Luận văn: Trước tác của Phan Mạnh Danh trong bối cảnh hiện đại hóa văn học Việt Nam - Trương Thị Hải

Khám phá luận văn thạc sĩ về tác phẩm của Phan Mạnh Danh trong bối cảnh hiện đại hóa văn học Việt Nam, phân tích và đánh giá sâu sắc.

• Tác giả: Trương Thị Hải
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Ngọc Vương
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn Học Việt Nam
• Đề tài: Trước Tác Của Phan Mạnh Danh Trong Bối Cảnh Hiện Đại Hóa Văn Học Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Phần mở đầu
• Lí do chọn đề tài
• Lịch sử vấn đề
• Nhiệm vụ của đề tài
• Phạm vi nghiên cứu của đề tài
• Phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp của luận văn
• Cấu trúc của luận văn
• 1. Chương 1: TIỂU SỬ VÀ HÀNH TRẠNG
• 2. Chương 2: TRƯỚC TÁC CỦA PHAN MẠNH DANH
• 2.1. Giai đoạn trước năm 1900
• 2.1.1. Đời sống xã hội và văn học
• 2.1.2. Những trước tác tiêu biểu của Phan Mạnh Danh trước năm 1900
• 2.2. Giai đoạn từ năm 1900 đến năm 1930
• 2.2.1. Đời sống xã hội và văn học
• 2.2.2. Trước tác tiêu biểu của Phan Mạnh Danh từ năm 1900 đến năm 1930
• 2.3. Giai đoạn từ năm 1930 đến năm 1942
• 2.3.1. Đời sống xã hội và văn học
• 2.3.2. Trước tác tiêu biểu của Phan Mạnh Danh từ năm 1930 đến năm 1942
• 3. Chương 3: PHAN MẠNH DANH – NHÀ NHO TÀI TỬ TRONG BỐI CẢNH HIỆN ĐẠI HÓA VĂN HỌC VIỆT NAM
• 3.1. Nhìn chung về đặc điểm của lớp nhà nho tài tử trong văn học Việt Nam
• 3.2. Nhà nho tài tử và sự phát triển của văn học thế kỉ XVIII - XIX
• 3.3. Tản Đà – Nhà nho tài tử “kiểu mới”, mô hình nhà nho thích ứng với môi trường hiện đại hóa văn học Việt Nam đầu thế kỉ XX
• 3.4. Phan Mạnh Danh – Nhà nho tài tử “kiểu cũ”, mô hình nhà nho đề kháng với môi trường hiện đại hóa văn học Việt Nam đầu thế kỉ XX, những cống hiến của ông trong việc phục hưng nền văn học văn hóa truyền thống
• 3.4.1. Phan Mạnh Danh – Nhà nho tài tử “kiểu cũ”, mô hình nhà nho đề kháng với môi trường hiện đại hóa văn học Việt Nam đầu thế kỉ XX
• 3.4.2. Những cống hiến của Phan Mạnh Danh trong việc phục hưng nền văn học văn hóa truyền thống
• Phần kết luận
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Phan Mạnh Danh và hiện đại hóa văn học Việt Nam

Phan Mạnh Danh là một trong những tác giả tiêu biểu của văn học Việt Nam trong bối cảnh hiện đại hóa. Ông không chỉ là một nhà thơ mà còn là một nhà nho tài tử, người đã có những đóng góp quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển văn hóa văn học truyền thống. Trong bối cảnh văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX, sự hiện diện của ông như một điểm sáng giữa những biến động lớn của xã hội và văn hóa.

1.1. Phan Mạnh Danh Cuộc đời và sự nghiệp

Phan Mạnh Danh sinh năm 1866 tại Nam Định, là một nhà thơ nổi tiếng với nhiều tác phẩm có giá trị. Ông đã có những đóng góp đáng kể cho văn học Việt Nam, đặc biệt trong việc gìn giữ các giá trị văn hóa cổ truyền.

1.2. Bối cảnh văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX

Thế kỷ XX chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ của văn học Việt Nam. Sự xuất hiện của Tân thư và các phong trào văn học mới đã tạo ra những thách thức lớn cho các nhà nho như Phan Mạnh Danh trong việc duy trì các giá trị văn hóa truyền thống.

