Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Chương 2: Những vấn đề lý luận về nguyên tắc giám sát của cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử đối với hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng trong tố tụng hình sự. Chương 3: Pháp luật về nguyên tắc giám sát của cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử đối với hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng và thực trạng hoạt động giám sát tố tụng hình sự ở Việt Nam. Chương 4: Các giải pháp bảo đảm thực hiện nguyên tắc giám sát của cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử đối với hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng trong tố tụng hình sự Việt Nam.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam Để nghiên cứu nguyên tắc giám sát của cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử đối với hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng, tác giả đã khảo cứu các công trình nghiên cứu trƣớc đó liên quan đến nguyên tắc này. Với mục đích tổng hợp lý luận khoa học pháp lý nói chung và khoa học luật tố tụng hình sự nói riêng về nguyên tắc này; thông qua đó, tác giả đánh giá các kết quả nghiên cứu và sử dụng các kết quả nghiên cứu đó trong luận án đồng thời chỉ ra đƣợc những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu nguyên tắc giám sát của cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử đối với hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng. Các tài liệu mà tác giả tham khảo đƣợc sắp xếp theo yêu cầu của nội dung nghiên cứu. Cụ thể gồm các nhóm tài liệu sau: - Nhóm các tài liệu nghiên cứu về nguyên tắc giám sát của cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử đối với hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng hình sự.
- Nhóm các tài liệu nghiên cứu về quyền tƣ pháp và kiểm soát quyền tƣ pháp. - Nhóm các tài liệu nghiên cứu về quyền lực nhà nƣớc, kiểm soát quyền lực nhà nƣớc. - Nhóm các tài liệu nghiên cứu về mô hình tố tụng hình sự. - Nhóm các tài liệu nghiên cứu về thực tiễn thực hiện nguyên tắc giám sát của cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử đối với cơ quan tiến hành tố tụng.1 Nhóm các tài liệu nghiên cứu về nguyên tắc giám sát của cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử đối với hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng hình sự Trong bài viết “Các nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự Việt Nam” của PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí trên Tạp chí Kinh tế - Luật Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2008 đã đề cập đến Nguyên tắc giám sát trong tố tụng hình sự.
Trong công trình này, tác giả đã đƣa ra khái niệm các nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự Việt Nam, phân tích nội dung của các nguyên tắc, đồng thời có những kiến nghị về việc hoàn thiện các nguyên tắc cơ bản trong tố tụng hình sự Việt Nam. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đề cập trực tiếp đến nguyên tắc giám sát của cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử đối với hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng có thể kể đến bài viết: “Cơ chế giám sát trong hoạt động TTHS Việt Nam- Thực trạng và phương hướng hoàn thiện” trên Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội, Luật học 27 (2011) 111- 117. Trong công trình này, PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí đã chỉ ra tính tất yếu của việc giám sát trong TTHS trong bối cảnh xây dựng nhà nƣớc pháp quyền XHCN ở Việt Nam giai đoạn hiện nay. Đó chính là xu hƣớng lạm quyền luôn xảy ra ở mọi nhà nƣớc mọi lĩnh vực và TTHS không nằm ngoài quy luật đó.
Do đó, cần phải đặt ra vấn đề giám sát hoạt động TTHS nhằm đảm bảo quyền lực nhà nƣớc thuộc về nhân dân và đảm bảo các mục đích của TTHS là chủ động phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm, phát hiện chính xác, nhanh chóng và xử lý công minh, kịp thời mọi hành vi phạm tội, không để lọt tội phạm, không làm oan ngƣời vô tội. Trong công trình này, tác giả khái quát nội dung, ý nghĩa của nguyên tắc, đồng thời đƣa ra khái niệm cơ chế giám sát hoạt động TTHS của các cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử. Tác giả cũng đánh giá cơ chế giám sát hoạt động TTHS ở Việt Nam hiện nay từ đó đề xuất ra các giải nhằm đảm bảo thực hiện nguyên tắc này trong TTHS Việt Nam. Trong khuôn khổ một bài bài viết, tác giả chỉ trình bày khái quát nhất nguyên tắc đồng thời nhấn mạnh cơ chế thực hiện nguyên tắc này.
Công trình này gợi mở một khung lý luận để Luận án tiếp tục nghiên cứu sâu sắc và toàn diện nội dung của nguyên tắc giám sát trong tố tụng hình sự. Liên quan trực tiếp đến nguyên tắc giám sát của cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử đối với hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng còn có bài viết “Giám sát của cơ quan dân cử trong tố tụng hình sự” của PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí và tác giả Hà Thị Phƣơng Bắc trên Tạp chí Khoa học, Đại học Quốc gia Hà Nội, tập 33, số 3 (2017). Trong công trình này, bên cạnh việc trình bày khái quát nguồn gốc của vấn đề giám sát của cơ quan dân cử trong TTHS đã phân tích các quy định của pháp luật Việt Nam làm cơ sở pháp lý cho hoạt động giám sát trong TTHS của các chủ thể là cơ quan dân cử là Quốc hội, Hội đồng nhân dân. Trên cơ sở đó, các tác giả chỉ ra các đặc điểm của hoạt động giám sát trong TTHS của các chủ thể là cơ quan dân cử ở Việt Nam, đó là những đặc điểm về đối tƣợng giám sát, hình thức giám sát, 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phƣơng pháp giám sát.có những đặc điểm riêng so với hoạt động giám sát trong lĩnh vực khác.
Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất các giải pháp nâng cao chất lƣợng, hiệu quả giám sát của cơ quan, đại biểu dân cử trong tố tụng hình sự nhƣ: thu hẹp phạm vi, hình thức giám sát tránh dàn trải thiếu trọng tâm, xây dựng cơ sở pháp lý cho hoạt động giám sát của cơ quan dân cử ở địa phƣơng, nâng cao năng lực của các chủ thực hiện giám sát trong TTHS. Tuy nhiên công trình này chƣa đi sâu giải quyết các vấn đề lý luận của Nguyên tắc giám sát của cơ quan,tổ chức, đại biểu dân cử đối với cơ quan THTT; chƣa tập trung làm rõ nội dung, mối liên hệ của nguyên tắc này đối với các nguyên tắc khác trong hệ thống các nguyên tắc của TTHS Việt Nam; chƣa trình bày các yếu tố đảm bảo thực hiện nguyên tắc này trong TTHS; trong khuôn khổ bài viết nên công trình này chỉ tập trung vào hoạt động giám sát của cơ quan dân cử mà chƣa đề cập đến các chủ thể giám sát TTHS khác nhƣ đại biểu dân cử, tổ chức chính trị, chính trị xã hội khác. Giáo trình các nguyên tắc cơ bản của Luật tố tụng hình sự” của PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2018. Đây là công trình nghiên cứu một cách chuyên sâu, toàn diện và đầy đủ về các nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự Việt Nam.
Trong đó, tác giả làm rõ quan niệm về các nguyên tắc cơ bản, khái niệm, đặc điểm, vị trí, vai trò của các nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự. Tác giả đã phân tích, trình bày khá đầy đủ các nội dung của Nguyên tắc kiểm tra, giám sát trong tố tụng hình sự. Đây là công trình có giá trị tham khảo rất quan trọng khi nghiên cứu về đề tài luận án. Tuy nhiên, đây là giáo trình dành cho chƣơng trình đào tạo sau đại học nên các nội dung là những vấn đề cơ bản, khái quát mang tính lý luận về các nguyên tắc cơ bản của Luật tố tụng hình sự.
Ngoài các tài liệu nghiên cứu trực tiếp về nguyên tắc giám sát của cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử đối với hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng, còn có các tài liệu nghiên cứu về các nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự Việt Nam có liên quan đến đề tài nghiên cứu của luận án: ài viết “Hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực tư pháp hình sự của Việt Nam: Suy ngẫm về những nguyên tắc cơ bản” của GS.TS Lê Văn Cảm đăng trên Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học 29, Số 3 (2013) 1-11. Trên cơ sở nghiên cứu các 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phạm trù có liên quan nhƣ khái niệm, ý nghĩa, mục tiêu, đối tƣợng và đòi hỏi của việc hoàn thiện pháp luật về tƣ pháp hình sự, bài viết đề cập đến việc phân tích nội dung khoa học của những nguyên tắc hoàn thiện pháp luật về tƣ pháp hình sự trƣớc yêu cầu sửa đổi Hiến pháp của giai đoạn xây dựng Nhà nƣớc pháp quyền nhƣ: 1) Phù hợp với thông lệ quốc tế; 2) Công khai, dân chủ và minh bạch; 3) Kết hợp giữa khoa học và thực tiễn; 4) Hợp tác quốc tế; 5) Pháp chế. Trong lĩnh vực tố tụng hình sự, tiêu biểu là luận án tiến sĩ luật học “Nguyên tắc tranh tụng trong tố tụng hình sự Việt Nam” của TS. Trong công trình này, tác giả đã trình bày khái niệm, đặc điểm của nguyên tắc tranh tụng.
Đồng thời chỉ ra mối liên hệ của nguyên tắc tranh tụng với một số nguyên tắc cơ bản khác của tố tụng hình sự Việt Nam để đi đến khẳng định tranh tụng là một nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự Việt Nam. ên cạnh đó, trong công trình này, tác giả đã có sự thể hiện của nguyên tắc này trong tố tụng hình sự Việt Nam ở hai phƣơng diện pháp luật, thực tiễn, từ đó chỉ ra những phƣơng hƣớng hoàn thiện và các biện pháp bảo đảm thực hiện nguyên tắc này trong tố tụng hình sự Việt Nam. Trong công trình này, Nguyên tắc giám sát mới chỉ đặt ra nhƣ giải pháp nhằm đảm bảo hiệu quả của nguyên tắc tranh tụng. Ngoài ra có thể kể đến các bài viết có chất lƣợng về hệ thống nguyên tắc của tố tụng hình sự Việt Nam.
Đó là cuốn “Các nguyên tắc trong tố tụng hình sự Việt Nam” của TS. Hoàng Thị Sơn và ùi Kiên Điện.