Luận văn thạc sĩ vnua nhận thức của người dân về biến đổi khí hậu và các giải pháp thích ứng trong sản xuất nông nghiệp tại thị trấn trới huyện hoành bồ tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích nhận thức của người dân về biến đổi khí hậu và giải pháp thích ứng trong sản xuất nông nghiệp tại Hoành Bồ.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hà Thu
• Người hướng dẫn: PGS. Đoàn Văn Điếm
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nhận thức của người dân về biến đổi khí hậu và các giải pháp thích ứng trong sản xuất nông nghiệp tại thị trấn Trới – huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• 4. DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ ĐỒ THỊ
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• 8. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 9. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 10. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 11. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 11.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
• 11.1.1. Khái niệm về thời tiết, khí hậu và biến đổi khí hậu
• 12. PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 12.1. Đối tượng nghiên cứu
• 12.2. Phạm vi nghiên cứu
• 12.3. Nội dung nghiên cứu
• 12.4. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội trên địa bàn thị trấn Trới – huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh
• 12.5. Phân tích biểu hiện của BĐKH trong 50 năm qua trên địa bàn thị trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh
• 12.6. Nhận thức của người dân về biến đổi khí hậu tại thị trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh
• 12.7. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp
• 12.8. Nhận thức của người dân về khả năng thích ứng với BĐKH trong sản xuất nông nghiệp tại thị trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh
• 12.9. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp tại thị trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh
• 12.10. Phương pháp nghiên cứu
• 12.10.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 12.10.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 13. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 13.1. Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội trên địa bàn thị Trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh
• 13.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 13.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 13.2. Biểu hiện của biến đổi khí hậu trong 50 năm qua tại thị Trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh
• 13.2.1. Biểu hiện về biến đổi nhiệt độ
• 13.2.2. Biểu hiện biến đổi về lượng mưa
• 13.3. Nhận thức của người dân về BĐKH tại thị Trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh
• 13.3.1. Nhận thức chung của người dân về biến đổi khí hậu
• 13.3.2. Nhận thức của người dân về xu hướng biến đổi nhiệt độ
• 13.3.3. Nhận thức của người dân về xu hướng thay đổi lượng mưa
• 13.3.4. Nhận thức của người dân về xu hướng bão
• 13.3.5. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp
• 13.3.5.1. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng BĐKH đến sản lượng nông nghiệp
• 13.3.5.2. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng BĐKH đến diện tích gieo trồng
• 13.3.5.3. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng BĐKH đến phát sinh dịch bệnh cây trồng
• 13.3.5.4. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng BĐKH đến sản xuất nông nghiệp qua sơ đồ thiên tai tại thị trấn Trới
• 13.3.6. Xác định các hiện tượng thời tiết cực đoan ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất nông nghiệp
• 13.3.7. Nhận thức của người dân về khả năng thích ứng với BĐKH trong sản xuất nông nghiệp tại thị Trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh
• 13.4. Các biện pháp thích ứng với BĐKH trong sản xuất nông nghiệp
• 13.5. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp tại thị Trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh
• 13.6. Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức khi thực hiện các giải pháp thích ứng của người dân với biến đổi khí hậu
• 13.7. Vai trò của các tổ chức tham gia vào ứng phó với BĐKH
• 13.8. Đề xuất giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu có hiệu quả cao
• 14. KẾT LUẬN & KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhận Thức Về Biến Đổi Khí Hậu Tại Thị Trấn Trới

Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với nông nghiệp tại thị trấn Trới, Quảng Ninh. Nhận thức của người dân về vấn đề này là rất quan trọng để có thể đưa ra các giải pháp thích ứng hiệu quả. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Hà Thu, người dân tại đây đã có những hiểu biết nhất định về biến đổi khí hậu, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc áp dụng các biện pháp thích ứng. Việc nâng cao nhận thức này không chỉ giúp người dân bảo vệ sản xuất nông nghiệp mà còn góp phần bảo vệ môi trường sống.

