Nhận Thức và Hành Vi Tiêu Dùng Xanh của Cư Dân Đô Thị Ở Hà Nội

Chuyên khảo phân tích Nhận thức và hành vi tiêu dùng xanh của cư dân đô thị ở hà nội, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Phan Thị Song Thương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đức Vinh
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Nhận Thức và Hành Vi Tiêu Dùng Xanh Của Cư Dân Đô Thị Ở Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• MỤC LỤC BẢNG
• MỤC LỤC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA LUẬN ÁN
• 0.2. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 0.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 0.4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN
• 0.5. ĐIỂM MỚI CỦA LUẬN ÁN
• 0.6. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU QUỐC TẾ VỀ TIÊU DÙNG XANH
• 1.1.1. Nghiên cứu liên quan đến nhận thức về tiêu dùng xanh
• 1.1.2. Nghiên cứu về hành vi tiêu dùng xanh và các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng xanh
• 1.1.3. Phương pháp nghiên cứu tiêu dùng xanh được sử dụng trong các nghiên cứu quốc tế
• 1.2. CÁC NGHIÊN CỨU Ở VIỆT NAM
• 1.2.1. Nghiên cứu về nhận thức về tiêu dùng xanh
• 1.2.2. Các nghiên cứu về hành vi tiêu dùng xanh và các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng xanh
• 1.2.3. Phương pháp nghiên cứu tiêu dùng xanh trong các nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.3. ĐÁNH GIÁ TỔNG QUAN VÀ KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU
• 1.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU VỀ NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI TIÊU DÙNG XANH CỦA CƯ DÂN ĐÔ THỊ
• 2.1. NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN
• 2.1.1. Khái niệm tiêu dùng, tiêu dùng xanh và hành vi tiêu dùng xanh
• 2.1.2. Khái niệm nhận thức và nhận thức về tiêu dùng xanh
• 2.2. LÝ THUYẾT ÁP DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI TIÊU DÙNG XANH
• 2.2.1. Lý thuyết Hành động xã hội của Max Weber và Vilfredo Pareoto
• 2.2.2. Lý thuyết hành vi tiêu dùng
• 2.2.3. Khung phân tích, câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu và thang đo
• 2.2.4. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 2.3. CƠ SỞ THỰC TIỄN – KÍNH NGHIỆM THỰC HIỆN TIÊU DÙNG XANH Ở MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM
• 2.3.1. Tiêu dùng xanh ở một số quốc gia trên thế giới
• 2.3.2. Bài học cho Việt Nam
• 2.4. KHÁI QUÁT ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Đặc điểm tự nhiên của Hà Nội
• 2.4.2. Đặc điểm mẫu nghiên cứu
• 2.5. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. THỰC TRẠNG NHẬN THỨC VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NHẬN THỨC VỀ TIÊU DÙNG XANH
• 3.1. NHẬN THỨC CỦA CƯ DÂN ĐÔ THỊ HÀ NỘI VỀ TIÊU DÙNG XANH
• 3.1.1. Nhận thức của người trả lời về khái niệm sản phẩm xanh
• 3.1.2. Nhận thức về nhãn môi trường của người tiêu dùng
• 3.1.3. Nhận thức về hành vi tiêu dùng xanh
• 3.1.4. Nhận thức về các vấn đề môi trường
• 3.2. MÔ HÌNH HỒI QUY LOGISTIC: KIỂM ĐỊNH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỂU BIẾT VỀ SPX CỦA NTL
• 3.3. MÔ HÌNH HỒI QUY TUYẾN TÍNH: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NHẬN THỨC VỀ CÁC VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG VÀ NHẬN THỨC VỀ NHÃN MÔI TRƯỜNG
• 3.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• 4. HÀNH VI TIÊU DÙNG XANH VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
• 4.1. HÀNH VI TIÊU DÙNG XANH CỦA CƯ DÂN ĐÔ THỊ HÀ NỘI THÔNG QUA KHẢO SÁT THỰC ĐỊA
• 4.1.1. Hành vi mua sắm các sản phẩm thân thiện với môi trường
• 4.1.2. Hành vi tiết kiệm năng lượng và tài nguyên thiên nhiên
• 4.1.3. Hành vi sử dụng xanh
• 4.2. MÔ HÌNH HỒI QUY TUYẾN TÍNH DÀNH CHO CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÁC HÀNH VI TIÊU DÙNG XANH
• 4.2.1. Mô hình hồi quy tuyến tính và giải thích
• 4.2.2. Thảo luận về các yếu tố ảnh hưởng đến các hành vi tiêu dùng xanh
• 4.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 4
• 5. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. HẠN CHẾ CỦA LUẬN ÁN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tiêu Dùng Xanh Hà Nội Định Nghĩa Xu Hướng

