Những đổi mới của thơ mới lãng mạn Việt Nam 1932-1945 từ phương diện thể loại

Luận văn thạc sĩ văn học phân tích văn học việt nam những đổi mới của thơ mới lãng mạn 1932 1945 nhìn từ phương diện thể loại, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Đức Minh
• Người hướng dẫn: PGS. TS Hà Văn Đức
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
• Đề tài: Những Đổi Mới Của Thơ Mới Lãng Mạn Việt Nam 1932-1945: Phân Tích Thể Loại
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về Đổi mới thơ mới lãng mạn Việt Nam 1932 1945

Thơ mới lãng mạn Việt Nam giai đoạn 1932-1945 là một phong trào văn học quan trọng, đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ trong nền thơ ca Việt Nam. Phong trào này không chỉ phản ánh tâm tư, tình cảm của con người trong bối cảnh xã hội đầy biến động mà còn thể hiện những đổi mới về thể loại và ngôn ngữ. Những tác phẩm tiêu biểu từ thời kỳ này đã mở ra một hướng đi mới cho thơ ca, khẳng định vị thế của nó trong văn học hiện đại.

1.1. Bối cảnh lịch sử và văn hóa của thơ mới

Giai đoạn 1932-1945 chứng kiến nhiều biến động trong xã hội Việt Nam. Sự phát triển của thơ mới diễn ra trong bối cảnh chính trị, kinh tế và văn hóa phức tạp. Những tác động từ văn hóa phương Tây, cùng với những khát vọng tự do, đã tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự ra đời của phong trào thơ mới lãng mạn.

1.2. Đặc điểm nổi bật của thơ mới lãng mạn

Thơ mới lãng mạn mang trong mình những đặc điểm nổi bật như sự tự do trong thể loại, sự phong phú trong ngôn ngữ và cảm xúc. Các nhà thơ như Xuân Diệu, Huy Cận đã thể hiện cái tôi trữ tình mạnh mẽ, tạo nên những tác phẩm đầy chất thơ và cảm xúc.

II. Những thách thức trong việc phân tích thể loại thơ mới

Việc phân tích thể loại thơ mới lãng mạn Việt Nam 1932-1945 gặp nhiều thách thức. Sự đa dạng trong thể loại và phong cách của các tác giả khiến cho việc phân loại trở nên khó khăn. Hơn nữa, những yếu tố văn hóa và xã hội cũng ảnh hưởng đến cách tiếp cận và phân tích thể loại thơ mới.

2.1. Sự đa dạng trong thể loại thơ mới

Thơ mới không chỉ giới hạn trong một vài thể loại truyền thống mà còn mở rộng ra nhiều hình thức mới. Các thể thơ như thơ tự do, thơ 7 tiếng, 8 tiếng đã được các tác giả khai thác một cách sáng tạo, tạo nên sự phong phú cho thơ ca thời kỳ này.

2.2. Ảnh hưởng của bối cảnh xã hội đến thể loại thơ

Bối cảnh xã hội đầy biến động đã ảnh hưởng sâu sắc đến nội dung và hình thức của thơ mới. Những cảm xúc về tình yêu, nỗi cô đơn, và khát vọng tự do được thể hiện rõ nét trong các tác phẩm, phản ánh tâm tư của con người trong thời kỳ này.

III. Phương pháp phân tích thể loại thơ mới lãng mạn

Để phân tích thể loại thơ mới lãng mạn, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc kết hợp giữa phân tích nội dung và hình thức sẽ giúp làm rõ những đặc điểm nghệ thuật của thơ mới. Các phương pháp này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tác phẩm mà còn giúp nhận diện được những xu hướng mới trong thơ ca.

3.1. Phân tích nội dung và hình thức

Phân tích nội dung và hình thức là phương pháp cơ bản trong nghiên cứu thơ mới. Nội dung thơ mới thường xoay quanh những chủ đề như tình yêu, nỗi cô đơn, và khát vọng tự do, trong khi hình thức lại thể hiện sự sáng tạo và đổi mới trong cách sử dụng ngôn ngữ.