1.1. Khái Niệm Về Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là sự thay đổi lâu dài trong các yếu tố khí hậu, bao gồm nhiệt độ, lượng mưa và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Tại thị trấn Trới, BĐKH đã thể hiện qua sự gia tăng nhiệt độ và sự biến đổi trong lượng mưa, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp.

1.2. Tình Hình Nhận Thức Của Người Dân

Người dân tại thị trấn Trới đã nhận thức được một số biểu hiện của BĐKH như nắng nóng kéo dài và mưa bất thường. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa hiểu rõ về tác động lâu dài của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp và đời sống hàng ngày.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Nông Nghiệp Do Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu đã tạo ra nhiều thách thức cho sản xuất nông nghiệp tại thị trấn Trới. Những hiện tượng như hạn hán, lũ lụt và dịch bệnh cây trồng ngày càng gia tăng, gây khó khăn cho người nông dân trong việc duy trì sản xuất. Theo báo cáo, sản lượng nông nghiệp đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng, dẫn đến giảm thu nhập và đời sống khó khăn hơn.

2.1. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Nông Nghiệp

Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định đã làm giảm năng suất cây trồng. Nhiều loại cây trồng không còn phù hợp với điều kiện khí hậu mới, dẫn đến mất mùa và thiệt hại kinh tế cho người dân.

2.2. Các Hiện Tượng Thời Tiết Cực Đoan

Các hiện tượng như bão, lũ lụt và hạn hán ngày càng trở nên phổ biến, gây ra thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp. Người dân cần có những biện pháp ứng phó kịp thời để giảm thiểu thiệt hại.

III. Phương Pháp Thích Ứng Với Biến Đổi Khí Hậu Trong Nông Nghiệp

Để đối phó với biến đổi khí hậu, người dân thị trấn Trới đã áp dụng một số phương pháp thích ứng trong sản xuất nông nghiệp. Những biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ mùa màng mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc sử dụng giống cây trồng chịu hạn và điều chỉnh thời vụ là những giải pháp được nhiều nông dân áp dụng.

3.1. Sử Dụng Giống Cây Chịu Hạn

Việc chuyển đổi sang các giống cây trồng chịu hạn đã giúp người dân giảm thiểu thiệt hại do hạn hán. Những giống này có khả năng sinh trưởng tốt hơn trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

3.2. Điều Chỉnh Thời Vụ Trồng Trọt

Người dân đã bắt đầu điều chỉnh thời vụ trồng trọt để phù hợp với điều kiện khí hậu mới. Việc này giúp tối ưu hóa năng suất và giảm thiểu rủi ro do thời tiết bất thường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng người dân tại thị trấn Trới đã có những bước tiến trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, vẫn cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức để nâng cao hiệu quả của các biện pháp này. Việc chia sẻ thông tin và kinh nghiệm giữa các nông dân cũng là rất cần thiết.

4.1. Kết Quả Thực Tiễn Từ Các Mô Hình Nông Nghiệp

Một số mô hình nông nghiệp đã được triển khai thành công, giúp người dân tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Những mô hình này không chỉ cải thiện năng suất mà còn bảo vệ môi trường.

4.2. Vai Trò Của Chính Quyền Địa Phương

Chính quyền địa phương cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể để giúp người dân thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc tổ chức các buổi tập huấn và cung cấp thông tin là rất quan trọng.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nông Nghiệp Tại Thị Trấn Trới

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng nhận thức về biến đổi khí hậu và các giải pháp thích ứng là rất cần thiết cho sự phát triển bền vững của nông nghiệp tại thị trấn Trới. Tương lai của nông nghiệp tại đây phụ thuộc vào khả năng thích ứng của người dân với những thay đổi của khí hậu.