Trong bối cảnh thế kỷ 20, sự tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội đã mang lại những tiến bộ đáng kể, nhưng đồng thời cũng gây ra áp lực lớn lên môi trường. Việc khai thác quá mức tài nguyên không thể phục hồi như than đá và dầu mỏ dẫn đến lượng khí thải lớn, gây hiệu ứng nhà kính và trái đất nóng lên. Theo UNEP, lượng nguyên liệu tự nhiên sử dụng trong sản xuất và sinh hoạt đã tăng từ 10 tỷ tấn năm 1950 lên 70 tỷ tấn năm 2010 và dự kiến sẽ tăng gấp 4 lần vào năm 2050. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về tiêu dùng bền vững Hà Nội, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và cải thiện chất lượng cuộc sống. Tiêu dùng xanh trở thành một xu hướng quan trọng, giảm thiểu tác động của các hoạt động tiêu dùng đến môi trường (Trần Minh, 2017). Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này, với quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng, gây ra các vấn đề ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, và khai thác quá mức tài nguyên.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của tiêu dùng xanh

Tiêu dùng xanh được định nghĩa là việc sử dụng các sản phẩm và dịch vụ thân thiện với môi trường, có khả năng tái chế, tái sử dụng, hoặc ít gây hại cho môi trường trong quá trình sản xuất. Tầm quan trọng của nó nằm ở việc giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và sức khỏe cộng đồng. UNEP (2011) định nghĩa tiêu dùng bền vững là giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường từ sản xuất và tiêu dùng, đồng thời cải thiện chất lượng sống cho tất cả. Chính vì vậy, hành vi tiêu dùng xanh đóng vai trò quan trọng trong phát triển bền vững.

1.2. Xu hướng tiêu dùng xanh tại các đô thị lớn

Tại các đô thị lớn, tiêu dùng xanh đang trở thành một xu hướng mới, thể hiện sự quan tâm đến chất lượng cuộc sống, an toàn và bảo vệ môi trường. Người tiêu dùng ngày càng chú trọng đến các sản phẩm có chứng nhận xanh, sản phẩm hữu cơ, và các sản phẩm có quy trình sản xuất bền vững. Hà Nội là một trong những thành phố lớn nhất của Việt Nam, với dân cư đông đúc và đa dạng, việc tìm hiểu về nhận thức và hành vi tiêu dùng xanh của người dân là vô cùng quan trọng.

1.3. Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và tiêu dùng xanh

Tiêu dùng xanh là một nội dung quan trọng trong chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 – 2030 và tầm nhìn đến 2050 của Việt Nam. Chiến lược này nhằm thúc đẩy các hoạt động sản xuất và tiêu dùng thân thiện với môi trường, giảm thiểu ô nhiễm và lãng phí tài nguyên. Thuật ngữ "tiêu dùng xanh" ngày càng trở nên phổ biến như một nhận thức tất yếu do sự phát triển kinh tế, đời sống con người được cải thiện thì nhu cầu sử dụng các sản phẩm có chất lượng tốt, an toàn, thân thiện với môi trường, phục vụ lợi ích cộng đồng càng được quan tâm.

