Luận văn thạc sĩ về các nhân tố ảnh hưởng đến di cư tại các tỉnh thành Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích những nhân tố ảnh hưởng đến di cư tại các tỉnh thành việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Quốc Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Phan Nữ Thanh Thủy
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Thạc Sỹ
• Đề tài: Những Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Di Cư Tại Các Tỉnh Thành Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 1.1. Các khái niệm về di cƣ
• 1.2. Các lý thuyết có liên quan đến di cƣ
• 1.2.1. Mô hình Harris – Todaro
• 1.2.2. Mô hình chuyển dịch lao động
• 1.2.3. Mô hình kinh tế của Di cƣ
• 1.2.4. Các yếu tố hút đẩy
• 1.3. Giới tính ngƣời di cƣ
• 1.4. Các nghiên cứu đã có liên quan đến chủ đề di cƣ
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH DI CƢ TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng di cƣ
• 2.2. Các nhân tố tác động
• 2.3. Mô hình phân tích
• 2.3.1. Sự tƣơng quan giữa các biến
• 2.3.2. Tương quan giữa các biến độc lập, biến phụ thuộc và hiệu chỉnh dị biệt
• 2.3.3. Tương quan giữa các biến độc lập
• 2.3.4. Kết quả mô hình hồi quy
• 2.3.5. Phân tích Kết quả
• 2.3.6. Kết quả trả lời các câu hỏi nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.1. Kết quả nghiên cứu
• 3.2. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố ảnh hưởng đến di cư tại Việt Nam

Di cư tại Việt Nam là một hiện tượng phức tạp, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau. Từ khi Việt Nam bắt đầu công cuộc đổi mới, hiện tượng di cư đã trở nên rõ ràng hơn, với sự gia tăng đáng kể trong số lượng người di cư giữa các tỉnh thành. Các yếu tố kinh tế, xã hội, và chính sách đều đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định hành vi di cư của người dân. Nghiên cứu này sẽ phân tích các nhân tố chính ảnh hưởng đến di cư tại Việt Nam, từ đó đưa ra những khuyến nghị cho các nhà hoạch định chính sách.

1.1. Định nghĩa và phân loại di cư tại Việt Nam

Di cư tại Việt Nam có thể được phân loại thành di cư nội địa và di cư quốc tế. Di cư nội địa thường xảy ra giữa các tỉnh thành, trong khi di cư quốc tế liên quan đến việc di chuyển ra nước ngoài. Các yếu tố như kinh tế, xã hội, và chính trị đều ảnh hưởng đến quyết định di cư của người dân.

1.2. Tình hình di cư hiện nay tại Việt Nam

Tình hình di cư tại Việt Nam hiện nay đang diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt là từ nông thôn ra thành phố. Sự chênh lệch về mức sống và cơ hội việc làm giữa các khu vực là nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng này. Theo thống kê, số lượng người di cư từ các tỉnh miền núi đến các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM ngày càng tăng.

II. Các nguyên nhân chính dẫn đến di cư tại Việt Nam

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến di cư tại Việt Nam, trong đó các yếu tố kinh tế và xã hội là quan trọng nhất. Người dân thường di cư để tìm kiếm cơ hội việc làm tốt hơn, mức thu nhập cao hơn, và điều kiện sống tốt hơn. Ngoài ra, các yếu tố như giáo dục và y tế cũng đóng vai trò quan trọng trong quyết định di cư.

2.1. Nguyên nhân kinh tế ảnh hưởng đến di cư

Nguyên nhân kinh tế là yếu tố chính thúc đẩy di cư. Người dân thường tìm kiếm việc làm với mức lương cao hơn và điều kiện làm việc tốt hơn. Sự phát triển không đồng đều giữa các vùng miền cũng tạo ra áp lực di cư từ các khu vực kém phát triển đến các thành phố lớn.

2.2. Nguyên nhân xã hội và chính trị ảnh hưởng đến di cư

Ngoài yếu tố kinh tế, các yếu tố xã hội như chất lượng giáo dục và dịch vụ y tế cũng ảnh hưởng đến quyết định di cư. Người dân có xu hướng di cư đến những nơi có hệ thống giáo dục và y tế tốt hơn. Bên cạnh đó, các yếu tố chính trị như an ninh và ổn định xã hội cũng đóng vai trò quan trọng.