5.1. Tương Lai Của Nông Nghiệp Trong Bối Cảnh Biến Đổi Khí Hậu

Nông nghiệp tại thị trấn Trới cần phải được phát triển theo hướng bền vững, với sự chú trọng đến việc thích ứng với biến đổi khí hậu. Các giải pháp công nghệ và quản lý tài nguyên cần được áp dụng.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Hỗ Trợ

Cần có các giải pháp hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức để nâng cao nhận thức và khả năng thích ứng của người dân. Việc này sẽ giúp bảo vệ sản xuất nông nghiệp và cải thiện đời sống của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu đang là thách thức an ninh phi truyền thống nghiêm trọng nhất trên phạm vi toàn cầu, với nhiệt độ bề mặt trái đất đã tăng khoảng 0,74°C trong thế kỷ qua. Tại Việt Nam, theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường, nhiệt độ trung bình toàn quốc trong 50 năm qua đã tăng 0,5°C đến 0,7°C, đi kèm với mực nước biển dâng khoảng 20 cm. Theo các kịch bản biến đổi khí hậu chính thức, dự báo đến năm 2100 mực nước biển có thể dâng cao tới 1 m, khiến khoảng 10% diện tích ven biển của tỉnh Quảng Ninh và 125,27 km² đất liền bị ngập úng. Trong bối cảnh đó, huyện Hoành Bồ nói chung và thị trấn Trới nói riêng phải đối mặt trực tiếp với các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lớn, nắng nóng kỷ lục và rét đậm kéo dài.

Sản xuất nông nghiệp tại thị trấn Trới giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế địa phương với tổng diện tích đất canh tác là 139,13 ha, bao gồm 117,5 ha đất trồng cây hàng năm và 21,63 ha đất trồng cây lâu năm. Tuy nhiên, hoạt động canh tác của 2.204 hộ dân đang chịu tác động nặng nề bởi sự thay đổi bất thường của khí hậu, làm tăng rủi ro sâu bệnh và uy hiếp năng suất cây trồng.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá thực trạng biến đổi các yếu tố khí tượng giai đoạn 1966–2015, phân tích nhận thức cộng đồng và tổng kết các giải pháp thích ứng của người dân trong sản xuất lúa nước, rau hoa và ươm giống cây lâm nghiệp. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại 3 khu vực sản xuất đặc trưng của thị trấn Trới từ tháng 2/2016 đến tháng 5/2017. Đề tài mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao khi cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng, giúp các nhà quản lý địa phương xây dựng giải pháp ứng phó đồng bộ, giảm thiểu tổn thất kinh tế nông nghiệp xuống dưới 10% hàng năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên khung lý thuyết đánh giá tính dễ bị tổn thương và năng lực thích ứng của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC, 2007). Khung lý thuyết này tiếp cận biến đổi khí hậu qua 3 thành tố cốt lõi: mức độ phơi nhiễm trước hiểm họa thiên tai, độ nhạy cảm của hệ sinh thái nông nghiệp và năng lực thích ứng của cộng đồng dân cư. Bên cạnh đó, đề tài vận dụng mô hình thích ứng dựa vào cộng đồng (Community-Based Adaptation - CBA) kết hợp khung phân tích sinh kế bền vững nhằm làm rõ mối quan hệ giữa nhận thức và hành vi thực tế của nông hộ.

Hệ thống khái niệm nền tảng được chuẩn hóa bao gồm: biến đổi khí hậu, hiện tượng khí hậu cực đoan, năng lực thích ứng, giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và nhận thức môi trường học thuật theo quan điểm duy vật biện chứng. Đề tài cũng tích hợp các chỉ dẫn kỹ thuật trong Quyết định 158/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu, nhằm đảm bảo tính chuẩn mực về mặt pháp lý và chính sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ chuỗi số liệu quan trắc khí tượng thủy văn 50 năm (1966–2015) tại trạm Bãi Cháy (tọa độ 20°57'B - 107°04'Đ) cùng các báo cáo kinh tế - xã hội chính thức của Ủy ban nhân dân thị trấn Trới. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra bảng hỏi cấu trúc trên cỡ mẫu 90 hộ nông dân. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phân tầng kết hợp khối ngẫu nhiên (Randomized Block Sampling), phân bổ đều 30 hộ cho mỗi tiểu vùng sinh thái đại diện: Khu 5 (chuyên canh hoa cao cấp), Khu 8 (ươm giống keo lai xuất khẩu) và Khu 9 (thâm canh lúa nước).

