình kinh tế.

SORITEC SAMPLER có thể đưa ra các mô hình với hàng trăm phương trình tuyến tính và phi tuyến, cả dạng động lẫn dạng tnh. Phần mềm này đã được cài đặt trên 1000 nơi, và dùng miễn phí đối với các trường đại học. Phần mềm này cũng có những ưu, khuyết điểm như FP. Muốn xây dựng được mô hình đơn giản ta phải viết khoảng vài trang đến vài chục trang lệnh, và tất nhiên là nếu sai cú pháp thì không thể chạy chương trình để ra kết quả được.

Vì vậy cũng như EP, một người không chuyên rất khó có thể sử dụng được. Tôi xin đưa ra đây một đoạn chương trinh ma SORITEC SAMPLER viết sẵn để làm thí dụ cho người sử dụng. on crt; maxobs 30; Äây dựng phần mềm dự báo các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô access PICdat; “* File opened (2): PICDAT.SDB group ordre eqx eqq eqpib eqdstoc eqne & eqnn eqrdmr eqco eqi eqm eqdf eqk; on replace; | recapitulation du modele on group; ! a supprimer apres un tour group gvendo gviden gvcomp print ordre; EQUATION EQX & X=(EXP(COX(1)+C OX(2)*(LOG(DM))+COX(3)*(TEMPS>0.0)*TEM PS)) EQUATION EQQ & Q=DF/(1+TTV)+X-M EQUATION EQPIB & PIB=Q+DF/(1+TTV)*TTV EQUATION EQDSTOC & DSTOC=COD(1)*(Q-Q(-1)) EQUATION EQNE & NE=NE(-1)*(EXP(CONE(1)*((LOG(Q/NE(-1)))- ((COPR(1)+COPR(2)*TEMPS)+COPR(3)*( & 10 Xây dựng phần mềm dự báo các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô. TEMPS>(-8))*(TEMPS+8))))) EQUATION EQNN & NN=NE+NG EQUATION EQRDMR & RDMR=SALR*NN+REVXR EQUATION EQCO & CO=RDMR*(1-TEPA) EQUATION EQ! & I=K(-1)*(COI(1)+C Ol(2)*I(-1)/K(-2)+C Ol(3)*(Q-Q(-1))/Q(-1)) EQUATION EQM & M=(EXP(COM(1)+COM(2)*(LOG(DF)))) EQUATION EQDF & DF=CO+I+DFG+DSTOC+DFXR*Q EQUATION EQK & K=K(-1)*(1-TDEP)+l ! reconstruction du modele | (pour SORITEC) ! build gequ gvendo picmod; | recover ordre eqord; | verification residuelle use 1966 1992; on group; 11 Xây dựng phần mềm dự báo các chỉ tiêu kíah tế vị mô dot gvendo Enter rest of DOT loop compute (tag=est) eq:; Enter rest of DOT loop ecr_:=100*(est-:)/:; Enter rest of DOT loop print est: ecr_:; Enter rest of DOT loop plot esto: +; Enter rest of DOT loop enddot; keep ordre; | construction de la superformule access PIiCdat; superf PICsup ordre; keep PiCsup; Ị zero=0 use 1966 1992; compute(tag=sim maxit=100) PICsup; dot gvendo; ecs_:=100*(simA:-:)/:; pbeCr: eCs_:-; Xây dựng phần mềm dự báo các cñỉ tiêu kinh tế vĩ nô plot ecr_: + ecs_: o zero I; end; ! realisation d'une variante dfg=dfg+(temps.SDB *** END SORITEC Chúng ta sẽ thấy ngay rằng để nắm cú pháp lệnh, hiểu được ý nghĩa các tham số trong từng lệnh và viết được chương trình như vậy phải tốn khá nhiều thơi gian.

Đối với sinh viên không chuyên tin học thì đây quả là vấn đề không dễ dàng chút nào. 3 Phin mém Eviews (Econometric Views) version 1.0 ngay 09/05/1994 cua Quantitive Micro Sofware. [21] Phần mềm này viết trên môi trường Windows, trên cơ sở phát triển phần mềm Micro TSP viết trên DOS trước đó. Các tác giả là : David M 13 Xây dựng phần mềm dự báo các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô Lilien, Richart Startz, Rober E.

Hall, Robert Engle, Scott Ellsworth, Jaesun Noh, James Stone. Phần mềm nay được sử dụng ở các trường Đại học ở Hà Lan, ở Mỹ và một số nước khác. Ở Việt Nam phần mềm này đã được dùng cho các lớp Cao học Hà Lan và cao học các ngành kinh tế. Đã có nhiều mô hình kinh tế được xây dựng nhờ vào phần mềm này như mô hình của Nguyễn Hoàng Bảo [11] và một số mô hình kinh tế của các học viên lớp Cao học Hà Lan và Cao học ngành Thống kê Trường Đại học Kinh tế đưa ra Theo đánh giá của tôi, việc sử dụng phần mềm Eviews dễ dàng và khá thoải mái so với hai phần mềm EP và SORITEC SAMPLER.

Một số ưu điểm và hạn chế của phần mềm này là : Ưu điểm : > Giao diện thân thiện, dễ sử dụng > Có nhiều tùy chọn (option) cho người dùng tùy ý lựa chọn như : các phương pháp ước lượng, các tham số hệ thống (sai số, số lần lặp), các tham số để vẽ đồ thị, để in ấn v. > Có cửa sổ lệnh cho người sử dụng gõ từng lệnh, nếu gõ sai thì chỉ sửa lại chứ không cần phải đánh lại từ đầu. 14 Xây dựng phần mềm dự báo các chỉ tiêu kính tế vĩ mô > Cung cấp rất nhiều lệnh mạnh. Có thể thực hiện từng lệnh đơn trên cửa sổ lệnh cũng có thể nhập vào một tập tin chương trình rồi cho thi hành.

> Có thể giải hệ phương trình tuyến tính và phi tuyến > Các kết quả hồi qui được lưu lại và kết chuyển vào mô hình nếu người sử dụng muốn hoặc người sử dụng có: thể thêm, bớt hoặc sửa các phương trình trong mô hình đã xây dựng. Hạn chế: > Người sử dụng cần phải nhớ một số lệnh thông thường để có thể thi hành được lệnh. >» Giải hệ phương trình bằng phương pháp lặp Gausse-Seidel. Phương pháp này đòi hồi ma trận A phải là ma trận phần tử trội thì mới có lời giải, ngược lại sẽ không giải được.