III. Tình hình di cư lao động tại Việt Nam

Di cư lao động là một phần quan trọng trong hiện tượng di cư tại Việt Nam. Nhiều người di cư từ nông thôn ra thành phố để tìm kiếm việc làm trong các ngành công nghiệp và dịch vụ. Tình hình này không chỉ ảnh hưởng đến người di cư mà còn tác động đến nền kinh tế và xã hội của các khu vực tiếp nhận.

3.1. Đặc điểm di cư lao động tại các tỉnh thành

Di cư lao động thường tập trung ở các tỉnh thành lớn như TP.HCM và Hà Nội, nơi có nhiều cơ hội việc làm. Người lao động di cư thường đến từ các tỉnh miền núi và nông thôn, nơi có ít cơ hội việc làm và thu nhập thấp.

3.2. Tác động của di cư lao động đến thị trường lao động

Di cư lao động không chỉ làm tăng nguồn cung lao động tại các thành phố lớn mà còn tạo ra sự cạnh tranh trong thị trường lao động. Điều này có thể dẫn đến việc giảm mức lương và điều kiện làm việc cho người lao động địa phương.

IV. Chính sách di cư và quản lý di cư tại Việt Nam

Chính sách di cư tại Việt Nam cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế. Các chính sách hiện tại chưa đủ mạnh để quản lý dòng di cư, dẫn đến nhiều vấn đề xã hội và kinh tế. Cần có những giải pháp hiệu quả để quản lý di cư và hỗ trợ người di cư.

4.1. Các chính sách hiện tại về di cư

Chính phủ đã ban hành một số chính sách nhằm quản lý di cư, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Các chính sách này cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu thực tế của người di cư và các khu vực tiếp nhận.

4.2. Đề xuất giải pháp quản lý di cư hiệu quả

Cần có các giải pháp đồng bộ để quản lý di cư, bao gồm việc cải thiện điều kiện sống tại các khu vực xuất phát, tăng cường hỗ trợ cho người di cư, và phát triển các chính sách hợp lý để thu hút lao động về các khu vực kém phát triển.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về di cư

Nghiên cứu về di cư tại Việt Nam đã chỉ ra rằng các yếu tố kinh tế và xã hội có tác động lớn đến quyết định di cư của người dân. Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để xây dựng các chính sách phù hợp nhằm quản lý di cư hiệu quả hơn.

5.1. Kết quả nghiên cứu về di cư tại các tỉnh thành

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các tỉnh thành có mức thu nhập cao và chất lượng cuộc sống tốt hơn thường thu hút nhiều người di cư. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện điều kiện sống tại các khu vực kém phát triển.

5.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào chính sách

Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách di cư hiệu quả, nhằm hỗ trợ người di cư và giảm thiểu các vấn đề xã hội phát sinh từ di cư.

VI. Kết luận và tương lai của di cư tại Việt Nam

Di cư tại Việt Nam sẽ tiếp tục diễn ra trong tương lai, đặc biệt là khi nền kinh tế phát triển. Cần có những chính sách phù hợp để quản lý di cư và hỗ trợ người di cư, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho cả các khu vực xuất phát và tiếp nhận.

6.1. Tương lai của di cư tại Việt Nam

Dự báo rằng di cư sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới, đặc biệt là từ các khu vực nông thôn đến thành phố. Cần có sự chuẩn bị để đối phó với những thách thức này.