II. Thách Thức Vấn Đề Về Hành Vi Tiêu Dùng Xanh Tại Hà Nội

Mặc dù tiêu dùng xanh đang trở thành một xu hướng, nhưng vẫn còn nhiều thách thức và vấn đề cần giải quyết. Nhận thức của người dân về các sản phẩm và dịch vụ xanh còn hạn chế, thông tin về các sản phẩm này chưa được phổ biến rộng rãi, và giá cả của chúng thường cao hơn so với các sản phẩm thông thường. Thêm vào đó, các chính sách khuyến khích tiêu dùng xanh chưa đủ mạnh, và các doanh nghiệp chưa thực sự chú trọng đến sản xuất và cung ứng các sản phẩm xanh. Theo báo cáo Môi trường Việt Nam năm 2019, phần lớn chất thải rắn sinh hoạt ở Việt Nam đến từ hộ gia đình, khu thương mại, và công sở, với tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt ở đô thị đạt khoảng 92%. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 16% lượng rác thải rắn sinh hoạt được thu gom có thể được xử lý trong các nhà máy chế biến compost (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2020).

2.1. Hạn chế về nhận thức của người dân về sản phẩm xanh Hà Nội

Nhiều người dân chưa thực sự hiểu rõ về các tiêu chí của một sản phẩm xanh, cũng như lợi ích của việc sử dụng các sản phẩm này. Điều này dẫn đến việc họ không ưu tiên lựa chọn các sản phẩm xanh trong quá trình mua sắm. Theo như nghiên cứu của Phan Thị Song Thương, nhiều người dân vẫn còn thiếu thông tin về nhãn mác sản phẩm xanh, cách phân biệt sản phẩm xanh và không xanh.

2.2. Giá cả và tính sẵn có của sản phẩm xanh Hà Nội

Giá cả của các sản phẩm xanh thường cao hơn so với các sản phẩm thông thường, khiến nhiều người tiêu dùng e ngại. Bên cạnh đó, tính sẵn có của các sản phẩm xanh cũng là một vấn đề, đặc biệt là ở các khu vực ngoại thành. Nhiều người dân Hà Nội vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các sản phẩm này do hệ thống phân phối chưa rộng khắp.

2.3. Chính sách khuyến khích tiêu dùng xanh chưa đủ mạnh

Các chính sách khuyến khích tiêu dùng xanh hiện nay chưa đủ mạnh để tạo động lực cho người tiêu dùng và doanh nghiệp. Cần có thêm các biện pháp hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế, và các chương trình truyền thông để nâng cao nhận thức và thúc đẩy tiêu dùng xanh. Nghiên cứu sâu hơn về chính sách sẽ giúp hiểu rõ hơn cách nhà nước tác động tới hành vi người dân.

III. Giải Pháp Nâng Cao Nhận Thức Về Lối Sống Xanh Đô Thị Hà Nội

Để thúc đẩy tiêu dùng xanh tại Hà Nội, cần có các giải pháp đồng bộ từ cả phía nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Trong đó, nâng cao nhận thức của người dân về lối sống xanh đô thị Hà Nội, sản phẩm xanh Hà Nội và ý thức bảo vệ môi trường là một yếu tố then chốt. Cần tăng cường các chương trình truyền thông, giáo dục về tiêu dùng xanh trên các phương tiện thông tin đại chúng, tổ chức các sự kiện, hội thảo để chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm, và xây dựng các mô hình tiêu dùng xanh điểm để người dân tham quan và học hỏi.

3.1. Tăng cường truyền thông về tiêu chí lựa chọn sản phẩm xanh

Cần tăng cường truyền thông về các tiêu chí của một sản phẩm xanh, như khả năng tái chế, tái sử dụng, tiết kiệm năng lượng, và không gây hại cho môi trường. Việc này giúp người tiêu dùng có thể dễ dàng nhận biết và lựa chọn các sản phẩm xanh khi mua sắm. Truyền thông cần tập trung vào lợi ích cá nhân và cộng đồng mà sản phẩm xanh mang lại.