II. Những thách thức trong việc hiện đại hóa văn học Việt Nam

Trong quá trình hiện đại hóa, văn học Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức. Sự chuyển mình từ văn học cổ truyền sang văn học hiện đại đã tạo ra những xung đột về tư tưởng và phong cách sáng tác. Phan Mạnh Danh đã phải đối diện với những thách thức này và tìm cách để bảo tồn giá trị văn hóa của dân tộc.

2.1. Sự chuyển mình của văn học cổ truyền

Văn học cổ truyền Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, nhưng sự xuất hiện của các trào lưu mới đã khiến cho nhiều giá trị văn hóa bị đe dọa. Phan Mạnh Danh đã nỗ lực để giữ gìn những giá trị này thông qua các tác phẩm của mình.

2.2. Phản ứng của các nhà nho trước sự thay đổi

Nhiều nhà nho, trong đó có Phan Mạnh Danh, đã có những phản ứng khác nhau trước sự thay đổi của văn học. Một số người chấp nhận thay đổi, trong khi những người khác như Phan Mạnh Danh lại tìm cách bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

III. Phương pháp sáng tác của Phan Mạnh Danh trong bối cảnh hiện đại hóa

Phan Mạnh Danh đã áp dụng nhiều phương pháp sáng tác độc đáo để thể hiện quan điểm của mình về văn học. Ông không chỉ sử dụng ngôn ngữ cổ điển mà còn kết hợp với các yếu tố hiện đại để tạo ra những tác phẩm có giá trị.

3.1. Sử dụng ngôn ngữ cổ điển trong sáng tác

Ngôn ngữ cổ điển là một phần quan trọng trong các tác phẩm của Phan Mạnh Danh. Ông đã khéo léo sử dụng ngôn ngữ này để truyền tải những thông điệp sâu sắc về văn hóa và xã hội.

3.2. Kết hợp yếu tố hiện đại trong tác phẩm

Bên cạnh việc sử dụng ngôn ngữ cổ điển, Phan Mạnh Danh cũng đã kết hợp các yếu tố hiện đại vào trong tác phẩm của mình, tạo ra một phong cách độc đáo và mới mẻ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về Phan Mạnh Danh

Nghiên cứu về Phan Mạnh Danh không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tác giả mà còn mở ra những hướng đi mới cho việc nghiên cứu văn học Việt Nam. Các tác phẩm của ông đã có ảnh hưởng lớn đến nhiều thế hệ nhà văn và nhà thơ sau này.

4.1. Tác động của Phan Mạnh Danh đến văn học hiện đại

Tác phẩm của Phan Mạnh Danh đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng độc giả và các nhà nghiên cứu văn học. Ông đã trở thành một biểu tượng cho sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại.

4.2. Những nghiên cứu hiện tại về tác phẩm của ông

Hiện nay, nhiều nghiên cứu đã được thực hiện để làm rõ hơn về giá trị của các tác phẩm của Phan Mạnh Danh. Những nghiên cứu này không chỉ giúp khôi phục lại hình ảnh của ông mà còn khẳng định vị trí của ông trong nền văn học Việt Nam.

V. Kết luận Tương lai của văn học Việt Nam qua lăng kính của Phan Mạnh Danh

Phan Mạnh Danh không chỉ là một nhà thơ mà còn là một người gìn giữ văn hóa. Những đóng góp của ông cho văn học Việt Nam sẽ tiếp tục được nghiên cứu và phát triển trong tương lai. Ông là một minh chứng cho sự cần thiết phải bảo tồn các giá trị văn hóa trong bối cảnh hiện đại hóa.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn văn hóa

Việc bảo tồn văn hóa là rất quan trọng trong bối cảnh hiện đại hóa. Phan Mạnh Danh đã cho thấy rằng việc giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống là cần thiết để phát triển văn học Việt Nam.

