CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHU CẦU SỬ DỤNG GIÁO TRÌNH ĐIỆN TỬ CỦA SINH VIÊN HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN 1. Cơ sở lý luận chung về nhu cầu sử dụng giáo trình điện tử bậc đại học Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu - quan điểm này được đưa ra lần đầu tiên trong Nghị quyết số 04-NQ/TW Hội nghị lần thứ tư BCHTW Đảng (khóa VII) về tiếp tục đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo, ngày 14/01/1993. Phát triển giáo dục là một động lực thúc đẩy và là một điều kiện cơ bản bảo đảm việc thực hiện mục tiêu kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ đất nước. Trong hệ thống giáo dục quốc dân, sách giáo dục đóng một thành tố quan trọng, chứa đựng khối lượng tri thức lớn của loài người về mọi vấn đề, mọi lĩnh vực của cuộc sống, “là cây đèn thần soi sáng cho con người trên những nẻo đường xa xôi nhất của cuộc đời”.
Sách giáo dục là một thuật ngữ chỉ bao hàm các loại sách phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu, học tập của học sinh và giáo viên và phụ huynh học sinh. Vũ Thùy Dương, Biên tập Sách giáo dục). Loại sách cơ bản nhất của sách giáo dục đó là sách giáo khoa, giáo trình. Khái niệm a, Sách giáo trình Theo Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên), Nxb.
KHXH, 1988: Giáo trình là toàn bộ những bài giảng về một môn khoa học, kỹ thuật. Theo cách định nghĩa này thì giáo trình là “một từ chỉ các loại sách dành cho các môn học được dùng ở trường học”. Theo Đại từ điển Tiếng Việt (Nguyễn Như Ý chủ biên), Nxb.VHTT, 1988: Giáo trình là sách viết có hệ thống về vấn đề được giảng dạy ở bậc đại học. Từ điển Xuất bản, Nxb.
TĐBK, 2007: Giáo trình là “tài liệu giảng dạy – học tập chủ yếu được dùng trong các trường đại học, chuyên nghiệp, chỉ có tính chất nội bộ, chưa được công nhận chính thức. Giáo trình luôn có tính chất chuyên khoa, 8 chuyên ngành, thậm chí rất hạn hẹp, ít có giáo trình tổng hợp đa ngành. Việc tổ chức biên soạn và xuất bản giáo trình được thực hiện xuất phát từ nội dung chương trình đào tạo của các bộ môn, các khoa, các trường, việc thẩm định chủ yếu được thực hiện ở phạm vi cấp trường. Khi các chuyên ngành giống nhau ở các trường khác nhau thì có thể tham khảo, sử dụng giáo trình của nhau hoặc có thể xây dựng giáo trình chung”.
Sách giáo trình là hệ thống các chương trình giảng dạy của một môn học trong trường đai học, cao đẳng. Nó là tài liệu học tập hoặc giảng dạy được thiết kế và biên soạn dựa trên cơ sở chương trình môn học, dùng để làm tài liệu giảng dạy chính thức cho giảng viên, hoặc/và làm tài liệu học tập chính thức cho sinh viên. Như vậy, sách giáo trình là loại sách cung cấp kiến thức, kinh nghiệm phục vụ dạy và học; là loại sách chuẩn cho một ngành học; là thể hiện cụ thể hóa yêu cầu về nội dung kiến thức, kỹ năng quy định trong chương trình giáo dục đối với mỗi môn học, ngành học, trình độ đào tạo. Trong phạm trù sách giáo trình có nhiều cách phân loại rộng/hẹp khác nhau.
Trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu này, chúng tôi xin đi sâu và tìm hiểu về nhu cầu sử dụng giáo trình điện tử bậc đại học. b, Giáo trình điện tử * Sách điện tử Hiện nay, có nhiều cách hiểu về sách điện tử. Khi mới xuất hiện, nhiều người quan niệm sách điện tử là một phiên bản điện tử của sách in. Sách điện tử dựa trên việc mô phỏng đặc điểm cơ bản của sách truyền thống trong một định dạng điện tử.