Song song với điều tra phiếu hỏi, nghiên cứu triển khai 3 cuộc thảo luận nhóm tập trung (mỗi nhóm gồm 7 đại diện gồm trưởng khu, hội nông dân, đoàn thanh niên và nông dân giàu kinh nghiệm canh tác trên 15 năm). Các công cụ đánh giá có sự tham gia của Tổ chức Nông Lâm Thế giới (ICRAF, 2013) được áp dụng toàn diện, bao gồm: xây dựng sơ đồ không gian thiên tai, lập bảng lịch sử hiểm họa, thiết lập lịch thời vụ gắn với thời tiết cực đoan, phân tích ma trận SWOT và vẽ sơ đồ Venn. Toàn bộ số liệu được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel và kiểm định phân tích phương sai ANOVA một chiều (One-Way ANOVA). Lý do lựa chọn phương pháp ANOVA là nhằm kiểm định chính xác mức độ biến thiên có ý nghĩa thống kê (p < 0,05 và p < 0,001) của nhiệt độ và lượng mưa qua các thập kỷ, giúp phân biệt rõ biến động thời tiết thông thường với xu thế biến đổi khí hậu dài hạn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, chuỗi số liệu 50 năm (1966–2015) tại trạm Bãi Cháy chứng minh xu thế ấm lên rõ rệt của khí hậu địa phương. Nhiệt độ trung bình năm tăng từ 21,5°C lên 22,0°C. Trong đó, nhiệt độ tối cao tăng trung bình 0,11°C/thập kỷ (p < 0,01) và nhiệt độ tối thấp tăng mạnh nhất với 0,29°C/thập kỷ (p < 0,001). Tổng lượng mưa bình quân năm có xu thế giảm 0,78 mm/thập kỷ, giảm sâu nhất vào tháng 4 với mức giảm 90 mm/thập kỷ, nhưng lượng mưa tháng 7 lại tăng 44,50 mm/thập kỷ. Đặc biệt, tháng 7/2015 đã ghi nhận lượng mưa kỷ lục trong 50 năm đạt 900,5 mm, gây ngập úng nghiêm trọng trên toàn địa bàn.

Thứ hai, nhận thức của người dân về các biểu hiện khí hậu đạt tỷ lệ rất cao. Kết quả khảo sát 90 hộ cho thấy 97% người dân biết đến biến đổi khí hậu, 94% nhận định nhiệt độ có xu hướng tăng cao, 87% nhận thấy số đợt nắng nóng gia tăng gay gắt và 92% khẳng định cường độ các cơn bão ngày càng khốc liệt dù 81% cho rằng tần suất bão giảm.

Thứ ba, hiệu quả thích ứng thực tế của cộng đồng đạt được những bước tiến tích cực. Có 62% hộ dân ghi nhận sản lượng nông nghiệp vẫn tăng trưởng ổn định nhờ chủ động thay thế các giống cây trồng mới. Ngoài ra, 89% số hộ duy trì ổn định diện tích đất sản xuất nông nghiệp mà không bị thu hẹp bởi tác động trực tiếp của thiên tai.

Thảo luận kết quả

Diễn biến khí tượng và nhận thức của người dân có thể được trực quan hóa sinh động thông qua hệ thống biểu đồ đường xu thế biến thiên nhiệt độ 50 năm, biểu đồ cột phân bố tỷ lệ nhận thức và sơ đồ Venn thể hiện mức độ liên kết tổ chức. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự tương quan chặt chẽ giữa cảm nhận của người dân và dữ liệu trạm quan trắc, đặc biệt là nhận định về các đợt nắng nóng trên 40°C và rét buốt cục bộ.