5.2. Hướng đi cho nghiên cứu văn học trong tương lai

Nghiên cứu về Phan Mạnh Danh mở ra nhiều hướng đi mới cho việc nghiên cứu văn học Việt Nam. Các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục khai thác các giá trị văn hóa và văn học từ các tác phẩm của ông.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn giao thời từ năm 1900 đến năm 1942 đánh dấu bước chuyển mình mang tính bước ngoặt của lịch sử văn học Việt Nam từ phạm trù trung đại sang hiện đại. Cột mốc bãi bỏ kỳ thi Hán học cuối cùng ở Bắc Kỳ vào năm 1915 đã đẩy nền cựu học truyền thống vào giai đoạn suy tàn nhanh chóng, khi có tới hơn 80% văn nhân chuyển hướng sang văn hóa phương Tây hoặc tham gia các phong trào duy tân xã hội. Trong bối cảnh đó, tiến trình vận động văn học xuất hiện một vết đứt gãy sâu sắc giữa hai thế hệ cầm bút. Đa số các công trình nghiên cứu trước đây thường tập trung vào khuynh hướng hiện đại hóa hoặc văn học yêu nước cách mạng mà vô tình bỏ quên những tác giả âm thầm níu giữ tinh hoa cổ điển.

Luận văn tập trung giải quyết vấn đề định vị giá trị và thế ứng xử văn hóa của Phan Mạnh Danh (1866–1942) – một trí thức Nho học độc đáo tại Bắc Hà. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là khảo sát toàn diện hệ thống hơn 30 trước tác tiêu biểu của ông trải dài qua 77 năm cuộc đời, từ sáng tác chữ Hán, chữ Nôm, kịch bản tuồng cho đến các công trình dịch thuật và biên soạn sách giáo khoa. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát các trung tâm văn hóa lớn thời bấy giờ như Nam Định, Hưng Yên và Hà Nội trong khung thời gian từ năm 1885 đến năm 1942. Ý nghĩa khoa học của đề tài thể hiện ở việc xác lập mô hình nhà nho tài tử đề kháng, góp phần lấp đầy khoảng trống lịch sử văn học và cung cấp hệ thống dữ liệu văn bản học chuẩn xác phục vụ công tác giảng dạy văn học cận đại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết loại hình học tác giả văn học của các học giả chuyên ngành nhằm phân tích vị trí của Phan Mạnh Danh trong tương quan với các tác giả cùng thời. Trọng tâm là mô hình so sánh giữa hai cấu trúc tác giả: nhà nho tài tử "kiểu mới" đại diện bởi Tản Đà (thích ứng linh hoạt với cơ chế thị trường và báo chí đô thị) và nhà nho tài tử "kiểu cũ" đại diện bởi Phan Mạnh Danh (đề kháng tự nhiên với trào lưu Âu hóa để phục hưng giá trị truyền thống).

Bên cạnh đó, luận văn áp dụng lý thuyết tiến trình văn học và tiếp nhận văn học để làm rõ sự dung hợp giữa văn học cổ điển Trung Quốc và văn học dân tộc. Ba khái niệm then chốt được xây dựng xuyên suốt công trình gồm:

• Thơ tập cổ và nghệ thuật tập Kiều: Thủ pháp liên kết các câu thơ cổ điển có sẵn thành một chỉnh thể nghệ thuật mới, thể hiện đỉnh cao kỹ thuật ngôn từ.
• Điệu thơ thổng ả đào: Lối diễn xướng âm nhạc cổ truyền kết hợp niêm luật Đường thi và thể thơ lục bát dân tộc.
• Văn bản Nôm phiên quốc ngữ: Hiện tượng chuyển tải di sản chữ Nôm sang ký tự La-tinh đầu thế kỷ XX nhằm thích ứng với độc giả hiện đại.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn bao quát toàn bộ 100% di cảo và trước tác còn lưu giữ được của Phan Mạnh Danh. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 46 bài thơ liên cú và 126 bài thơ cách cú trong công trình Bút hoa, 30 bài thơ thất ngôn bát cú trong tập Xuân mộng, 42 bài thơ Hán - Nôm dự thi Đề Thanh Tâm Tài Nhân lục, cùng 5 tác phẩm dịch thuật và khảo cứu tiêu biểu. Phương pháp chọn mẫu toàn diện kết hợp chọn mẫu điển cứu được thực hiện dựa trên 3 giai đoạn cuộc đời tác giả: giai đoạn thiếu thời (1866–1887), giai đoạn hoạt động tại Hưng Yên (1888–1915) và giai đoạn trước tác cuối đời tại Nam Định (1916–1942).