3.2. So sánh với thơ truyền thống

So sánh giữa thơ mới và thơ truyền thống giúp làm nổi bật những điểm khác biệt trong thể loại và phong cách. Thơ mới đã phá vỡ nhiều quy tắc của thơ cũ, tạo ra một không gian sáng tạo mới cho các nhà thơ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu thơ mới lãng mạn

Nghiên cứu thơ mới lãng mạn không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và nghiên cứu văn học. Những kiến thức về thể loại và phong cách của thơ mới có thể giúp sinh viên và người nghiên cứu hiểu rõ hơn về văn học Việt Nam hiện đại.

4.1. Giá trị giáo dục của thơ mới

Thơ mới lãng mạn có thể được sử dụng như một công cụ giáo dục hiệu quả trong việc giảng dạy văn học. Những tác phẩm tiêu biểu có thể giúp học sinh hiểu rõ hơn về cảm xúc và tư tưởng của con người trong bối cảnh lịch sử cụ thể.

4.2. Đóng góp vào nghiên cứu văn học

Nghiên cứu thơ mới lãng mạn đóng góp vào việc làm phong phú thêm kho tàng văn học Việt Nam. Những phân tích sâu sắc về thể loại và ngôn ngữ sẽ giúp các nhà nghiên cứu có cái nhìn toàn diện hơn về sự phát triển của thơ ca Việt Nam.

V. Kết luận về Đổi mới thơ mới lãng mạn Việt Nam 1932 1945

Đổi mới thơ mới lãng mạn Việt Nam 1932-1945 là một giai đoạn quan trọng trong lịch sử văn học. Những đổi mới về thể loại và ngôn ngữ đã tạo ra một bước ngoặt lớn cho thơ ca Việt Nam. Việc nghiên cứu và phân tích thể loại thơ mới không chỉ giúp hiểu rõ hơn về văn học mà còn góp phần vào việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc.

5.1. Tương lai của nghiên cứu thơ mới

Nghiên cứu thơ mới lãng mạn sẽ tiếp tục là một lĩnh vực hấp dẫn cho các nhà nghiên cứu văn học. Những xu hướng mới trong nghiên cứu sẽ mở ra nhiều hướng đi mới cho việc tìm hiểu và phân tích thơ ca Việt Nam.

5.2. Giá trị văn hóa của thơ mới

Thơ mới lãng mạn không chỉ là một phong trào văn học mà còn là một phần quan trọng trong di sản văn hóa Việt Nam. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của thơ mới là trách nhiệm của mỗi thế hệ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho nền báo chí Việt Nam là tờ Gia Định báo ra mắt ngày 14 tháng 5 năm 1865 tại Sài Gòn. Năm 1893, Đại Nam đồng văn nhật báo ra đời, là tờ báo đầu tiên bằng chữ Hán. Năm 1913, tờ Đông Dương tạp chí do Scheneider làm chủ nhiệm, Nguyễn Văn Vĩnh làm chủ bút, là tờ báo đầu tiên hoàn toàn bằng chữ quốc ngữ. Ngày 13/7/1917, chánh mật thám Đông Dƣơng Louis Marty đứng tên sáng lập và cho xuất bản số đầu tiên Nam phong tạp chí do Phạm Quỳnh làm chủ bút.

Bắt đầu từ năm 1920, ở Hà Nội đã thực sự có những tờ báo quốc ngữ do ngƣời Việt chủ trƣơng. Nhƣ vậy là chỉ trong vòng mƣời năm, báo chí Việt bằng chữ quốc ngữ đã có những bƣớc phát triển vƣợt bậc. Sự phát triển mạnh mẽ của báo chí thời kì này đã góp phần làm thay đổi một cách toàn diện văn hóa tinh thần của xã hội. Đặc biệt, có thể nói, báo chí chính là môi trƣờng 16 hoạt động chính, là bệ đỡ cho văn học viết bằng chữ quốc ngữ thời kì đầu.