Tuy nhiên, với việc phát triển của công nghệ thông tin, đặc biệt làm thế nào để một cuốn sách điện tử được sử dụng hiệu quả và dễ dàng, sách điện tử đã được phát triển đa dạng và cũng được hiểu theo nhiều cách khác nhau. (2009), sách điện tử là một ấn phẩm sách ở dạng kỹ thuật số, bao gồm văn bản, hình ảnh hoặc cả hai, có thể đọc được trên màn hình phẳng của máy tính hoặc các thiết bị điện tử khác. 9 Nhấn mạnh đến tính năng tương tác của sách điện tử, Ashley Melinis (2011) định nghĩa sách điện tử còn được gọi là sách tương tác hoặc sách kỹ thuật, là những tài liệu nội dung ở định đạng kỹ thuật số có thể được xem trên máy tính hoặc thiết bị đọc điện tử như Barnes và Kindle của Nook hoặc Kindle của Amazon. Văn bản chữ viết và hình ảnh minh họa cũng tương tự như sách in, nhưng sách điện tử còn có thể kết hợp với nhiều phương tiện như âm thanh, hình động, văn bản nổi bật, âm nhạc, mô hình.
hình thức sách điện tử rất đa dạng, trong đó nội dung được trình bày bằng hình ảnh, âm thanh và các nút chạm để điều hướng qua các trang. Theo PwC (PricewaterhouseCoopers – công ty kiểm toán hàng đầu thế giới hiện nay), sách điện tử là phiên bản kỹ thuật số của sách in, được phân phối qua Internet. Những tập tin này có thể được đọc trên thiết bị đọc sách điện tử, máy tính bảng, máy tính cá nhân, điện thoại thông minh và cả trên một số điện thoại di động. Sách điện tử có thể có hình thức của một phiên bản duy nhất hoặc tồn tại dưới nhiều phiên bản định dạng (được đọc qua một loại thiết bị riêng biệt) hoặc cho phép xem trên nhiều loại thiết bị.
Như vậy, có nhiều cách hiểu về sách điện tử từ khi nó mới xuất hiện và cho đến nay, khi nó đã trở nên phổ biến. Sách điện tử dù có tồn tại dưới hình thức định dạng khác nhau thì vẫn có những điểm chung sau: - Là ấn phẩm điện tử của các dạng sách in, không nhất thiết là đã có sách in. - Hình thức rất đa dạng: không chỉ là văn bản thể hiện bằng chữ viết, mà còn là hình ảnh, hoạt họa, âm thanh, kể cả video clip. - Việc sử dụng (đọc, xem, nghe,.) phải gắn với các thiết bị đọc sách chuyên dùng và/hoặc các thiết bị khác như máy tính, điện thoại thông minh, máy tính bảng,.
có/không kết nối Internet. * Giáo trình điện tử Theo định nghĩa của EduNet (mạng giáo dục của Bộ Giáo dục – Đào tạo) thì Giáo trình điện tử hoặc học liệu điện tử - hay còn được gọi là những phần mềm học tập hay phần mềm Dạy và Học – Teaching Learning software – nói chung là 10 những giáo trình được sử dụng công nghệ thông tin để xây dựng (http://diendan/edu. Lê Văn Nhương: Giáo trình điện tử là một dạng tài liệu điện tử phục vụ dạy học được tạo ra bằng các phần mềm máy tính. Tài liệu này tồn tại ở nhiều định dạng và có thể sử dụng dưới hình thức offline hoặc online.