3.2. Giáo dục về tiêu dùng xanh trong trường học và cộng đồng

Cần đưa các nội dung về tiêu dùng xanh vào chương trình giáo dục trong trường học, từ cấp tiểu học đến đại học. Đồng thời, tổ chức các khóa học, buổi nói chuyện, và các hoạt động ngoại khóa về tiêu dùng xanh cho cộng đồng, đặc biệt là các khu dân cư. Giáo dục cần đi đôi với thực hành, tạo cơ hội cho người dân trải nghiệm lối sống xanh.

3.3. Xây dựng các mô hình tiêu dùng xanh điểm

Cần xây dựng các mô hình tiêu dùng xanh điểm tại các khu dân cư, trung tâm thương mại, và các cơ quan, doanh nghiệp. Các mô hình này sẽ giới thiệu các sản phẩm xanh, hướng dẫn người dân cách sử dụng và tái chế sản phẩm, và tổ chức các hoạt động tiêu dùng xanh như đổi đồ cũ lấy đồ mới, thu gom rác thải tái chế. Các mô hình cần được thiết kế hấp dẫn, dễ tiếp cận, và phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

IV. Chính Sách Giải Pháp Thúc Đẩy Hành Vi Mua Sắm Xanh Hà Nội

Bên cạnh việc nâng cao nhận thức, cần có các chính sách và giải pháp cụ thể để thúc đẩy hành vi mua sắm xanh Hà Nội. Điều này bao gồm việc hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất và cung ứng sản phẩm xanh, tạo điều kiện thuận lợi cho người tiêu dùng tiếp cận các sản phẩm này, và áp dụng các biện pháp khuyến khích tiêu dùng xanh. Cần phải có sự liên kết chặt chẽ giữa các bên liên quan, từ nhà nước, doanh nghiệp đến người tiêu dùng, để tạo ra một hệ sinh thái tiêu dùng xanh bền vững.

4.1. Hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất sản phẩm xanh Hà Nội

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế, và giảm chi phí sản xuất cho các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm xanh. Đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp này tiếp cận các nguồn vốn, công nghệ, và thị trường. Việc này giúp giảm giá thành sản phẩm xanh, tăng tính cạnh tranh và khả năng tiếp cận của người tiêu dùng. Cần khuyến khích doanh nghiệp áp dụng chuỗi cung ứng xanh Hà Nội.

4.2. Tạo điều kiện thuận lợi cho người tiêu dùng tiếp cận sản phẩm xanh

Cần mở rộng hệ thống phân phối sản phẩm xanh đến các khu vực ngoại thành, tăng cường sự hiện diện của các sản phẩm này trên các kênh bán hàng trực tuyến, và tổ chức các chương trình khuyến mãi, giảm giá để kích cầu. Đồng thời, cần đơn giản hóa quy trình chứng nhận sản phẩm xanh, giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận biết và tin tưởng vào chất lượng của sản phẩm.

4.3. Áp dụng các biện pháp khuyến khích tiêu dùng xanh

Cần áp dụng các biện pháp khuyến khích tiêu dùng xanh, như giảm thuế cho người mua sản phẩm xanh, tăng thuế đối với các sản phẩm gây ô nhiễm môi trường, và xây dựng các quỹ hỗ trợ tiêu dùng xanh. Đồng thời, cần khuyến khích các cơ quan, doanh nghiệp sử dụng sản phẩm xanh trong hoạt động của mình, tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng. Marketing xanh Hà Nội cũng cần được chú trọng.