Những tờ báo nhƣ Phong hóa, Ngày nay, Tiểu thuyết thứ Bảy,… là nơi đăng tải, cập nhật những tác phẩm văn học mới nhất, là diễn đàn của nhiều tranh luận học thuật và tƣ tƣởng quyết liệt nhất, là nơi phát hiện và nuôi dƣỡng các tài năng văn chƣơng ngay từ những buổi đầu chập chững trên văn đàn. Chính báo chí với những lợi thế đặc thù của mình đã giúp cho văn chƣơng có khả năng chuyển tải và tác động một cách nhanh nhạy, mạnh mẽ, sâu sắc đến cộng đồng ngƣời đọc để tạo nên những cuộc cách mạng chƣa từng có trong lịch sử dân tộc trên phƣơng diện văn hóa tƣ tƣởng. Thơ mới đóng vai trò quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa văn học Hiện đại hóa văn học là một thuật ngữ có nội hàm phức tạp. Trong khuôn khổ luận văn này, chúng tôi có sự đồng thuận cao với ý kiến của nhà nghiên cứu Lê Ngọc Trà: “Hiện đại hóa đƣợc hiểu nhƣ là quá trình gia nhập vào quỹ đạo chung của các nền văn học đã đƣợc quốc tế hóa nhƣ quá trình hội nhập vào dòng chảy của các nền văn học tiên tiến đƣơng đại trên thế giới” [9, tr.

Đối với nền văn học Việt Nam, quá trình hiện đại hóa đƣợc biểu hiện trƣớc nhất bằng việc đƣa văn học thoát khỏi sự chi phối của thi pháp văn học trung đại. Qúa trình này diễn ra trong giai đoạn đầu thế kỷ XX và đặc biệt mạnh mẽ vào thời 1932 – 1945 trên tất cả các lĩnh vực của văn học, trong đó có thơ ca và Thơ mới là một hiện tƣợng nổi bật, thu hút tinh hoa của cả một thời đại văn học. Đổi mới văn học là nhu cầu bức thiết Nhìn lại thơ Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến 1932 ta thấy cùng với sự suy tàn của Hán học, sự thất thế của các nho sĩ là sự bế tắc của lối thơ ngâm vịnh, thù tạc, sự trói buộc và sáo mòn của hình thức thơ Đƣờng luật. Nói về thơ ca giai đoạn này, nhà nghiên cứu Hà Minh Đức nhận định: “Bƣớc sang đầu thế kỷ XX, thơ ca công khai rơi vào tình trạng mất sức sống về nội dung 17 và nghèo nàn về hình thức” [32, tr.

Một vài nhà thơ nhƣ Tản Đà, Trần Tuấn Khải trở về cái gốc của thơ ca dân tộc, nhất là thơ ca dân gian, nhƣng không dễ tìm đƣợc lối ra. Nhà thơ Tố Hữu trả lời một bạn thơ nƣớc ngoài Mireille Gansel để nói về thơ Việt Nam những năm đầu thế kỷ XX: “Ở nƣớc chúng tôi trong giai đoạn này, nhìn một cách nào đó thì thơ không tồn tại nữa, chỉ có những châm ngôn, những chữ có sẵn mƣợn ở Hán Văn” [32, tr. Thơ ca lúc này vay mƣợn nhiều điển cố, điển tích trong thơ cổ, thậm chí cả hình ảnh của thơ ca nƣớc ngoài, nhất là thơ ca Trung Quốc. Có những điều chỉ riêng có trên đất nƣớc chúng ta nhƣng trong thơ lại xuất hiện rất nhiều những hình ảnh gắn với ngƣời và cảnh Trung Hoa.