Về phương pháp phân tích, tác giả kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp lịch sử - cụ thể, phương pháp phân tích - tổng hợp văn bản học và thống kê định lượng niêm luật. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là bởi trước tác của Phan Mạnh Danh có tính chất đa ngôn ngữ (chữ Hán, chữ Nôm và Quốc ngữ), đòi hỏi sự giám định văn bản nghiêm ngặt và đối chiếu trực tiếp với 106 vần trong bộ sách Thi vận tập thành để làm rõ giá trị thi pháp học cổ điển.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu khẳng định Phan Mạnh Danh là tác giả đạt thành tựu tập Kiều công phu và quy mô nhất trong lịch sử văn học Việt Nam. Trải qua 46 năm miệt mài sáng tác và hoàn thiện (1896–1942), tập thơ Bút hoa đã tuyển chọn 46 bài liên cú (tương ứng 184 câu thơ chữ Hán kết hợp chuẩn xác với 180 câu Kiều lục bát) và 126 bài cách cú (gồm 504 câu Hán thi ghép với 252 cặp câu lục bát). Kết quả thống kê cho thấy độ chuẩn xác về niêm luật và sự hài hòa ngữ nghĩa giữa văn bản gốc với thơ lẩy đạt tỷ lệ trên 95%, tạo nên một thể thức phô diễn tài hoa học thuật độc nhất vô nhị.

Thứ hai, luận văn chỉ ra tính chất phản kháng thẩm mỹ tích cực của Phan Mạnh Danh trước làn sóng Tây hóa đầu thế kỷ XX. Năm 1898, ông xuất sắc chiếm giải nhất cuộc thi thơ Nguyệt hồ bát vịnh với 8 bài thất ngôn bát cú tập cổ. Năm 1905, ông tiếp tục khẳng định vị thế danh sĩ Bắc Hà khi tham gia thi phẩm Đề Thanh Tâm Tài Nhân lục với 21 bài thơ Hán và 21 bài thơ Nôm đối ứng chuẩn mực, được các bậc túc nho đương thời đánh giá đạt trình độ điêu luyện hiếm có.

Thứ ba, công trình phát hiện những đóng góp quan trọng của Phan Mạnh Danh trong lĩnh vực sư phạm và dịch thuật. Trong giai đoạn 1908–1910, ông đã biên soạn 4 bộ sách giáo khoa bằng chữ Nôm và chữ Hán có kèm hình vẽ minh họa (gồm Việt Nam danh nhân diễn ca, Vật lý học, Vạn vật học, Ngũ đại châu địa dư) phục vụ việc giảng dạy cho hàng trăm môn sinh tại trường Đệ nhất cấp Hưng Yên, đặt nền móng cho việc truyền thụ tri thức khoa học qua phương tiện ngôn ngữ cổ truyền.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tạo nên phong cách sáng tác của Phan Mạnh Danh bắt nguồn từ truyền thống thi lễ gia đình (cháu nội Hoàng giáp Phan Trứ đỗ năm 1832) và thất bại khoa cử bất ngờ tại khoa thi Canh Tý năm 1900. Thay vì tham gia thương mại hóa tác phẩm trên báo chí như phần lớn văn sĩ thành thị, ông chọn lối sống ẩn dật, dồn toàn bộ tâm lực để tôi luyện kỹ nghệ ngôn từ.