V. Nghiên Cứu Thực Tiễn Thực Trạng Tiêu Dùng Xanh Của Cư Dân Hà Nội

Luận án đã thực hiện một nghiên cứu thực địa tại Hà Nội để đánh giá thực trạng tiêu dùng xanh của cư dân, bao gồm nhận thức về sản phẩm xanh, hành vi tiêu dùng xanh và các yếu tố ảnh hưởng. Kết quả nghiên cứu cho thấy, nhận thức của người dân về tiêu dùng xanh còn hạn chế, và hành vi tiêu dùng xanh chưa phổ biến. Tuy nhiên, có một số yếu tố như trình độ học vấn, thu nhập, và ý thức bảo vệ môi trường có ảnh hưởng tích cực đến hành vi tiêu dùng xanh.

5.1. Đánh giá nhận thức về sản phẩm xanh của cư dân Hà Nội

Nghiên cứu cho thấy, đa số người dân chưa thực sự hiểu rõ về các tiêu chí của một sản phẩm xanh, và gặp khó khăn trong việc phân biệt sản phẩm xanh với các sản phẩm thông thường. Thông tin về nhãn môi trường và chứng nhận sản phẩm xanh cũng chưa được phổ biến rộng rãi.

5.2. Phân tích hành vi tiêu dùng xanh của cư dân Hà Nội

Nghiên cứu cho thấy, hành vi tiêu dùng xanh của cư dân Hà Nội còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào các hành vi đơn giản như tiết kiệm điện, nước, và hạn chế sử dụng túi nilon. Các hành vi phức tạp hơn như mua sản phẩm xanh, tái chế, và sử dụng phương tiện giao thông công cộng chưa được thực hiện rộng rãi.

5.3. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng xanh

Nghiên cứu đã xác định một số yếu tố có ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng xanh, bao gồm trình độ học vấn, thu nhập, ý thức bảo vệ môi trường, và ảnh hưởng của truyền thông. Các yếu tố này cần được khai thác và phát huy để thúc đẩy tiêu dùng xanh trong cộng đồng.

VI. Kết Luận Khuyến Nghị Tương Lai Của Tiêu Dùng Xanh Hà Nội

Để thúc đẩy tiêu dùng xanh tại Hà Nội trong tương lai, cần có sự phối hợp đồng bộ từ cả phía nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Cần tiếp tục nâng cao nhận thức của người dân, xây dựng các chính sách khuyến khích tiêu dùng xanh, hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm xanh, và tạo điều kiện thuận lợi cho người tiêu dùng tiếp cận các sản phẩm này. Chỉ khi đó, tiêu dùng xanh mới thực sự trở thành một thói quen tiêu dùng xanh Hà Nội phổ biến và góp phần vào sự phát triển bền vững của thành phố.

6.1. Tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính

Luận án đã làm rõ thực trạng tiêu dùng xanh của cư dân Hà Nội, các yếu tố ảnh hưởng, và các giải pháp thúc đẩy. Kết quả nghiên cứu là cơ sở quan trọng để xây dựng các chính sách và chương trình hành động cụ thể.

6.2. Đề xuất các khuyến nghị chính sách

Luận án đề xuất các khuyến nghị chính sách về truyền thông, giáo dục, hỗ trợ doanh nghiệp, và khuyến khích người tiêu dùng để thúc đẩy tiêu dùng xanh tại Hà Nội. Các khuyến nghị này cần được xem xét và triển khai một cách hiệu quả.

6.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo về tiêu dùng có trách nhiệm Hà Nội

Luận án gợi mở các hướng nghiên cứu tiếp theo về tiêu dùng có trách nhiệm Hà Nội, như nghiên cứu về mức độ sẵn sàng chi trả cho sản phẩm xanh, rào cản đối với tiêu dùng xanh, và hiệu quả của các chính sách khuyến khích tiêu dùng xanh. Các nghiên cứu này sẽ cung cấp thêm thông tin và cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chính sách và chương trình hành động trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan các nghiên cứu quốc tế về tiêu dùng xanh 1. Nghiên cứu liên quan đến nhận thức về tiêu dùng xanh Nhận thức về môi trường địa phương và nhận thức về khả năng thực hiện hành vi của người tiêu dùng trẻ tuổi là 2 trong số những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng xanh [1]. Tan (2011) trong một nghiên cứu tổng quan đã tìm hiểu vai trò của kiến thức, nguy cơ và hiệu quả nhận thức của người tiêu dùng trong việc thúc đẩy thay đổi hành vi của một người để tham gia vào các hành vi ủng hộ môi trường.

