MỞ ĐẦU 1,1. Bối cảnh nghiên cứu Trong luồng phát triển của nền kinh tế thị trường theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa toàn cầu, xã hội Việt Nam đang thay đổi nhanh chóng. Mọi người, mọi ngóc ngách của đời sống để bị ảnh hưởng bởi nền tư tưởng, lối sống của phương Tây. Các bạn sinh viên cũng vậy, sinh viên Việt Nam là thế hệ đầy sức sống và sáng tạo nên không còn chỉ học lý thuyết trong sách vở, trường lớp mà còn học nhiều kiến thức bên ngoài cuộc sống.
Đây là cơ hội nhưng cũng là thách thức thúc đẩy sinh viên đi làm thêm rất nhiều bởi các lợi ích đem lại. Sinh viên Đại học Thương Mại nói riêng và tất cả sinh viên nói chung đều bị tác động bởi nhiều nhân tố khi tham gia làm thêm. Tính cấp thiết của vấn đề Làm thêm (part-time job) là công việc bán thời gian, công việc này không đòi hỏi, yêu cầu kinh nghiệm bài bản hay chuyên môn cụ thể, số lượng công việc vô cùng đa dạng và phong phú. Trong cuộc khảo sát Ngày 4/11, trường ĐH Mở TPHCM phối hợp với hơn 30 doanh nghiệp đã tổ chức “Ngày hội việc làm bán thời gian” cho sinh viên, Hơn 93% sinh viên nhập học có nguyện vọng đi làm thêm với nhiều mục đích, trong đó có 69,7% mong đi làm thêm để kiếm thêm thu nhập; số còn lại nguyện vọng làm thêm để trải nghiệm thực tế, cải thiện kỹ năng và mở rộng mối quan hệ.
(Nguyễn Dũng, Tiền Phong 4/11/2018/) Sinh viên thường chọn cách đi làm thêm để kiếm được một khoản thu nhập nhỏ phục vụ cho nhu cầu cá nhân hàng ngày, ngoài ra còn giúp trau dồi thêm kinh nghiệm, kiến thức ngoài xã hội, cách xử lý tình huống khi gặp vấn đề trong công việc. Đa số sinh viên đều nghĩ rằng, việc học tập và rèn luyện trên lớp là không đủ để giúp sinh viên có đủ những kỹ năng để đi làm sau khi tốt nghiệp. Vậy nên sinh viên thường nghĩ đến việc đi 7 làm thêm ngoài giờ khi bước chân vào giảng đường đại học. Chính vì những lý do trên, không chỉ sinh viên các trường đại học mà còn là sinh viên của trường đại học Thương Mại bị thu hút bởi những công việc làm thêm bán thời gian.
Nhận thấy được tính cấp thiết của bối cảnh hiện nay, nhóm chúng tôi xin nghiên cứu kỹ hơn về đề tài: “Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến: Quyết định đi làm thêm của sinh viên trường đại học Thương Mại”. Mục tiêu nghiên cứu Tìm ra những nhân tố ảnh hưởng tới quyết định đi làm thêm của sinh viên trường đại học Thương Mại. Mức độ ảnh hưởng những nhân tố đó tới quyết định đi làm thêm của sinh viên trường Đại học Thương Mại. Câu hỏi nghiên cứu Câu hỏi nghiên cứu là câu hỏi được hình thành trên nền tảng của mục tiêu nghiên cứu.