6.2. Khuyến nghị cho các nhà hoạch định chính sách

Các nhà hoạch định chính sách cần xem xét các yếu tố kinh tế, xã hội và chính trị khi xây dựng các chính sách di cư. Cần có sự phối hợp giữa các bộ ngành để quản lý di cư một cách hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN QUỐC TUẤN NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN DI CƢ TẠI CÁC TỈNH THÀNH VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ GVHD : TS. Phan Nữ Thanh Thủy TP HỒ CHÍ MINH, 06/2009 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -1- MỤC LỤC MỤC LỤC . 3 Mục tiêu nghiên cứu . 4 Mục tiêu tổng quát . 4 Mục tiêu cụ thể . 4 Câu hỏi nghiên cứu . 5 Phƣơng pháp nghiên cứu . 5 Các số liệu đƣợc sử dụng . 6 Phƣơng pháp thu thập số liệu . 7 Phạm vi nghiên cứu . 8 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài . 8 Kết cấu của báo cáo đề tài . 9 Chƣơng 1 : CƠ SỞ LÝ THUYẾT .1 Các khái niệm về di cƣ .2 Các lý thuyết có liên quan đến di cƣ .1 Mô hình Harris – Todaro .2 Mô hình chuyển dịch lao động .3 Mô hình kinh tế của Di cƣ .4 Các yếu tố hút đẩy . 18 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.5 Giới tính ngƣời di cƣ .3 Các nghiên cứu đã có liên quan đến chủ đề di cƣ . 21 Chƣơng 2 : PHÂN TÍCH DI CƢ TẠI VIỆT NAM.1 Thực trạng di cƣ .2 Các nhân tố tác động .3 Mô hình phân tích.1 Sự tƣơng quan giữa các biến .1 Tương quan giữa các biến độc lập, biến phụ thuộc và hiệu chỉnh dị biệt .2 Tương quan giữa các biến độc lập .2 Kết quả mô hình hồi quy .5 Phân tích Kết quả .6 Kết quả trả lời các câu hỏi nghiên cứu . 62 Chƣơng 3 : KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .1 Kết quả nghiên cứu .2 Hạn chế của đề tài. 74 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 74 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -3- MỞ ĐẦU Đặt vấn đề Di cƣ luôn là vấn đề kinh tế xã hội có tác động đến mọi khu vực trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Từ xƣa đến nay, hiện tƣợng di cƣ diễn ra lúc mạnh mẽ, lúc âm thầm và kéo theo nhiều hệ lụy tích cực lẫn tiêu cực tại Việt Nam. Kể từ khi Việt Nam bắt đầu công cuộc cải cách, mở cửa kinh tế thì hiện tƣợng di cƣ càng diễn ra rõ ràng hơn. Hiện tƣợng di cƣ luôn chiếm nhiều mối quan tâm của các nhà kinh tế cũng nhƣ xã hội học do các vấn đền nảy sinh kèm theo. Di cƣ kéo theo nguồn cung lao động giảm đi ở nơi ngƣời di cƣ ra đi và tăng lên ở nơi họ chuyển đến. Bên cạnh sự thay đổi lực lƣợng lao động chân tay, di cƣ còn kéo theo sự di chuyển của lƣợng chất xám, nhân lực trí tuệ từ khu vực này đến khu vực khác. Di cƣ giúp cân bằng hoặc giảm cầu lao động tại khu vực có ngƣời di cƣ đến, làm giảm chi phí lao động và góp phần tăng lợi nhuận cho ngƣời sử dụng lao động. Tuy nhiên, di cƣ cũng làm gia tăng các vấn đề xã hội nhƣ bất ổn về an ninh, y tế, chính trị, …Lợi ích và chi phí của hiện tƣợng di cƣ tại nơi di cƣ đi và nơi di cƣ đến luôn ở trạng thái thiên lệch. Đối với những khu vực tập trung đông ngƣời di cƣ đến, các chính sách về kinh tế, xã hội đều phải dành một sự quan tâm đến đối tƣợng này nhằm sử dụng họ tốt nhất đồng thời giảm thiểu các thiệt hại do họ gây ra. Ngƣợc lại, tại những nơi ngƣời di cƣ ra đi, các