Dữ liệu nghiên cứu về cơ cấu thể loại của Phan Mạnh Danh có thể được mô hình hóa trực quan qua bảng phân loại hoặc biểu đồ tròn: trong đó thơ tập cổ và Đường luật chiếm khoảng 60%, các công trình dịch thuật văn học Trung Quốc (Đa tình hận, Tình sử, Cổ thi trích dịch) chiếm khoảng 25%, và 15% còn lại thuộc về sách giáo khoa, kịch bản tuồng cổ. Bảng so sánh đối chiếu giữa Phan Mạnh Danh và Tản Đà làm sáng rõ sự phân hóa sâu sắc của tầng lớp Nho sĩ sau năm 1905: một bên tìm đường thích nghi với nền kinh tế thị trường mới nổi, một bên kiên trì giữ gìn cốt cách phương Đông truyền thống, giúp bảo lưu hồn cốt văn hóa dân tộc qua giai đoạn chuyển giao đầy biến động.

Đề xuất và khuyến nghị

• Thực hiện số hóa toàn diện di sản văn bản: Các cơ quan lưu trữ và viện nghiên cứu cần tiến hành số hóa 100% các bản in gốc và bản roneo của 12 đầu sách, tập bản thảo của Phan Mạnh Danh. Mục tiêu hoàn thành xử lý dữ liệu số độ phân giải cao trong vòng 12 tháng nhằm ngăn chặn nguy cơ thất lạc tư liệu quý hiếm. Chủ thể thực hiện là Viện Nghiên cứu Hán Nôm phối hợp cùng Thư viện Quốc gia Việt Nam.
• Tái bản và xuất bản có chú giải học thuật: Tổ chức biên tập, phiên âm và xuất bản có khảo dị đối với hai tác phẩm đỉnh cao là Bút hoa thơ tập cổ và Xuân mộng. Mục tiêu phân phối tối thiểu 5.000 bản in đến các thư viện đại học và giới nghiên cứu trong thời hạn 24 tháng. Chủ thể chịu trách nhiệm là Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.
• Đưa chuyên đề tác gia vào chương trình giảng dạy: Cập nhật nội dung nghiên cứu về Phan Mạnh Danh và hiện tượng nhà nho tài tử giao thời vào chương trình đào tạo Cử nhân và Thạc sĩ ngành Văn học. Đảm bảo 100% các môn học Văn học cận đại tại các trường đại học sư phạm và khoa học xã hội tích hợp bài giảng phân tích thể loại tập Kiều trong vòng 18 tháng. Chủ thể điều phối là Hội đồng chuyên môn các trường đại học thành viên.
• Bảo tồn không gian văn hóa di tích: Triển khai kế hoạch trùng tu, bảo tồn hệ thống văn bia, câu đối chữ Hán do Phan Mạnh Danh sáng tác tại đền, chùa làng Phù Ủng (Hưng Yên) và từ đường dòng họ Phan tại Nam Định. Mục tiêu hoàn tất gắn biển di sản văn hóa trước năm 2028 dưới sự chủ trì của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hưng Yên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Văn học Việt Nam: Cung cấp nguồn tư liệu văn bản học xác thực và phương pháp luận tiếp cận loại hình tác giả giai đoạn 1900–1930, phục vụ việc xây dựng đề cương nghiên cứu chuyên sâu về văn học giao thời.
• Sinh viên ngành Ngữ văn, Hán Nôm và Văn hóa học: Hỗ trợ tài liệu tham khảo thiết thực khi thực hiện khóa luận tốt nghiệp về thi pháp thơ Đường luật, nghệ thuật tập Kiều, cấu trúc điệu hát ả đào và phong trào phục cổ đầu thế kỷ XX.
• Các nhà nghiên cứu văn hóa và địa chí địa phương: Cung cấp hệ thống tư liệu lịch sử quý giá về mạng lưới danh sĩ Bắc Hà, đời sống văn hóa làng xã vùng Hưng Yên - Nam Định cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, phục vụ công tác biên soạn địa chí.
• Độc giả yêu thích Truyện Kiều và thi ca cổ điển: Hướng dẫn phương pháp thưởng ngoạn thi pháp tập Kiều đỉnh cao và kỹ thuật vận dụng 30 vần bằng theo nguyên tắc nghiêm ngặt của cổ nhân.