Các câu hỏi được đưa ra góp phần làm chi tiết, định hướng các bước cần tìm hiểu để đạt được mục tiêu nghiên cứu. Nhóm chúng tôi đưa ra các câu hỏi là: Các nhân tố nào ảnh hưởng đến quyết định đi làm thêm của sinh viên Trường Đại học Thương Mại? Thu nhập (mức lương) có ảnh hưởng đến quyết định đi làm thêm của sinh viên Trường Đại học Thương Mại hay không? Thời gian có ảnh hưởng đến quyết định đi làm thêm của sinh viên Trường Đại học Thương Mại hay không? Môi trường làm việc có ảnh hưởng đến quyết định đi làm thêm của sinh viên Trường Đại học Thương Mại. Kết quả học tập có ảnh hưởng đến quyết định đi làm thêm của sinh viên Trường Đại học Thương Mại hay không? 8 Những nhân tố đó có tác động như thế nào đến quyết định đi làm thêm của sinh viên Trường Đại học Thương Mại? 1. Phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đi làm thêm của sinh viên Đại học Thương Mại.
Khách thể nghiên cứu: những sinh viên Đại học Thương mại đã từng và đang đi làm thêm. Thời gian nghiên cứu: từ 12/09/2022 đến 20/09/2022 Không gian nghiên cứu: trường Đại học Thương Mại 9 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.1 Cơ sở lý luận về vấn đề nghiên cứu - Việc làm thêm: Theo Thurman & Trah (1990), công việc làm thêm hay công việc bán thời gian được định nghĩa là việc làm mà trong đó số giờ làm việc ít hơn bình thường. Theo Arne (2000), tổng thời gian làm việc trung bình mỗi tuần được quy định làm căn cứ phân loại công việc bán thời gian và toàn thời gian ở các quốc gia khác nhau. Ở Hoa Kỳ và Pháp, công việc bán thời gian được quy định là dưới 35 giờ một tuần, Canada và Anh là dưới 30 giờ một tuần, Đức là dưới 36 giờ, trong khi đó ở Nhật Bản, việc quyết định một nhân viên làm bán thời gian hay không do chủ doanh nghiệp phân loại mà không căn cứ vào thời lượng làm việc.
Theo đó, người lao động bán thời gian sẽ làm việc theo ca, mỗi ca được sắp xếp xoay vòng luân phiên giữa các nhân viên.2 Mô hình và giả thuyết nghiên cứu 2.1 Mô hình nguyên cứu đề xuất Sau khi tiến hành sơ lược phần cơ sở lý luận, nhóm chúng tôi đã đề xuất mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn việc làm thêm của sinh viên đại học Thương mại bao gồm: Thu nhập, thời gian, kỹ năng - kinh nghiệm, môi trường làm việc, năng lực.1: Mô hình nghiên cứu đề xuất. Nhóm chúng tôi xem xét trên thực tế và kỳ vọng các biến độc lập đều tác động thuận chiều với biến phụ thuộc nên sẽ ký hiệu dấu (+). Trường hợp có biến độc lập tác động nghịch chiều với biến phụ thuộc, ký hiệu dấu ( - ). Còn thuận chiều là khi biến độc lập tăng thì biến phụ thuộc cũng tăng.
Trong đó: Biến độc lập: Thu nhập - H1 (+) Thời gian - H2 (+) Môi trường làm việc - H3 (+) Kết quả học tập - H4 (+) Mối quan hệ - H5 (+) Biến phụ thuộc: Quyết định lựa chọn việc làm thêm của sinh viên Trường Đại học Thương mại.2 Giả thuyết nghiên cứu Giả thuyết là sự mô tả về một quy luật của tự nhiên hay giải thích về các hiện tượng trong thế giới thực, có thể kiểm chứng thông qua quan sát và thực nghiệm. Giả thuyết chính là khởi điểm của mọi nghiên cứu khoa học, không có khoa học nào mà lại không có giả thuyết. Trong nghiên cứu khoa học, giả thuyết thường được đề xuất dưới dạng một khẳng định có tính thăm dò, có thể kiểm tra và phủ định. Từ những dữ liệu thu thập sơ bộ và từ các lý thuyết trên, nghiên cứu này đặt ra các giả thuyết chính: Giả thuyết 1 (H1): Thu nhập ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn việc làm thêm của sinh viên Đại học Thương mại.