Hiện tượng 62% hộ nông dân ghi nhận năng suất cây trồng tăng là một phát hiện quan trọng. Nguyên nhân cốt lõi là người dân đã linh hoạt chuyển đổi từ giống lúa truyền thống sang các giống chịu hạn và chống chịu sâu bệnh tốt như BC15, Hương Thơm số 1 và Khang Dân. Tại Khu 5, mô hình làm nhà lưới, che phủ nilon cho hoa lay ơn, hoa cúc đã giảm thiểu tới 70% thiệt hại do sương muối. Tại Khu 8, việc điều chỉnh lịch ươm keo giống thành 2 vụ chính (tháng 3–7 và tháng 8–1 năm sau) đã giúp cây con tránh được các đợt bão lớn tháng 8 và tháng 10. Kết quả này hoàn toàn nhất quán với các nghiên cứu của Elizabeth Simelton (2013) và Oxfam (2008), khẳng định tri thức bản địa kết hợp với tiến bộ khoa học là chìa khóa then chốt giúp nâng cao khả năng tự phục hồi của nông hộ. Tuy nhiên, ma trận SWOT chỉ ra rằng người dân vẫn đối mặt với rào cản lớn về vốn đầu tư công nghệ cao và nguy cơ thiếu hụt nguồn nước tưới trong tương lai khi mực nước tại sông Trới và các đập thủy lợi suy giảm.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cấp và kiên cố hóa 100% hệ thống kênh mương tưới tiêu nội đồng kết nối với đập Rộc Cùng và đập Khe Chùa. Áp dụng kỹ thuật tưới nhỏ giọt tiết kiệm 50% lượng nước tưới cho 36,93 ha diện tích trồng rau hoa chuyên canh tại Khu 5 trong giai đoạn 2018–2020. Chủ thể thực hiện là Ủy ban nhân dân thị trấn Trới phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Hoành Bồ.

Thứ hai, chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu giống và lịch thời vụ gieo trồng. Tăng tỷ lệ sử dụng các giống lúa ngắn ngày chất lượng cao (BC15, Thiên Ưu 8, Hương Thơm số 1) lên 85% diện tích canh tác lúa nước (80,53 ha). Chuyển dịch thời vụ sang trà lúa xuân muộn để tránh các đợt rét đậm đầu năm và trà lúa mùa sớm để thu hoạch trước mùa bão tháng 8 và tháng 9. Trạm Khuyến nông huyện và các Hợp tác xã nông nghiệp chịu trách nhiệm cung ứng giống và hướng dẫn kỹ thuật hoàn thành trước năm 2021.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp IPM và kỹ thuật canh tác nông lâm kết hợp bền vững. Sử dụng màng phủ sinh học giữ ẩm đất cho cây rau màu và mở rộng diện tích che phủ trên 647,22 ha rừng sản xuất và vườn ươm keo lai tại Khu 8, phấn đấu giảm 30% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong giai đoạn 2019–2022 dưới sự hướng dẫn của Trạm Bảo vệ Thực vật địa phương.

Thứ tư, đổi mới công tác truyền thông và đào tạo nâng cao nhận thức cộng đồng. Định kỳ tổ chức 10 đến 12 lớp tập huấn chuyên sâu mỗi năm về dự báo thời tiết nông vụ, kỹ năng phòng chống rủi ro thiên tai cho hơn 2.000 lượt hội viên nông dân. Hội Nông dân thị trấn Trới phối hợp với Đoàn Thanh niên chủ trì thực hiện thường xuyên từ năm 2018 đến 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý nông nghiệp, tài nguyên môi trường tại các cơ quan ban ngành cấp huyện, tỉnh. Công trình cung cấp chuỗi số liệu khí tượng thực chứng 50 năm và ma trận giải pháp thực tiễn, phục vụ trực tiếp cho việc xây dựng Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu cấp cơ sở đến năm 2030.

Thứ hai, các nhà nghiên cứu, giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Biến đổi Khí hậu, Quản lý Đất đai và Phát triển Nông thôn. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về khung phương pháp luận kết hợp giữa phân tích thống kê định lượng ANOVA và bộ công cụ đánh giá có sự tham gia của người dân (PRA/ICRAF).