Nội dung giáo trình điện tử được thiết kế thành nhiều bài học có thời lượng phù hợp với từng đối tượng người học khác nhau trên cơ sở tăng cường kênh phim, ảnh, bản đồ, sơ đồ,. Ở mỗi chủ đề kiến thức (bài học hoặc chương) đều có tài liệu tham khảo; cau hỏi; bài tập tự học; gợi ý, hướng dẫn phương pháp học; các công cụ hỗ trợ tương tác giữa người học với tài liệu, với người học khác và với tác giả giúp phát huy tối đa năng lực tự học của người học (Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ). Phạm Minh Sơn, Giáo trình điện tử là tài liệu giáo khoa trong đó kiến thức được trình bày trong môi trường multimedia của máy tính – thông tin được truyền dưới nhiều kênh khác nhau: văn bản (text); đồ họa (graphics); ảnh động (animation); ảnh tĩnh (image); âm thanh (audio); phim video (video clip). Vũ Thùy Dương thì quan niệm rằng: Giáo trình điện tử được hiểu cụ thể hơn là tập hợp dữ liệu về một môn học bao gồm ba yếu tố cơ bản: siêu văn bản (hypertext) để đọc, đa phương tiện (multimedia) để nghe, nhìn, quan sát và tương tác (interactivity) để làm.
Từ những tham khảo trên có thể định nghĩa Giáo trình điện tử: Giáo trình điện tử được xây dựng và triển khai dạy – học trong môi trường đa phương tiện (multimedia của máy tính – Internet) dưới sự hỗ trợ có hiệu quả của công nghệ thông tin. * Phân loại giáo trình điện tử Dựa trên các tiêu chí khác nhau, có thể phân loại giáo trình điện tử như sau: Theo định dạng, có giáo trình điện tử ở các dạng file word, pdf, html, aps, php,. 11 Theo mức độ tương tác: giáo trình điện tử tương tác một chiều, hai chiều và đa chiều. Theo chuyên ngành, giáo trình điện tử xây dựng theo các chuyên ngành Báo chí, Xuất bản, Tư tưởng Hồ Chí Minh,.
hoặc chuyên ngành hẹp hơn như: Báo mạng điện tử, Xuất bản điện tử,. Theo mức độ sử dụng, giáo trình điện tử được chia thành 3 cấp độ như sau: - Cấp độ 1: Ở cấp độ này, giáo trình điện tử được số hóa thành tập tin word, PDF hoặc một dạng tập tin đọc tương tự từ giáo trình in. Nó được sử dụng giống như một giáo trình in và chỉ có khả năng tương tác 1 chiều từ giáo trình đến người đọc. - Cấp độ 2: Giáo trình điện tử được trình bày dưới dạng trang web siêu liên kết, có sự hỗ trợ của ảnh, phim, bản đồ, biểu đồ,.
Người học có thể tương tác với giào trình thông qua các bài tập (có đáp án, chấm điểm và phản hồi) ở từng bài hoặc từng chương. - Cấp độ 3: Giáo trình điện tử được trình dưới dạng trang web siêu liên kết, có sự hỗ trợ của ảnh, phim, bản đồ, biểu đồ,. và được sử dụng để tổ chức dạy học thông qua hệ thống hỗ trợ dạy học trực tuyến (LMS – Learning Management System). Người học có thể tương tác với giáo trình, với giảng viên và những người học khác qua các công cụ hỗ trợ của LMS mà không cần trực tiếp đến lớp.
Giảng viên tổ chức các hoạt động dạy học, kiểm tra đánh giá,. trên cơ sở kết hợp giáo trình với LMS. Trong quá trình dạy học, giảng viên có thể xây dựng giáo trình điện tử của chuyên ngành mình theo 3 cấp độ như đã nêu. tùy theo năng lực người học mà sử dụng giáo trình ở cấp độ phù hợp để tổ chức dạy học thì hiệu quả mang lại sẽ cao hơn.
c, Nhu cầu sử dụng giáo trình điện tử Nhu cầu là một hiện tượng tâm lý của con người, là đòi hỏi, mong muốn, nguyện vọng của con người về vật chất và tinh thần để tồn tại và phát triển. Tùy 12 theo trình độ nhận thức, môi trường sống, những đặc điểm tâm sinh lý, mỗi người có những nhu cầu khác nhau.