Việc học đại học sẽ tiêu tốn nhiều tiền bạc. Thực tế hiện nay, số lượng sinh viên có thu nhập cá nhân ổn định là không nhiều, phần lớn là phụ thuộc vào bố mẹ. Khi đi làm thêm có một nguồn thu nhập khác, nguồn thu nhập giúp sinh viên dùng để chi tiêu sinh hoạt, mua sắm những thứ mình thích, cũng như có thể giúp đỡ ba mẹ một phần gánh nặng. Giả thuyết 2 (H2): Thời gian ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn việc làm thêm của sinh viên Đại học Thương mại.
Thời gian có thể được hiểu là khoảng thời gian mà những sinh viên có khả năng sắp xếp, bố trí thời gian học tập, để có thể tận dụng thời gian trống còn lại đi làm thêm. Nhưng bên cạnh đó, thời gian đi làm thêm vô hình khiến sinh viên mất đi nhiều cơ hội và những mối quan hệ bạn bè đại học và những mối quan hệ có được khi hoạt động ngoại khóa. Giả thuyết 3 (H3): Môi trường làm việc ảnh hưởng hưởng đến quyết định lựa chọn việc làm thêm của sinh viên Đại học Thương mại. Xu hướng chọn công việc làm thêm là môi trường làm việc tốt.
Tuy nhiên, thực tế thì không phải công việc nào cũng có môi trường làm việc chất lượng. Điều đó cũng ảnh hưởng phần nào đến tâm lý đi làm thêm của sinh viên, nó sẽ khiến sinh viên cảm thấy chán nản, khó chịu đối với công việc mà môi trường làm việc áp lực và sẽ cảm thấy mệt 12 mỏi, mất sức lực với môi trường lao động tay chân. Chính vì như thế, môi trường làm việc có ảnh hưởng nhất định đến tâm lý hay sức khỏe của sinh viên. Giả thuyết 4 (H4): Kết quả học tập ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn việc làm thêm của sinh viên Đại học Thương mại.
Khối lượng công việc nhiều sẽ dẫn đến quá tải về cả sức khỏe và khả năng tiếp nhận kiến thức của sinh viên. Sinh viên sẽ không còn giữ được trạng thái tốt nhất để học tập và điều đó làm kết quả học tập bị sa sút, ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả học tập. Ngược lại, một công việc làm thêm có liên quan đến ngành học sẽ mang lại tác động tích cực cho thành tích học tập của sinh viên, giúp sinh viên phát triển được năng lực chung, cốt lõi và năng lực chuyên môn. Giả thuyết 5 (H5): Mối quan hệ ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn việc làm thêm của sinh viên Đại học Thương mại.
Trong quá trình làm thêm sinh viên sẽ có thêm nhiều mối quan hệ mới trong môi trường làm việc của họ. Họ có thể là những bạn bè làm chung, những đàn anh đàn chị hoặc là những người đã đi làm lâu năm. Những điều này sẽ rất có lợi khi sinh viên ra trường đi làm khi được những người đi trước truyền thụ kinh nghiệm và tạo những cơ hội làm việc hấp dẫn. Tổng quan các nghiên cứu liên quan Nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định làm thêm của sinh viên Trường Đại học Văn Lang” của nhóm tác giả Vũ Xuân Tường, Tôn Nguyễn Trọng Hiền và 6 tác giả khác.
Nghiên cứu nhằm tìm hiểu yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đi làm thêm của sinh viên khoa Quản trị kinh doanh - Trường Đại học Văn Lang. Phương pháp nghiên cứu chính là định lượng được tiến hành trong giai đoạn nghiên cứu chính thức. Dùng bảng câu hỏi khảo sát để tiếp cận và thu thập thông tin từ các đối tượng được khảo sát. Bài nghiên cứu bao gồm tìm hiểu về tình hình làm thêm của sinh viên, làm rõ các đặc điểm tâm lý thúc đẩy sinh viên làm thêm.