Thứ ba, ban quản trị các hợp tác xã nông nghiệp và bà con nông dân tại các vùng sinh thái tương đồng. Tài liệu cung cấp hướng dẫn chi tiết về kỹ thuật chuyển dịch mùa vụ, lựa chọn giống lúa chống chịu hạn rét và biện pháp che phủ đất giúp bảo toàn trên 90% tỷ lệ sống cho cây trồng trước thời tiết cực đoan.

Thứ tư, các tổ chức phi chính phủ (NGO) và ban quản lý các dự án phát triển sinh kế cộng đồng. Các số liệu khảo sát nhận thức và mô hình thích ứng tại 3 khu vực sản xuất là nguồn dữ liệu chuẩn xác để thiết kế các can thiệp tài trợ dựa vào cộng đồng (CBA).

Câu hỏi thường gặp

1. Biểu hiện rõ nét nhất của biến đổi khí hậu tại thị trấn Trới trong 50 năm qua là gì?
Nhiệt độ tối thấp tăng mạnh nhất với mức 0,29°C/thập kỷ, trong khi nhiệt độ tối cao tăng 0,11°C/thập kỷ. Tổng lượng mưa năm có xu hướng giảm khoảng 55 mm trong nửa thế kỷ, nhưng xuất hiện các trận mưa dị thường với cường độ cực lớn như đợt mưa tháng 7/2015 đạt mức 900,5 mm gây ngập lụt nghiêm trọng.

2. Mức độ nhận thức của người dân địa phương về biến đổi khí hậu đạt bao nhiêu phần trăm?
Kết quả khảo sát 90 hộ dân chỉ ra 97% người dân nhận biết được biến đổi khí hậu, với 94% nhận thấy nhiệt độ tăng cao và 87% cảm nhận rõ các đợt nắng nóng kéo dài. Tuy nhiên, phần lớn hiểu biết mới dừng ở mức độ quan sát trực quan, chưa nắm vững bản chất khoa học sâu sắc.

3. Tại sao sản lượng nông nghiệp vẫn tăng dù chịu tác động của thời tiết cực đoan?
Có 62% người dân ghi nhận sản lượng tăng nhờ chủ động thay đổi cơ cấu mùa vụ và đưa các giống cây trồng mới có khả năng chống chịu cao vào sản xuất như giống lúa BC15, Hương Thơm số 1, cùng với các biện pháp che phủ nilon bảo vệ hoa màu và điều chỉnh chu kỳ ươm keo giống.

4. Đề tài đã ứng dụng những công cụ đánh giá có sự tham gia (PRA) nào?
Nghiên cứu áp dụng bộ công cụ chuẩn hóa của ICRAF qua 3 cuộc họp nhóm với 21 đại biểu chuyên môn, bao gồm: lập sơ đồ không gian thiên tai tại 3 khu, thiết lập bảng lịch sử hiểm họa, xây dựng lịch thời vụ canh tác, ma trận phân tích SWOT và sơ đồ Venn đánh giá vai trò các tổ chức.