Trong nghiên cứu này, tác giả đã tổng hợp kết quả của nhiều nghiên cứu liên quan đến hành vi tiêu dùng xanh. Mục đích của nghiên cứu này là để phát triển một khung khái niệm cho hành vi tiêu dùng xanh để kiểm tra những ảnh hưởng tích hợp của nhận thức về môi trường, nhận thức về nguy cơ và hiệu quả nhận thức của người tiêu dùng lên thái độ và hành vi tiêu dùng xanh [2]. Kumar và cộng sự (2012) trong nghiên cứu về nhận thức của NTD về sản phẩm xanh đã sử dụng một số nhận định về tiêu dùng xanh để tìm hiểu mối liên hệ giữa Nhận thức về các sản phẩm xanh với các nhóm xã hội, nhận thức về giá cả của SPX. Kết quả cho thấy phần lớn người tham gia vào khảo sát đều tin rằng TDX sẽ giúp họ bảo vệ môi trường, và họ cũng luôn cho rằng SPX có chất lượng tốt hơn sản phẩm không – xanh.

Nhưng những người trả lời trong khảo sát này cũng tỏ ra trung lập với thực tế rằng các quảng cáo của các công ty sẽ thường rất chiêu trò nhằm thu hút sự chú ý của NTD. Đồng thời NTD trong nghiên cứu này cũng thường cho rằng sản phẩm xanh quá đắt và không có gì khác biệt nổi trội so với sản phẩm không xanh [3]. Azila và cộng sự (2012) đã thực hiện một nghiên cứu về ảnh hưởng của kiến thức môi trường và thái độ với môi trường ảnh hưởng đến hành vi tiêu 8 dùng xanh của người tiêu dùng ở Malaysia. Nghiên cứu này được thực hiện ở 10 siêu thị lớn của quốc gia này.

Nghiên cứu cho thấy kiến thức về môi trường có ảnh hưởng tích cực đến tiêu dùng xanh. Theo đó, phần lớn những người tham gia vào khảo sát này của các tác giả đều có nhận thức tương đối tốt về môi trường và về sản phẩm xanh. Họ nhận biết được những vấn đề môi trường của Malaysia, và lợi ích của sản phẩm xanh, và khả năng đóng góp tiền bạc và thời gian cho việc mua sắm sản phẩm xanh. Nghiên cứu này cũng cho thấy việc có kiến thức tốt về môi trường sẽ có thể thay đổi được thái độ với tiêu dùng xanh [4].

Nghiên cứu của Rahbar và Ramayah (2013) nghiên cứu tại một trường đại học ở Malaysia đã bàn luận về ảnh hưởng của ba loại nhận thức: Nhận thức về lợi ích, Nhận thức về tái chế sản phẩm, và Nhận thức về giá trị đối với Thái độ hướng tới hành vi tái chế của các khách thể trong nghiên cứu. Theo đó, nhận thức về lợi ích thực tế có thể đạt được do lợi ích từ các hành vi bảo vệ môi trường sẽ có thái độ tốt với tái chế hơn. Những lợi ích về cảm xúc như cảm thấy tốt hơn khi góp phần bảo vệ môi trường do hành vi tái chế, sẽ ảnh hưởng đến thái độ của người trả lời. Nhận thức về tái chế sản phẩm cũng có mối liên hệ thuận chiều với thái độ và hành vi tái chế.