Tình trạng đó là một dấu hiệu đòi hỏi sự đổi thay. Thơ ca trung đại đã ở vào giai đoạn mạt kỳ và rộng hơn, nếp thẩm mỹ xƣa cũ của hệ tƣ tƣởng và văn hóa phong kiến đang đòi hỏi sự thay thế. Trong bối cảnh suy thoái và bế tắc ấy, nhu cầu cách tân văn học nói chung cũng nhƣ thơ ca nói riêng là một nhu cầu tự thân. Khi hình thức thơ ca truyền thống không đủ sức truyền tải cảm thức mới mẻ của con ngƣời trƣớc một cánh cửa mới đang bắt đầu mở ra, khi bản thân ngƣời sáng tác cũng đang cố hết sức để tìm đƣợc một lối thoát cho thơ ca, đổi mới lúc này là một vấn đề bức thiết và tất yếu của văn học Việt Nam.

Tuy nhiên, những nỗ lực của các nhà thơ cũ với những đại diện xuất sắc nhƣ Tản Đà, Trần Tuấn Khải vẫn không đủ để làm nên cuộc cách mạng. Mà nhu cầu cách tân thi ca xuất phát từ nguyên nhân sâu xa hơn của nhu cầu đổi mới văn học, trong đó có thơ ca, chính là sự biến đổi của đời sống xã hội, kinh tế, văn hóa do cuộc xâm lƣợc của thực dân và chế độ thuộc địa đem lại. Những nhân tố mới trong đời sống xã hội nảy sinh và ngày càng phát triển. Lớp công chức, viên chức, học sinh, sinh viên hình thành một thế hệ mới của công chúng văn học.

Họ mang sức sống của tuổi trẻ, không chịu ảnh hƣởng nặng nề của lễ giáo phong kiến, đƣợc 18 tiếp thu văn hóa phƣơng Tây một cách trực tiếp hoặc gián tiếp nên nếp tƣ duy và thẩm mỹ của họ cũng đổi mới. Nhà thơ Lƣu Trọng Lƣ nhận xét: “Các cụ ta ƣa những màu đỏ chót, ta lại ƣa những màu xanh nhạt. Các cụ bâng khuâng vì một tiếng trùng đêm khuya, ta lại nao nao vì tiếng gà lúc đúng ngọ. Nhìn một cô gái xinh xắn ngây thơ, các cụ coi nhƣ đã làm một điều tội lỗi, ta thì cho là mát mẻ nhƣ đứng trƣớc một cánh đồng xanh.

Cái tình của các cụ thì chỉ là sự hôn nhân nhƣng đối với ta thì trăm hình muôn trạng, cái tình say đắm, cái tình thoảng qua, cái tình gần gũi, cái tình xa xôi, cái tình giây phút, cái tình ngàn thu” [63, tr. Sự xuất hiện lớp công chúng mới ở thành thị với nhu cầu thẩm mĩ mới này đòi hỏi văn học phải thay đổi để đáp ứng. Họ cũng đồng thời là một chủ thể sáng tác mới, một cộng đồng tiếp nhận mới với hình thức phổ biến tác phẩm mới và một phƣơng pháp sáng tác mới nhƣ đã trình bày ở trên. Vai trò của Thơ mới trong tiến trình hiện đại hóa văn học Sự xuất hiện của Thơ mới nói nhƣ nhà nghiên cứu Phong Lê là một “sắp xếp của lịch sử, một định mệnh, không thể khác”.

Chỉ đến thời điểm đó mới có Thơ mới và về sau đó, Thơ mới không còn nữa khi tất cả đều đƣợc chuyển vào quỹ đạo của một nền thơ cách mạng. Nhận định này hoàn toàn có thể đƣợc chứng minh khi nhìn lại quá trình hình thành từng bƣớc xác lập vị trí của Thơ mới. Nhu cầu thẩm mĩ của lớp công chúng thành thị chƣa tìm thấy sự thỏa mãn ở thi ca đƣơng thời đòi hỏi thơ ca lúc này phải làm một cuộc cách mạng. Ngay những nhà thơ giao thời của hai thế kỉ nhƣ Tản Đà cũng đã ý thức đƣợc nhu cầu cách tân.