5. Giải pháp ưu tiên hàng đầu để nâng cao hiệu quả thích ứng tại địa phương là gì?
Ưu tiên số một là kiên cố hóa hệ thống thủy lợi nội đồng, tu bổ đập Rộc Cùng và Khe Chùa, đồng thời triển khai hệ thống tưới nhỏ giọt tiết kiệm 50% lượng nước nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước tưới cho 117,5 ha đất canh tác cây hàng năm khi mùa khô kéo dài.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập bức tranh toàn diện về xu thế ấm lên tại thị trấn Trới qua chuỗi số liệu 50 năm (1966–2015) với nhiệt độ tối thấp tăng 0,29°C/thập kỷ và nhiệt độ tối cao tăng 0,11°C/thập kỷ.
• Ghi nhận 97% người dân đã có nhận thức về biến đổi khí hậu và 62% số hộ đã chủ động áp dụng các giải pháp thích ứng hiệu quả để duy trì đà tăng trưởng sản lượng nông sản.
• Xây dựng thành công hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp hài hòa giữa công trình thủy lợi, chuyển dịch cơ cấu giống cây trồng chịu hạn rét, canh tác IPM và đào tạo cộng đồng.
• Đề xuất lộ trình hành động cụ thể giai đoạn 2018–2025 nhằm kiên cố hóa 100% kênh mương thủy lợi và phổ biến kỹ thuật canh tác thích ứng cho hơn 2.000 hộ nông dân trên địa bàn.
• Độc giả, các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý có thể khai thác trực tiếp cơ sở dữ liệu và khung giải pháp của luận văn để nhân rộng mô hình nông nghiệp thích ứng khí hậu bền vững tại các địa phương ven biển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ HÀ THU NHẬN THỨC CỦA NGƯỜI DÂN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ CÁC GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG TRONG SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TẠI THỊ TRẤN TRỚI – HUYỆN HOÀNH BỒ - TỈNH QUẢNG NINH Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đoàn Văn Điếm NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong khóa luận này là trung thực và chưa hề được sử dụng cho một học vị nào Tôi cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện khóa luận tốt nghiệp này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong khóa luận đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hà Thu i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS.TS Đoàn Văn Điếm đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn Xin cảm ơn các cán bộ trạm Khí tượng Bãi Cháy Tỉnh Quảng Ninh, Ủy ban nhân dân thị trấn Trới, cán bộ và cộng đồng dân cư tại các Khu về sự hợp tác nhiệt tình đồng thời đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành đề ở địa phương trong thời gian qua. Cuối cùng mình xin chân thành cảm ơn bạn bè và người thân đã nhiệt tình giúp đỡ, động viên khích lệ mình trong suốt thời gian học tập, rèn luyện tại trường Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hà Thu ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục các bảng biểu.vii Danh mục các hình và đồ thị .viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Giả thuyết khoa học. Mục đích nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Một số khái niệm cơ bản. Khái niệm về thời tiết, khí hậu và biến đổi khí hậu. Khái niệm về nhận thức.

Tổng quan về biến đổi khí hậu. Tình hình biến đổi khí hậu trên thế giới. Tình hình biến đổi khí hậu ở Việt Nam. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với đời sống và sản xuất.

Ảnh hưởng đối với ngành sản xuất nông nghiệp. Ảnh hưởng đối với đời sống của người dân. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Nhận thức của người dân về sự thay đổi của khí hậu.

Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của sự thay đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp. Giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp. 14 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội trên địa bàn thị trấn Trới – huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh. Phân tích biểu hiện của BĐKH trong 50 năm qua trên địa bàn thị trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh.

Nhận thức của người dân về biến đổi khí hậu tại thị trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp. Nhận thức của người dân về khả năng thích ứng với BĐKH trong sản xuất nông nghiệp tại thị trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp tại thị trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.

Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội trên địa bàn thị Trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Biểu hiện của biến đổi khí hậu trong 50 năm qua tại thị Trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh.

Biểu hiện về biến đổi nhiệt độ. Biểu hiện biến đổi về lượng mưa. Nhận thức của người dân về bđkh tại thị Trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh. Nhận thức chung của người dân về biến đổi khí hậu.

Nhận thức của người dân về xu hướng biến đổi nhiệt độ. Nhận thức của người dân về xu hướng thay đổi lượng mưa. 33 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nhận thức của người dân về xu hướng bão.

Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của bđkh đến sản xuất nông nghiệp. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng BĐKH đến sản lượng nông nghiệp. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng BĐKH đến diện tích gieo trồng. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng BĐKH đến phát sinh dịch bệnh cây trồng.

Nhận thức của người dân về ảnh hưởng BĐKH đến sản xuất nông nghiệp qua sơ đồ thiên tai tại thị trấn Trới. Xác định các hiện tượng thời tiết cực đoan ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất nông nghiệp. Nhận thức của người dân về khả năng thích ứng với bđkh trong sản xuất nông nghiệp tại thị Trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh. Các biện pháp thích ứng với BĐKH trong sản xuất nông.

Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp tại thị Trấn Trới - huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh. Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức khi thực hiện các giải pháp thích ứng của người dân với biến đổi khí hậu. Vai trò của các tôt chức tham gia vào ứng phó với BĐKH. Đề xuất giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu có hiệu quả cao.

KẾT LUẬN & KIẾN NGHỊ. 58 Tài liệu tham khảo. 61 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BĐKH Biến đổi khí hậu BVTV Bảo vệ thực vật GDP Tổng sản phẩm quốc nội. HST Hệ sinh thái.

HTX Hợp tác xã IPCC Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu. SXNN Sản xuất nông nghiệp TW Trung ương UBND Ủy ban nhân dân UNDP Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2. Xu thế tăng nhiệt độ và lượng mưa 50 năm qua ở các vùng khí hậu. Biến đổi nhiệt độ và lượng mưa tại Bãi Cháy (1966-2015).

Nhận thức của người dân về biểu hiện của BĐKH ở thị trấn Trới. Danh sách sự kiện thời tiết cực đoan tại 3 khu của thị trấn Trới trong những năm gần đây. Lịch thời vụ gắn với các hiện tượng thời thiết cực đoan trong năm. Chiến lược ứng phó và thích ứng với BĐKH tại khu 5 trồng hoa.

Chiến lược ứng phó và thích ứng với BĐKH tại khu 8 ươm keo. Chiến lược ứng phó và thích ứng với BĐKH tại khu 9 trồng lúa. Phân tích SWOT một số biện pháp thích ứng với BĐKH. 50 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ ĐỒ THỊ Hình 2.

Diễn biến của mực nước biển tại trạm hải văn Hòn Dấu. Sơ đồ vị trí Thị Trấn Trới. Diễn biến nhiệt độ trung bình năm (1966-2015) tại Bãi Cháy. Diễn biến lượng mưa bình quân năm (1966-2015) tại Bãi Cháy.

Nhận thức về BĐKH của người dân (%). Nhận thức của người dân về biểu hiện của BĐKH. Nhận thức của người dân về xu hướng nhiệt độ trong những năm qua. Nhận thức của người dân về hiện tượng nắng nóng và rét đậm.

Nhận thức của người dân về xu hướng lượng mưa và hạn hán. Nhận thức của người dân về xu hưỡng bão. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của BĐKH đến sản lượng. Nhận thức về ảnh hưởng của BĐKH đến diện tích gieo trồng.

Nhận thức của người dân về ảnh hưởng BĐKH đến dịch bệnh. Sơ đồ thiên tai tại khu 5 – thị trấn Trới – huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh. Sơ đồ thiên tai tại khu 8 – thị trấn Trới – Hoành Bồ. Sơ đồ thiên tai tại khu 9 – thị trấn Trới –tỉnh Quảng Ninh.

Sơ đồ Venn thể hiện vai trò của các chủ thể thích ứng với BĐKH. 54 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Hà Thu Tên Luận văn: “Nhận thức của người dân về biến đổi khí hậu và các giải pháp thích ứng trong sản xuất nông nghiệp tại thị trấn Trới – huyện Hoành Bồ - tỉnh Quảng Ninh” Ngành: Khoa học Môi trường Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đánh giá nhận thức và giải pháp thích ứng của người dân trong sản xuất nông nghiệp đối với biến đổi khí hậu tại thị trấn Trới - Hoành Bồ - Quảng Ninh. Đề xuất hoàn thiện các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp phù hợp trên địa bàn nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu chính gồm thu thập số liệu thứ cấp về đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội tại thị trấn Trới, số liệu khí tượng trạm Bãi Cháy từ 1966-2015; phương pháp phỏng vấn người dân bằng phiếu hỏi và phương pháp thảo luận nhóm. Nghiên cứu tiến hành trên 3 khu có hệ thống sử dụng đất nông nghiệp khác nhau (khu 5; 8 và 9).

Tổng số phiếu điều tra là 90, trong đó mỗi khu điều tra 30 hộ theo phương pháp khối ngẫu nhiên.