Cuối cùng, nhận thức về giá trị cũng có mối quan hệ thuận chiều với thái độ hướng tới tái chế [5]. Rezai và cộng sự (2013) trong nghiên cứu của mình về Nhận thức của người tiêu dùng đã đưa ra kết quả về mối liên hệ giữa các yếu tố nhân khẩu học và nhận thức của NTD về khái niệm tiêu dùng xanh. Những mối quan tâm chính được phân biệt rõ theo nhóm độ tuổi, tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn và mức thu nhập của người tiêu dùng. Những quan tâm chính đến từ độ tuổi, tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn, thu nhập, hướng tới mục tiêu tiêu dùng xanh, cùng với những lo ngại về môi trường, sức khỏe con người, phúc lợi động vật.

Với 9 một nghiên cứu ở Malaysia như nghiên cứu này, kết quả cho thấy, càng những người có ít nhất 1 bằng đại học, trong độ tuổi từ 26 – 40 tuổi, và có thu nhập tốt, sẽ có nhận thức tốt hơn đối với tiêu dùng xanh [6]. Nhận thức về môi trường cũng là một khái niệm được nhắc đến trong nghiên cứu của Tan và cộng sự (2014) về các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng xanh của người tiêu dùng trẻ tuổi ở Melaka, Malaysia. Trong nghiên cứu này, nhận thức về môi trường là một trong những yếu tố được coi là có ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng xanh. Mặc dù vậy, kết quả nghiên cứu cho thấy nhận thức/hiểu biết của những người tham gia vào khảo sát lại không có mối liên hệ có ý nghĩa thống kê với hành vi tiêu dùng xanh của họ.

Như vậy, kết quả này không tương đồng với một số nghiên cứu đã có như nghiên cứu của Azila và cộng sự (2012), hoặc Tan (2011). Wu (2015) trong tác phẩm của mình đã nghiên cứu rất nhiều loại nhận thức liên quan đến tiêu dùng xanh. Trong đó có: Nhận thức về tiêu dùng xanh, Nhận thức về lợi ích, Nhận thức về rủi ro. Theo đó, Nhận thức về tiêu dùng xanh có nghĩa là người tiêu dùng quan tâm đến ảnh hưởng của các sản phẩm đến môi trường, và nhận ra rằng tiêu dùng xanh là hành vi tiêu dùng thân thiện với môi trường nhất [7].

Bên cạnh đó, nhận thức về lợi ích cho rằng khi tiêu dùng sản phẩm, dịch vụ nào đó, người tiêu dùng có kỳ vọng vào sản phẩm/dịch vụ. Nếu NDT có nhận thức tốt về sản phẩm, điều đó có nghĩa là nhận thức về lợi ích. Nhận thức về lợi ích có nghĩa là NTD nhận thức được việc mua hàng trong tiêu dùng, không chỉ yêu cầu chức năng cần thiết của sản phẩm, mà còn nhận biết được lợi ích, chức năng và các dịch vụ bổ sung. Cuối cùng, Nhận thức về rủi ro là sự kết hợp giữa việc không chắc chắn và kết quả phức tạp, và nó được coi là nguyên nhân triệt tiêu hành vi tiêu dùng.

Do đó, với hành vi tiêu 10 dùng xanh, NTD có thể lo lắng rằng họ sẽ không thể theo đuổi được mục đích tiêu dùng [7]. Hwang và cộng sự (2016) đã nghiên cứu về nhận thức và phản ứng của tiêu dùng Hàn Quốc về nhãn sinh thái. Mục đích của nhãn sinh thái là cung cấp thông tin và tăng doanh số bán các sản phẩm được dán nhãn sinh thái. Tuy nhiên, nghiên cứu của Hwang và cộng sự cho thấy việc áp dụng nhãn sinh thái chưa khuyến khích người tiêu dùng mua sản phẩm có nhãn sinh thái.