Câu hỏi thường gặp

• Vì sao Phan Mạnh Danh được định danh là nhà nho tài tử "kiểu cũ"? Ông kiên định sử dụng thi liệu, thể loại và ngôn ngữ Hán Nôm cổ điển để sáng tác suốt đời mà không thỏa hiệp với xu hướng thương mại hóa văn chương thành thị. Tác phẩm của ông thuần túy phụng sự cái đẹp nghệ thuật và mục tiêu bảo tồn văn hóa truyền thống dân tộc.

• Nét độc đáo nhất của tập thơ Bút hoa thơ tập cổ là gì? Tác phẩm kết hợp sáng tạo giữa 46 bài thơ chữ Hán theo lối thơ thổng ả đào với các câu thơ Truyện Kiều, tạo nên sự tương thích ngữ nghĩa chuẩn xác giữa thi phẩm cổ điển Trung Quốc và thơ lục bát dân tộc trên cơ sở trọn vẹn 30 vần bằng.

• Tập thơ Xuân mộng thể hiện kỹ thuật thi pháp đặc biệt nào? Tác giả vận dụng trọn vẹn 30 vần bằng trong cuốn Thi vận tập thành, khéo léo lồng ghép tên người thương vào tất cả các bài thất ngôn bát cú mà không lặp lại từ ngữ, biểu đạt trọn vẹn cảm xúc hoài niệm qua hình tượng giấc mộng mùa xuân.

• Hoạt động dạy học của Phan Mạnh Danh có ý nghĩa gì đối với xã hội đương thời? Trong giai đoạn 1909–1910, ông đã biên soạn 4 bộ sách giáo khoa song ngữ Hán - Nôm truyền thụ kiến thức khoa học tự nhiên và địa lý thế giới, đào tạo thành công hàng trăm môn sinh đỗ đạt tại tỉnh lỵ Hưng Yên.

• Luận văn này bổ khuyết điểm gì cho các công trình nghiên cứu trước đây? Luận văn vượt qua các bài giới thiệu sơ lược đơn lẻ từ năm 1943 của Phạm Quỳnh hay tạp chí Tri Tân, thiết lập một hệ thống đánh giá toàn diện về văn nghiệp 77 năm cuộc đời Phan Mạnh Danh trong tiến trình hiện đại hóa văn học.

Kết luận

• Luận văn đã phục dựng trọn vẹn chân dung cuộc đời và hành trạng 77 năm của danh sĩ Phan Mạnh Danh, khẳng định vị thế học giả tài hoa của vùng đất Hưng Yên và Nam Định.
• Khảo sát và hệ thống hóa toàn bộ di sản trước tác đồ sộ gồm hơn 30 tác phẩm thuộc nhiều thể loại đa dạng từ thơ chữ Hán, thơ Nôm, tuồng cổ đến sách giáo khoa khoa học.
• Định vị thành công mô hình nhà nho tài tử đề kháng, chứng minh những nỗ lực tự thân của tác giả trong việc hàn gắn vết đứt gãy giữa hai thời kỳ văn học trung đại và hiện đại.
• Đánh giá chuẩn xác giá trị đỉnh cao của công trình Bút hoa sau 46 năm hoàn thiện, xác lập chuẩn mực thi pháp mới cho nghệ thuật tập Kiều Việt Nam.
• Đề ra lộ trình 4 bước khả thi từ nay đến năm 2028 nhằm số hóa, tái bản, giảng dạy và bảo tồn không gian di sản văn hóa gắn liền với tên tuổi tác giả.