Có thể nói, những tìm tòi, vƣợt thoát khỏi hình thức thơ cũ đã có trƣớc khi Thơ mới xuất hiện. Một số bài từ khúc của Tản Đà nhƣ: Hoa rụng, Cảm thu, Tiễn thu… đã “phảng phất chút bâng khuâng, chút phóng túng của thời sau” (Hoài Thanh). Bài dịch Con ve sầu và con kiến từ thơ La-phông-ten của Nguyễn Văn Vĩnh cũng là một thử nghiệm về hình thức thơ mới. Nhƣng phải đến khi Phan Khôi đƣa ra Một lối Thơ mới trình chánh 19 giữa làng thơ đăng trên Phụ nữ tân văn số 122 ra ngày 10-3-1932, nhu cầu làm một cuộc cách mạng về thi ca của công chúng yêu thơ mới thực sự đƣợc đánh thức.

Trong bài viết này, sau khi công kích và kết án thơ cũ một cách nặng nề, Phan Khôi đã đề xuất một lối thơ mà ông đặt tên là Thơ mới: “Đem ý thật có trong tâm khảm mình tả ra bằng những câu có vần mà không bị bó buộc bởi một niêm luật gì hết” và ông minh họa cho ý tƣởng mới mẻ của mình bằng bài thơ Tình già. Ngƣời ta thƣờng coi Tình già của Phan Khôi nhƣ là sự mở đầu của Thơ mới bởi ở đó nói đến một kiểu tình yêu ngoài tình vợ chồng mà là “nhân ngãi” (tức ngƣời tình) – đó là điều cấm kỵ đối với lễ giáo phong kiến. Mối tình chỉ là nhân ngãi đó với “hai mƣơi bốn năm xƣa” và “hai mƣơi bốn năm sau” mà đôi bạn tình gặp nhau vẫn còn nhận đƣợc ra nhau “liếc đƣa nhau đi rồi, con mắt còn có đuôi”… Cái mới đó, theo Hoài Thanh, khiến cho “số đông thanh niên trong nƣớc bỗng thấy mở ra một góc trời vì cái táo bạo dấu diếm của mình đã đƣợc một bậc đàn anh trong văn giới công nhiên thừa nhận”. “Tiếng súng lệnh” của Phan Khôi đã làm dấy lên một cuộc tranh luận cực kì quyết liệt trên diễn đàn văn học thời kì này: cuộc tranh luận giữa Thơ mới và thơ cũ.

Lƣu Trọng Lƣ là ngƣời đầu tiên hƣởng ứng lời kêu gọi của Phan Khôi và trực tiếp bày tỏ những lo lắng trƣớc sự bế tắc của thi ca nƣớc nhà. Thực tế là khi mới xuất hiện, Thơ mới hầu nhƣ chƣa có hình hài cụ thể. Tình già của Phan Khôi chƣa thực sự là một bài thơ xuất sắc nhƣng nó cũng đủ khuấy động văn đàn và nhận đƣợc sự ủng hộ nhiệt liệt của những trí thức thế hệ mới. Những cuộc diễn thuyết của Nguyễn Thị Kiêm, Lƣu Trọng Lƣ, Đỗ Đình Vƣợng, Vũ Đình Liên, Trƣơng Tửu liên tiếp xuất hiện.

Trên báo chí thƣờng xuyên đăng tải những bài chỉ trích thơ cũ và bênh vực Thơ mới. Báo Phong hóa (số 4 ngày 22-9-1932), cơ quan ngôn luận của Tự lực văn đoàn kêu gọi: “Bỏ luật, niêm, đổi, bỏ điển tích, sáo ngữ, nghĩa là tóm tắt, đừng bắt chƣớc cổ nhân một cách nô lệ. Thơ ta phải mới, mới văn thể, mới ý tƣởng”.