Có khoảng cách rõ rệt giữa nhận thức về nhãn sinh thái và hành vi mua hàng liên quan đến các sản phẩm được dán nhãn sinh thái. Theo nghiên cứu, người tiêu dùng Hàn Quốc cảm nhận giá trị xã hội của nhãn sinh thái cao hơn giá trị cá nhân. Tuy nhiên, nó không ảnh hưởng hiệu quả đến thái độ đối với nhãn hiệu và ý định mua hàng, bởi tuy nhãn sinh thái cung cấp thông tin về lượng khí thải trong quá trình sản xuất theo khung quốc tế, điều này lại không gắn bó mật thiết với cá nhân người tiêu dùng. Do đó, phản ứng của NTD đối với sản phẩm có dán nhãn sinh thái không được tích cực.

Nếu nhãn sinh thái cung cấp thông điệp liên quan đến địa phương, giá trị mà người tiêu dùng có thể tiếp cận được, có thể thái độ và hành vi tiêu dùng xanh của NTD cũng đã thay đổi [8]. Nghiên cứu của Chikosha và Potwana (2021) đã nghiên cứu nhận thức về sản phẩm xanh, hành vi mua sắm và sự chung thành với sản phẩm xanh của người tiêu dùng ở Zimbabwe. Kết quả nghiên cứu cho thấy, ý định tiêu dùng xanh bị ảnh hưởng tích cực từ chất lượng của sản phẩm, sự quan tâm đến môi trường, ưu tiên cho sản phẩm xanh, trách nhiệm môi trường, và các thuộc tính lựa chọn. Đề xuất của nghiên cứu này là những người làm công tác tiếp thị xanh cần xây dựng chiến lược để cải thiện nhận thức cho người tiêu dùng về sản phẩm xanh, và loại bỏ những hoạt động tiếp thị không trung thực, khiến người tiêu dùng hoài nghi về sản phẩm xanh [9].

Trong nghiên cứu này, các tác giả 11 đã đo lường chất lượng của sản phẩm dựa trên các tín hiệu thông tin liên quan đến sản phẩm xanh. Các sản phẩm xanh được đánh giá dựa trên mong đợi của NTD vào hiệu quả của chúng. Và kì vọng đối với SPX trong nghiên cứu này là liệu rằng chúng có chất lượng vượt trội, đảm bảo giá trị chức năng cao hơn sản phẩm thường đối với NTD hay không. Bên cạnh những thông tin về nguồn gốc, nguyên liệu tạo ra sản phẩm, nhận thức về giá cả, nhận thức về giá trị cũng như nhận thức về chuẩn mực bản thân cũng được coi là những yếu tố quyết định hành vi mua sắm và lựa chọn sản phẩm.

Liang và cộng sự (2022) trong một nghiên cứu về nhận thức của người dân đô thị Trung Quốc đối với tiêu dùng bền vững và những hành vi hiệu quả đã tìm thấy “nghịch lý nhận thức – hành vi” về tiêu dùng bền vững trong nhóm cư dân này. Sau khi sử dụng cách tiếp cận Hiện thực xã hội, nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa nhận thức tiêu dùng bền vững và hành vi tiêu dùng hiệu quả của cư dân đô thị Trung Quốc. Nhận thức về tiêu dùng bền vững, theo kết quả nghiên cứu, có ảnh hưởng tích cực đến bốn khía cạnh của lối sống và hành vi hiệu quả. Bốn lối sống này bao gồm: Sự quan tâm về Thời trang; Sự quan tâm đến người đứng đầu; Sự quan tâm đến phát triển; và Sự quan tâm đến giá cả.

Nhận thức, trong nghiên cứu này, là khả năng cơ bản trong việc nắm bắt, xử lý thông tin của các cá nhân. Nhận thức về tiêu dùng bền vững là quá trình một cá nhân giải nghĩa và hiểu được, ứng dụng được các thông tin liên quan đến tiêu dùng bền vững và phản ứng lại thích hợp với những thông tin đó.