chính sách đƣa ra cũng nhằm tận dụng tốt nhất sự ra đi của họ hoặc loại bỏ các tiêu cực mà sự ra đi của họ đem lại. Tại Việt Nam, di cƣ giữa các tỉnh thành thƣờng bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau nhƣng chủ yếu là do sự chênh lệch trong mức độ phát triển kinh tế. Một số tỉnh, thành phố do nhiều hạn chế về địa lý, giao thông, … kinh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -4- tế phát triển chậm, chủ yếu tập trung ở lĩnh vực nông nghiệp, thu nhập do đó cũng thấp và không ổn định. Ngƣợc lại, một số tỉnh, thành phố phát triển mạnh mẽ, là đầu tàu kinh tế của cả nƣớc, tập trung nhiều doanh nghiệp hoạt động sản xuất, thị trƣờng hàng hóa dịch vụ phát triển mạnh và do đó, tạo ra nhiều việc làm cộng với mức thu nhập cao hơn; đi kèm với kinh tế, các dịch vụ về giáo dục, chăm sóc sức khỏe cũng phát triển tƣơng ứng. Đề tài này sẽ khảo sát các đặc tính về kinh tế và chất lƣợng cuộc sống (giáo dục, y tế) của từng tỉnh, thành phố có tác động nhƣ thế nào đến số ngƣời di cƣ tại địa phƣơng đó Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu tổng quát Mục tiêu của nghiên cứu này là phân tích hiện tƣợng di cƣ diễn ra ở các tỉnh thành tại Việt Nam và tìm ra những nhân tố có tác động đến khả năng di cƣ tại các tỉnh thành này. Mục tiêu cụ thể Tìm ra mối liên hệ giữa các vấn đề kinh tế nhƣ việc làm, thu nhập, các ảnh hƣởng về chất lƣợng cuộc sống nhƣ y tế, giáo dục với hiện tƣợng di cƣ tại các tỉnh thành. Phân tích sự tác động của các yếu tố di cƣ đến cơ cấu lực lƣợng di cƣ theo giới tính. Phân tích sự khác nhau của hiện tƣợng di cƣ chia theo vùng địa lý (Đồng bằng sông Hồng, Đông Bắc, Tây Bắc, Bắc Trung bộ, Duyên hải Nam Trung bộ, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu long). TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -5- Trên cơ sở kết quả phân tích, đề xuất một số khuyến nghị nhằm phát huy những tích cực cũng nhƣ giảm thiểu mặt tiêu cực của hiện tƣợng di cƣ giữa các vùng trong cả nƣớc. Câu hỏi nghiên cứu Để thực hiện đƣợc những mục tiêu trên, các câu hỏi nghiên cứu đƣợc đặt ra nhƣ sau: 1. Số lƣợng ngƣời di cƣ đến từng tỉnh thành nhƣ thế nào ? Các nhân tố về kinh tế và chất lƣợng sống nhƣ y tế, giáo dục có tác động nhƣ thế nào đến số di cƣ tại từng tỉnh thành ? 2. Những tác động của các nhân tố trên đến số ngƣời di cƣ là nam và nữ khác nhau ra sao ? Nguyên nhân của sự khác nhau này là gì ? 3. Có hay không sự khác biệt trong di cƣ giữa các vùng địa lý trong cả nƣớc ? Phƣơng pháp nghiên cứu Phƣơng pháp đƣợc sử dụng trong nghiên cứu này bao gồm phân tích mô tả số lƣợng ngƣời di cƣ và các nhân tố tác động, phân tích mối tƣơng quan giữa các biến số này. Phƣơng pháp hồi quy bình phƣơng nhỏ nhất (OLS) sẽ đƣợc sử dụng để tìm sự tác động của từng nhân tố đến số ngƣời di cƣ tại từng tỉnh thành. Trên cơ sở dữ liệu thô, các dữ liệu sẽ đƣợc thay đổi thang đo phù hợp (chia theo tỉ lệ bình quân đầu ngƣời). Sau đó, sử dụng các phƣơng pháp phân tích mô tả và so sánh sự thay đổi, mối tƣơng quan giữa di cƣ đến từng địa phƣơng và các biến số về khả năng tìm đƣợc việc làm, thu nhập, chất lƣợng cuộc sống (y tế, giáo dục), nhóm giới tính và thực