Các cơ quan nghiên cứu học thuật, trường đại học và độc giả quan tâm cần chủ động phối hợp khai thác, tái bản và đưa các công trình của Phan Mạnh Danh vào đời sống văn hóa đương đại, nhằm tôn vinh những giá trị cổ điển bất hủ của nền văn học nước nhà.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TIỂU SỬ VÀ HÀNH TRẠNG Xã Phù Ủng, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên ngày nay là nơi sinh thành và nuôi dưỡng danh tướng Phạm Ngũ Lão (1255 – 1320) – người đã có công lớn trong việc giúp nhà Trần đánh đuổi giặc Nguyên Mông. Về đây, ngoài những di tích lịch sử như: lăng Phạm Tiên Công, đền thờ Phạm Ngũ Lão lưu giữ những chứng tích về người anh hùng cứu nước thuở nào còn có nhiều những di tích của một nền văn hóa, văn học lâu đời đến nay vẫn được lưu giữ và bảo tồn. Đi hết con đường về làng là cổng làng Phù Ủng cao to sừng sững, tiếp đến là Đền Mẫu, Đình làng, nhà bia, Tam Quan… Các kiến trúc đình, đền hòa với cảnh quan thiên nhiên tạo nên một không gian văn hóa đặc trưng của vùng đất này. Gần một thế 13 kỉ đã trôi qua kể từ khi kì thi Hán học cuối cùng ở Bắc Kì chấm dứt (1915), dù trải qua bao năm binh lửa chiến tranh nhưng những chứng tích của một nền Hán học vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn tưởng như đây là nền văn hóa của một đế đô Thăng Long thu nhỏ.

Trên các bức tường đình, cổng làng, Tam quan còn khắc in khá nhiều các câu đối, các bài thơ, các bức hoành phi bằng chữ Hán. Điều đặc biệt hơn, khi hỏi về nguồn gốc, tác giả của những câu chữ này người dân nơi đây thường nhắc đến cái tên Phan Mạnh Danh với niềm tự hào, kính trọng. Phan Mạnh Danh sinh ra tại Nam Định nhưng quê quán ở làng Phù Ủng, phủ Ân Thi (nay là xã Phù Ủng, huyện Ân Thi), tỉnh Hưng Yên. Trong nhiều tài liệu, ông còn có tên bút danh là Phan Phù Giang.

Cuộc đời tác giả là những chặng đường đi về giữa hai vùng đất này, và dù ở đâu ông cũng để lại những dấu ấn khó phai trong lòng người dân và lòng quê hương đất nước. Để nghiên cứu Tiểu sử hành trạng của Phan Mạnh Danh, chúng tôi sẽ chia làm ba giai đoạn tương ứng với các mốc thời gian quan trọng và sự kiện nổi bật trong cuộc đời tác giả. Giai đoạn 1 (Từ năm 1866 đến năm 1887) Đây là giai đoạn Phan Mạnh Danh còn ấu thơ cho đến khi trưởng thành, chủ yếu sống tại Nam Định. Phan Mạnh Danh sinh ngày 12/12/1866 (tức mùng 6 tháng 11 năm Bính Dần), tại Nam Định, là con trưởng Thị độc Phan Trác Hoạt, lập nghiệp ở Nam Định đã lâu (phỏng đoán từ Họ Phan đời thứ X: con thứ sáu của Phan Trác Miên là Phan Trác Hoàng dời sang Nam Định, nay nhà từ đường họ ở số 224, phố Hàn Thuyên , thành phố Nam Định)1.

Ông là cháu nội của cụ Phan Trứ đỗ Hoàng Giáp (1832) triều Minh Mệnh, làm quan đến Tuần phủ Khánh Hòa. Thuở nhỏ, ông có tên chữ là Trung, sau đổi thành Mạnh Danh, hiệu là Thế Vọng.com 14 lên sáu tuổi, cậu bé Trung đã tỏ ra là người thông minh khác thường. “Thi lễ vốn nhà”, lên tám, chín tuổi cậu bé Trung theo học cậu là cụ cử Trần Như Sơn, Tri huyện Tiền Hải tỉnh Thái Bình. Ngoài mười tuổi lại theo học anh họ là cụ cử Vũ Cần, làm Giám lâm Ninh Bình.

Lúc bấy giờ trong làng cũng có nhiều bậc danh vọng như thủ khoa Nguyễn Đình Khanh (Tác giả cuốn Ngọc Kiều Lê diễn ca)1, cử nhân Nguyễn Đình Thành, cậu bé Trung đều được theo học nên văn chương vốn có nề nếp. Sau Phan Mạnh Danh còn đến theo học ông Nghè Hành thiện Đặng Xuân Bảng ở Nam Định. Ở đây vốn đã đào tạo ra nhiều bậc danh sĩ, thế nhưng Phan Mạnh Danh cũng đứng vào hàng cao đệ.