hiện hồi qui theo phƣơng pháp OLS để khảo sát tác động của riêng từ nhân tố đến số di cƣ từng địa phƣơng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -6- Kết quả phân tích sẽ đƣợc so sánh với các nghiên cứu tƣơng tự (thực hiện theo phƣơng pháp thống kê mô tả) nhằm tìm ra điểm khác nhau và giải thích nguyên nhân của sự khác nhau này. Các số liệu đƣợc sử dụng Số liệu về di cƣ sử dụng trong đề tài là số liệu di cƣ bình quân trong vòng 3 năm gần nhất (bao gồm 2005, 2006 và 2007) của tất cả 64 tỉnh thành trong cả nƣớc. Cụ thể, số liệu đƣợc lấy từ các điều tra biến động dân số hàng năm. Hiện tại, Tổng cục Thống kê đã thực hiện một (01) cuộc điều tra về di cƣ trong năm 2004 và bốn (04) cuộc điều tra biến động dân số tại thời điểm ngày 01/04 hàng năm từ 2004 đến 2007, trong đó số liệu điều tra biến động dân số của ba năm 2004, 2005 và 2006 đã đƣợc công bố chính thức trên trang web của Tổng cục Thống kê1, riêng số liệu điều tra của năm 2007 chƣa đƣợc công bố chính thức, trong nghiên cứu này số liệu năm 2007 đƣợc thu thập trên ấn phẩm của Quỹ dân số Liên Hiệp Quốc (bản tiếng Anh). Số liệu di cƣ sẽ lấy theo số di cƣ thuần, tức là hiệu số giữa số ngƣời đến và số ngƣời đi một địa phƣơng. Ngoài ra, số lƣợng di cƣ cũng đƣợc phân theo giới tính nam và nữ nhằm khảo sát sự khác nhau trong tác động của các nhân tố đến hai đối tƣợng này Các số liệu để khảo sát tác động đến di cƣ đƣợc lấy tại thời điểm trƣớc khi sự di cƣ thực hiện. Các số liệu này cũng đƣợc tính bình quân trong vòng 3 năm trƣớc khi có kết quả di cƣ. Do kết quả điều tra dân số đƣợc tiến hành tại thời điểm 01/04 hàng năm nên các số liệu khảo sát các nhân tố tác động sẽ lấy trong một năm trƣớc đó. Cụ thể số liệu các nhân tố tác động trong năm 2004 1 Xem Mục Các cuộc điều tra, phần Dân số và Lao động trên trang web : www.vn TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -7- sẽ đƣợc khảo sát cho di cƣ năm 2005, tƣơng tự cho di cƣ năm 2006 và 2007. Các số liệu liên quan đến thu nhập và khả năng tìm đƣợc việc làm bao gồm : GDP từng địa phƣơng; Giá trị sản xuất nông nghiệp; Diện tích cây lƣơng thực có hạt; Giá trị sản xuất công nghiệp ngoài Nhà nƣớc, Giá trị sản xuất công nghiệp khu vực Nhà nƣớc; Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng Số liệu liên quan đến chất lƣợng cuộc sống bao gồm: Y tế : lấy đại diện theo Số giƣờng bệnh ; Số cán bộ y tế bình quân. Giáo dục : lấy đại diện theo Số giáo viên, số sinh viên đại học và cao đẳng. Ngoài ra, yếu tố địa lý giữa các vùng miền cũng đƣợc khảo sát, đại diện sẽ là khoảng cách ngắn nhất (tính bằng km) giữa các địa phƣơng đến hai đầu đất nƣớc (TP. HCM và Hà Nội). Phƣơng pháp thu thập số liệu Các số liệu đƣợc thu thập chủ yếu từ các nguồn sẵn có trên Internet. Nguồn dữ liệu thô thừa hƣởng từ những cuộc điều tra, khảo sát, thu thập về biến động dân số của các cơ quan chuyên về lĩnh vực thống kê và dân số, cụ thể là Tổng cục Thống kê và Quỹ dân số Liên Hiệp Quốc. Địa chỉ nguồn số liệu biến động dân số các năm nhƣ sau : 01/04/2005 : http://www.aspx?tabid=407&idmid=4&ItemID=4488.aspx?tabid=407&idmid=4&ItemID=6849 01/04/2007 : http://vietnam.org/documents/2008/PCS%201.